chapel, house of prayer.
Քրիստոս իբրեւ եկն, զամենայն երկիր սրբեաց, եւ ամենայն երկիր (կամ տեղի) աղօթանոց եղեւ. (Ոսկ. խչ.։)
to grow, to increase, to be augmented, to grow tall or stout;
to make progress;
to vegetate, to sprout, to come up;
to be multiplied;
to be heightened, to grow upon or out of;
to grow dear.
Աճեցէ՛ք եւ բազմացարո՛ւք։ Եւ որդիքն Իսրայէլի աճեցին, զի բազմացուցանէր զնոսա երկիրն։ Աճեաց ժողովուրդն. եւ այլն։
to increase, to make to grow, to augment, to enlarge, to heighten, to make stout, to multiply;
to exaggerate;
to make dear, to raise the price of.
Իբրեւ զերկիր՝ որ աճեցուցանէ զծաղիկս իւր։ Ես տնկեցի, Ապողոս ջուր ետ, այլ Աստուած աճեցոյց։ Աճեցուցից զքեզ յոյժ։ Օրհնեցից զնա, եւ աճեցուցից զնա, եւ բազմացուցից զնա յոյժ։ Յաւուր յայնմիկ աճեցոյց Տէր զՅեսու առաջի ամենայն ազգին։ Եւ Տէր աճեցոյց զ Յովբ.։ Աճեցուսցէ զքեզ Տէր Աստուած քո յամենայն գործս ձեռաց քոց՝ ծննդովք որովայնի քոյ, եւ արդեամբք երկրի քոյ, եւ ծննդովք անասնոց քոց։ Աճեցուցեալ զվարսս. եւ այլն։
to become desert, to be uninhabited or uninhabitable.
Ողբան սուրբ մարգարէքն զամայանալն Երուսաղէմի։ Հայրապետական աթոռն ամայացեալ ի բնակողէն։ Ամայացաւ ի բնակչացն երկիրս ամենայն. (Լաստ. ՟Ժ. ՟Ժ՟Ը։)
to devastate, to deprive, to spoil.
Յերկիր յամա՛յ երթիցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 28։)
accusation, complaint, information, action;
imputation.
Զի մեծապէս յամբաստանութիւն ինքեան զփափաքելին մատուցանիցէ երկիր։ Յամենայն կողմանց հաւաքելով զամբաստանութեանցն բան։ Էառ զինքեամբ զյանդիմանական ամբաստանութեան պարսաւանս. (Պիտ.։)
provision;
cf. Համբար.
Զամբար ցորենոյ իւրոյ յերկիր սփռէ. (Լմբ. սղ.։)
proud, haughty, presumptuous, arrogant.
Ի կիկղոպայց յերկիրն յամպարհաւաճից, յանօրինաց, յանդատից հասաք. (Փիլ. նխ. ՟բ. ի Հոմերոսէ։)
presumptuous, ness, haughtiness, pride, arrogance.
cleanliness, purity, integrity, honesty, probity.
Ոչ վասն ամբծութեան սրտի քո մտանես ժառանգել զերկիր նոցա. (Օրին. ՟Թ. 5։)
mob, riotous assembly, bear-garden;
crowd, multitude;
rabble, populace, the vulgar;
riot, tumult;
tumultuous.
Մինչեւ երկիրն շարժէր յամբոխ աղաղակէ անտի. յն. ի ձայնէ բանակաց. (՟Ա. Մակ. ՟Թ. 13։)
furiously, audaciously, intrepidly.
Ամենեւին սանձակոտորք եղաք, եւ ամեհաբար յերկիր շրջիմք. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)
to become wild, to be unruly;
to make ferocious, ungovernable.
Մի՛ ի սկզբան միանգամայն զամենայն ծանրալուր եւ դժուարակիր բեռինս վարուց ի վերայ ամեհելոցն հոսեսցեն. (Մանդ. ՟Ը։)
easiest, very light or easy.
Ամենահեշտ բարեմտութեանն կիրք. (Պիտ.։)
all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.
Արար Աստուած զամենայն շունչ զեռնոց կենդանեաց, եւ զամենայն թռչունս։ Իշխեսցեն ամենայն երկրի, եւ ամենայն սողնոց։ Ետու ձեզ զամենայն խոտ սերմանելի. եւ ամենայն փայտ՝ որ ունիցի յինքեան պտուղ։ Երկինք եւ երկիր, եւ ամենայն զարդ նոցա։ Զամենայն զգործս իւր։ Յամենայն գործոց իւրոց։ Մայր ամենայն կենդանեաց։ Ամենայն աւուրք Ադամայ։ Ամենայն ոք. ամենայս մարդ. ամենայն բան. ամենայն ինչ, զամենայն ինչ. ընդ ամենայն աշխարհ. ընդ ամենայն երկիր. ամենայն խորհուրդք կամ բանք, կամ գործք. ամենայն ազգն մեր. ամենայն հեթանոսք. եւ այլն։
Աստուած Տէր հողմ հարաւոյ յերկիր զտիւն ամենայն, եւ զգիշերն ամենայն։ Սիրեսցե՛ս զՏէր Աստուած քո յամենայն սրտէ քումմէ, եւ յամենայն անձնէ քումմէ, եւ յամենայն զօրութենէ քումմէ։ Այս ամենայն եղեւ, զի լցցի։ Շրջէր Յիսուս ընդ ամենայն կողմն գալիլեացւոց. եւ այլն։
sterility, infecundity, barrenness.
conjugal, matrimonial, nuptial.
γαμικός, γαμίος nuptialis Սեպհական ամուսնութեան կամ ամուսնաց. կարգուածներու վերաբերեալ. տիւնեայա կիրէնլէրէ միւդալիգ.
to marry, to wed.
Կապիլ ամուսնութեամբ. պսակիլ. փեսայանալ եւ հարսնանալ. կարգուիլ, պսակուիլ. էվլէնմէք. տիւնեայտ կիրմէք. նիքեահլանմագ. γαμέω, ἑπιγαμβρεύω, συνοικέω nubeo, affinitatem ineo, cohabito
Ո՞ ամուսնացաւ ընդ երկիր կոյս, որ ծնաւ զԱդամ. (ՃՃ.։)
marriage, nuptials, wedding;
matrimony, wedlock;
առնուլ յ—, to take in marriage;
եղծանել ըղպսակն ամուսնութեան, to annul or do away a marriage;
գալ յ—, to marry.
Յայսքան չարիս շաղախեալ՝ ամուսնութեամբ՝ օտարոտի օրինաց՝ պոռնկեցան յԱստուծոյ։ Ստեցին նոքա ամուսնութեան Աստուծոյն իւրեանց՝ պաշտել զկուռսն Բահաղու, եւ ստէր երկիրն նոցա՝ ամուսնութեան իւրեանց, եւ հնազանդի թշնամեացն. (Լմբ. ովս.։)
cared for by God;
— տեսչութիւն, divine Providence.
Աստուածախնամ երկիրս. (Նար. ՟Լ՟Թ։)
Աստուածախնամ տեսչութեամբ իւրով տնօրինեալ զամենայն կիրս. (Ճշ.։)
done by a miracle or divinely.
Յաստուածահրաշ մեծ տօնիս, ի փառաւոր կիրակիս. (Գանձ.։)
that wars against Heaven, that is repugnant to God;
յ— մատչել, to declare against Heaven.
Դատապարտեցից զաստուածամարտիցն ժողովբ. (Ոսկ. նոր կիր.։)
to make one's self God;
to become God;
to unite one's self, to join one's self to God;
to resemble God.
to make a god of any thing, to deify, to admit into the number of gods, to idolize.
Աստուածացուցին ոմանք զչորս սկզբունս, զերկիր եւ զջուր եւզօդ եւ զհուր։ Ինքնասէրք զիւրաքանչիւր ոք ի զգայութեանցն աստուածացուցին. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. բագն.։)
that has received God;
received or accepted of God, agreeable to God.
ὀ, ἠ θεόδοχος, θεούδοχος deicapax, deum suscipiens եւ θεόληπτος deocaptus, divino numine afflatus Որոյ ընկալեալ է յինքն զԱստուած եւ է օրինակաւ. աստուածունակ. աստուածակիր. աստուածազգեց. աստուածարեալ.
that has received or embraced God.
Ունօղ զԱստուած յինքեան. աստուածընկալ. աստուածակիր. θεούδοχος , եւ այլն.
piety, religion, love or worship of God.
Լցաւ երկիր աստուածպաշտութեամբ քով. (Ագաթ.։)
to fill, to make full or fat.
Որպէս կորդ երկիր, զի ատոքացուցանէ զսէզն. (Լմբ. ովս.։)
vitious, faulty.
Ոչ ըստ բնութեանն ունէր յինքեան զախտականն եւ զարատաւոր կիրս. (Նիւս. կուս.։)
Արատաւոր կիրք, կամ յղուի. (Սկեւռ. աղ.։)
creature, created being;
creation;
generation;
work, deed, action.
Իսկ եթէ արարածս ինչ հաստատիցէ, եւ ցուցցէ զզօրութիւն Տէր, եւ բացցէ երկիր զբերան իւր, գիտասջիք, եւ այլն. (Եփր. ղեւտ.։)
to create.
Արեգակն խաւարեցաւ, եւ զտիւն գիշեր արարչագործեաց. (Ոսկ. նոր կիր.։)
to get drunk, to intoxicate, to drink to excess.
Արբեցաւ սուր իմ յերկինս։ Արբեսցի երկիրն յարենէ նոցա։ Յառաջ քան զարբենալ ամենայն բանջար ո՞չ ցամաքիցի. (Ես ՟Լ՟Դ 5. 7։ Յոբ. ՟Ը 12։)
to intoxicate, to inebriate;
to soak, to make drink.
Հայեցար յերկիր, արբեցուցեր զնա։ Զակօս նորա արբեցուցեր. (Սղ. ՟Կ՟Դ 10. 11։)
to give to drink, to soak;
to water, to steep.
Արբուցանել զերկիր, կամ ըզլերինս. (Ես. ՟Ծ՟Է 10։ Սղ. ՟Ճ՟Գ 13։)
Որ արբուցանէ զամենայն երկիր ի գինւոյ իւրմէ։ Արբոյց զիս դառնութեամբ. (Երեմ. ՟Ծ՟Ա 7։ Ողբ. ՟Գ 15։)
the act of making one drink;
tbe act of watering.
Մատուցանելով զարբուցումն ջրոց։ Զաւետեացն սնուցանէի երկիր արբուցմամբ. (Պիտ.։)
to have pity or compassion, to grieve, to console, to comfort;
to conjure, to entreat, to demand, to intercede.
Իբրեւ ի դիտանոցէ իմեքէ ի հեռուստ տեսանէ զմարդկան կիրոն, արգահատէ զկուրութեան զծառայեալս. (Նիւս. կուս.։)
matrix, womb, belly, bosom;
abdomen;
փող, անցք —ի, vagina.
Որով երկիր պղծի, եւ արգելու զարգանդ առ ի տալոյ զպտուղ ի ժամու. (Լաստ. ՟Ժ՟Բ։)
ըզքեզ փառաւորէ երկիր բացեալ արգանդաւ իւրով. (Եփր. համաբ.։)
fruit, production;
benediction, grace, favour;
effect, work.
Վասն հոգեկիր առաքինի արգասեացն. (Բուզ. ՟Գ 5։)
fertile soil.
Արգաւանդահող երկիր, տեղի, գետին. (Պիտ.։ Նար. խչ.։ Սկեւռ. ես.։)
to hinder, to obstruct, to arrest;
to close, to shut, to enclose;
to sequester, to hold, to imprison;
to forbid, to interdict, to prohibit;
to amuse, to occupy;
to interrupt, to disturb.
Արգել զնոսա։ Մի՛ արգելուք զդոսա գալ առ իս։ Արգելուցուն յամուսնանալոյ։ Յովհաննէս ար գելու զնա։ Հրամայեաց հողոփեռնէս պահպանացն մի՛ արգելուլ զնա։ Զբարկութիւն իմ լցի, եւ արգելի։ Ոչ ոք արգելու ի քէն զշիրիմս։ Երկիր արգելցէ զարդիւնս իւր։ Մի՛ արգելուր ի նմանէ եւ զշապիկս. եւ այլն։
already, even now;
before.
Հուր եկի արկանելյերկիր, եւ զի՞նչ կամիմ, թէ արդէն իսկ բորբոքէր։ Արդէն իսկ յագեալ իցէք, եւ արդէն մեծացարուք։ Իբր ոչ եթէ արդէն առեալ իցէ, կամ արդէն կատարեալ իցեմ, եւ այլն։
cf. Արդիւնք.
Արար երկիրն յեօթն ամս լիութեանն արդիւնս։ Սերմանեցէ՛ք զերկիրդ, եւ եղիցին արդիւնք դորա։ Բովանդակիցէք զարդիւնս երկրին։ Բերի զպտուղ արդեանց երկրին։ Տարին կատարեցաւ, եւ զարդիւնս ամենայ ի շտեմարանս ձեր ժողովեցէք։ Յիւրմէ անդոյ անտի տուժեսցի ըստ արդեանն։ Ի պարտէզս ընկուզեացն իջի հայել յարդիւնս վտակացն։ Աստուծոյ արդիւն էք, Աստուծոյ շինած էք։ Աճեցուսցէ զարդիւնս արդարութեան ձերոյ. եւ այն։
meritorious, fruitful, useful, profitable.
Երկիր արդիւնաբեր՝ սակաւաբեր եղիցի. (Մեսր. երէց.։)
cf. Արդիւնաբեր.
Երկիր արդիւնատու. (ՃՃ.։)
fruitful;
husbandman
Երկիր որ գործեալն է՝ բերէ արդիւն շահեկան արդիւնարարաց. (Եփր. եբր.։)
Երկիր յորժամ միանգամ ընդունի զսերմն, արդիւնարար լինի. յն. զպտուղն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա 17։)
to make useful or fruitful, to produce, to fructify;
to effect, to execute, to complete.
Լինել երկիր արգաւանդ, եւ արդիւնացուցանել զսերմն բանիս մեր. (Շ. ընդհանր.։)
cf. Արդնակիր.
oriental, eastern;
հողմն —, east-wind;
երկիր, կողմն —, East, eastern region.
west;
—ք, the western nations, cf. Արեւմուտք.
Զամենայն երկիրն, զդաշտայինն, եւ զարեւմտեայն. (Յես. ՟Ժ՟Ա 16։)
worthy, that deserves something;
just, convenient, suitable, decent, proper;
— համարել, to deign;
գնալ —, to go worthily, conformably;
— ըստ արժանւոյն, յարժանի, worthily, justly, suitably, cf. Արժանապէս;
— լինել, to be worthy, to deserve;
— առնել, cf. Արժանաւորեմ.
Զի արժանի գերութեան ընկալցի ծառայից Աստուծոյ ... պատուական երկիրն. (Իմ. ՟Ժ՟Բ 7.) իմա՛, գաղթականութիւն կամ օտարութիւն պատուաւոր։