Definitions containing the research հաւ : 3432 Results

Անբաժ

See full entry →

adj.

without portion, destitute, unprovided for;
indivisible, inseparable.

NBHL (1)

Զպարզն եւ զանբաժն։ Ըստ միոյ պարզ եւ անբաժ հաւատոյ. (Մաքս. նշ. եկեղ.։)


Անբիծ

See full entry →

adj.

cf. Ամբիծ.

NBHL (1)

Անբծաց ընտրութեան։ Ի նպատակն վարուցն անբծաց։ Զանբիծ հաւատս։ Անբիծ դաւանութիւն։ Անմեղս եւ անբիծս ընդ հովանեաւ սորին բազմեցո՛. (Նար.։)


Անբնակ

See full entry →

adj.

houseless;
uninhabited, desert;
— առնել, to depopulate, to unpeople.

NBHL (1)

Անբնակ էի, եւ հաւաքեցէք զիս. (Զքր. Մտթ.։)


Անբովանդակելի, լւոյ

See full entry →

adj.

cf. Անբովանդակ.

NBHL (1)

Նոքա՝ որ արդարքն էին, անբովանդակելիք էին յուսով եւ հաւատով. (Վրդն. դան.։)


Անգամ

See full entry →

adv. conj.

once, at one time;
even, notwithstanding;
այս —, this once;
այլ —, another time;
առաջին —, the first time;
մի —, only once;
բազում —, many times, often;
միւսանգամ, once more, over again;
առ — մի, at once, this time;
քանիցս —, every time;
how many times?

NBHL (2)

Եւ այս չէր փոքր՝ առ անգամ մի հաւանեցուցանել զնոսա ... Առ անգամ մի անդրէն արձակէր զնոսա, զի այնչափ առ անգամ մի հաճեսցէ զնոսա։ Առ անգամ մի զայն ուղղեա՛. (Ոսկ. յհ. եւ Մտթ.։)

Ո՛չ առ անգամ մի ունել զհաւատսն, եւ արագապէս ի բաց ուրանալ. (Նանայ.։)


Անգայթ

See full entry →

adj.

not liable to stumble, surefooted;
not liable to scandal.

NBHL (1)

Անգայթ հաւատք. (ՃՃ.։)


Անգիտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

not to be understood, incomprehensible.

NBHL (2)

Միշտ ի գիտութիւն նորա վայելէ, եւ հանապազ անգիտելի զնա հաւատայ. (Լմբ. սղ.։)

Կամեցաւ եւ այլոց յայտնել զհաւատսն Աբրահամու, զի ի մարդկանէ անգիտելի էր. (ՃՃ.։)


Անգիր

See full entry →

adj. adv.

without letters, — print;
unwritten, verbal, oral;
ignorant, uninstructed;
verbally, by word of mouth.

NBHL (1)

Գրով եւ անգիր՝ աստ եւ հեռաւորագոյն հաւատս մեր քարոզի. (Առ որս. ՟Թ։)


Անգիւտ

See full entry →

adj.

unfindable, rare, precious, dear.

NBHL (1)

Զթագաւորազին զմեծութիւն հաւատոցն անգիւտ յԻսրայէլի ասէ. (Կորիւն.։)


Անդանդաղ

See full entry →

adj. adv.

prompt, diligent;
diligently, promptly, without delay.

NBHL (1)

Անդանդաղս հաւաստեա՛ զճշմարիտն վասն Քրիստոսի բան. (Պրպմ. ԼԷ։)


Անդառնալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

irrevocable;
cf. Անդարձ.

NBHL (1)

Ետես բռնաւորն զանդառնալի միտս եւ զաներկբայութիւն հաւատոցն. (Արծր. ՟Գ. 2։)


Անդէպ

See full entry →

adj.

indecent, unbecoming, unseasonable;
absurd, clumsy, extravagant, ridiculous;
յանդէպս, indecently, unbecomingly;
awkwardly, unseasonably.


Անդղորդելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

immovable, firm.

NBHL (1)

Անդղորդելի (մնասցէ) հաւատս։ (Անդղրդելի Սիոն. ՃՃ.։)


Անդղրդելի

See full entry →

cf. Անդղորդելի.

NBHL (1)

Անդղորդելի (մնասցէ) հաւատս։ Անդղրդելի Սիոն. (ՃՃ.։)


Անդրագոյն

See full entry →

adj.

further.

NBHL (1)

Ահաւասիկ ի խորանի անդ է։ Ի ձախակողմն թեւի անդ։ Ի տաճարի անդ։ Ի պարտիզի անդ. եւ այլն։


Անդրադարձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

retrogression;
reverberation, repercussion;
reflection;
rebound.

NBHL (1)

Գտցէ դարձեալ ի վերայ հօր զհաւասար անդրադարձութիւն. (զորօրինակ՝ լոյս է հայր. որպէս եւ որդին ասէ, ես եմ լոյս աշխարհի). (Կիւրղ. գանձ.։)


Անդրոշմ, աց

See full entry →

adj.

uninscribed;
without mark;
unsealed;
not ratified;
without confirmation.

NBHL (1)

Ոչխար անդրոշմ առանց պատժի (գողոյն) է, եթէ նենգի։ Յորժամ տեսանէ (սատանայ) զհաւատացեալսն, թիկունս շրջէ. յորժամ տեսանէ զոք յանդրոշմաց, համարձակապէս յառաջ պատահէ. (Սեբեր. ՟Ժ։)


Անդրուվար, ի, աց

See full entry →

s.

cf. Անդրուար.

NBHL (1)

Գրի եւ ԱՆԴՐՈՒԱՐ, ԱՆԴՐՎԱՐ, ԱՆԴՐԱՎԱՐ. վրիպակաւ՝ եւ ԱՆԴՈՒԱՐ. Զոյգք գրաստուց վարողաց զկառս. երիվար, գրաստ, ջորի, մանաւանդ ձգօղ զկառս գահաւորակի. եւ որ ինչ նման է սոցա. ի յն. է՛ զի զոյգք ջորւոց ասի, է՛ զի կառք, եւ այլն։


Անեզր

See full entry →

adj.

interminable, boundless.

NBHL (1)

Զանեզր շնորհացն զեկուցանէ։ Փառօք Հօր գայցէ, անգզր զօրութեամբ հրեշտակաց՝ անհամար գնդիւք։ Ի բազմութիւն անեզր տարածեալ լինէր իրք հաւատացելոցն. (Ոսկ. յհ. եւ Մտթ. եւ Գծ.։)


Անեղական

See full entry →

cf. Անեղ.

NBHL (1)

Անեղական պարսկական հաւն. (Մագ. ԾԷ։)


Աներկբայաբար

See full entry →

adv.

cf. Աներկբայ.

NBHL (3)

adv. ԱՆԵՐԿԲԱՅԱԲԱՐ. Առանց երկբայելոյ կամ երկբայութեան. անշուշտ. հաւաստեաւ. եւ անվեհեր. անտարակոյս, անվախ. շիւպհիսիզ, գօրգուսուզ.

Ի սոյն հաւատամք յաներկբայս. (Եղիշ. ՟Բ։)

Զկնի եկեալ զաւակին աներկբայաբար թողուն յիշատակ։ Ի հաւատարմութիւն աներկբայաբար իմաստասէր լսողաց. (Պիտ.։)


Աներկբայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

certainty, certitude.

NBHL (4)

Չունելն զերկբայութիւն, եւ աներկբայ գոլն. անշարժութիւն մտաց, եւ հաւաստութիւն. շիւպհեսիզլիք.

Այլում հաւատ հաստատուն աներկբայութեան. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)

Իբրեւ ետես բռնաւորն զաներկբայութիւն հաւատոցն, եւ զաներկիւղ պատասխանիսն. (Արծր. ՟Գ. 2։)

Վէմ (կոչէ) զհաւատոյն հաստատութիւն, եւ զյուսոյն աներկբայութիւն. (Երզն. մտթ.։)


Աներկեւան

See full entry →

adj. adv.

safe, free from danger;
bold, fearless;
certain, doubtless;
infallible, faithful;
safely, in safety;
certainly;
boldly, fearlessly.

NBHL (1)

Աներկեւան պահեսցուք զհաւատսն. (Սհկ. կթ. եկեղ.։)


Աներկեւանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

safety;
confidence, security;
boldness.

NBHL (1)

Զի աներկեւանութիւն խոստացելոցն ի միտս ունկնդրացն ծանուցեալ հաւատասցի. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Աներկիւղ

See full entry →

adj. adv.

fearless, bold, courageous, intrepid;
fearlessly;
courageously, intrepidly.

NBHL (1)

Ի յանդիմանել զարքայ՝ ահաւոր սաստիկ էր, եւ աներկիւղ. (Խոր. ՟Գ. 31։)


Աներկմտելի

See full entry →

cf. Աներկմիտ.


Անզբաղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

leisure, tranquillity.

NBHL (1)

Պա՛րտ է նախ զհաւատ մտաց առ տեսութիւնն Աստուծոյ անզբաղութեամբն ընդելացուցանել։ Զմտացդ իմացումն սրբութեամբ սրտի եւ անզբաղութեամբ հոգւոյ հպեցո՛ յԱստուած. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Ամպաչու

See full entry →

adj.

that travels in the clouds, reaching the clouds.

NBHL (1)

Ամպաչու ճանապարհաւ զելս քո յերկինս ուղղաւորեցեր. (Գանձ.։)


Ամրածածուկ

See full entry →

adj.

very secret, very private;
very intricately fortified;
protecting, sheltering.

NBHL (1)

Յամրածածուկ հաւալոցէն դեսպանս առաքէր. (Եղիշ. ՟Գ։)


Ամրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to fortify, to garrison, to put in a state of defence;
to re-enforce, to strengthen, to confirm, to corroborate, to establish, to settle, to cement;
to encourage, to hearten, to animate, to embolden;
to prop, to support, to sustain, to stay, to keep up, to hold up;
to bar, to fasten, to shut, to stop up, to close.

NBHL (1)

Ամրացո՛ հաստատուն հաւատով յանձինս մեր՝ զյոյս, զսէր եւ զհաւատ մինչեւ յաւիտեան. (Շար.։)


Ամրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

solidity, durability, strength;
re-enforcement, establishment, confirmation, settlement, corroboration;
fort, fortification;
redoubt, outwork.

NBHL (1)

Զգեցեալ յանձինս իւրեանց զհաւատս եւ զսէր իբրեւ զզրահս ամրութեամբ. (Ագաթ.։)


Ամփոփեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble, to concentrate;
to enclose, to confine;
to fold, to furl, to tighten, to pack, to tuck;
to shorten, to restrain, to contract;
to straiten, to stint, to limit, to bound;
— զմիտս՝ զանձն, to recollect one's self, to collect one's ideas;
— զմեռեալն, to bury the dead, to inter;
— զսուրն, to sheathe a sword.

NBHL (1)

կամ ԱՆՓՈՓԵՄ. συνάγω, ἑπισυνάγω , συστέλλω, περιστέλλω, παραλαμβάνω, κομίζω congrego, colligo, contraho, assumo, apporto, circumtego Ժողովել ի մի. հաւաքել. յինքն ձգել կամ առնուլ. կարճել. զսպել. պատել, եւ թաղել. ժողվել ժողվտել, իրեն քաշել, կծկել. թօփլամագ. տիրմէք. տեվշիւրմէք. չէքմէք.


Ա՜յ

See full entry →

int.

oh! ho! ho there!

NBHL (2)

Ա՛յ սակաւահաւատ։ Ա՛յ անոպայ հրէայ (կամ հրէայք)խ ուստի՞ եղեւ Ադամ. (Կոչ. ՟Ե. ՟Ժ՟Բ։)

Ա՛յ թերահաւատք։ Ա՛յ դու՝ քե՛զ ասեմ. (Ոսկ. ՟Ա. 16. 22։)


Այդ, այդր, այդորիկ

See full entry →

pron.

that, this, the.

NBHL (1)

Այդ՝ զի տեսերդ զիս, եւ հաւատացեր. (Յհ. Ի. 29.) յն. լոկ, զի. այս ինքն չէ՛ ինչ մեծ այդ, իբր զի ... եւ այլն։


Այդքան

See full entry →

adj. adv.

cf. Այդչափ.

NBHL (1)

Զայդքան բազմութիւն հաւատացելոց ջանայք խախտել. (Շ. թղթ.։)


Այժմ

See full entry →

adv.

now, at present, at this time;
just now, immediately, instantly, by and by;
recently, newly, freshly;
— իսկ, presently;
just now.

NBHL (2)

Այժմ գիտացի, թէ երկիւղած ես դու յԱստուծոյ։ Ցուցից նմա, եւ ոչ այժմ։ Այժմ յայսմ ժամանակի։ Թո՛յլ տուր այժմ։ Հասուցանիցէ այժմ այսր։ Ա՞յժմ հաւատայք. եւ այլն։

Ցայժմ վասն ձերոյ ճշմարիտ հաւատոցն՝ եւ ի մեզ փոքր ի շատէ խնայէին։ Յայժմ իբրեւ զմարդ չարախօսէիր. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ը։)


Այժմու, ուց

See full entry →

adj.

cf. Այժմեան.

NBHL (1)

Որ են ծածկեալ յայժմուցս։ Նշանն ահաւոր՝ այժմուցս յանդիման եղեալ. (Նար. ՟Հ՟Բ։)


Այլ, Այլ արդ

See full entry →

conj.

but, yet, still, however;
only, but;
now, then.

NBHL (3)

Այլ յայլմէ եղեւ (Զաքէոս), փոխանակ մաքսաւորի նախանձաւոր, փոխանակ անհաւատի հաւատացեալ. (Ոսկ. զաքէ.։)

ԱՅԼ ԸՆԴ ԱՅԼՈՅ. Խառն. շփոթ. անհաւաստի. թիւր. սուտ.

Այլ ինձ ո՞վ տայր հաւասարել։ Այլ աւա՜ղ։ Այլ դու նայեա՛ յիս. (Լմբ.։)


Այլ

See full entry →

adv.

besides, moreover, more.

NBHL (3)

Այլ յայլմէ եղեւ (Զաքէոս), փոխանակ մաքսաւորի նախանձաւոր, փոխանակ անհաւատի հաւատացեալ. (Ոսկ. զաքէ.։)

ԱՅԼ ԸՆԴ ԱՅԼՈՅ. Խառն. շփոթ. անհաւաստի. թիւր. սուտ.

Այլ ինձ ո՞վ տայր հաւասարել։ Այլ աւա՜ղ։ Այլ դու նայեա՛ յիս. (Լմբ.։)


Այլագոյ

See full entry →

cf. Այլաբուն.

NBHL (1)

Եթէ այլագոյ է որդի ի հօրէ, զիա՞րդ հայր ի նմա երեւի, եւ որդի ի հայր։ Թէ ի հաւասարութեան հօր է, զիա՞րդ եղիցի առ նա այլագոյ։ Մատն ի ձեռին համաբուն գոլով նմա, եւ ձեռն դարձեալ ի մարմինն ո՛չ այլագոյ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Այլազգի, ազգւոյ, գեաց

See full entry →

s. adj.

foreigner, stranger;
pagan, gentile, heathen;
foreign;
different, unlike.

NBHL (1)

Ոչ միայն առ հաւատակից քրիստոնեայս, այլ եւ առ այլ ազգիս։ Ի քրիստոնէից ոք ընդ այլազգւոյ իշխանութեամբ. (Շ. ընդհ.։)


Այլակդեն

See full entry →

cf. Այլաղանդ.

NBHL (1)

ԱՅԼԱԿԴԵՆ որ գտանի գրեալ եւ ԱՅԼԱԴԵՆ. Որոյ դենն է այլ. այլահաւատ. տինի այրը. գայրը մէզհեպլի.


Այլակերպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

transfiguration;
metamorphosis;
transformation, disguise.

NBHL (1)

Ահաւասիկ կարի մեծ այլակերպութիւն. զի նոքա արարածք են, եւ սա Արարիչ։ Յորժամ տեսանիցես բարւոք զերկոցունցն այլակերպութիւն. (Ոսկ. եբր. եւ Մտթ.։)


Այլակրօն, ից

See full entry →

adj.

of a different religion.

NBHL (5)

ԱՅԼԱԿՐՕՆ ԱՅԼԱՀԱՒԱՏ. Որ է յօտար կրօնից կամ ի հաւատոց. այլազանդ. այլակդեն. այլազգի. եւ այլափառ. ուրիշ հաւատքի կամ դաւանանքի տէր. պաշգա մէզհէպտէն.

Զոր կապիցես յերկիր զանսուրբս եւ զանիրաւս, եւ զայլահաւատս. (Յճխ. ԺԷ։)

Այլյհաւատք միապէս պահեն. (Խոսրովիկ.։)

Աղաչէին զսուրբն Աստուծոյ այլահաւատքն. (Վրք. սեղբ.։)

Այլահաւատքն կալան զտրիփոն. (Հ=Յ. փետր. ՟Ա.։)


Անզոյգ

See full entry →

adj.

odd, not a pair;
different, dissimilar;
— գործել, to spoil the pair, to render dissimilar.

NBHL (2)

Որ չէ զոյգ, կամ չունի իւր զոյգ. անհաւասար ըստ քանակի, կամ ըստ այլոյ բանի. անհանգէտ. անհամեմատ. անմիաբան. եւ կոճատ. ἅνισος. impar, inaequalis. ջուխտ չեղօղ, աննման, անյարմար. էշսիզ, ույզունսուզ, մէնէնտի օլմայան, թեք, տէնգսիզ.

Ես՝ ասէ, եւ հայր իմ մի՛ եմք. եւ արդ ո՞ւր իցէ անզոյգն (անհաւասարութիւն). (Սեբեր. ՟Է։)


Անզուգական, ի, աց

See full entry →

adj.

matchless, incomparable, unparalleled, unequalled.

NBHL (1)

Իբր անզոյգ. անհաւասար. անհամեմատ, այս ինքն անյարմար, անբաղդատ, անկշռեիլ. անզուգելի. ույմազ. նահէմվար. ἅνισος, ἁνώμαλος.


Անզուգականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

matchlessness, incomparableness, excellence.

NBHL (1)

Անհաւասարութիւն. եւ անհամեմատ մեծութիւն. գերազանցութիւն.


Անընդունակ

See full entry →

adj.

incapable, unqualified, insufficient.

NBHL (1)

Առանց ուղիղ հաւատոյ եւ առաքինութեան անընդունակ է պաշտօնն. (Խոսր.։)


Անընդունակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incapacity, inability.

NBHL (1)

Իբր չընդունելն. անհաւանութիւն. որ եւ ԱՆԸՆԴՈՒՆԵԼՈՒԹԻՒՆ.


Անընկալ

See full entry →

adj.

cf. Անընդունելի;
— լինել, to be inadmissible.

NBHL (1)

Մեծամեծ պարգեւօք պատուել. վասն որոյ հաւանեցուցեալ զարքունիսն՝ անընկալ թողոյր (Մեսրոպ). (Կորիւն.։)