Definitions containing the research ամանակ : 1670 results

Խլխլեմ, եցի

va.

to pull or haul about;
to tease, to plague;
to neglect, to omit;
to counterfeit, to feign, to pretend;
to pretend not to understand.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ հասանէր թագաւորն իրանց հաստատութեան ի վերայ, եւճշգրտէր զիրսն, խլխլեալ անսայր բանին առ ժամանակ մի. (իբր ռմկ. քաշքշելով լուռ կենալ ). (Բուզ. ՟Դ. 15։)


Խնամ, ոց

s.

care, attention, solicitude;
nursing, attendance, duty, task;
mindfulness, diligence, assiduity;
—ով, carefully, mindfully, attentively;
— ածել՝ ունել՝ տանել, to take care of, to be mindful of, to look after;
to nurse, to tend, to attend;
to provide, to procure;
զամենայն փոյթ եւ զ— ունել զումեքէ, to take every care of;
to take great pains with;
տարածել ի վերայ ուրուք քլխնամս իւր՝ զգութ խնամոց, to surround with loving cares or kind offices, to be particularly attentive to, to wait assiduously upon;
հաստատեալ ի խնամս չարին, prone to evil.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ խնամ տանի աւետարանիչս կարգին եւ ժամանակին. (Երզն. մտթ.։)


Խնայեմ, եցի

vn.

to spare, to be sparing of;
to pardon, to respect, to exempt, to privilege;
to save, to spare, to husband, to be thrifty, to administer or manage well, to be sparing of expence, to economize;
— ի կերակրոյն, to stint one's self;
— ի ժամանակն, to economize time;
— ի շրթունս, to bridle one's tongue;
— ի բարկութիւն, to abstain from wrath.

· Calfa


Ծնանիմ, ծնայ

va. vn. fig.

to beget;
to give birth, being or life to, to bring forth a child, to lie in, to be delivered;
to procreate, to produce;
to be begotten, engendered, produced, born;
to originate, to arise, to spring;
to pullulate, to bloom;
to emanate, to issue, to proceed;
— — կենդանեաց, to engender, to litter, to bring forth;
վերստին —, to be regenerate, born again;
to revive, to come to life again;
— Հօր, to procreate;
վերստին — մկրտութեամբ, to be new-born or regenerated by grace;
որդիս —, to bring forth a child, to be delivered of a child;
ծնաւ որդի or մանուկ արու, she brought forth or was delivered of a male;
գոգցես յայն ծնեալ էր or թուէր իմն յայն ծնեալ he seemed born for;
գետք զխորս ծնանին, the rivers nourish the sea;
երեսք որ ծնանիցին ի հայելւոջ, a figure horn or reflected in a mirror;
այտի ծնաւ քերթուղութիւն, thence poetry was born.

· Calfa

NBHL (2)

Ժամանակ վերստին ծննդեան. ծնիցու՛ք վերստին. (Ածաբ. յայտն.։)

Զգարնանոյս ծնանի ժամանակ. (Պիտ.։)


Ծննդաբաշխ՞՞՞ծննդոց

s.

horoscope;
ascendant, nativity.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՆՆԴԱԲԱՇԽ ԾՆՆԴՈՑՔ. ԾՆՆԴԱԲԱՇԽ ԲԱԽՏ. ԾՆՆԴԱԲԱՇԽԱԿԱՆՆ. ԾՆՆԴԱԲԱՇԽՈՒԹԻՒՆ. cf. ԾՆՆԴԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. ըստ ՟բ նշ. այսինքն Աստեղաբաշխութիւն ախտարական. ախտարք. եւ Արհեստ աստղահմայութեան. եւ Դիրք աստեղաց ի ժամանակի ծննդեան ուրուք. եւ Կարգ ծննդեան կենդանեաց մտածեալ ըստ նմանութեան կենդանատեսակաց մտածելոց յաստեղատունս. γένεσις genitura, positus caeli tempore nativitatis եւ այլն.


Ծննդագործ, աց

s. adj.

genitor, parent;
engendering;
prolific, productive, fruitful.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւուրս գարնանոյ ծննդագործ ժամանակին արմատանայ եւ բուսանի. (Ոսկիփոր.։)


Ծննդական, ի, աց

adj.

lying-in, parturient, bringing forth a child;
possessing the faculty of reproduction, generative, fruitful, prolific;
fertile;
— մասունք or ծննդականդ, genital organs, the privy parts;
— կին, woman in childbirth.

· Calfa

NBHL (1)

Ամպ է ծննդական ջրոյ։ Պահելն ծննդական ժամանակացն զգեղեցկագոյն բոլորումն. (Արիստ. աշխ.։)


Ծննդակարգ

s.

time for child-birth or delivery.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգ եւ ժամանակ ծննդեան.


Ծննդակից, կցի, կցաց

adj.

twin-born, twin;
coeval, of the same age;
innate, inborn.

· Calfa

NBHL (1)

Ժամանակակից ծննդեամբ. հասակակից.


Ծնունդ, ծննդեան, ծննոդոց

s.

childbirth, confinement, delivery, lying-in;
birth, nativity, filiation;
origin, rise, source;
generation, race, offspring;
infant or child;
fruit, production;
effect;
horoscope, nativity;
—ք, posterity, children, descendants;
խթումն ծննդեան, Christmas-eve;
— Քրիստոսի, Christmas, nativity of our Lord;
—ք or գիրք ծննդոց, Genesis;
վերստին —, regeneration, renewing;
միւսանգամ —, resurrection;
— մտաց, conception, conceit;
— լուսնի, new moon;
— փոխոյ, interest;
usury;
— կենդանեաց, brood, litter, covey;
մերձ ի —, near lying-in;
about to bring forth young;
կալ ի ծննդոց, to cease from bearing, to become sterile;
օր ծննրոց, anniversary of birth-day;
երկիր ծննդեան իմոյ, my native country or soil, birth-place, home.

· Calfa

NBHL (1)

Եկաց ի ծննդենէ։ Դժուարածին եղեւ ի ծննդեանն։ Ժամանակ ծննդեան յամուրաց։ Ոչխարի եւ արջառոյ ծնունդ արձակեալ է (այսինքն սկսեալ են ծնանել զգառինս եւ զորթս). եւ այլն։


Ծովակալ, աց

s.

lord of the sea;
sea-king;
admiral;
մեծ —, փոխան —ի, երորդ —, high, vice-admiral, rear-admiral;
ատեան, խորհրդարան —աց, admiralty-board;
նաւ —ի, flag-ship.

· Calfa

NBHL (1)

Որք ի կողմն ուրեք ծովակալք տիրեցին։ Զղակեդեմոնացւոց ծովակալս։ Զժամանակաց ծովակալացն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ծովակալեմ, եցի

vn.

to be master or lord of the sea;
to command a fleet or squadron of ships of war.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛յք եւ ո՛րչափ ժամանակս ծովակալիցին։ Լիդացիք ծովակալեցին, եւ այլն. (Եւս. քր. ՟Ա. եւ ՟Բ։)


Ծովամուխ

adj.

submerged in the sea;
— լինել, to go to sea;
to stand out to sea.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչ դեռ ծովամուխ էին. տայ զինքն մոլեալ ծովուն։ Բազմութիւն նաւաց, որ ըստ ամնայն տարւոյ ժամանակաց ծովամուխ լինին. (Փիլ. յովն. եւ Փիլ. նխ. ՟Բ։)


Ծովացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to turn into a sea;
to inundate, to immerse.

· Calfa

NBHL (1)

Յեգիպտոսի գետոյն յորձանօք զեղման ծովացուցանելոյ ի ժամանակի զդաշտսն. (Փիլ. իմաստն.։)


Ծոցածին, ծնի

adj. fig.

born in the bosom;
the Only Begotten Son.

· Calfa

NBHL (1)

Անժամանական առ ի հօրէ եւ անմարմին ծոցածին. (Շար.։)


Ծուփ

s. fig.

fluctuation, undulation, wave, billow, surge;
agitation, trouble, vacillation, wavering;
care, anxiety, torment;
examination, question;
ընդ ծուփս մկանանց, on the surface of the waves;
ի ծուփս լինել, to be agitated;
ծուփ ի մտի դնել, to care, to be concerned, thoughtful;
ի ծուփս տարակուսանաց ընկղմել, to be in great perplexity, to be uncertain or undetermined what course to take, to remain in suspense.

· Calfa

NBHL (1)

Բայց զի՛նչ այսպիսի ի ծուփ եւ ի խնդիր ծախել զժամանակն վարդապետութեան. (Շ. բարձր.։)


Ծրագիր, գրաց

s. adj.

sketch, outline;
project, draught, plan, design;
written, described, traced;
— դրական, graphical.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ որպէս Գծագրեալ ի մարմնի, եւ ի կարգ ժամանակագրութեան.


Կալ, ոց, ից

s. ast.

threshing-floor, barn-floor;
corn-sheaves, rick, stack;
Halo;
արկանել, հոսել, սրբել զ—, to winnow.

· Calfa

NBHL (1)

Հասցեն ձեր կալք ի կութս։ Հասցեն կալք կթոց. իմա՛, ժամանակ կալոյ, կամ կասեկոյ։


Ընդելուցանեմ, ուցի

va.

cf. Ընդելացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զի ժամանակաւն ընդելուցանիցեն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)


Ընդերկարաձգեմ

va.

to prolong, to make last a long time;
to extend;
to defer, to spin out, to groat length.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւէտ ժամանակի (յն. ընդ ամենայն ժամանակ) ընդերկարաձգէ զբանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)


Ընդերկարութիւն, ութեան

s.

length, extent, duration;
— կենաց, long life, longevity.

· Calfa

NBHL (1)

μῆκος longitudo Երկարութիւն. երկայնութիւն ժամանակի.


Ընդիկտիոն, ի

s.

indiction;
շրջան —ի, cycle of -.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեցաւ յամսեանն մայիս, ընդիքտիոնին յերեքն։ Յամսեանն դեկտեմբերի յ՝նդիքտիոնին ՟Ե։ Յ՝նդիքտիոնի ՟Ժ. (Շ. թղթ. (որ էր յայնմ ժամանակի՝ յամի տեառն 1170, եւ այլն, ՟Ծ՟Ը. երորդ ընդիքտիոն՝ հաշուեալ յաւուրց Կոստանդիանոսի)։)


Ընդունելի, լւոյ, լեաց

adj.

acceptable, admissible;
agreeable, welcome;
obtainable;
that accepts, that receives.

· Calfa

NBHL (1)

Զընդունելիս ձեր զոհեսջիք։ յողջակէզ ընդունելի առ ի ձէնջ։ Զի ոչ լինիցի ընդունելի առ ի ձէնջ։ Կշիռ արդար ընդունելի է նմա։ Օր ընդունելի։ Ընդունելի պատարագ։ Ամ տեառն ընդունելի։ Ժամանակ ընդունելի։ Ընդունելիք նորա իբրեւ զամպ անագան.եւ այլն։


Ընթաց, ի

s.

course, race, gait, step, pace, way, means;
progress, succession, train, trace, thread;
method;
—ս առնուլ, to run;
—ից գործի, the feet;
— մի, walking distance;
հետի —, foot-race;
— մտաց, flight of thought;
— կենաց, life's career;
յրնթացս կենաց, in the course of life;
յընթացից ճանաչել զոք, to know one by hisg ait;
բարւոք լնուլ գընթացս իւր, to fulfil the duties of one's station, to discharge one's functions honourably;
արգելուլ զ—ս բանին, to say concisely, to shorten discourse;
—ք հողմոյ, direction Of the wind;
—ք արեգական, լուսանի, եղանակաց, course of the sun, moon, seasons;
—ք սակարանի, վաճառանոցի, հրապարակի, course Of Exchange, of the market.

· Calfa

NBHL (1)

Զընթացից գործին (զոտս)։ Արագաթռիչ ընթացիւք մտաց։ Ընթացք երկրածնաց, կամ կենցաղոյս, կամ ամանակաց։ Ընթացից ձայնի։ Յընթացս անիրաւութեանց խորհրդոց, կամ ախտի։ Ընթացքն հրեշտակական (այսինքն վարքն), եւ այլն. (Նար.։)


Ընթերակայ, ից

adj.

adjacent, adjoining;
assisting, present.

· Calfa

NBHL (2)

Յայնժամն՝ հեռի ժամանակ նշանակէ ասողին, եւ ոչ ընթերակայ. (Լմբ. սղ.։)

ԸՆԹԵՐԱԿԱՅ ԸՆԹԵՐԱԿԱՑ. παρών, προσών, -ον, ἑγγύτατος, -ον qui, quod adest;
proximus, praesens Որ կայ առընթեր. մերձակայ. առաջիկայ. ներկայ. մօտաւոր տեղեաւ, ժամանակաւ, եւ այլն.


Ընթերակաց, աց

cf. Ընթերակայ.

· Calfa

NBHL (2)

Յայնժամն՝ հեռի ժամանակ նշանակէ ասողին, եւ ոչ ընթերակայ. (Լմբ. սղ.։)

ԸՆԹԵՐԱԿԱՅ ԸՆԹԵՐԱԿԱՑ. παρών, προσών, -ον, ἑγγύτατος, -ον qui, quod adest;
proximus, praesens Որ կայ առընթեր. մերձակայ. առաջիկայ. ներկայ. մօտաւոր տեղեաւ, ժամանակաւ, եւ այլն.


Ընձեռայք, յից

s. pl. gift, present, drink-money.

· Calfa

NBHL (1)

Ստացուածք կայուն ... եւ տուրք՝ ընձեռայք, որոյ վարքն (այսինքն վարումն) առժամանակեայք են. (Փիլ. լին. ՟Դ. 148։)


Ընտրողութիւն, ութեան

s.

choice, election;
discernment, discretion, judgment, understanding;
ընտրողութեամբ, discreetly.

· Calfa

NBHL (1)

Ժամանակին ընտրողութիւն։


Զգայութիւն, ութեան

s.

sensation;
sense;
reason, understanding;
ի — գալ, to recover, to recover one's senses;
ընդ զգայութեամբ անկանել, to come under the senses;
to stand to reason;
— առնել, տալ, բերել ի-, to inform, to advise;
— առնուլ, ի զգայութեան լինիլ, to perceive, to be sensible of;
—ք, the senses.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զգայութեան լինի վատթար գործոց անցեալ ժամանակին, եւ զչարութեան ողբայ զվարս. (Շ. մտթ.։)


Զգեստապարոյր

adj.

clothed, dressed;
as a dress, that serves to clothe one's self with;
surrounded, covered with a dress.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ւր այն ժամանակ, յորժամ յօրինէին նմին զլուսաթոյրն զգեստապարոյրն պատմուճան. (Պիտ.։)


Զեղխ, ից

adj.

intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.

· Calfa

NBHL (1)

Զեխն ի պոռնկութիւն եւեթ ծախէ զժամանակս իւր։ Ոչ ի հարկէ էր պոռնկութիւն քո, այլ ի զեղխ եւ յաճախագոյն կամաց. (Ոսկ. ես.։)


Զընկենում, եցի

va.

to throw, to thrust, to cast far from one;
to drive away, to remove;
— զամօթ, to throw off all sense of shame, to become immodest.

· Calfa

NBHL (1)

Զընկենու զկոծն եւ զողբսն ի ճշմարիտ արտասուացն ժամանակ. (Նիւս. կազմ.։)


Զի

conj. adv. int.

for, because, in order that, to the end that;
that;
զի՞, what? what thing? why? for what reason? զի՞ կայ իմ եւ քո, what do you want, or what do you want of me ? զի՞ է զի, what is the motive for which? why? what is it ? why then ? զի՞ է զի յարեւու եկիք այսօր, how happens it that you are returned before sun-down? քեզ զի՞ փոյթ է, what does it matter to you ? զի՞ է որդեակ, what do you want my son? զի՜, how! how much! զի՜ անգութ ես, how cruel you are! զի՜ բարի կամ զի՜ վայելուչ, how good and how pleasant!

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ոք զի խօսիցի ընդ բարեկամի իւրում։ Որպէս փեսայ՝ զի ելանէ յառագաստէ իւրմէ։ Ի ժամանակի զի հարկանէր զԴարեհ արքայ։ Մի՛ լինիցիս որպէս կեղծաւորքն, զի սիրեն եւ այլն։


Խնդիր, դրոց

s.

question;
interrogation, inquiry, demand;
discussion, examination;
perquisition, search, quest;
visit, inquisition;
proposition, thesis;
litigation, contest, dispute, debate, quarrel;
request, requisition;
խօսեսցուք զայսր խնդրոյ, let us discourse on this chapter;
խնդիր առնել, ի խնդիր երթալ, գալ, ելանել, շրջել, անկանել, արկանել, to seek, to look for, to search for or after, to make inquiries, to investigate, to examine, to inquire into;
ի խնդիր լինել ուրուք, to trace, to be in search of, to follow the track of;
խնդիր ի մէջ առնուլ, to commence an argument;
խնդիրս յուզել, to raise a doubt, to create a discussion;
խնդիր եղեւ, there arose a question;
a dispute was raised;
խնդիր ի միջի կայ, the question is;
խնդիր է ինձ ի քէն, խնդիր մի ունիմ ի քէն, I have a favour to beg of you.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛կ ի խնդիր լեցուք։ Եկա՛ք ի խնդիր ելցուք նախ ժամանակի, յորում եկն տէրն. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)


Կալուած, ոց

s.

possession, domain, land, estate, landed property, fief;
farm, arable land;
possession, occupancy, holding;
dominion, empire, power;
— որովայնի, costiveness, constipation of bowels.

· Calfa

NBHL (1)

Տասն միայն առն կալուածոց (ժամանակի իշխանութեան) այնչափ բիւրս ամաց համարեցան։ Դատաւորացն կալուածոց (ժամանակ)։ Ամենայն յիշատակս կանգնեաց զիւրաքանչիւր ազգաց կալուածոց (այսինքն տիրելոյն). (Եւս. քր. ՟Ա։)


Կաղանդ, ի

s.

calends, first day of month or year;
new-year's day;
շնորհաւոր -! a happy new-year to you, & many of them.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ յն. գալանտէ, (ի գալէ՛օ, կոչել). լտ. գալէնտէ. καλάνδαι calendae. Ժամանակ կոչելոյ զժողովուրդն ի տօն եւ ի հանդէս ինչ. մանաւանդ Ամսագլուխ. ամսամուտ. յորմէ ի մեզ եւ Տարեմուտ։ Իբրեւ Տարեգլուխ, տե՛ս ի Տօմար. ս. եւ Յայսմաւ. ի վարս սրբոյն բարսղի ։ Այլ իբրեւ Ամսագլուխ, տե՛ս Պրպմ. ՟Ի՟Թ։ ՃՃ. եւ այլն։ Յորս որպէս կաղանդք ասի ՟ա օր ամսոյն, նոյնպէս ՟բ, ՟գ, ՟դ եւ այլն, կաղանդաց ասին՝ նախընթաց աւուրք ամսագլխոյն, իմա՛ յետախաղաց հաշուով. զոր օրինակ երկրորդն կաղանդաց յունվարի է դեկտ. ՟լա. երրորդն՝ դեկտ. ՟լ. ութերորդն՝ դեկտ. ՟ի՟ե, եւ այլն։


Ըմբշամարտ, ից

s. adj.

wrestler;
athletic;
—ք, wrestling.

· Calfa

NBHL (1)

Ժամանակք ողոմպիադայց, որ թարգմանի ըմբշամարտաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ըմբոն

adj.

proper, suitable, convenient;
probable;
— է, it is proper, right.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ ըստ այժմու ժամանակիս ըմբոն է. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Խտիր, խտրոց

s.

difference, variety, distinction, disparity, disproportion;
—ք, prognostic, augury, omen;
առ — մտաց, according fo the judgment;
մի՛ լիցի — ընդ բարին եւ ընդ յոռին, he shall not search whether it be good or bad;
ոչ ինչ է — Տեառն ապրեցուցանել բազմօք կամ սակաւուք, the Lord can give the victory to the smaller or the greater number;
աւուրք խտրոց, superstitious regard for unlueky days;
ի —ս անկանիլ, to fall into vain or superstitious observances.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ ազատանալ պարտ էր ի խտրոց, քանզի եկեալ հասեալ էր ժամանակն, յայնժամ առաւել կապէին զանձինս ընդ խտրութեամբ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։)


Խտրեմ, եցի

va.

to distinguish, to discern, to make a difference;
to observe rigorously or scrupulously;
— զբարեկամն ի մարդելուզէ, to distinguish a friend from a fawner.

· Calfa

NBHL (1)

Որ խտրէ զհողմս, ոչ սերմանէ։ Զաւուրս խարէք եւ զամիսս եւ զժամանակս. (Ժղ. ՟Ժ՟Ա. 4։ Գաղ. ՟Դ. 10։)


Խրախճանութիւն, ութեան

s.

feast, banquet, entertainment, festivity;
rejoicings, public joy.

· Calfa

NBHL (1)

Ողորմէ եւ ժամանակս խրախճանութեանց. (Յհ. կթ.։ Որպէս եւ Նար. ՟Խ՟Ե. ՟Լ՟Թ. ՟Խ՟Ը. եւ կուս։ Մագ. ՟Ժ՟Գ. լ։ Լմբ. ատ.։)


Զլանամ, ացայ

va.

to deny, to retract, to refuse, to deprive, to rocain.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ժամանակս սերմանելոյ արդեանց ոչ ոք զլանայ ի սերմանելն. (Եփր. պհ.։)


Զկնի

prep. adv.

after, since;
behind, hack, backward;
after, since, then, afterwards, hereafter, underneath, behind, one after another, next to, subsequently;
Տրայիանոս կալաւ զինքնակալութիւնն — Ներուասայ, Trajan was emperor after Nerva;
— միմեանց, զմիմեանց կնի, մի զմիոյ կնի, one after the other, subsequently, blow upon blow;
— երկուց ամաց, two years ago;
— ոչ բազում աւուրց, some days after;
— ապա, at length;
զերիս ամս ամ զամի —, during three successive years;
եկայք — իմ, follow me;
որ զմեր կնի ոչ շրջի, who is not of us;
զդուռն ձգել — իւր, to shut the door behind or after one;
մի զմիոյ կնի կցեալ, one tied to another;
linked;
եւ որ ինչ — այսորիկ, եւ որ —, and so on, & etc.;
— բնութեանս, suitable or according to the nature, natural, like nature;
— գալ, գնալ, երթալ, ընթանալ —, to follow;
— պնդիլ, մտանել, լինեմ, to pursue, to follow up, to hunt, to persecute;
— խոտորիլ, to be allured;
to be carried away;
մոլորիլ — խրատու, to be swayed by bad advice;
— կամաց իւրոց ածել զոք, to make the slave of one's will.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ ոմն՝ թէեւ զկնի ժամանակաւ. այսինքն յետոյ. (Պիտ.։)

Երկրորդել ... զկնիսն։ Ամենեցունց՝ որ առ իւրովքն էին ժամանակօք՝ նախանձելի, եւ զկնեացս ըղձալի՝ ինքն եւ ժամանակ իւր։ Առաջի պղնձի հարկանելով փողս, եւ զկնիսն՝ ձայնարկու գուսանք սեւազգեստք։ Այլ միայն (պատմեսցուք) զորս հաւաստին գիտեմք, զկնիսն (այսինքն յետոյ յիւրում կարգի). (Խոր. Ա. 2. 23։ Բ. 47. 57. 61։)


Ցնդիմ, եցայ

vn.

to be dissipated, dispersed;
to be turned to vapour, to be evaporated, volatilized, exhaled;
tobe in one's dotage, to twaddle, to dote, to get heedless;
— յարտասուս, to melt in tears;
— մտօք, to be wrapt or absorbed in contemplation, to be absent in mind, inattentive.

· Calfa

NBHL (1)

Այլք յայլ ինչ յածմունս անկեալ ցնդին ժամանակաւ եւ իրօք։ Ապականին եւ ցնդին։ Յանհուն երկբայութիւնս անկեալ ցնդի։ Իբր ընդ վիմեղէն լերին պնդութեան բաղխեցեալ ցնդին։ Ի չափողէ զերծեալ ի ձեռանէ ոլեռն՝ գնդատեսակ գոլով՝ ցնդի. (Արծր. ՟Ա. 2։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։ Անյաղթ պորփ.։ Նար. ՟Լ՟Է։ Մխ. առակ.։)


Ցնորիմ, եցայ

vn.

to be delirious, deranged or light-headed, to feel giddy, dizzy, to be crazy, to talk nonsense, to rave;
to be beside oneself, to wander, to run mad;
to create oneself illusions, to build castles in the air.

· Calfa

NBHL (1)

Ողջամիտ են միտք, յորժամ ինչ զիւիք՝ որ յաշխարհի աստ են, ի ժամանակ աղօթիցն ոչ ցնորիցին։ Մի՛ զնովաւ զբաղեալ ցնորիցիս. (Եւագր.։)


Ցորժամ

adv.

till, until, as long as;
ցո՞րժամ, how long?

· Calfa

NBHL (2)

ἒως ἁν usquedum. Մինչեւ ցայն ժամանակն. մինչեւ. ինչուան անատէնն՝ որ.

ՑՈ՞ՐԺԱՄ մ. Ցե՞րբ. մինչեւ յե՞րբ. մինչեւ յո՞ր ժամանակ.


Ցորչափ

cf. Ցորքան

· Calfa

NBHL (1)

Ցորչափ ժամանակս. ցորքան ժամանակ.


Ցորքան

adv.

as long as, during, whilst;
ցո՞րքան, until when ? how long ?

· Calfa

NBHL (3)

ՑՈ՛ՐՔԱՆ. ἑφ’ ὄσον quo usque ὄσον χρόνον quanto tempore μέχρι μεν quamdiu, dum. Ցո՞րչափ ժամանակս. մինչեւ ցո՛ր ժամանակ կամ ցո՛ր վայր եւ սահման. ցորչափ. ո՛րչափ, որչափ որ, քանի՛ որ, ինչուան ո՞ւր.

Կին կապեալ է, ցորքան (կամ ցորչափ) ժամանակս կենդանի է այս նորա. (՟Ա. Կոր. ՟Է. 39։)

Ցորքան ժամանակս ժառանգն տղայ է, չէ՛ ինչ առաւել քան զծառայն. (Գաղ. ՟Դ. 1։)


Ցուրտ, ցրտոյ

adj. fig. s.

cold;
cold, senseless, silly, stupid, insipid;
vain, frivolous, trifling;
cold, chill;
— մարդ, cold, frigid, unconcerned, indifferent person;
— ցաւ, piercing cold;
— պատճառք, poverty of argument;
— մահահամբոյր, chill of death;
— սաստիկ, a violent or biting cold;
սոսկալի, խիստ, անտանելի, թափանցող —, horrible, bitter, insupportable, piercing cold;
— է, it is cold;
սարսռացեալ դողալ ի ցրտոյ, to tremble all over with cold, to be benumbed with cold;
պատսպարիլ ի ցրտոյ, to provide against the cold;
վարժիլ ցրտոյ, to be inured to cold;
— առնուլ, to take cold, to catch cold;
դի — յերկիր ընկենուլ, to kill on the spot, to strike, a cold corpse, to the ground;
cf. Ընդարմանամ.

· Calfa

NBHL (1)

ՑՈՒՐՏ. գ. ψῦχος frigus παγετός, πάγος glacies, gelu. որ եւ ՑՐՏՈՒԹԻՒՆ. Հակադրեալն ջերմութեան՝ տապոյ եւ տօթոյ կամ ջրոյ. ցուրտ եղանակ՝ ժամանակ. օդ ցրտագին. պարզ. պաղութիւն, պաղ.


Ցուցական, ի, աց

adj. gr.

demonstrative, indicative;
— առնել, to demonstrate, to evince, to evidence, to prove, to show;
cf. Մատն;
— դերանուն, demonstrative pronoun

· Calfa

NBHL (1)

Այս գիր լինելութեան, կամ ցուցական այսր ի ներքոյ եդելոյ գրոցս։ Ցուցական տեսակ։ Մի՛ գուցէ անմարմինք էին, եւ ցուցական օրինակի։ Առաքելով զօրութիւն ցուցականս իւրոյ էութեանն։ Ժամանակացն ցուցական գործին (ժամացոյց). (Փիլ. լին. Փիլ. ել. Փիլ. նխ. ՟Ա։)