bird-catcher, fowler;
bird of prey;
bird-call.
ἱξευτής auceps. Որսորդ հաւուց թռչնոց. (լինի եւ ՀԱՒՈՐՍՈՐԴ ըստ Մխ. ապար.։) թռչուն բռնօղ.
soft, gentle, slow;
softly, gently.
Ստորիջեալ ի խնդիր կորուսելոյն (ի դրախտի՝) հեզագնաց գարշապարօք. (Արծր. ՟Ա. 1։)
cf. Հեզութիւն.
Իբրեւ զանապատաւորս ամենայն հեզանաց հանդիսիւ ընդ կարգս աշխարհիս անցանէր. (Յհ. կթ.։ (Եթէ ընթերցցիս Հեզանոց, լինի իբր հեզական։))
sweetness of temper or disposition, mildness, gentleness, sweetness, affability, kindness, courteousness.
Բժշկել հեզութեամբն զտարապարտ բարկութիւն. (Շ. մտթ.։)
heathenism, paganism, gentilism.
ἐλλενισμός, τὸ ἐλληνικόν graecismus, paganismus. Այլազգութիւն. հելլենութիւն. կռապաշտութիւն.
heathenishly;
pagan.
Ոչ ի զօրագլուս հեթանոսօրէնս, եւ ի ճակատայարդարս կռապաշտականս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։)
beam, rafter, joist.
Ի յատակէ տանն մինչեւ ցհեծանսն։ Մինչդեռ ընկենոյր զհեծանն (տապարաւ), անկաւ երկաթն ի ջուրն. (՟Գ. Թագ. ՟Զ. 16։ ՟Դ. Թագ. ՟Զ. 5։)
produced from a rib (Eve).
Գեղապաճոյճ փառօք զարդարեալ կողածնաւն ի դրախտն ադենայ. (Շ. գանձ վերափոխ.։)
armed with a cuirass;
iron-clad
Ունօղ զպահպանակ կողից կամ զլանջապանակ.
Կողինաւորք եւ զրահապատք շողայցեն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)
nakedness;
the naked part.
Ընդ ապականել մարմնոցն՝ ոչ ինչ հոգ տանի մերկութեն ոսկերացն. (Իսիւք.։)
cf. Մերձաւորեցուցանեմ.
Մերձաւորեա՛ դու քեզ զմերձաւորութիւն իմ։ Տայր ցընկեր իւր, որ մերձաւորելոց էր զմերձաւորութիւն նորա։ Եթէ մերձաւորեցուսցէ զքեզ մերձաւորիչն քո, բարի է. ապա թէ ոչ կամիցի մերձաւորեցուցանել զքեզ, ես մերձաւորեցուցից զքեզ։ Ոչ կարեմ մերձաւորեցուցանել ես ինձ. (Հռութ. ՟Դ. 6. 7։)
to approach, to draw or bring near;
to hold, take, possess, inherit or appropriate any thing in right of relationship.
Մերձաւորեա՛ դու քեզ զմերձաւորութիւն իմ։ Տայր ցընկեր իւր, որ մերձաւորելոց էր զմերձաւորութիւն նորա։ Եթէ մերձաւորեցուսցէ զքեզ մերձաւորիչն քո, բարի է. ապա թէ ոչ կամիցի մերձաւորեցուցանել զքեզ, ես մերձաւորեցուցից զքեզ։ Ոչ կարեմ մերձաւորեցուցանել ես ինձ. (Հռութ. ՟Դ. 6. 7։)
near relation.
Վաճառեսցէ ի կալուածոց իւրոց. եւ եկեսցէ մերձաւորիչն՝ որ մերձաւոր իցէ նորա. ապա թէ չիցէ ուրուք մերձաւորիչ. եւ այլն. (Ղեւտ. ՟Ի՟Ե. 25։ Տե՛ս եւ Թուոց. ՟Ե. 8։ Հռութ. ՟Գ. 9. 12։ ՟Դ. 1=14։)
proximity, neighbourhood, contiguity;
approximation;
familiarity;
affinity, alliance by marriage;
relationship, kindred;
copulation.
to approach, to accost, to draw near;
to touch;
to keep company with, to join, to be united;
to know, to have carnal connection with.
Ի կին մարդ չմերձենալ։ Աբիմելէք ոչ մերձեցաւ ի նա։ Ի կին իւր ապարահ ոչ մերձենայցէ.եւ այլն։
approach, access, admission.
Եւ ոչ սրբութիւն՝ առանց խոստովանութեան եւ ապաշխարութեան ի հոգեւոր հուրն մերձումն. (Խոսր. պտրգ.։)
to become worm-eaten, rotten, to rot, to putrefy, to be corrupted, spoilt.
Իբրու Ցեցոտիլ. իսպառ ճճեկեր լինել. փտիլ. մաշիլ. ապականիլ.
Հանդերձիկն այն ցեցակեր մեցոտեալ փխրեալ ապականին. (Ագաթ.։)
cf. Մերօրէն.
Մեօքակերպ զաստուած քարոզեսցուք (զմարդացեալն) յօդապատ անդամօք. (Ագաթ.։)
one, only, sole;
alone;
only, solely;
— մի, each, every one, each one.
Մէն մի իւրաքանչիւր (ի սրբոցն) տապան գործել. (Ագաթ.։)
index of scales;
weight, heaviness;
moment, instant;
oscillation;
inclination, propensity;
inclined or prone to, bent on;
— առ —, — ի —, oscillating, balancing;
undulating, floating;
— ի — խոնարհել, to float, to undulate, to wave;
— լինել, to be inclined, prone, to bend, to tend towards.
Ինձ պիտոյ են աստուծոյ վկայութիւնքն, զի դիցէ զգործս ի մի մէտն, եւ զձեր գործսդ ի միւս մէտն, եւ ինքն ստուգութիւնն բարձցէ զլծակսն, եւ ապա գիտասցուք՝ թէ ո՛ր կողմն հակիցէ. (Վանակ. յոբ.։)
warehouse, store-house, magazine.
Մթերանոցս բազմապատիկս շինեաց. (Խոր. ՟Գ. 59։)
obscure, gloomy, dark;
obscure, abstruse, occult, of difficult interpretation;
— կեանք, life of obscurity;
— վարս վարել, to live obscurely, to lead an austere life.
σκοτινός tenebrosus, tenebricosus γνοφερός caliginosus. Մո՛ւթ. ա. խաւարային. խաւարին. աղջամղջին. միգապատ. նսեմ. անշուք.
unanimous, of one mind, agreeing;
conformable, equal, uniform, analogous, similar, identical, the same;
with one accord, in concert, unanimously;
cf. Միաբանակեաց;
— հաւանութիւն, unanimity, concord, consent;
— լինել, to agree, to conform to.
Միաբան վառեալ պատրաստեալ։ Եկին առ նա միաբան՝ մխիթարել։ Էին հանապազորդեալ միաբան յաղօթս։ Էին ամենեքեան միաբան ի միասին.եւ այլն։
disturbing a community, turbulent, seditious.
Միաբանամբոխք, կապակռիւք, խաղաղամբոխք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
to agree, to cause to agree, to conciliate, to reconcile, to reunite, to match;
to compose, to unite, to join;
ի մի —, to reunite;
cf. Միաբանիմ.
Միաբանեցէ՛ք զձեզ նախ ընդ տեառնն, եւ ապա ընդ սուրբս նորա. (Աթ. անտ.)
consubstantial;
of the same nature or essence;
natural, native;
having only one trunk or stem.
Զհոգի եւ զմարմին եւ զմիտս անապական աստուածախառնութեամբ միաբուն գործելով՝ էմմանուէլ ի կուսէն ծնաւ. (Խոր. վրդվռ.։)
cf. Միագօտի.
Միագօտիք, պահապանք գլխոց եւ գահոյից թագաւորացն. որպէս ամենայն մենամարտիկք՝ միագօտիք արիականք անուանին. (Լծ. ածաբ.։)
robust, vigorous, sturdy.
Միագօտիք, պահապանք գլխոց եւ գահոյից թագաւորացն. որպէս ամենայն մենամարտիկք՝ միագօտիք արիականք անուանին. (Լծ. ածաբ.։)
uniform, simple.
Հարուածովք ի վերայ հարուածոց. քանզի ոչ եթէ միադիմի ինչ էին չարչարանքն քրիստոսի։ Մարտ պատերազմի քաջացն ո՛չ միադիմի (գոլ) զիմաստս աստուծոյ, այլ բազմապատիկ. (Իսիւք.։ Յճխ. ՟Ժ՟Ը։ Լմբ. համբ.։)
Ոչ միադիմի, այլ երկու աչօք հայել ի կրկնապատիկ բանս գրոց. (Շ. թղթ.։)
cf. Միախորհուրդ.
Յորժամ միախորհ առնեն զկապակցութիւնն երկուց դիմացն ծնօղքն իւրեանց. (Մխ. դտ.։)
of the same opinion or way of thinking, unanimous;
unanimously.
Յորժամ միախորհ առնեն զկապակցութիւնն երկուց դիմացն ծնօղքն իւրեանց. (Մխ. դտ.։)
Only Begotten;
— որդի, only son.
Ասի եւ զհոգւոյն սրբոյ՝ որպէս Միակ ծագումն բղխմամբ. կամ Ամենապարզ. անհամեմատ. անզուգական.
Մարիամ լուսապայծառ՝ միածին ծնունդ յայտնեալ ծնողաց. (Շար.։)
cf. Համակամութիւն.
Զմի եւ զոյգ իշխանութիւնն ցուցանելով եւ զմիակամութիւն (յն. զմի եւ զնոյն էութիւն)։ Համապատիւ միակամութիւն էր (յն. համապատուութիւն). (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18. 24։)
having one bark or rind.
Որ ունի զմի եւեթ կեղեւ միապաղաղ. կեղեւը միակտուր.
of the same religion, coreligionary;
of similar habits;
uniform, conformable.
(Փիլիսոփայք եւ բանք նոցա) ո՛չ միակրօնք եւ ոչ հանգիտապատում միմեանց երբէք գտանին. (Մագ. ՟Ե։)
all at once, together, altogether, quite, at once, entirely, collectively.
Ոչ զամենեսեան միահաղոյն տանջէ։ Միահաղոյն զմարդիկ եւ զհող եւ զջուր ապականեաց. (Գէ. ես.։ Բրսղ. մրկ.։)
even, flat, smooth, equal, levelled.
իբր ὀμαλῆς, ἵσος aequalis, par. Հարթ եւ հաւասար. զուգահաւասար. միաչափ ... միօրինակ. նոյն եւ նման. եւ Համապատիւ.
unanimous, of the same opinion;
unanimously.
Ո՛վ միահաւան պահապանք ազգի մարդկան. (Բրս. ՟խ. մկ.։)
like one mass, of one piece, massive, cast, molten.
πῆγμα ἔν concretio una, compactum, coagmentatum. Մի ձոյլ եղեալ. ի մի ձուլեալ. միապաղաղ.
indiscriminately eatable;
feeding but once a day.
Պահք միաճաշակ. (Մխ. ապար.։)
Եւ մ. Միագամ յաւուրն ճաշակելով. ծոմապահութեամբ. մէկ ժում ուտելով.
united, joined, attached, chained together;
continuous, continual;
immediate;
at a single stroke, at one bout, in a moment, immediately, at the same time;
— տողել, to join together, to link, to chain.
Զցուցեալ նշանախեցսն հանդերձ միայարօքն ետ գրել հռուփանոսի. իմա՛, հանդերձ կարգաւորութեամբ եւ հանգամանօք՝ ըստ անսայթաքութեան տառից յունաց. ապա եթէ իմասցիս, հանդերձ բաղաձայնիւքն (որք միշտ յարին ի ձայնաւորսն), է կարծիք միխայէլի ասորւոյ փոխանցեալ առ քանի մի մատենագիրս հայոց, որպէս թէ ձայնաւորք միայն իցեն գիւտ մեսրոպայ. իսկ բաղաձայնքն գիւտ դանիէլի ասորւոյ։ Թո՛ղ զի եւ դանիէլեան նշանագիրքն չէին նորագիւտ, այլ ի հին դպրութեանց ի փոխ առեալք։
only, sole, singular;
alone, lovely;
simple, plain;
solely, singly, singularly, simply;
solitarily;
— թէ, — զի, it being well understood that, on condition that, provided that, unless;
մի —, one only;
ոչ —, not only.
Խոստանայ ապաշխարել ի քուրձ եւ ի մոխիր, միայն զի նա եկեսցէ եւ արասցէ խաղաղութիւն. (Խոր. ՟Գ. 29։)
cf. Միանձն;
monachal.
μονάζων (յորմէ Մոնոզոն). μοναχός , μοναστής monasticam vitam agens, degens;
solitarius, monachus. Որ միայն կեայ յանապատի. անապատաւոր. միայնաւոր. եւ Միանձն՝ հրաժարեալ յաշխարհէ, եւ առանձնացեալ ի սենեակ. կրօնաւոր. վանական. ճգնաւոր.
monachal monkish, coenobitical.
Պայծառանան անապատք, եւ սուրբ ճգնազգեացք միայնակեցականպարուք. (Զքր. կթ.։)
monastic or solitary life, monachism.
μονασμός solitudo, vita solitaria, vita monastica. Անապատական կեանք, եւ Կրօնաւորութիւն.
Ինքն քրիստոս միայնակեցութեան եղեւ մեզ ուսուցիչ, յորժամ զկնի մկրտութեան յանապատ ել։ Սոքա ամենեքեան միայնակեցութեան են օրէնք. (Վրք. հց. ՟Ա։)
cf. Մենանամ.
μονάζω solitarius sum μονοῦμαι solus remaneo, solitarem dego vitam ἑρημόομαι desolor. Միայն լինել կամ մնալ. մենանալ. առանձնանալ միոյ կամ երկուց. անապատանալ, հեռանալ կամ զրկիլ յընկերաց. հրաժարել յաշխարհէ. միայնակեաց լինել.
cf. Միայնարան.
Գտին զսուրբն ըռըստակէս բնակեալ յանապատի յիւրում միայնաստանս. (Ագաթ. (մի ձեռ. մենաւորաստան)։)
solitude, solitary life, loneliness;
cf. Միայնակեցութիւն.
Ամենայն իրաց հոգեւորաց զանձն տուեալ միայնաւորութեամբ։ Միայնաւորութիւն բնակութեան յանապատի. (Ագաթ.։)
cf. Միայնուկ.
Միայն միայնուկ առանձինն էին (յանապատի). (Մծբ. ՟Ժ՟Ա։)
alone, all alone, quite alone, by oneself.
Միայն միայնուկ առանձինն էին (յանապատի). (Մծբ. ՟Ժ՟Ա։)