Definitions containing the research ինքն : 5288 Results

Ամ, աց

See full entry →

s. adv.

year;
ամի ամի, ամ յամէ, ամ ըստ ամէ, yearly, annually, a year, every year;
յամէ եւս, the following year, the year after;
յառաջիկայ ամի, next year;
յանցելումամի, last year;
զայս —, յայսմ ամի, this year;
զամն ողջոյն, all the year;
ի վերջ կոյս ամին, towards the end of the year.

NBHL (1)

Ես եղբարք վաթսուն եւ հինգ ամի՛ եմ ի տէր մեր։ Անցեալ խորհրդովք զամօք (կամ զամեօք) իւրովք գնայր. այս ինքն հասուն խորհրդովք քան զհասակն վարէր. (Եւս. պ. ՟Բ. 24։ ՟Զ. 3։)


Ամայի, այւոյ, յեաց

See full entry →

adj.

desert, uninhabited, deserted, uninhabitable, solitary, uncultivated, desolate.

NBHL (1)

Որոց դադարք՝ անապատք եւ ամայիք (այս ինքն ամայի վայրք). (Խոր. ՟Գ. 20։)


Աման, ոյ, ով, աւ, ոց

See full entry →

s.

vase, vessel, pot;
bag, sack, purse, cloak-bag;
ոտից —, shoe.

NBHL (1)

Յաման մաշկեղէն։ Յաման ինչ մորթոյ արկեալ։ Ի տկար ամանս այս նիւթոյ հոգեկրի (այս ինքն ի փայտ ժամահարի). (Նար.։)


Ամանակ

See full entry →

s.

time;
time or measure in music;
cf. Ժամանակ.

NBHL (1)

Զաւուրս եւ զգիշերս, զամիսս եւ զտարիս, եւ միանգամայն առհասարակ ամանակ՝ ո՞ արդեօք եցոյց։ Ասացեալքն ըստ մասանցն ամանակի բաղադրութիւնք։ Բայց ժամանակ ոչ է ամանակի (այս ինքն միջոցի տեւողութեան) լոկ անուն, (այլ՝) հանդերձ վճարելոյ. զի ամանակ է վճարելոյ ուղղութեան ժամանակ. (Փիլ.։)


Ամանեմ, եցի

See full entry →

va.

to put in a vessel or bag, to bag.

NBHL (1)

Առեալ հող՝ յայն ամանեաց զարիւնն։ Զենեալ յօշմամբ՝ ի սան ամանեալ՝ եդին ի վերայ հեփեստեայ (այս ինքն կրակի). (Մագ. ՟Ձ՟Ե։)


Ամառն, արան, րունք

See full entry →

s.

summer.

NBHL (1)

Ամառն եւ գարուն զտի՛ւ եւ զգիշեր մի՛ դադարեսցեն։ Զամառն եւ զգարուն նոյնպէս եղիցի (այս ինքն յամարան եւ ի գարնան)։ Անցին հունձք, անց ամառն։ Զգարուն եւ զամառն դու ստեղծեր։ Մերձ է ամառն. եւ այլն։


Ամարայնի, այնոյ, այնւոյ

See full entry →

s. adv.

summer-time;
in summer-time, during summer.

NBHL (1)

Անյայտ բառ՝ զոր ընթեռնու ի (Մագ. քեր.) Ստեփ. լեհ. եւ մեկնէ՝ հաւ ջրային գորշագոյն՝ փոքր ինչ մեծ քան զաղաւնին. (որպէս ճայ ծովու. մարթի) այլ ինքն դնէ ի լտ. fulica, lorus. որոց առաջինն կոչի յոմանց ռմկ. կերկեր. ըստ Մենինսքեայ, ինճիթ.


Ամբառնամ, բարձի

See full entry →

va.

to raise, to raise up, to take up, to heighten, to lift up.

NBHL (2)

Եւ հողմք ի չորից վեր ի յօդս ամբառնին (այս ինքն վերամբառնին). (Տաղ.։)

Խրոխտաբար ի վեր զինքն ամբարձեալ. (Յհ. կթ.։)


Ամբառնամ, բարձայ

See full entry →

vn.

to rise, to get up, to go up, to ascend.

NBHL (2)

Եւ հողմք ի չորից վեր ի յօդս ամբառնին (այս ինքն վերամբառնին). (Տաղ.։)

Խրոխտաբար ի վեր զինքն ամբարձեալ. (Յհ. կթ.։)


Ամբաստան, աց

See full entry →

s.

accuser, informer, plaintiff, complainant, prosecutor.

NBHL (1)

Վասն որոյ մատուցեալ ամբաստանքն՝ եւ ոչ մի ինչ վնաս (այս ինքն փաստ) չարութեան ի մէջ բերէին. (Գծ. ՟Ի՟Ե. 18։)


Ամբաստանեմ, եցի

See full entry →

va.

to accuse, to inform against, to charge, to complain against;
to plead guilty, to confess.

NBHL (1)

Նա՛ եւ Եսաւ ընդ մեծամեծ չարեացն զանժուժկալութիւնն ամբաստանեալ եղեւ. այս ինքն որպէս զմեծամեծ չարեաց՝ վասն անժուժկալութեանն։ (Բրս. հց. ՟Ժ՟Դ.)


Ամբաստանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

accusation, complaint, information, action;
imputation.

NBHL (1)

Այն՝ որ ի բնութեանն ասին ամբաստանութիւնք, տասն միայն ասեն գոլ. նիւթ (այս ինքն գոյացութիւն), որպիսութիւն, քանիութիւն, առինչ, եւ այլն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ամբարիշտ, րշտի, շտաց

See full entry →

adj.

ungodly, impious, irreligious, sacrilegious, unholy, unrighteous, profane, extremely wicked, flagitious.

NBHL (1)

Բայց որպէս բարեպարիշտն է բարեպաշտ, նոյնպէս եւ ամբարիշտն կամ ամպարիշտն է իբր անպաշտ. այս ինքն պրս. ձայնիս փէրէսթ. զի է յն. ἁσεβής եւ լտ. impius, զայն հաւաստեն այսինքն իբր անկրօն, անօրէն եւ անհաւատ. օտարացեալ յաստուածպաշտութենէ. տինսիզ. քեաֆիր. ֆաճիր. միւնաֆըգ. միւշհիտ. եւ զայս եւս ստուգէ Լմբ. առակ.


Ամբարհաւաճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

presumptuous, ness, haughtiness, pride, arrogance.

NBHL (1)

Ամբարհաւաճութիւն, այս ինքն որ միշտ իւր բարուցն հաւանի, եւ ոչ կամի յառաջ քան զինքն կամ հաւասար ինքեան. (Կիր. երզն.։)


Ամբարտաւան, ի, ից

See full entry →

adj. adv.

proud, haughty, stiff, high, arrogant, vain, conceited;
presumptuous;
—ս, haughtily, proudly, highly.

NBHL (2)

ὐπερήφανος, ἁλαζών, μετέωρος. superbus, jactabundus, inflatus, sublimis Ամբարձեալն ինքնահաւանութեամբ կամ արտեւանամք. հպարտ. բարձրամիտ. մեծամիտ. բարձրայօն. փառասէր. սնափառ. խրոխտ. սէգ. փքացեալ. մազրուր. ֆօտուլ. միւթեքեպպիր. դաֆրալը.

Սեպհականեալ անուն սատանայի, այս ինքն Սադայելի.


Ամբարտաւանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pride, haughtiness, arrogance, presumptuousness.

NBHL (1)

ὐπερηφανία, ὔβρις, ἕπαρσις, ἁλαζονεία. superbia, fastus, elevatio, tumor, arrogantia, insolentia, jactantio, gloriatio Հպարտութիւն. անկարգ բաղձանք գերազանցելոյ զայլովք. ախտ բանսարկուին, եւ արմատ ամենայն մեղաց. որոյ ծնունդք են ամբարհաւաճութիւն, փքացումն, ինքնահաւանութիւն, եւ արհամարհութիւն այլոց, փառասիրութիւն, սնապարծութիւն, անհնազանդութիւն. եւ այլն. մազրուրլուգ. ֆօտուլլուգ. քիպր. թէքեպպիւր. ղուրուր. դաֆրա.


Ամբողջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be an integer;
to be entire or perfect.

NBHL (1)

Ամբողջան ուտելով (այս ինքն կերեալ լինելով) ի ժամու՝ մերկանամ զռշտութիւն. (ասէ ընկուզի). (Մխ. առակ. ՟Ժ՟Է։)


Ամենագէտ

See full entry →

adj.

omniscient, most wise, all-wise.

NBHL (1)

Ամենագիտին չէր ի ծածուկ։ Անցանել զամենագէտ երեսօքն (այս ինքն զամենատես աչօքն) անհնար է։ Ամենագէտ հոգւովն. (Ագաթ.։)


Ամենագթած

See full entry →

adj.

most merciful, most compassionate, most kind, most tender.

NBHL (1)

Նոյն ինքն ամենագթածն Աստուած. (Լմբ. հանգ.։)


Ամենազօր

See full entry →

adj.

omnipotent, all-sufficient;
most powerful, very strong.

NBHL (1)

Ինքնիշխան, ինքնազօր, ամենազօր. (Ածաբ).։ եւ (Շար.։)


Ամենակալ, ի, աւ

See full entry →

adj.

preserving or governing all things, omnipotent, all-powerful.

NBHL (5)

παντοκράτωρ. omnitenens (թարգմանի ըստ լտ. եւ omnipotens) Որ զամենայն իբրեւ ի բռին կալեալ ունի տիրապէս. ամենիշխան. ամենատէր. ինքնակալ ինքնակալաց, եւ թագաւոր թագաւորաց. որուն ձեռքն է ամմէն բան. հէր շէյին սահիպի. գատըրի մուդլագ.

Ամենակալ, այս ինքն զամենայն ունող, զգթութիւն եւ զողորմութիւն, զնախախնամութիւն, եւ զամենայն պէտս բարեգործութեան. (Խոսր.։)

Նովին ամենակալ ինքնիշխանութեամբ եւ անբաւելի զօրութեամբ ասի եւ է Աստուած.

Զօրացեալք ամենակալիդ (այս ինքն ամենակարողէդ)։ Եթէ նորոգես, ամենակալ ես. (Նար. ՟Հ. ՟Հ՟Զ։)

ԱՄԵՆԱԿԱԼ, ի, աց. Պիտակաբար դնի որպէս ինքնակալ կամ տիեզերակալ յաշխարհի. որպէս հոգեպէս իշխեցօղ տիեզերաց, եւ որպէս յինքն պարունակօղ զամենայն հաւատացեալս.


Ամենակատար

See full entry →

adj.

all perfect;
very perfect.

NBHL (1)

Ոչ զի ինքն յաւելուած կամ փառս առցէ, որ ամենակատարն է. (Խոսր.։)


Ամենայն, ի, իւ, ից

See full entry →

adj. s.

all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.

NBHL (1)

Ինքն պատեալ զամենայնիւ, ի ներքոյ ամենայնի, ի վերոյ ամենայնի, արտաքոյ ամենայնի, եւ ամենայն ի նմանէ, եւ ամենայն ի նա, եւ ամենայն ի փառս նորա։ Ամենայնի նա է հատուցանօղ։ Զինքն արարեալ օրինակ ամենայնի. (Ագաթ.։)


Ամենարուեստ

See full entry →

adj.

very skilful, ingenious;
very instructive;
most wise.

NBHL (1)

Սպասաւոր (այս ինքն տնտես) ամենարուեստ. (Մաշտ.։)


Ամենափրկիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

saviour of all.

NBHL (1)

Որպէս ինքն ամենափրկիչն գուշակեաց. (Զքր. կթ.։)


Ամենեւին

See full entry →

adv.

not at all, by no means, no wise, not in the least;
quite, wholly, totally, entirely.

NBHL (2)

որ եւ ԱՄԵՆԵՒԻՄԲ. (որպէս թէ ամենիւ) այս ինքն ամենայնիւ. ամենայն իրօք. բոլորովին. բոլորովիմբ. իսպառ. բնաւ. σύν πάντι, πάντη, πάντα, ἄπαν , παντελές, παντελῶς, παντάπασιν, καθόλου, ὄλως. omnino, prorsus, totaliter ըստ ամենայնի, ամմէն բանով, ամմէն կերպով, ամբողջ. հէր վեճհ իլէ. պիւթիւն պիւթիւնէ, պիր թամամ. քիւլլիյէն. ճիպ.

Ո՛չ, ամենեւին ոչ. (Լմբ. պտրգ.։) Յորս բացասականքն՝ ռամկօրէն բացատրին, բնաւ, իսկի. հիլ. հիլ պիր վէճհ իլէ. այս ինքն բնաւին ոչ։


Ամենեքեան, նեսեան, նեցունց, եքումբք

See full entry →

adj.

all men, all persons, every body, as many as, whoever.

NBHL (1)

Ամենեքեան զբոլորն նշանակեն (իմա՛ ընդհանուր՝ ամենայնքն). իսկ ամենեքին՝ մասնաւոր. (այս ինքն ամենեքին սոքա, դոքա, նոքա)։


Ամիս, մսոյ, ամսեան, մնոց

See full entry →

s.

month;
ամիս յամսոյ, ամսոյ ամսոյ, every —;
առաջին օր ամսոյ, the first day of the month;
ի սկիզբն ամսեան, the beginning of the month;
ի վերջ ամսոյ, the end of the month;
ի մէջ կոյս ամսեան, towards the middle of the month.

NBHL (2)

μήν. mensis Որպէս թէ ամ փոքրիկ, այս ինքն ամ լուսնի, որ է ամբողջ շրջան մի նորա ի ՟Ի՟Թ, կամ ի ՟Լ աւուրս. եւ երկոտասաներորդ մասն տարւոյ կամ շրջանի արեգական. վասն որոյ տճկ. ա՛յ, է անխտիր լուսին, եւ ամիս. մահ, շէհր.

Արարեր երկուս լուսաւորս առ ի պէտս շրջմանց տարեաց, ամսոց, եւ ժամանակաց (այս ինքն եղանակաց)։ Ի հանդերձեալ աշխարհին ո՛չ աւուրք, եւ ո՛չ ամիսք. (Ագաթ.։)


Ամոլաջիլ

See full entry →

s.

ham-string, tendon of the ham.

NBHL (1)

Զոյգ կամ հաստաձիգ ջիլ՝ որ ի զիստն կամ ի յետին կողմն բարձից կենդանւոյ. (ռմկ. ըստ ոմանց՝ մամուջեղ) ըստ եբր. քաֆ իբր ոլորք. յն. է զի դնէ πλατύς այս ինքն լայնութիւն, կամ տախտակ (զըստի). եւ է զի νεῦρον որպէս եւ լտ. nervus այս ինքն ջիղ.


Ամուսին, սնի, սնոյ, աց

See full entry →

s.

consort, husband;
wife, spouse.

NBHL (1)

Նոցին ամուսինքն տոռն ընդ անձն փոխանակ երիտասարդութեան ցնծութեանն։ Նա էր ամուսին եւ կին ուխտի քո. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 7։ Մաղ. ՟Բ. 14։)


Ամուսնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to marry, to wed.

NBHL (2)

Ըստ օրինացն՝ մեծ թշնամանք էին որդւոց, եթէ մարք ի տագերաց ամուսնանայցեն. այս ինքն առցին ի կնութիւն տագերաց։

Եսթեր է գետն, զոր ամուսնացաւ թագաւորն. այս ինքն զոր ընդ իւր ամուսնացոյց, կամ ընդ որում ամուսնացաւ։


Ամուսնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

adj.

to marry, to give in marriage, to wed.

NBHL (1)

Տալ յամուսնութիւն զուստր կամ զդուստր. γαμίζω nuptum do, ἑκγαμίζω, ἑκγαμίσκω nuptui colloco, a domo eloco որ եւ ըստ յն. ոճոյ, է ամուսնացուցանել զինքն. առն լինել. կարգել. եվլէնտիրմէք. եվերմէք. թեէհհիւլ էթտիրմէք. եւ կարգուիլ. եվլէնմէք. Ըստ վերջնոյս այսմ իմա՛ զասելն.


Աստուածախնամ

See full entry →

adj.

cared for by God;
— տեսչութիւն, divine Providence.

NBHL (1)

Եւ իբր Տնօրինական. նախախնամական. ըստ այսինքն խնամողական.


Աստուածածանօթ, ից

See full entry →

adj.

who has the knowledge of God.

NBHL (1)

Այր մի, որոյ անուն էր թէոգնոստոս, որ թարգմանի հայերեն աստուածածանօթ, այսինքն Քրիստոսասէր. (Վրք. ոսկ.։) Ըստ յն. θεόγνωστος , է առաւել ծանօթ եւ մերձաւոր կամ սիրելի Աստուծոյ։


Աստուածածին, ծնի, իւ

See full entry →

adj.

Mother of God.

NBHL (1)

Ըստ որուս աստուածածին՝ ծնողն, եւ նոյն ինքն ծնեասն՝ աստուած. (Անյաղթ բարձր.։)


Աստուածական, ի, աց

See full entry →

adj.

divine.

NBHL (1)

ԱՍՏՈՒԱԾԱԿԱՆՆ. ՟Գ. Նոյն ինքն Աստուած, կամ իսկութիւն աստուածային.


Աստուածահրաման

See full entry →

adj.

ordained or commanded by God.

NBHL (1)

Ըստ աստուածահրաման (այսինքն Աստուածաշունչ) գրոցս. (Արծր. ՟Ա 1։)


Աստուածայայտնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

Epiphany.

NBHL (1)

Եւ մանաւանդ՝ մարդեղութեամբ բանին. վասն որոյ անխտիր աստուածայայտնութիւն կոչի՝ որպէս ծնունդն Քրիստոսի, որով Աստուած յայտնեցաւ ի մարմնի, եւ յայտնեաց զինքն հովուաց, նոյնպէս եւ գալուստ մոգուց՝ որ եւ ՅԱՅՏՆՈՒԹԻՒՆ ասի. որպէս նշնակաէ Ածաբ. ի ճառն ծննդ։


Աստուածային

See full entry →

adj.

divine, belonging to God;
sacred, pious.

NBHL (4)

Աստուածայինցն գիտութեանց առաջինքն զերկրորդսն հաղորդեցուցանեն. (Դիոն. երկն. ՟Է։)

Մարդիկ տըւին զմարդդ աստուածային (այսինքն զաստուածացեալ մարմին փրկչին), եւ ռին զհոգին. (Գանձ.։)

Իմանալեացն ծայր աստուածայինքն են. (Սահմ. ՟Է։)

Աստուածայինքն ամենայն հաւատովք իմացեալ լինին. (Իգն.։)


Աստուածանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to make one's self God;
to become God;
to unite one's self, to join one's self to God;
to resemble God.

NBHL (1)

Բանն աստուած եղեալ մարդ՝ ըստ էութեան (այսինքն ըստ բնիկ իսկութեան իւրոյ ի յաւիտենից) Աստուած կոչի, եւ ոչ մարդ. եւ ըստ տեսչութեան (այսինքն ըստ տնօրէնութեան մարդեղութեամբ՝) աստուած մարդ աստուածացեալ՛. ուր հրէամիտն նեստոր ասէր, մարդ աստուածացեալ, քանթէ (Աստուած մարդացեալ։)


Աստուածապաշտ

See full entry →

adj.

who worships God, pious, religious, devout, spiritual.

NBHL (1)

Որ պաշտէն՝ որպէս ինքն կամի պաշտիլ Աստուած, նա է աստուածապաշտ. (Վանակ. յոբ.։)


Աստուածապսակ

See full entry →

adj.

crowned by God.

NBHL (1)

Աստուածապսակ ինքնակալ. (Գր. տղ.։)


Աստուածատես, ից

See full entry →

adj.

that has seen, that sees God.

NBHL (1)

ՈՒրախ եղիցին զօրութիւնք աստուածատեսք (այսինքն հրեշտակք). (Թղթ. ատր. առ Շ։)


Աստուածացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make a god of any thing, to deify, to admit into the number of gods, to idolize.


Աստուածաւանդ

See full entry →

adj.

given, transmitted or taught by God.

NBHL (1)

Ոչ է օրէն աստուածաւանդից կարգաց փոխիլ։ Աստուածաւանդքն ասացեալք (այսինքն աստուածաշունչ գիրք)։ Ի յաստուածաւանդիցն ասացելոց. (Դիոն.։)


Աստուածընկալ

See full entry →

adj.

that has received God;
received or accepted of God, agreeable to God.

NBHL (1)

ὀ, ἠ θεόδοχος, θεούδοχος deicapax, deum suscipiens եւ θεόληπτος deocaptus, divino numine afflatus Որոյ ընկալեալ է յինքն զԱստուած եւ է օրինակաւ. աստուածունակ. աստուածակիր. աստուածազգեց. աստուածարեալ.


Աստուածիմաստ

See full entry →

adj.

that has the wisdom of God, instructed by heaven.

NBHL (1)

Ամենայն աստուածիմաստքն, եւ ծածուկ խորհրդոցն մարգարէք (այսինքն գուշակք, թարգմանք). (Դիոն. երկն.։)


Աստուածորդի, դւու

See full entry →

s.

Son of God.

NBHL (1)

Ոչ այլ իւիք հնար է մատչել առ աստուածորդին, թէ ոչ անմեղութեամբ եւ սրբութեամբ։ Սոքա կատարեցին զկամս աստուածորդւոյն, եւ աստուածորդին ձգեաց զնոսա առ ինքն. (Ագաթ.։)


Աստուածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

divinity;
deity;
God.

NBHL (3)

ԱՍՏՈՒԱԾՈՒԹԻՒՆ. Վարի եւ իբր թանձրացեալ, այսինքն Աստուած.

Առ աստուածութիւնն բողոքեցից։ Ապաւինեցայց առ նոյն ինքն աստուածութիւնն. (Պիտ.։)

Դու ինքն աստուածութիւնդ մարդացեալ ըթներցար։ Գովաբանի առ ի նոցանէ սուրբ աստուածութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. կուս.։)


Աստուածուսոյց

See full entry →

adj.

instructed by God.

NBHL (1)

Զի դուք ինքնին իսկ աստուածուսոյցք էք առ զմիմեանս սիրելոյ. (՟Ա. Թես. ՟Դ 9։)