useful.
· Calfa
Պարկեշտութեան չափ է՝ հարկաւորացն եւ պիտաւորացն առ ըստ մարմնոյն կեանս. (Փիլ. ել. ՟Ա. 6։)
necessary;
suitable;
— է, cf. Պիտիմ;
it is becoming, proper, suitable;
զի՞ եւս — են մեզ վկայք, what need have we of witnesses ?
· Calfa
(ի սեռական է բառիս Պէտ). δέον, χρήσιμος, ἑπίκαιρος , ἑπιβάλλω necessarius, utilis, opportunus, debitus, -a, -um. կամ բայիւ χρῄζω, χράομαι, χρείαν ἕχω opus habeo, opus est. Ի պետս վարելի. պիտանի. կարեւոր. հարկաւոր.
ՊԻՏՈՅՔ պիտոյից, իւք. գ. Ուղղականն է առաւել ռամկական. որ ըստ գրոց ասի Պէտք. զոր տեսցես՝ իբր անհոլով. զի եւ այն կարոտի հոլովականի սորա. χρεία necessitas, indigentia, necessaria. Պիտոյ իրք. պէտք. կարիք. կարօտութիւն. իրք կարեւորք. հարկաւորութիւն. պիտանաւորութիւն, պէտք եղած բաները.
cf. Պիտանամ.
· Calfa
Ի լիութիւն հարկաւորացն՝ մի մեանց պիտոյանամբք. (Բրս. հց.։)
water-sprout;
top, whipping-top, peg-top.
· Calfa
Ստրովբիւղք յառաջին հարկաւորելոյ անտի՝ զոր ընդունին, շրջանս հանապազորդս առնուն, եւ ինքեանք յինքեանս շրջին. (Վեցօր. ՟Ե։)
to grind, to sharpen, to whet, to point, to set, to give an edge, to acuminate;
to spur, goad or urge on, to stimulate, to rouse up, to excite, to stir.
· Calfa
Առանց բարկութեան խօսեսցի, զոր եւ սրել հարկաւոր էր։ Սրէին զսրտմտութիւնս իւրեանց ի վերայ նորա։ Ի հասարակաց թշնամւոյն սրեալք նախատէին զյոր. (Իսիւք.։)
to finish, to end, to complete, to bring to an end, to terminate, to carry out, to perform, to fulfil, to conclude;
to recompense, to restore, to compensate;
to pay, to acquit, to discharge, to settle;
to deliver, to release, to free from, to rid of, to disentangle, to set free;
to forbid, to prohibit, to obstruct, to hinder;
— զկեանս, to end one's life, to depart this life, to die;
— զոք ի կորուստ, to despatch, to kill;
— զպարտս, to pay, to settle a debt;
— զհաշիւն, to pay a balance;
գործս —, to despatch business;
զիրս դատաստանին արեամբ —, to condemn to capital punishment;
— զհաճոյսն, to content, to satisfy;
զառաջի եդեալ ճանապարհն —, to finish the journey undertaken;
ոչ ինչ կարացին ի ժամուն —, they could do nothing at that moment;
անձամբ ինչ ոչ կարէր —, he could do nothing alone;
չոր թզով եւեթ զպէասն վճարէր, he satisfied his hunger with dried figs alone;
վճարեցէք զնա ամենայն իրօք, provide for all his requirements;
վճարեաց վասն նորա հայրն, his father resolved to kill him;
տեսից եթէ ըստ աղաղակին վճարեցին, I shall see if their works equal their cry ?
լինել ի միջի եւ չլինել՝ զնոյն վճարէ, to be there or not is the same thing;
աստուածպաշտութեամբ վճարեցին զկեանս, they led a pious life to the end.
· Calfa
Լոյս կոչէ զինքն՝ վասն վճարելոյն զմեզ ի խաւարէն մոլորութեան։ Ի փաղաքշանաց ի բաց վճարէր զվարդապետութիւն։ Յօտարոտի եւ երկրաւոր իրաց ի բա՛ց վճարեցէ՛ք զանձինս ձեր։ Որպէս զի յանառակութենէ ի բաց վճարեցից զձեզ։ Յանձնասիրութենէ ի բաց վճարեալ են։ Զլոյսն ընկալայք, եւ ի հրէական մոլորութենէն վճարեցայք։ Ի բաց վճարի հոգւոյն յերկրէ (ամենայն ի սիրոյ երկրաւորաց)։ Վճարեսցու՛ք այսուհետեւ ի դժնդակ ժառայութենէս յայսմանէ, եւ եղիցուք ազատք։ Ոչ կամէր հարկաւորութեամբ, այլ յօժարութեամբ վճարիլ նմա ի խորամանկութենէն. (Ոսկ. յհ.։)
belonging to servants or to service, servile;
servant.
· Calfa
λειτουργικός, ὐπεργητικός, διακονικός ministralis, administratorius. Որ ինչ անկ է սպասաւորաց կամ սպասաւորութեան եւ պաշտաման, եւ հարկաւոր, որպէս սպասահարկու.
axle-tree, axle.
· Calfa
Երկու հարկաւորապէս հանդէպ միմեանց անշարժ են կէտք, որպէս ի ճախարակի շրջաբերեալ բոլոր. որում իմանամք համանման, զոր ոմանք սռնակ կոչեն. (Արիստ. աշխ.։)
to press, to constrain, to oblige, to force, to necessitate, to pursue closely;
to solicit, to urge, to hasten, to hurry, to expediate.
· Calfa
σπεύδω, κατασπεύδω urgeo, accelero ἁναγκάζω cogo παραβιάζομαι vim facio ἑφίσταμαι insto παραινέω admoneo. Ճեպեցուցանել. փութացուցանել. տագնապել. բռնադատել. հարկեցուցանել. կր. տագնապիլ. հարկաւորիլ. հարկիլ. բերիլ ի փոյթ.
saleable, marketable, venal;
— լինել, to be sold, disposed of.
· Calfa
Ծառայիցն ազատութիւն, եւ վաճառիկ ստացուածոցն ի բաց գնացումն։ Յոբեղինին, յորում վաճառիկ ստացուածոցն, եւ արծաթագին ծառայիցն ազատութիւն լինէր։ Ազատութիւն ամենայն հարկաւոր ծառայութեան անդոց եւ հայրենեաց ի վաճառիկ ստացողաց. (Ածաբ. պենտեկ.։ Խոսրովիկ.։ Տօմար.։)
cf. Վայելք;
v. imp. վայել է, վայել են, վայելէ, վայելեն, to befit, to become, to be beseeming or seemly, to be proper;
ոչ — են, it is not fit, it is unbecoming.
· Calfa
Լուսաւորքն են հարկաւորք ի վայելս ամենայն կենդանեաց. (Եզնիկ.։)
to cause to enjoy;
to cause to participate;
to dress well.
· Calfa
Զքաղաքն ժամանակեան բերիւք ի հարկաւորագունիցն օգուտ առնել եւ վայելեցուցանել։ Զմեծագոյն օգտիցն վայելեցուցին քաղաքաց բարութիւնս. (Փիլ. իմաստն.։ Պիտ.։)
careful, diligent, attentive;
full of regard, of solicitude, benevolent, charitable.
· Calfa
Ամենայնի խնամոտ եւ առատ հարկաւորութեամբ ոչ երբէք զսահման ձեր պիտոյիցն անցանել. (Բրս. հց.։)
regard, compassion, pity;
pardon;
thriftness, saving, economy, parsimony, frugality.
· Calfa
Արգելուին զհարկաւոր պէտս ճաշակացն, եւ այսպէս ոչ գոյր նմա ի նոցանէ եւ ոչ սակաւ ինչ մասն խնայողութեան. (Յհ. կթ.։)
cf. Խնայութիւն.
· Calfa
Արգելուին զհարկաւոր պէտս ճաշակացն, եւ այսպէս ոչ գոյր նմա ի նոցանէ եւ ոչ սակաւ ինչ մասն խնայողութեան. (Յհ. կթ.։)
childbirth, confinement, delivery, lying-in;
birth, nativity, filiation;
origin, rise, source;
generation, race, offspring;
infant or child;
fruit, production;
effect;
horoscope, nativity;
—ք, posterity, children, descendants;
խթումն ծննդեան, Christmas-eve;
— Քրիստոսի, Christmas, nativity of our Lord;
—ք or գիրք ծննդոց, Genesis;
վերստին —, regeneration, renewing;
միւսանգամ —, resurrection;
— մտաց, conception, conceit;
— լուսնի, new moon;
— փոխոյ, interest;
usury;
— կենդանեաց, brood, litter, covey;
մերձ ի —, near lying-in;
about to bring forth young;
կալ ի ծննդոց, to cease from bearing, to become sterile;
օր ծննրոց, anniversary of birth-day;
երկիր ծննդեան իմոյ, my native country or soil, birth-place, home.
· Calfa
Ի ծնունդ եւ ի բախտ ակնարկէ վիճակելով։ Ազատեա՛ ի կապոյ ծննդեան։ Անփախչելի աստեղացն ծնունդ։ Ի չար իշխանագոյն ծննդենէն ընդ հարկաւոր կապանօք անկեալք։ Զի մի՛ իւրաքանչիւր ուրուք ազատ խորհուրդքն ընդ ծառայութեամբ ծննդեանն անկցին. (Փիլ. նխ. ՟ա.)
to form, to mode, to fashion;
to construct, to erect, to build;
to furnish, to provide, to supply;
to fit up, to arrange, to set in order;
to adjust, to put in repair;
to adorn, to embellish;
to get ready, to prepaire;
to equip;
to arm;
գունդս —, to enrol soldiers;
— զկառս, to harness the horses;
պարս ուրախութեան —, to give a ball;
— գորս, to bind books.
· Calfa
Կազմել զհետեւույթի հարկաւորին. (Անյաղթ պերիարմ.։)
reception, taking, acceptance, admission, obtaining, acquisition;
cheer, feast, entertainment;
participle;
— փոխանադրոյ, acceptation of a letter of credit, of a bill of exchange;
— առնել ումեք, to welcome, to feast, to entertain;
— առնել օտարաց, to lodge strangers;
առնել — ցրտագին, to receive coldly, to give a cool reception;
— գոյր յարքունիս, ի դեսպանատան, there was a reception at court, at the embassy;
յ— լինել Աստուծոյ, to believe in God.
· Calfa
to familiarize one's self, to grow tame, familiar with, to keep company, to frequent, to communicate;
to get inured, to accustom one's self;
անապատի —, to be accustomed to a hermits life;
— կանոնի հաւատոց, to observe the precepts of the Faith.
· Calfa
Գազանս՝ ի մարդկանէ ընտանենալ պարտ է. եւ բազում անգամ գիտացի ընտանեցեալս՝ առիւծս, ինծս, արջս, ոչ միայն առ կերակրօղսն՝ վասն հարկաւորացն շնորհի, այլեւ առ այլսն։ Սիրէ զյանդիմանօղսն, եւ ընդ խրատօղսն առաւել ընդանենայ. (Փիլ.։)
thoughtful, prudent, wise, judicious, sensible, intelligent, cautious, provident, circumspect, discreet;
—ն, intellect, intelligence, reason, judgment.
· Calfa
Բան ոչ յառաջբերական, եւ ոչ խոհական. այլ՝ ի բնէ եւ հարկաւոր. (Աթ. ՟Բ։)
or.
· Calfa
Սէր հարկաւորեալ՝ կամից կատար կամ, կամ ժամին հասեալ պատերազմի նօր. (Նար. տաղ յար.։)
Սէր հարկաւորեալ՝ կամից կատար կամ, կամ ժամին հասեալ պատերազմի նօր. (Նար. տաղ յար.։)
will, desire;
— է ինձ, I will, I intend;
cf. Կամք;
cf. Կոր.
· Calfa
Սէր հարկաւորեալ՝ կամից կատար կամ, կամ ժամին հասեալ պատերազմի նօր. (Նար. տաղ յար.։)
Սէր հարկաւորեալ՝ կամից կատար կամ, կամ ժամին հասեալ պատերազմի նօր. (Նար. տաղ յար.։)
to be, to exist;
to remain, to stand;
to subsist, to live;
to last, to continue, to be permanent;
to stop, to stay;
to wait;
— մնալ, to rest, to dwell, to reside;
to persist, to persevere;
ի բաց —, to hold aloof, to give up, to withdraw;
ի վերայ —, to superintend, to oversee;
to understand, to comprehend, to perceive;
հաստատուն՝ պինդ —, to hold fast in, to remain firm;
անկեալ —, to lie, to lie down;
— առաջի երեսաց ուրուք, to make head against, to cope with, to resist;
cf. Առաջի;
ստէպ —, to apply oneself, to be assiduous;
ստէպ — օրինաց, to keep the laws;
դատաւոր — ի վերայ, to be judge or arbitrator;
շուրջ — զոմամբ, to beset some one;
կայ մնայ նմա, it is reserved for him;
զիա՞րդ կայք, how do you do ? զի՞ կաս, why do you wait ? what are you waiting for ? զի՞ կայ իմ եւ ձեր, what have you to do with me ? what does it matter to you ? եկաց՝ կացին, there has been;
there have been;
եկաց զնովին ժամանակօք, he lived or flourished about the same time or at the same epoch;
կացին ի նոսա չքնաղ օրինակք առաքինութեան, they possessed rare examples of virtue;
կացին աչք նորա, he has lost his sight, he has become blind;
չկարեմ ի վերայ կալ բանիցդ, I don't know what you mean, I do not understand you;
կալով կացցեն բանք իմ, my words shall come to pass, my prediction shall be fulfilled.
· Calfa
Սէր հարկաւորեալ՝ կամից կատար կամ, կամ ժամին հասեալ պատերազմի նօր. (Նար. տաղ յար.։)
Սէր հարկաւորեալ՝ կամից կատար կամ, կամ ժամին հասեալ պատերազմի նօր. (Նար. տաղ յար.։)
free;
large, ample, vast, spacious, great;
diffuse;
— ժամս, for a long time, or duration;
— ի նեղութիւնս, magnanimous, long-suffering, patient;
— կեանք, a dissolute life;
— է, it is lawful, permitted, it is not prohibited;
— կեալ, to live daintily;
— գնալ, to live dissolutely;
— առնել, to facilitate;
at length, lengthily;
diffusely;
dissolutely;
յ—ի, freely, at large;
յ—ի լինել, to be free, in liberty, at large;
to be unbound.
· Calfa
Զի իւր ամենայն հարկաւոր պիտոյքն ընդարձակ է, եւ աւելորդն է խափանեալ։ Յորժամ Աստուած ողորմի, զամենայն ինչ ընդարձակ առնէ այնոցիկ՝ որոց ողորմի. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
to dilate, to enlarge, to make greater, to increase, to augment, to extend, to prolong;
to disband, to relax, to spread, to widen, to reach, to stretch, to give ground, to amplify;
— բանիւ, to exaggerate;
to relax, to give repose to;
to tranquilize;
ընդարձակելով — զձեռն յօք or ումեք, to open the hand, to give freely, to be generous;
— ումեք, to give rest or repose, liberty, license.
· Calfa
Ի հարկաւորսն՝ ընդարձակեալ է յԱստուծոյ՝ վայելել. (Գր. հր.։)
s. pl. consequences;
accessories.
· Calfa
Որք զերկրաւս են պատճառք, են այս զհետերթանք։ Զհետերթանք ինչ ո՛չ, գործ բնութեան փութալի առաջին է։ Ահա եւ հուր՝ բնութեան հարկաւորագոյն է գործ. եւ զհետերթանք սորա են ծուխ։ Ո՛չ առաջինք են բնութեան, այլ հետեւեալ են հարկաւորաց, եւ նախառաջնացելոց զհետերթանք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
caressing, coaxing, wheedling;
flatterer, fawner, toadeater, adulator, smooth-tongued fellow, sycophant.
· Calfa
Ի փաղաքշի տասն օգտի հարկաւոր է զծանունսն եւ զպատուականսն առնուլ ի մէջ անուանս թախանձանաց, զի դիպեսցի խնդրոյն. (Մագ. քեր.) (ուր Երզն. պարզելով դնէ, ի փաղաքշելն)։
cf. Վաւաշութիւն.
· Calfa
Ո՛չ հարկաւորք եւ ո՛չ բնաւորականք. որպէս արբեցութիւնք եւ վաւաշոտութիւնք։ Մի՛ ոք կարծեսցէ զվաւաշոտութեան ցանկութիւն կամ զսրամտութիւն՝ յակամայիցն գոլ մեղաց. (Նիւս. բն.։)
transport, transposition, transmission, translation;
removal.
· Calfa
Կարելոյն ոչ գոլ, եւ ներընդունականումն ոչ գոլ, որք են ի փոխադրութենէ ստորասութիւնք. հետեւանան դարձեալ ի փոխադրութենէ անկարին եւ հարկաւորին բացասութիւնքն, ոչ անկարն ոչ գոլ, եւ ոչ հարկաւորն ոչ գոլ. (Անյաղթ պերիարմ.։)
living, lodging or dwelling in the same house, cohabiting;
neighbouring;
— լինել, to live in the same house, to cohabit.
· Calfa
Որկորստութիւնն բնաբար եւ կարեկցապէս իբր տընակից՝ հարկաւորացն արտաքոյ շարժեսցի. (Սկեւռ. աղ.։)
springing up, shooting forth, or vegetating together, planted together;
inborn, innate, natural;
participating.
· Calfa
Կիրք հարկաւորք ... դիմամարտութիւն տնկակից. (Նար. ՟Ծ՟Ե։)
persistence, resistance, patience;
duration;
resisting, persisting, durable, lasting;
ի — or —ս, long, a long time;
ի — անկանել, ձգել, to be prolonged, protracted, to last;
— ունել, to have duration;
ի — կտտել or տանջել, to subject to lingering torture.
· Calfa
Որում լծակ ցի հարկաւորապէս աշխատութիւն եւ տոկ. (Սարկ. խրատ ուսմն.։)
cf. Տռփամ.
· Calfa
Ի տռփեցելոց (կր. իբր սիրեցելոց) դաս եւ ի կարգ ածելով, վնաս գործեաց եւ տռփողացն ի հարկաւորպագոյնսն ... յանփութութենէն եւ ի տռփելոյն ծախուց. (Փիլ. տեսական.։)
Արգելաւորն եւ կրօնաւոր լերկ է (որպէս զյակոբ՝) սակաւապէտութեան ընկեր։ Արգելաւորքն եւ յաղթկուքն հարկաւորօքն հարկաւորօքն մահկանացուին գան ի կերակուրս եւ յըմպելիս։ Առաքինին սակաւապէտուեան, եւ արգելաւոր կրօնաւորութեան է ընկեր. (Փիլ.։)
մանաւանդ էն կամ էնն, էին, զէն, յէէն ὥν ens, qui est, deus Որ էն. Աստուած. ինքնագոյակ անեղ. Էակ ըստ ինքեան՝ առաջին եւ հարկաւոր, որոյ ելն եւ գոլն է նոյն. եբր. եհովահ. որ թարգմանի եւ Տէր, ընթերցեալ իբր Ատօնայի. Ադոնայի.
մանաւանդ էն կամ էնն, էին, զէն, յէէն ὥν ens, qui est, deus Որ էն. Աստուած. ինքնագոյակ անեղ. Էակ ըստ ինքեան՝ առաջին եւ հարկաւոր, որոյ ելն եւ գոլն է նոյն. եբր. եհովահ. որ թարգմանի եւ Տէր, ընթերցեալ իբր Ատօնայի. Ադոնայի.
Ի ծնունդ եւ ի բախտ ակնարկէ վիճակելով։ Ազատեա՛ ի կապոյ ծննդեան։ Անփախչելի աստեղացն ծնունդ։ Ի չար իշխանագոյն ծննդենէն ընդ հարկաւոր կապանօք անկեալք։ Զի մի՛ իւրաքանչիւր ուրուք ազատ խորհուրդքն ընդ ծառայութեամբ ծննդեանն անկցին. (Փիլ. նխ. ՟ա.)
Յաղագս ներընդունականին, եւ ոչ ընդունականին. եւ յաղագս անկարին, եւ հարկաւորի։ Հակադարձէ կարելումն ոչ գոլ, եւ ներընդունելումն ոչ գոլ՝ ոչն հարկաւոր ոչ գոլն, եւ հթարկաւոր ոչ գոլ. իսկ ոչն կարելում գոլ, եւ ոչ ընդունականումն ոչ գոլ՝ անկարելին ոչ գոլ, եւ հարկաւոր գոլ. (Պերիարմ.։)
Ոչ կոյրն, այլ սրատեսիլ մեծութիւն է՝ առաքինութեանցն աւելաստացութիւն։ Սրատեսիլ աչօք տեսեալ զսոսա։ Սրատեսիլ մտաց աչօք։ Կուրացեալք յայն, առ որմիայն սրատեսիլ լինել հարկաւոր էր. (Փիլ.։)
dirt-spot, dirt, filth, ordure;
caked filth attached to the long tails of oriental sheep.
· Calfa
«կպած մնացած կեղտ». մէկ անգամ ունի Լմբ. մատ. էջ 490 «Ասէ երանելիս եթէ հարկաւոր է այնոցիկ սրբկիկ լինել, այլ զի՞նչ կորկն և աղտն քսան տարոյ կամ աւելի հոն կայ ի վերայ սկոյն, և մեք չլուա-նամք և չսրբեմք»։ Նոր գրականում ոմանք գործածում են «ծխախոտի դեղին կեղտը. Բրք. զիֆիր» նշանակութեամբ։
cf. Պէտք;
— առնել, to take care, to care, to do the needful or necessary;
— լինել, to be necessary;
ո եւ — whoever, whosoever;
որչափ —, as much as you will or wish;
v. imp. — է, it must be, it is necessary;
չէ —, it need not be, it is unnecessary;
չեն ինչ ինձ — աղօթք, I do not want prayers;
ինձ ոչ է — զայնմանէ, I care not about.
· Calfa
«հարկաւորութիւն, կարիք», անհոլով և անեզական գործածութեամբ ունին ՍԳր. Եզն. Սեբեր. Եւս. քր. եզակի ձևով ունին Փիլ. լին. Գնձ. Ոսկ. գծ. այս արմատից են պէտ առնել «հոգ տանիլ, խնամք ունենալ» Սեբեր. Խոր. Լաստ. պէտ է «հարկաւոր է, պէտք է» Ոսկ. ա. թես. թէ պէտ իցէ «եթէ աէտք է» Բուզ. Դ. 51. ո՛չ է պէտ «փոյթ չէ» Ագաթ. որչափ պէտ «որչափ ուզես, ուզածիդ չափ» Ոսկ. ա. տիմ. ժե. ո և պէտ «որևէ մէ կը, ինչ լինի լինի» Ղև. ռ և պէտ իսկ ոք՝ նոյն նշ. Ոսկ. եբր. ումպէտ «փուճ, անպի-տան» Ագաթ. յումպէտս «զուր, ի զուր» (ար-դի գրականի մէջ), յուպէտ Եւս. քր. զինչպէտ Կոչ. 304. Փարպ. զինչպիտութիւն Ագաթ. զիարդուպէտ Ոսկ. մ. ա. 6. թեպէտ, թեպէտ և ՍԳր. որպէտ Շիր. Կանոն. չպէտք Ոսկ. մ. բ. 24. չպիտոյ Ոսկ. մ. գ. 6. պիտանի ՍԳռ. Եզն. պիտանութիւն Եզն. Կոչ. Ոսկ. համա-պիտան «ամէնքին էլ պէտք եկող» (նորա-գիւտ բառ) Յիշատ. (Տաշեան, Յուց. 425բ), պիտոյ, պիտոյք, պիտոյ է ՍԳր. Սեբեր. Եզն. Ոսկ. պիտոյանալ, Կոչ. անպէտ Գ մկ. գ. 19 անպիտան ՍԳր. սակաւապէտ Փիլ. պիտակ Սեբեր. պիտակութիւն Սեբեր. պիտառ «վը-կայ» Կղնկտ. Անան. եկեղ. պիտառել «վկա-յել» (թրգմ. յն. χρηματίζω «բանակցիլ, խոր հուրդի դնել, պատասխան տալ, երկնային յայտնութեամբ իմանալ ևն») Թէոդ. մայ-րագ. Անան. եկեղ. Նանայ. պիտի «պէտք է, Բ. թագ. իա. 4. Ագաթ. Ոսկ. պիտևան «պի-տանի» (չունի ԱԲ) Կոստ. Երզն. 149 ևն։
dirty, filthy.
· Calfa
=Կազմուած է հյ. փին «աղբ» և թի բա-ռերից, իբր «աղբի թի». այսպիսի պատկե-րաւոր բացատրութիւններ սովորաևան ևն ժողովրդական լեզուի մէջ. հմմտ. Պօլսի ար-դի հայ ժողովրդական բարբառով՝ քաքի քիւրէք (թրք. kurek. «թի», որով ամբողջը փին-թի), հարկաւորի կամ գործարանի կամ քէնէֆի (թրք. kenef «արտաքնոց») աւել (որ է «արտաքնոցի աւել»). ևն. այս ձևերը գոր-ծածւում են իբր ածական կամ մակդիր, «կեղտոտ, անպիտան, զզուելի» և նման իմաստներով։ Յատկապէս մեր փնթի բառի նազմութեան համար կարևոր է յիշել Ղրբ. փնթիփարախ «կեղտոտ, փնթի» ձևը, ուր փարախ կարող է կապուել միայն փին «աղը» բառի հետ (իբր թէ «ախոռի աղբի թի»)։-Աճ.
=Կազմուած է հյ. փին «աղբ» և թի բա-ռերից, իբր «աղբի թի». այսպիսի պատկե-րաւոր բացատրութիւններ սովորաևան ևն ժողովրդական լեզուի մէջ. հմմտ. Պօլսի ար-դի հայ ժողովրդական բարբառով՝ քաքի քիւրէք (թրք. kurek. «թի», որով ամբողջը փին-թի), հարկաւորի կամ գործարանի կամ քէնէֆի (թրք. kenef «արտաքնոց») աւել (որ է «արտաքնոցի աւել»). ևն. այս ձևերը գոր-ծածւում են իբր ածական կամ մակդիր, «կեղտոտ, անպիտան, զզուելի» և նման իմաստներով։ Յատկապէս մեր փնթի բառի նազմութեան համար կարևոր է յիշել Ղրբ. փնթիփարախ «կեղտոտ, փնթի» ձևը, ուր փարախ կարող է կապուել միայն փին «աղը» բառի հետ (իբր թէ «ախոռի աղբի թի»)։-Աճ.