Definitions containing the research զօր : 3226 results

Ահաբեկ

adj.

terrified, dismayed, thunderstruck;
— առնել, to terrify, to frighten, to dismay;
— լինել, to be frightened or dismayed.

· Calfa

NBHL (1)

Ահաբեկ արար զամենայն զօրս աշխարհին. (Եղիշ. ՟Ա։)


Ահաբեկեմ, եցի

va.

"cf. Ահաբեկ առնել."

· Calfa

NBHL (1)

Ահաբեկեալ յահէ անտի զօրութեանց արարչութեան։ Բազումք ահաբեկեալ՝ սկսան զրահել պնդապէս։ Յուժգնութենէ կենդանեաց ահաբեկեալք. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Բ։ Յհ. իմ. պաւլ։)


Ահագին, գնի, ից

adj.

terrible, alarming, frightful;
horrible, hideous, monstrous.

· Calfa

NBHL (1)

Ահագինք էին ի տեսանել։ Զթագաւորսն հզօրս եւ ահագինս. (Պիտ.։)


Ահարկեմ, եցի, կեալ

va.

to terrify, to affright.

· Calfa

NBHL (1)

Դեւք զարհուրին՝ ահարկեալ ի սմին զօրութենէ. (Շ. բարձր.։)


Ահաւոր, աց

adj.

frightful, alarming, terrible.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած մեծ եւ հզօր եւ ահաւոր։ Զգեցեալ էր զպատմուճան փառացն իւրոց, եւ էր ահաւոր յոյժ։ Ընդդէմ դարձաւ թագաւորաց ահաւորաց. եւ այլն։


Ահաւորանամ, ացայ

vn.

to be terrible or frightful.

· Calfa

NBHL (1)

Ահաւորացաւ ի վերայ դիւական զօրացն. (Նար. յովէդ.։)


Ահաւորութիւն, ութեան

s.

enormity;
terribleness, frightfulness;
majesty, grandeur.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ ահաւոր զօրութիւն ինչ. մեծ վայելչութիւն.

Ահաւորութիւն նշանաց յարութեան։ Ահաւորութիւն տեսլեանն երեւելոյ։ Ահաւորութեամբ զօրութեան փառացն Քրիստոսի. (Ագաթ.։)

Մինն յերջանկափառ համազօր ահաւորութենէ։ Այնքան ունի ահաւորութիւն՝ անունս օծութեան. (Նար.։)


Ահափետ, փետք

adj. s. cf. Ահաբեկ;
cf. Ահաբեկութիւն;
— առնեմ, cf. Ահաբեկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ահափետ արարեալ՝ զօրհասն գուշակեն։ Ահափետ արարեալ դադարեցուցանէ զխրոխտացեալսն ի վերայ եկեղեցւոյ. (Ագաթ.։ Արծր. ՟Ե. 2։)


Բառ, ից

s.

word, term, speech, expression;
air, song;
— առ —, word for word;
ըստ բառին, literally.

· Calfa

NBHL (1)

Անբանութեան է՝ ոչ ի զօրութիւն դիտմանն հայել, այլ ի բառսն։ Որպիսի ինչ նշանակէ բառն ... այլովք յայտնաբանագունիք բառիւք հաւաստել. (Դիոն. ածայ.։)


Բասրեմ, եցի

va.

to reproach, to blame, to condemn, to rebuke, to censure.

· Calfa

NBHL (1)

Բասրելով յիւրոց զօրացն վասն առաւել պղերգութեանն։ Եւ մարդկան գովելիս, կամ բասրելիս. (Խոր. ՟Բ. 21։ եւ ՟Ա. 18։)


Բարակաման, աց

adj.

that spins or weaves finely;
finely spun or woven.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ զօրագոյն ինչ յարեսցի ի տորգս սարդի ոստայնի բարակաման, պատառէ. (Վեցօր. ՟Զ։)


Բարբառիմ, եցայ

vn.

to speak;
to cry out, to exclaim.

· Calfa

NBHL (1)

Բարբառեցաւ Դաւիթ ի զօրն։ Բարբառէր առ նա աբեսաղոմ։ Բարբառեալ մեծաձայն՝ լացին։ Բարբառեսցին ի վերայ քո (զօրք) որ իջանեն ի քեզ։ Տէր ի սիովնէ բարբառեցաւ։ Բարբառեցաւ յիս տէր, եւ կորացոյց զիս։ Բարբառեցաւ, եւ ասէ, արի՛ կա՛ց մանո՛ւկ դու։ Բարբառեսջիք ի վերայ վիմին (յն. առ վէմն) յանդիման նոցա, եւ տացէ զջուրս իւր. եւ այլն։


Բարդ, ից

gr.

s. adj. hay-rick;
heaped up, piled, bound up;
polypetalous;
— անուն, բառ, compound word.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկենոյր (զխոտս) բարդս բարդս ի մէջ զօրացն. (Ագաթ.։)


Բարեբանեմ, եցի

va.

to bless, to praise.

· Calfa


Բարեբանութիւն, ութեան

s.

benediction praise, encomium.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զօր բարեբանութեանն նոյնպէս պահեն անլուծելի. (Խոսրովիկ.։)


Բարեգործութիւն, ութեան

s.

bounty, beneficence;
good works.

· Calfa

NBHL (3)

Արիացեալք յերկս՝ հայցեն զառաջիկայ բարեգործութեանցն աջողութիւն։ Գործելով առուս, զբոլորեսեան յիւրաքանչիւրումն զօրացուցանելով ի բարեգործութեան. (Պիտ.։)

Աստուած ամենազօր՝ կամօք բարեգործութեամբ. (Ագաթ.։)

Նորոգեաց, լուսաւորեաց. հանապազ նովին բարեգործութեամբ զօրանայ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Բարեխառնութիւն, ութեան

s.

temperance;
temperature, moderation, modification, mitigation;
— օդոց, temperature of the air.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեխառնութեան եւ վատախառնութեան մարմնոյն ըստ բնութեան եւ անձին՝ հետեւանան զօրութիւնք. (Անյաղթ որակ.։)


Բարեխօս, աց, ից

adj. s. intercessor, mediator;
— լինել, cf. Բարեխօսեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զմի որդի գիտեմք, որ խոստացաւ մեզ առաքել առ մեզ առ ի հօրէ զբարեխօսն զհոգին սուրբ։ Արդ գեղեցիկ է այս եկեղեցւոյ սրբարար եւ օգնական եւ բարեխօս հոգին սուրբ։ Բարեխօս կոչեցեալ է վասն մխիթարութեան բարեխօսութեան եւ օգնականութեան տկարութեանս մերոյ։ Ամենայնի վարդապետ եւ բարեխօս յԱստուծոյ եւ սրբարար հոգին սուրբ բարեխօս է։ Ծածկէ զայս ամենայն ամենաբարի զօրութիւն բարեխօսին. (Կոչ. ՟Ժ՟Ղ. ստէպ։)


Բարեկամանամ, ացայ

vn.

to be friendly, familiar, to make one's self familiar.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում զօրագլուխք յունաց ընդ իս բարեկամացան ուխտիւ եւ երդմամբ. (Փարպ.։)


Բարեկարգութիւն, ութեան

s.

good order, organization;
reform, reformation;
discipline;
policy.

· Calfa

NBHL (1)

Զսրբոցն իշխանութեանց՝ զհամակարգ աստուածայնոցն տէրութեանց եւ զօրութեանց ... զբարեկարգութիւնն. (Դիոն. երկն.։)


Բարեկիր

adj.

good, honest, virtuous;
բարեկիր առնել, cf. Հաճեմ, cf. Բերկրեցուցանեմ, cf. Հեշտացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք յեկելոց անտի բարեկիրք՝ աւագք՝ ընկերք զօրավարին. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 31։)


Բարեհաճիմ, եցայ

vn.

to vouchsafe, to accept, to receive favourably, to please.

· Calfa

NBHL (1)

Օրհնեալ է անուն սուրբ փառաց նորա, որ այսպէս բարեհաճեցաւ։ Գոհանամ զքէն Քրիստոս Աստուած իմ, զի այսպէս բարեհաճեալ յիս՝ զօրացուցաներ զիս։ Բարեհաճեցաւ ի քեզ հայր բարերար. (ՃՃ.։)


Բարեհամբաւ

adj.

of good renown, of great reputation, famous, renowned, celebrated.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեհամբաւ գովութեամբ։ Լաւ զբարեհամբաւ գովութիւն համարեալք։ Էին զօրութիւն յամենայն բերանոց բարեհամբաւ գովեալ լիցի. (Փիլ.։)


Բարեհռչակեմ, եցի

va.

cf. Բարեհամբաւեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զշնորհ նորին առ ամենեսին բարեհռչակեմ։ Զբարեհռչակեալ անունդ հզօր՝ գովելի. եւ այլն. (Նար. ստէպ։)


Բարեհռչակութիւն, ութեան

s.

cf. Բարեհամբաւութիւն.

· Calfa


Բարեմոյն

adj.

peaceable, flexible, good-natured, good-humoured.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեմոյն կայ, այսինքն ի բարի մտածութիւն, եւ առանց հոգոց եւ ամբոխման, զօրըստօրէն բաւական համարելով։ (Ուր Լմբ. մեկնէ այսպէս.)


Բարեյոյս

adj.

of good or of great hope.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատուն, բարեյոյս եւ համարձակ։ Բարեյոյս եւ համարձակ կալ յանյաղթելի զօրութիւն փրկողին. (Սկեւռ. ես.։)


Բարենշան, ից

adj.

of good sign;
signalized, remarkable, famous.

· Calfa

NBHL (1)

Հզօր եւ բարենշան լինելոց է. (Եզնիկ.։)


Բարեպարիշտ

cf. Բարեպաշտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբարիշտ ցուցաք զսատանայ, իսկ բարեպարիշտ՝ զօրէնսն Աստուծոյ (եւ զօրինապահս). (Լմբ. սղ.։)


Բարերար, աց

adj.

beneficent, benefactor, friend, obliging, indulgent, favourable, kind.

· Calfa

NBHL (1)

Օրհնեցից զտէր զբարերարդ իմ։ Աղաղակեցի առ Աստուած բարձրեալ, առ Աստուած բարերար իմ։ Տէր բարերար՝ քաւիչ լեր ամենայն սրտից ուղղոց։ Բարերա՛ր է Աստուած ի վերայ համբերւղաց իւրոց։ Զի գոյ ի նմա հոգի մտաւոր, սուրբ, բարեսէր, բարերար։ Եւ զհոգի քո սուրբ զբարերար ետուր նոցա իմանալ զօրէնսն.եւ այլն։


Բարերարեմ, եցի

vn.

to do good, to gratify, to favour, to oblige.

· Calfa

NBHL (1)

Բարերարեա՛ հզօր։ Քո է բարերարելդ առ մեզ եւ առ նոսին. (Նար. ստէպ։)


Բարեփառ, աց

adj.

glorious, illustrious, splendid, magnificent.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեփառ առաջնորդն մեր։ Բարեփառ առաջնորդին մերոյ յեռոթէոսի։ Խորհրդազգած լինէին բարեփառ հարքն մեր։ Զբարեփառ մեր հարսն, որք նախ քան զօրէնս եւ յետ օրինաց, հրեշտակք հանէին առ աստուածայինսն. (Դիոն. ստէպ։)


Բարի, րւոյ, րեաց

adj. adv. s.

good, nice, kind, indulgent;
fit;
fine, handsome;
well, right;
good, benefit, favour, goods;
— է, it is good;
— առնել, to do well;
— or բարեաւ եկիք, be welcome ! համբաւ բարեաց, good reputation;
գիտել զ— կամ զչար, to ignore the difference between good and evil;
զինչ — գործեցից, what shall I do well ? հատուցեր ինձ —ս, you have done me good;
ընկալար անդէն զ—ս քո, you have received good in your life;
յորժամ — լինիցի քեզ, when will you be happy;
բարեօք, cf. Բարւոք;
բարով իմն, cf. Սիրելապէս, cf. Մարդասիրապէս;
cf. Բարեաւ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ պարգեւեցեր զօրս բարեաւ եւ խաղաղութեամբ անցուցանել. (Ժմ.)


Բարձումն, ման

s.

act of raising;
carriage;
subtraction;
exception;
suppression, repeal, derogation;
degradation, dissolution, extinction;
deduction, defalcation.

· Calfa

NBHL (1)

Ճանաչելով զբարձումն քաջ զօրավարաց. այսինքն զկորուստ կամ զմահ. (Փարպ.։)


Բարձր, ձու, ձունք, ձանց

adj. adv.

high, elevated;
sublime, eminent, great, excellent;
հոսել ի բարձուէ, to fling, to throw from above;
ի ձայն բարձր, — ձայնի, ձայնիւ բարձու, aloud, loudly;
— առնել, to elevate, to raise on high, to magnify, to exalt, cf. Բարձրացուցանեմ, cf. Վերացուցանեմ, cf. Համբառնամ, cf. Օրհնեմ;
— լինիմ, to be elevated, glorified, cf. Բարձրանամ, cf. Փառաւորեմ;
ճանաչել զբարձունս, to know sublime or profound things;
սեղան —, splendid, sumptuous dinner, banquet;
ի բարձուէ, from above;
— ոճ, elevated style;
— քանդակ, relief, basso-rilievo.

· Calfa

NBHL (5)

Մեծաւ զօրութեամբ բարձր ի ձայն աղաղակէ. (Վեցօր. ՟Գ.) յն. մեծաձայնապէս. μεγαλοφώνως

ԲԱՐՁՐ. որպէս Պերճ. պչ. պէրծ. Գերագոյն, վեհ, վսեմ, պանծալի, յաղթօղ, հզօր, երեւելի, մեծանուն, շքեղ, պատուական. եւս եւ Ամբարտաւան.

Բարձր քան զամենայն թագաւորս երկրի։ Բա՛րձր է ի վերայ ամենայն ազգաց տէր։ Բա՛րձր է տէր, զխոնարհս տեսանէ, եւ զբարձունս ի հեռաստանէ ճանաչէ։ Աչք տեառն բարձունք են։ Որ առաջի մարդկան բա՛րձր է, պիղծ է առաջի Աստուծոյ։ Հզօր ձեռամբ, եւ բարձր բազկաւ։ Զձեռն հզօր, եւ զբազուկ բարձր։ Զտունս զայս զբարձր. (այսինքն շքեղ)։ Գնացին ի բարձր պարանոց (այսինքն ամբարտաւանութեամբ)։

Սքանչելի ես դու տէր ի բարձունս։ Եկեսցէ ի վերայ ձեր հոգի ի բարձանց։ Սուրբ է տէր Աստուած մեր՝ որ բնակեալն է ի բարձունս։ Ել ի բարձունս։ Այց արասցէ մեզ արեգակն ի բարձանց։ Զգենուցուք զօրութիւն ի բարձանց։ Փառք ի բարձունս Աստուծոյ.եւ այլն։

Բա՛րձր եղիցի Աստուած փրկութեան իմոյ։ Բա՛րձր լեր տէր ի զօրութեան քում։ Բա՛րձր եղէց ի հեթանոսս, եւ բարձրձացայց ի վերայ երկրի.եւ այլն։


Բարձրաբարբառ

adj. adv.

that has a strong voice;
sounding, that has a loud or shrill sound;
resounding, clamorous, sonorous, clangous;
loudly, aloud.

· Calfa

NBHL (1)

Զզրկանաց ամբաստանութեան իւրոյ բան՝ բարձրաբարբառ զօրացուցանէր զարքայէ. (Յհ. կթ.։)


Բարձրամուր

adj.

fortified in a very high place.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձր եւ ամուր. հզօր եւ անառիկ.


Բարձրանամ, ացայ

vn.

to rise, to ascend, to re-ascend, to surmount, to exceed, to surpass;
to increase, to grow;
to be proud, to pride one's self;
բարձրացեալ, cf. Բարձր, cf. Բարձրաբերձ, cf. Փառաւոր, cf. Յաղթական.

· Calfa

NBHL (3)

ԲԱՐՁՐԱՆԱԼ. նմանութեամբ, Մեծանալ ճոխութեամբ. բարգաւաճիլ, զօրանալ, գերազանցել, փառաւորիլ. որ զԱստուծոյ ասի ի մեզ առաւել՝ ԲԱՐՁՐ ԼԻՆԵԼ.

Առ զզօրութիւն բարձրացեալ բլրոյն քո։ Խոնարհեցուցանեմ զփայտ (այսինքն ծառ) բարձրացեալ։ Կործանեսցին պարիսպք քո բարձրացեալք։ Մայրից բարձրացելոց, բլրոց բարձրացելոց, պարսպաց բարձրացելոց։ Օր տեառն զօրութեանց ի վերայ ամենայն հպարտից եւ ամբարտաւանից, եւ ի վերայ ամենայն բարձրացելոց եւ վերացելոց.եւ այլն։

Կամ Հզօր, փառաւուր, ահարկու. յաղթական. եւ Մեծանուն. շքեղ.


Բարձրեալ, ելոյ

adj. s. very high;
the Most

· Calfa


Բարձք, ձից

s.

leg;
cf. Բարձ.

· Calfa

NBHL (1)

Տո՛ւր ձեռաց իմոց զզօրութիւն ... եւ բարձանց իմոց զժուժկալութիւն բանաւոր անուացն. (Եփր. ծն. քրիստոսի.։)


Բարութիւն, ութեան

s.

goodness, probity;
benignity, mildness, clemency;
proceeds, produce.

· Calfa

NBHL (1)

Բարութիւն ամենայն երկրիս եգիպտացւոց ձեզ լիցի։ Տաց ձեզ յամենայն բարութեանց եգիպտացւոց։ Ո՞ ցուցցէ մեզ զբարութիւն։ Անձն նորա ի բարութեան անձինք ձեր։ Կեցցեն ի բարութեան անձինք ձեր։ Զքաղցեալս լցոյց բարութեամբ։ Տունս լի ամենայն բարութեամբք։ Զբարութիւնս երկրի կերջիք։ Անձն ունիս բազում բարութիւնս։ Այր զօրութեան ես դու, եւ բարութիւնս աւետարանես.եւ այլն։


Բաց

adj. adv. int. prep.

open, uncovered;
բացաւ գլխով, with an uncovered head, bareheaded, cf. Հոլանի;
impudently;
աչօք —օք or —աւ աչօք ոչ զոք տեսանէր, with the eyes open, he saw nothing;
—աւ երեսօք or —օք երեսօք, with the face uncovered;
թողուլ ի — զքաղաքն, to leave open the gates of a city;
ի — է դուռն, the door is open;
ի — ունել զգլուխն, to have the head uncovered;
ի — զնա՜, go away ! —է ի —, ի —, far, very far;
quite;
out, abroad;
— ի —, openly, evidently;
բացուստ ի բաց, from afar;
far;
ի —ի, in a field, out of the city, in the country, in the open air, under the open sky, cf. Արտաքս, cf. Հեռի;
ի — առնել, to remove, to send away;
քաջ ի — անցանել զբազմօք, to surpass many;
ի — բառնալ, to take away;
երթալ ի —, ի — գնալ, to go away, to depart;
ի — եգաւ ձմեռնային ցրտութիւն, the rigour of winter is past;
ի — քակել վաղաղակն, to cease from crying;
ի — տար, ի — անդր տար, never ! no ! God forbid! come along ! fy ! — ի, except, excepted, besides, save;
without.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բացի եգիտ զնա։ Որչափ եղեաք ընդ նոսա ի բացի։ Բնակեալ են ի բացի։ Ելին ի բանակէն, եւ թաքեան ի բացի։ Լուան ամենայն զօրավարք զօրաց՝ որ էին ի բացի։ Գոն մեզ գանձք ի բացի, ցորեան եւ գարի։ Զխոտն որ այսօր ի բացի է.եւ այլն։


Բացայայտեմ, եցի

va.

to declare, to set forth, to explain, to utter;
to unfold, to clear.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զօրեաց զանխլաբար ունել, այլ առժամայն բացայայտէր զախտն. (Զքր. կթ.։)


Բացասական, ի, աց

adj.

negative.

· Calfa

NBHL (1)

Մեք որքան կարօտանամք բացասական բանից զօրութեան՝ համբաւել զճշմարտութեանս պայծառութիւն. (Նար. խչ.։)


Բացատրեմ, եցի

va.

to explain, to set forth, to declare, to specify, to express;
to comment;
to remove, to scatter.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեսցուք ի բացատրել եւ զօրինակ մեծի խորհրդոյ փրկչին մերոյ. (Անան. ի յովնան.։)


Բացէ, ի բացէ

adv.

very far;
from afar;
out;
cf. Բաց.

· Calfa

NBHL (1)

Բացէ ի բաց ճանաչի՝ որ հզօր է լեզուաւ. (Սիր. ՟Ի՟Ա. 8։)


Բացօթեագ, եգաց

adj. adv.

who lives, sleeps in the open air;
shelterless;
uncovered, in the open air, under the open sky;
— լինել, to sleep, to lodge in the open air or under the stars;
to pass the night in the fields.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում ժամանակս ի զօրու՝ արտաքոյ բացօթեադ (կամ եայդք) տաժանելով տառապին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Բացօթեայ, էի, ից

cf. Բացօթեագ.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում ժամանակս ի զօրու՝ արտաքոյ բացօթեադ (կամ եայդք) տաժանելով տառապին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Բաւական, ի, աց

adj. s. adv.

sufficient, fit, capable, competent, qualified;
worthy, capacity, ability;
—ն or Աստուած —, God, omnipotent, Almighty;
— լինել, to suffice, to be capable;
— լինել անձին, to content one's self;
— առնել, to enable, to capacitate;
to content, to satisfy;
"sufficiently, enough;
ըստ —ի, passably, tolerably, so-so;
— է, it is enough, it suffices, cf. Շատ է;
չէ —, it is not enough or sufficient."

· Calfa

NBHL (3)

ԲԱՒԱԿԱՆՆ. ὀ ἰκανός եբր. շատաի կամ սատտայի Աստուած ամենաբաւական, կատարեալ. ամենազօր. լիացուցիչ. շատացուցիչ ամենայնի.

Որպէս թէ չիցէ բաւական (այսինքն անկար իցէ) զօրավարութեան. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Եւ ոչ մի ոք առ սա բաւականաբար ըստ առաւելութեան եւ կամ նուազ զօրութեան կալաւ հաւասարութիւն։ Որով եւ յամենայնի առնուլ զխնդրելին՝ բաւականաբար զօրանայր. (Պիտ.։)


Բաւականանամ, ացայ

vn.

cf. Բաւական լինել.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Ձեռնհաս լինել. կարել. ատակել. զօրել. բաւել. բովանդակել. հասնիլ, կարենալ.