Definitions containing the research օդ : 1295 results

Վէտ

s. fig. chem.

scratch, incision, cut;
rippling, gentle motion;
— մետաղական, moire metallic, crystallized tin-plate;
rippling, waving gently, flowing, undulating;
—ս —ս, curling, rippling gently, playfully;
— —, — ի — խաղալ, to ripple, to undulate, to rise in small waves, to swell with a gentle breeze;
ալիք կուտակին —ք —ք, the surging waves accumulate.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ժամանակի քաղցրաշունչ օդոցն, որ ճօճեալ ճեմեցուցանեն զվէտս վէտս ալեացն։ Յորժամ քաղցրաշունչ սողոխ վէտս վէտս զմկանունսն ճօճեալ. (Վեցօր. ՟Դ։)

Ի քաղցրաշունչ օդոյն ողոխք ալեացն վէտս վէտս ի վերայ միմեանց շրջապատին. (Լաստ. ՟Ժ։)


Վթարիմ, եցայ

vn.

to suffer damage, to get spoiled;
to get out of repair.

· Calfa

NBHL (1)

Որթն վթարեալ ի դառնաշունչ օդոց. (Պիտ.։)


Վիճակեմ, եցի

va.

cf. Վիճակեցուցանեմ.

· Calfa


Վիշապ, աց

s. ast.

dragon;
leviathan;
typhon, vortex, whirlpool, exhydria;
dragon, draco;
— ծովային, araneus piscis, quaviver, weever;
— ձուկն, cachalot.

· Calfa

NBHL (2)

Զվիշապացն մանուածս ահագին բերանբացութեամբ ուռուցեալ ի փչմանէ օդոյն. (Խոր. ՟Գ. 37։)

Վասն ի գեղջկաց տգիտաց վիշապին անուանելոյ։ Ոչ եթէ վիշապ է փոշին մանուածոյ ի փոթորկէ գետնականէ յօդս խաղացելոյ, այլ հողմ ինչ է պտուպկեալ։ Առասպելական ստութեան ունկն դնել եւ հաւատալ մի՛ երբէք յանձն առնուցուս վիշապ զնա անուանողաց. (Սարկ. շարժ.։)


Փափուկ, փկի

adj. adv.

delicate, soft, dainty, voluptuous;
delicious, tender, nice, exquisite;
charming, gentle, graceful;
holy, sacred;
—ս, delicately, tenderly, gently;
— ախորժակ, fine taste;
— խիղճ, tender or scrupulous conscience.

· Calfa

NBHL (1)

Անգայտ եւ փափուկ բնութիւն օդոյ. (Սարկ. աղ.։)


Փետուր, տրոց

s.

feather;
նուրբ, մանր —ք, down, soft feathers;
խոշոր —ք, master or longest quills;
յարդարել զ—ս, to preen, cleanse or dress the feathers;
աւել ի փետրոց, featherbroom.

· Calfa

NBHL (1)

πτίλον, πτερόν pluma, penna. Պատեան կամ ծածկոյթ մարմնոյ ամենայն հաւուց եւ թռչնոց՝ իբրեւ զգեստ կամ բուրդ եւ ստեւ նոցա՝ փափուկ եւ օդալից. թեպուր.


Փլուզումն, ման

s.

cf. Փլումն.

· Calfa

NBHL (1)

Զփլումն լերին։ Մեծապէս ունի զփլումն։ Ի փլմանէ պարսպացն։ Ի փլմանէ վիմացն փոշին յօդս ծառացեալ. (Իսիւք.։ Նչ. եզեկ.։ Տօնակ.։)


Փլումն, ման

s.

destruction, ruin, waste.

· Calfa

NBHL (1)

Զփլումն լերին։ Մեծապէս ունի զփլումն։ Ի փլմանէ պարսպացն։ Ի փլմանէ վիմացն փոշին յօդս ծառացեալ. (Իսիւք.։ Նչ. եզեկ.։ Տօնակ.։)


Փոթորիկ, րկաց

s.

tempest, storm, hurricane, whirlwind;
—ս յարուցանել, to raise a tempest;
— ել, a tempest burst, a storm arose;
cf. Մրրիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Հողմք ցուրտք եւ շրջապատեալք ջերմ օդով՝ թռչին ի վեր. զոր փոթորիկ անուանեն. (Ոսկիփոր.։)


Փոխելապատճառ լինիմ

sv.

to adduce or allege pretexts, to make pretence of, to feign, to counterfeit.

· Calfa

NBHL (1)

ՓՈԽԵԼԱՊԱՏՃԱՌ ԼԻՆԵԼ. προσποιέω simulo. Պատճառանս սնոտիս յօդել. բաղբաղել.


Փող, ոց

s. fig. bot.

trumpet, horn;
apostle;
tube, pipe;
conduit, canal;
reed;
asper, mite, sou, halfpenny;
money;
— ականջաց, ear-trumpet;
ձայնատար —, speaking-trumpet;
հնչիւն —ոյ, blast of trumpet;
ի ձայն —ոյ, by sound of trumpet;
— հարկանել, հնչեցուցանել, to trumpet, to sound the trumpet, to wind or blow the horn, to play on the horn;
— երգեհոնի, organ-pipe;
— ծխաքարշի, shank of a tobacco-pipe;
— գրչի, barrel;
— հրազինուց, gun-barrel;
— կապարեայ, lead-pipe, conduit-pipe;
cf. Խողովակ;
cf. Եղէգն;
հովուի —, water-plantain, alisma.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ծայրակտուր փողոց օդին՝ յոգիս բուրեա զհոտ անմահին. (Յիսուս որդի.։)


Փող, ից

s.

throat;
neck;
street;
corridor, lobby, passage, gallery;
— սրուակի, neck or gullet of a bottle;
ունել զոք զ—ից, to seize or take one by the throat, to arrest.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ծայրակտուր փողոց օդին՝ յոգիս բուրեա զհոտ անմահին. (Յիսուս որդի.։)


Փողակ, աց

s. anat.

tube-shaped shrine;
bronchia.

· Calfa

NBHL (1)

Երկու փողակք տան եւ առնուն զօդն իբրեւ ցնցղով իւիք սոսորդով ի բերանս Սեբեր. (՟Է։)


Փոշի, շւոյ, շեաց

s.

dust;
— or — հրացան, gun-powder, powder;
— կաղնւոյ, tan, oak-bark;
— շաքարի, powder-sugar;
— իւղեփեցաց, sweet-powder;
— հերաց, hair-powder;
տուփ փոշւոյ հերաց, powder-box;
ամպ փոշւոյ, a cloud or whirlwind of dust;
դնել ինչ ի —, ի — դարձուցանել, to powder, to grind to dust, to reduce to powder, to pulverize;
լնուլ փոշւով, to cover or sprinkle with dust;
ի — դառնալ, to be reduced to powder, to be pulverized;
to crumble into dust, to moulder away;
— յարուցանել, to raise a dust;
ընդ — թաւալիլ, to roll in the dust;
թօթափել զ—, to dust, to beat the dust out of, to shake off the dust, to free from dust;
— դէզադէզ ամբառնայր յամպս հասանէր, a thick cloud of dust rose up to the skies;
— ամպաձեւ մրրկեալ դիզացեալ ծածկէ զերկին, a cloud of dust arose and obscured the heavens;
cf. Մանրամաղ;
cf. Վառօդ;
cf. Ջաղացք.

· Calfa


Տապախառն, ի

cf. Տապագին.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւուրս տապախառն ծագման (արեւու) ... Վախճանէին ի տապախառն օդոց. (Ղեւոնդ.։)


Տապանամ, ացայ

vn.

to grow warm, to be excessively hot, to be burnt, scorched;
to be in a fever.

· Calfa

NBHL (1)

Չէ՛ ինչ օգուտ ի քաղցր օդոյ՝ ա՛յնր, որ ջերմամբ տապանայցէ. ո եւ՛չ ի մարմնոյ ողջութենէ, որ ի մեղաց տագնապիցի. (Գէ. ես.։)


Տասնապատիկ

cf. Տասնպատիկ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՏԱՍՆՊԱՏԻԿ։ Վրք. հց. ձ։ Հողն միապատիկ, ջուրն տասնապատիկ (չափով) ... հուրն միապատիկ ծանր, օդն տասնապատիկ. (Մխ. այրիվ.։)


Տարաբերիմ, եցայ

vn.

to be borne about, to be shaken, agitated;
to differ, to be unlike.

· Calfa

NBHL (1)

Ուստի ամենայն մարմինն յօդիւք եւ խաղալեօք տարաբերեալ եւ խառնեալ՝ աճէ զաճումն աստուածոյ. (Կողոս. ՟Բ. 19. (այլք իմանան՝ մատակարարիլ, անտեսիլ)։)


Տարաբերութիւն, ութեան

s.

agitation, shaking;
difference, diversity.

· Calfa

NBHL (1)

Ուստի ամենայն մարմինն յօդեալ եւ պատշաճեալ ամենայն խաղալեօք տարաբերութեան (կամ տարբերութեան). (Եփես. ՟Դ. 16. (այլք իմանան մատակարարութիւն, բաշխումն ըստ յաջորդ նշ)։)


Տարած, ից

adj. s.

spread out, extended, stretched out;
extensible;
—, —ածք, extent, extension;
volume, bulk, size;
show, display.

· Calfa

NBHL (3)

Մի՛ տարած անկեալ գնիցի ամենայն յափշտակողաց։ Հողմ՝ օդ լոյծ, տարած եւ հեղեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1. եւ Ոսկ. եբր.։)

Լոյծ եւ տարած տարր (ջուրն)։ Զթոյլ եւ զտարած բնութիւնն օդոյ։ Զգալի լոյսն պարզ եւ տարած։ Զլոյսն տարած եւ ցան՝ ժողովէ յանօթս օդեղէնս։ Հուր իւրով տարած բնութեամբն. (Պիտ.։ Սարգ.։ Արշ.։ Տօնակ.։ Վեցօր. ՟Դ։)

Տարածիւք օդոյն։ Այլայլի տեսիլ աչացն երկնահայեաց տարածիւք. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Զ։)


Տարածական, ի, աց

adj.

ductile, extensive, extensible, dilatable, expansible;
— հեղուկ, elastic fluid.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյնպէս եւ հողմն եւ օդ սփռեալ տարածական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Տարածումն, ման

s.

extent, dimension, latitude;
dilatation, extension, expansion, diffusion;
propagation, spread, reach, sphere.

· Calfa

NBHL (1)

Ունելով զարածումն իւր ի դաշտս ընդարձակս։ Հիւղէի ընդ օդս սփռեալ փոշիաձեւ տարածմամբ։ Ձեռացն տարածումն։ Տարածմամբ ձեռաց. (Խոր.։ Անան.։ Խոսր.։ Վրք. հց. ՟Բ։)


Տարեւորական, ի, աց

adj.

annual, yearly;
cf. Հողմ;
գառն —, teg;
դահեկանաց —, early stipend.

· Calfa

NBHL (2)

Տարեւորական շրջմամբքն։ Տարեւորական ժամանակք (այսինքն եղանակք տարւոյ)։ Ըստ օդոյ եւ տարեւորականաց ժամանակաց բարեխառնութիւն։ Զտարեւորական զհարկս հարկէին. (Փիլ.։)

Բարեխառն օդովք, եւ տարեւորականաց զանազան լցեալ պտղովք։ Տարեւորական վայելմանց նշմարեսցին բերք։ Տարեւորական չափելով աւուրբք. (Պիտ.։)


Տարմ, ից

s.

cf. Տարմահաւ;
—, — թռչնոց, flock, flight of birds;
— — or տարմաբար, cf. Տարմաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Թռչնոցն տարմք ելեալ լցին զծովացեալ օդս։ Քաղցրաձայն հաւուցն տարմք։ Դիտեա՛ ինձ եւ զհաւուցն տարմս, զզանազանութիւնս ի ձեւս եւ ի գոյնս. (Արշ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ը։ Առ որս. ՟Է։)


Տարրական, ի, աց

adj.

elemental, elementary, uncompounded.

· Calfa

NBHL (2)

Տարրական օրէնքն (առ մովսեսիւ)։ Տարրական անցաւոր արարածք։ Առանց տարրական օդոց. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։ Ագաթ.։ Նար. ՟Ժ՟Դ։)

στοιχειώδης elementarius, rudis στοιχείωμα elementum. Տարրեղէն. նիւթական. յօդական. եւ Տառակըան.


Տարրումն, ման

s.

incorporation, union, constitution.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՏԱՐՐՈՒԹԻՒՆ. որպէս Տարրացումն. բաղկացութիւն, եւ տպաւորութիւն. դրոշմ տառից եւ զօդումն տառի ընդ տառի. դասաւորութիւն. Գիր ... նոյն իսկ տառք կոչին. վասն զի ունին տարրումն ինչ եւ դասութիւն. (Թր. քեր.։)


Տաքիմ, եցայ

vn.

to get or become warm.

· Calfa

NBHL (1)

Որ անչափ ջերմութեամբ տապախառն օդոց հոծեալ տաքին. (Պիտ.։)


Տրէզ, տրիզի

s.

hem.

· Calfa

NBHL (1)

Կար. կարուած. զօդ եւ եզր. ժապաւէն. տէրզ, թիրիզ.


Տրոհեմ, եցի

va.

to divide, to sort.

· Calfa

NBHL (1)

Հուր զժանգ յերկաթոյ տրոհէ։ Տ տրոհել օդեացն եւ այծեացն. (Խոսր.։)


Րոտեմ, եցի

va.

to assemble, to reunite;
to beseech, to beg;
to drive away.

· Calfa

NBHL (3)

Որպէս թէ Առյօգել, կամ իբր րամոտել, ժողովել. կցորդել. միաբանել. զօդել. յօրինել.

Խնդրել, հայցել. իբր յն. թռօդա՛օ. լտ. ռօ՛կօ.

ՐՈՏԵԼ. Խնդրել, հայցել. իբր յն. թռօդա՛օ. լտ. ռօ՛կօ.


Ցականեմ

vn.

to be in want, in a miserable state, without resources, to be reduced to extremities.

· Calfa

NBHL (1)

Աղքատ իմն է մեր բնութիւնս. ոչ օդոյ միայն իւրոյ ցականեալ է, եւ հողմոյ. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)


Ցամաքային

adj.

terrestrial, continental;
dry, arid.

· Calfa

NBHL (1)

Զի ո՛չ ի ցամաքայնոց քան զառիւծ ինչ գազանագոյն գտին։ Զանդրանիկս զարուս զամենայն ցամաքայնոցն։ Ցամաքայնոց, ջրայնոց, օդագնացաց. (Փիլ.։)


Ցամաքեցուցիչ, չի, չաց

adj.

drying, withering, dessicative.

· Calfa

NBHL (1)

Բնութիւն արմատոյն այնորիկ ցամաքեցուցիչ զօրութիւն ունի։ Արեգակն առանց օդոյ խառնուածոյն այրիչ եւ ցամաքեցուցիչ է։ Հուր ջծոյ ցամաքեցուցիչ։ Այրս ցամաքեցուցիչ հողմոյս ասէր հարսնն, թէ արի՛ հիւսիս, եւ ե՛կ ի հարաւ. (Վեցօր. ՟Թ։ Եզնիկ.։ Բրսղ. մրկ.։ Լմբ. սղ.։)


Ցայգ, ոյ

s. adv.

night;
— or զցայգ, nightly, by night, during the night;
զ— եւ զցերեկ, night & day, day & night;
by night & by day.

· Calfa

NBHL (1)

Զօդոյն՝ որ ցայգ ուռնու ի խոնաւութենէ ջուրց։ Զի ցայգ ի նորա լուսոյն ի լուսնի ամանն լոյս ծագէ։ Յայտ է թէ ուրեք ծածկի ցայգ. (Եզնիկ.։)


Ցայգօթ առնեմ

sv.

to leave out at night.

· Calfa

NBHL (1)

Հրով ջեռուցանէր զկաթն մաքեաց, եւ ցայգօթ առնելով յօդս հովացուցանէր. (Եպիփ. ծն.։)


Տղմանամ, ացայ

vn.

to get dirty, to be dabbled or covered with mire, to draggle in the mud.

· Calfa

NBHL (1)

Կնքէ զաղբիւրն զայն մաքրութիւն, եւ ոչ միով իւիք իմաստիւք տղմանայ լուսափայլ եւ օդային սրտին իրք պղտորեալք. (Նիւս. երգ.։)


Տուտն, տըտան

s.

extremity;
tail;
— հանդերձի, train;
skirt.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տըտունս հանդերձից իւրեանց։ Ի վերայ ծոպից տտնոցն։ Բուռն եհար զտտնոյ կրկնոցի։ Եհատ զտտուն լօդկին։ Ի վերայ չորեցունց տտնոց հանդերձից քոց։ Զչորեցունց տըտնոց կապեալ անօթ ինչ իբրեւ կտաւոյ մեծի, եւ այլն։


Տուր, տրոյ, տրոց

s.

giving;
donation, gift, presents;
alms;
duty, taxes, impost;
—ք առատ՝ առնեն զբարեկամ զուարթ, short reckonings make long friends.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուծոյ է տուր եւ շնորհ՝ թողութիւն մեղաց, որդէգրութիւնն։ Տուր ետ մեզ աստուած զիւր միածնին մահն. արդ ես զի՞նչ ասէ այսմ կշռեցից փոխարէն։ Անզղջական տուր, ամենաբաշխ աջ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Բ։ Լմբ. սղ.։ Նար. ՟Գ։) Զօդ, զառատն հոսումն, զանարծաթն տուր.


Տուրեւառ, ից

s. adj.

commerce, traffic, trade;
interchange, exchange;
conference, communication, correspondence, frequentation, society;
commercial, mercantile, trading;
— շնչոյ, respiration, breath;
— ամուսնութեանց, marriages, weddings;
դադարումն —ից, stagnation of business, of affairs;
ի յետին — շնչոյն, at the last moment or gasp;
— առնել, to trade, to traffic, to negotiate;
ի — գեղարդանցն ճայթիւն որոտման ելանէր, a sound as of thunder proceeded from the clash of the spears;
cf. Թեւակոխեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Որ թոք ունի, եւ տուրեւառ օդոյ, նա կոչի շնչաւոր. (Շ. բարձր.։)

Եւ ոչ մարմնով կեանք առանց տուրեւառութեան օդոյ կարողութիւն է. (Բրս. մկրտ.։)

Զօդս մերձաւորապէս ունիմք ի տուրեւառ շնչոյ։ Հնարէին արգելուլ զտուր եւ առ շնչոյ կենդանութեան։ Զտուրեւառ շնչոցն կենդանութեան։ Զմի տուրեւառ շնչոյ. (Նիւս. բն. ՟Ա։ Յհ. կթ.։ Լմբ. սղ.։ Մաշկ.։)


Քաջախառնութիւն, ութեան

s.

temperature;
good temper.

· Calfa


Քաջահայեաց

adj.

sharp-eyed, acute-looking.

· Calfa

NBHL (1)

Որք ի մարդս եւ ի սուրբ օդս զբօսնուցուն, սրատեսք եւ քաջահայեացք լինին. (Խոսր.։)


Քաջահանճար

adj.

very talented, full of intelligence, witty.

· Calfa

NBHL (1)

Յօդս խօսին, եւ ոչ ի լսելիս քաջահանճարս. (Ածաբ. աղք.։)


Քաջատես, ի, աց

adj. fig.

far-seeing, far-sighted;
far-piercing.

· Calfa

NBHL (1)

Արծուի քաջատես։ պետրոս եւ յովհաննէս. մին սրագոյն (այսինքն բարկ), եւ մին քաջատես։ Աչք յորժամ ի խաղաղ օդս եւ ի մարգս եւ յաղբիւրս եւ ի դրախտս զբօսնուցուն, առողջագոյնք եւ քաջատեսք. նոյնպէս եւ՝ մտաց ակն եթէ յեղտիւրս հոգեւոր բանիցն ճարակիցի, սուրբ՝ յստակ եւ քաջատես լինի. (Ոսկ. փիլիպ. եւ յհ. եւ մտթ. յորմէ եւ Խոսր.։)


Քարուկիր

s. adj.

(wall of) cemented stones;
cf. Տուն.

· Calfa

NBHL (1)

Զանգուած եւ զօդ ի քարէ եւ ի կրոյ.


Քաւդէութիւն, ութեան

s.

magic;
astrology.

· Calfa


Քեղավար, աց, ից

adj. s.

steered;
steersman, helmsman.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւ ասի մարդոյ, այլ ո՛չ որպէս օդավար թեւ, կամ քեղավար նաւ. (Ոսկիփոր.։)


Քսանանիստ

s.

icosahedron.

· Calfa

NBHL (1)

Հուրն հասաւ համանունակին հրաձեւի. իսկ օդն զութանիստն, եւ ջուր զքսանանիստն, եւ երկիր զքուայն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 49։)


Քստմնեմ, եցի

vn.

cf. Քստմնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Դողումն եւ սոսկումն ունի զարարածսն. յայտ առնէ երկիր շարժելովն, օդքն դժդմելովն եւ քստմելով, եւ ծով սաստկութեամբ ալեացն սպառնալեօք. (Եզնիկ.։)


Օգնեմ, եցի

va.

to aid, to succour, to assist, to second, to back;
to be good for, to serve, to favour, to sustain;
— միմեանց, to help one another.

· Calfa

NBHL (1)

βοηθέω auxilior, adjuvo ἁντιλαμβάνομαι suscipio, assumo, apprendo. Յօդն՝ ի թիկունս հասանել. նպաստամատոյց՝ ձեռնկալու՝ սատար լինել. օժանդակել. որ ասի եւ Ընդունել. օգնել, օգնութիւն ընել.


Օգտաբեր

adj.

profitable, useful, lucrative, fruitful.

· Calfa

NBHL (1)

Զօդս օգտաբերս հրամայեսցես ի վերայ երկրի. (Կաղանկտ.։)