Definitions containing the research մարի : 1097 Results

Ազնուական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

civil, genteel, noble, generous;
gentleman.

NBHL (1)

Եթէ զճշմարիտն Աստուած ոք պաշտիցէ, գործ ազնուական գործէ։ Ազնուական եւ նոր օրինօքն։ Եւ այս յայտնագոյն է յազնուական գրոց. (Եզնիկ.։ Ոսկ. մտթ.։ Եւս. քր. ՟Ա։)


Ալեւոր, աց

See full entry →

s.

gray-haired;
old man.

NBHL (1)

Ճշմարիտն ալեւորաց՝ ո՛չ մարմնով, այլ մտօք։ Ալեւոր հերովք, ալեւոր եւ խորհրդովք։ Ալեւոր հերով։ Ալեւորք հերօք. (Փիլ. լին.։ Ածաբ. մակաբ.։ Պտմ. աղեքս.։ Յհ. կթ.։)


Ախորժակ, աց

See full entry →

s.

taste;
appetite;
affection, will, inclination, willingness;
passion, sentiment;
ունել —, to be hungry;
to have a taste;
չունել — իմիք, to have a taste for nothing;
պակասութիւն ախորժակի, want of appetite;
ախորժակաւ ուտել, to eat with appetite;
շարժել՝ բանալ զախորժակ, to excite the appetite;
բառնալ զախորժակ, to take away the appetite;
ընտիր՝ կիրթ —, անկիրթ —, good, bad taste;
ըստ իմոյս ախորժակի, according to my taste.

NBHL (1)

Գործ եւ պարապումն ախորժելի գտեալ ումեք. հեշտալի թուեցեալ արարք բարի կամ չար, արուեստ, մարզք, վարժք. ուզած սիրած բանը գործը. սէվտա, իշ կիւճ, եօշ, ատէթ, սէնահաթ, մարիֆէթ. որպէս յն. ἑπιτήδευμα studium, institutum bonum vel malum, quod studiose sectamur


Ակամայ

See full entry →

adv.

involuntarily;
by force, with regret, reluctantly;
եթէ կամաւ, եթէ ակամայ, willing or unwilling.


Ակամայ, ից, այց

See full entry →

adj.

involuntary;
forced, constrained.


Ականակիտ

See full entry →

adj.

limpid, clear.

NBHL (1)

Աստեղք մաքրափայլք եւ ականակիտք։ Առ ճշմարիտ եւ ականակիտ լոյսն հայեցան. (Սհկ. կթ.։ Երզն. մտթ.։)


Ահեկան, ի

See full entry →

adj. s.

that is to the left;
the ninth ancient month of the Armenians;
cf. Ամիս.

NBHL (1)

ԱՀԵԿԱՆ կամ ԱՀԵԿԱՆԻ. որ եւ ԱՀԿԻ (անհոլով). Անուն ամսոյ հայոց, որ ըստ անշարժ տումարի համեմատի ապրիլի եւ մայիսի. որպէս եւ քսանթիկոսն յունաց.


Աղ, ի, ից, ոց

See full entry →

s.

salt;
— ուխտի, ուխատզի, — կնքեալ, sign of true friendship;
— եւ հաց, commensality, love;
— առնուլ, — եւ հաց ուտել, to eat in company, to be social, to be convivial.

NBHL (1)

Տէր ետ զթագաւորութիւնն Դաւթի եւ որդւոց նորա իբրեւ աղ ուխտի, այս ինքն ուխտիւն ճշմարիտ սիրոյ. (Եփր. մն.։)


Անճառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ineffability;
unspeakableness.

NBHL (1)

Անճառութիւնքն ի վերայ աստուածայնոցն ճշմարիտ են։ Զաստուածայինսն պատուել ճշմարիտ անճառութեամբ. (Դիոն. երկն.։)


Անմարմին, մնոց

See full entry →

adj.

incorporeal, immaterial.

NBHL (1)

Ոմանք անմարմին զգալուստն քրիստոսի համարին. (ՃՃ.։)


Անմեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

innocence;
impeccability.

NBHL (1)

Զգործ տգիտութեան նոցա անմեղութիւն համարեսցիս. այսինքն մի՛ համարիր մեղս. (Ագաթ.։)


Աննշմարելի

See full entry →

cf. Աննշմար.

NBHL (1)

Որ ոչն նշմարի. ուր ոչինչ տեսանի.


Անշնորհակալ, ի, աց

See full entry →

adj.

ungrateful, unthankful.

NBHL (1)

Զպարգեւս աստուածոցն անշնորհակալի համարիս. (Ճ. ՟Ա.։)


Անշուշտ

See full entry →

adj. adv.

incontestable, sure, certain, assured, infallible;
assuredly, incontestably, certainly.

NBHL (2)

Իբր Անսուտ. որպէս եւ յն. ἁψευδής, ἅψευστος, ἁψεύστερος, -ον. infallibilis, certus, certte, sine mendacio. Հաւաստի. աներկբայ. ստոյգ. ճշմարիտ. անհրաժեշտ. անվրէպ. եւ Անքոյթ. հաստատուն. եւ Անստգիւտ. շիւպհէսիզ, թահգիգ, սահիհ.

Անշուշտ յօրինեալ զկարգ հայկականս տումարի։ Անշուշտ նուաճեալ. (Յհ. կթ.։)


Անուանակիր

See full entry →

adj.

that bears the name of another.

NBHL (1)

Թագաւոր տիրապէս աստուած է, եւ անուանակիր միայն մարդիկ, ոչ ճշմարիտք. (Մխ. դտ.։)


Անուանակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

of the same name;
homonymous.

NBHL (1)

Անուանակցին իւրոյ մարիամու. (Արշ.։)


Անուանակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անուանակրութիւն.

NBHL (1)

Ոչ միայն անուանակցութեան, այլեւ գործակցութեան ճշմարիտն էմմանուէլի արժանաւորիլ ձեզ։ Զանուանակցութիւնդ ոչ միայն օրինակաւ կոչել, այլեւ արդեամբք. (Շ. թղթ.։)


Անպատիր

See full entry →

adj.

not deceitful, sincere;
that cannot be deceived.

NBHL (1)

Իբր ἅδολος. doli expers. Ոչ պատիր. անսուտ. ճշմարիտ. ուղիղ. ուր չիք պատրանք կամ ստութիւն. ալտաթմազ, հիլլէսիզ.


Անպատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

irreverence;
dishonour.

NBHL (1)

Արդարն ոչ զրկանս համարի իւր զոմանց անպատուութիւնն. (Լմբ. առակ.։)


Անպարսաւ

See full entry →

adj. adv.

irreproachable;
irreproachably

NBHL (1)

Ճշմարիտ եւ անպարսաւ խորհդածաց. (Սարկ. քհ.։)


Անջատ

See full entry →

adj.

separated, divided, disjoint.

NBHL (1)

Անջատ ի ճշմարիտ իրաւանց. (ՃՃ.։)


Անսուտ, ստից

See full entry →

adj.

real, true, certain.

NBHL (2)

ἁψευδής. mentiri nescius, verax, certus, ἅψευστος. non mentiens, minime fallax. Որ ոչ ստէ. հաւատարիմ. ճշմարիտ. ճշմարտախօս. ողջամիտ. եալան սէօյլէմէզ, սատըգ.

Միայն անսուտ եւ ճշմարիտ բարի է՝ հաստատուն առ ի յաստուածն հաւատ։ Անսուտ եւ ճշմարիտ ուրախութիւն։ Այս է անսուտ. բայց առաւելեալն յանստէն կատարելապէս ստեալ՝ է ասացեալ. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)


Անիրաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

injustice, iniquity;
injury, wrong, offence, affront;
trespass;
oppression.

NBHL (1)

Ոչ եթէ անիրաւութեամբ ինչ յաղթել ջանամք, այլ իրաւամբք զճշմարիտն ուսանել. (Եզնիկ.։)


Անլու, ի, աց

See full entry →

adj.

disobedient.

NBHL (1)

Ասա՛ դու ճշմարիտ՝ հրէիցն անլուաց. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Անխաբ

See full entry →

adj.

infallible;
sure.

NBHL (1)

Այս է ճշմարիտ եւ անխաբ լոյսն. (Խոսր.։)


Անխաղաց

See full entry →

adj.

without movement, stationary;
indeclinable.

NBHL (1)

Ըստ անխաղաց ամսոց, կամ հաշուի, կամ տոմարի. որ եւ անշարժ կոչին. (Տօմար.։)


Անխայեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to be economical;
to spare, to except;
to respect;
to preserve.

NBHL (1)

Անխայեսցէ նա յաղքատն եւ ի տնանկն։ Զարդարն ասեմ, այլ անխայեմ, գուցէ ոք համարիցի եւ այլն։ Քակեաց, եւ ոչ անխայեաց։ Խոհակերեցեր, եւ ոչ անխայեցեր։ Կոտորեցեր, եւ ոչ անխայեցեր։ Քա՛ւ լիցի անխայել ապաշաւել յանձն իմ։ Ոչ անխայեաց ի մահուանէ զանձինս նոցա. (Սղ. ՟Հ՟Ա. 13։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 6։ Ողբ ՟Բ. 17. 21։ ՟Գ. 43։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 5։ Սղ. ՟Հ՟Է. 50։)


Անխմոր, ից

See full entry →

adj.

unleavened, azymous, unfermented.

NBHL (1)

Զհացս իւրեանց ոչ կարացին խմորել, այլ անխմորս բարձին։ Ոչ եթէ զանխմորն իբրեւ զմեռեալ համարիմք ... Եւ խմորունն ե՛ւ անխմորն է ապականելի. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ատ.։)


Անծին, ծնի

See full entry →

adj.

unbegotten, unborn;
barren, steril.

NBHL (1)

Մի՛ երկու աստուածս անծինս կարծիցես. այլ զի որդին միանգամայն ընդ ծնանելն՝ ամենեցուն տէր էր։ Զի մի՛ իբրեւ լուիցես՝ թէ ի սկզբանէ, եւ անծին եւս համարիցիս զնա. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 13. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)


Անկած, ի, ից

See full entry →

adj.

fallen;
abject, vile, despicable;
booty, spoil.

NBHL (1)

Ուր անկած թագաւորական է, անդ եւ զօրք գումարին. (Ոսկիփոր.։)


Անկանիմ, անկայ, անկիր

See full entry →

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

NBHL (3)

Որ համարիցի հաստատուն կալ, զգո՛յշ լիցի՝ գուցէ անկանիցի։ Զիա՞րդ անկաւ յերկնից արուսեակն։ Անդ անկցին ամենեքեան։ Անկցի հպարտութիւն մարդկան։ Ապարանք անկցին։ Անկաւ պարիսպն շուրջանակի։ Յորոց վերայ անկաւ աշտարակն։ Անկցի ի վերայ նորա կարկուտն։ Իբրեւ զցօղ անկեալ ի Տեառնէ։ Բարձի՛ր, եւ անկի՛ր ի ծով։ Անկաւ ի վերայ երեսաց իւրոց։ Անկայ առաջի Տեառն։ Անկեալ երկիր պագանէին նմա։ Անկեալ ի վերայ պարանոցին։ Անկաւ զպարանոցաւն նորա։ Յորմէ անկաւ Յուդաս գնալ ի տեղի իւր։ Անկցին ի տանց փափկութեանց իւրեանց։ Անդր անկցուք, զի Տէր Աստուած մեր ընկէց զմեզ։ Անկաւ ի գլխոց ձերոց պսակ փառաց ձերոց։ Անկցի ի գուբ առիւծուց։ Անկցի ի հնոց հրոյն, յորոգայթ, եւ այլն։

Կամ վիճակիլ. անկ լինել. յարմարիլ.

ԱՆԿԱՆԻԼ Ի ՄՏԱՑ. Յիմարիլ. խելքը թռցնել. չըլտըրմագ. (Եզնիկ.։ Լաստ. ՟Թ։ Շ. թղթ.։)


Անկարգ

See full entry →

adj. adv.

without order, in disorder, disorderly, irregular, confused, indistinct, not methodical;
intemperate, inordinate, immoderate, excessive, licentious;
յանկարգ, cf. Յանկարգ

NBHL (1)

Ոչ ինչ անկարգ եւ անօրէն գնացիւք։ Համարիցի՞ս զՏեառնէ անկարգս ինչ առնել. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 23։ Յոբ. ՟Լ՟Դ. 12։)


Անկարծ

See full entry →

adj. adv.

unexpected, unforeseen, extraordinary, unaccountable;
յ—ս, suddenly.

NBHL (1)

Կամ աննշան. որ չէ ի համարի. չսեպուած. սայըլմազ.


Անկեղակարծ

See full entry →

adj.

certain, sure.

NBHL (1)

Մահ ճշմարի՛տ եւ անկեղակարծելի։ Անկեղակարծելի ասիւք. (Անան. եկեղ։)


Անկեղծ, ից

See full entry →

adj. adv.

sincere, candid, frank, ingenuous;
true, loyal, faithful;
sincerely, ingenuously, candidly.

NBHL (1)

Զիա՞րդ անկեղծ եւ ճշմարիտ կարծի սէր. (Շ. թղթ.։)


Անկղիտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be dissolute.

NBHL (1)

(Անկղիտանալ. յիմարիլ ի տռփանս, կամ պշնունլ։)


Անկրօն, ից

See full entry →

adj.

irreligious.

NBHL (1)

Օտար ի ճշմարիտ կրօնից. անհաւատ, մոլար. մէզհէպսիզ.


Անհամիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Անհամանամ.

NBHL (1)

Նոյն ընդ անհամանալ. անհամնալ. պադսըզլանմագ. μωραίνομαι. որ եւ մորոսանալ. յիմարիլ. եւ անհամեստ լինել. լտ. լայնաբար ասի evanesco փճանալ. եւ infatuor, stulte ago. խենդենալ.


Անհայր

See full entry →

adj.

fatherless.

NBHL (1)

Անհայր, անմայր, չհամարեալ յազգս (այս ինքն յազգահամարի). (Եբր. ՟Է. 5։)


Անհանճարական, ի, աց

See full entry →

cf. Անհանճար.

NBHL (1)

Մի՛, վասն զի շնորհաց է փրկութիւնն, անհանճարական ինչ համարիցիս։ Մի՛, յորժամ ցասումն լսիցես, կարիս ինչ անհանճարականս կարծիցես զԱստուծոյ. (Ոսկ. ես.։)


Անհարթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance

NBHL (1)

Զի յայսոսիկ զանհաստատութիւն եւ զանհարթութիւն տեսանելով՝ առ հանդերձեալսն փոփոխեալ յարմարիցիմք. (Ածաբ. աղք.։)


Անհարկ

See full entry →

adj.

exempt from tax or impost.

NBHL (1)

Զի թէ էր ոք ի նոցանէ ճշմարիտ լեալ առաջի Աստուծոյ, անհարկ էր Քրիստոսի մահն. (Լմբ. սղ.։)


Անհաւատ, ից

See full entry →

adj.

incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.

NBHL (1)

ἅπιστος. infidelis, infidus, perfidus. Որ չունի զճշմարիտ եւ զսուրբ հաւատս. այլակրօն. հեթանոս. կռապաշտ. այլազգի. ոչ խոստովանօղ զՔրիստոս Աստուած. հեռի յաստուածպաշտութենէ. անհաւատարիմ առ Աստուած. անկրօն. անզգամ. տինսիզ. իմանսըզ.


Անհմուտ

See full entry →

adj.

unpractised, untried, new, inexperienced, ignorant.

NBHL (1)

Ճշմարիտ լուսոյն անհմուտք. (Խոսր.։)


Այն, այնր, այնորիկ, այնու, այնուիկ

See full entry →

pron.

that, it, the.

NBHL (1)

Ճառել, եւ այն չափաւորապէս։ Սակաւք եղիցին, եւ այն հանդարտութեամբ։ Փոխել, եւ այն՝ ճշմարիտ վկայիւք. (Շ. թղթ.։)


Այնպէս

See full entry →

adv.

so, also, equally, as much, in like manner, likewise, as well as.

NBHL (1)

Ոչ գրեցի զայդ, զի ինձ այնպէս ինչ լինիցի (յն. այնպէս լինիցի)։ Զի ա՛յնպէս ճշմարիտ մեծ զօրութիւն նստի անդ. եւ այլն։


Այս, այսու, ոց

See full entry →

s.

evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.

NBHL (2)

Այս է գործն Աստուծոյ։ Այս է մարմին իմ։ Այս ամենայն եղեւ։ Զայս ասաց։ Յայսմ է բանն ճշմարիտ. եւ այլն։

Մի՛ յայսմանէ համարիցիք, թէ ես մեծ եմ քան զնա. (Ոսկ. յհ. Ա. 12։)


Այսահալած

See full entry →

adj.

that drives away devils.

NBHL (1)

Ի խորին չարութենէ կռապաշտութեանն ճշմարիտ բարի եւ այսահալած. (Սարկ. լս.։)


Այսահարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be possessed with a devil;
to roar, to make a dreadful noise;
to rave, to be frantic, to storm, to be furious.

NBHL (1)

δαιμονίζομαι/ a daemonio vexor, πνευματοφοροῦμαι spiritu (malo) ducor, ἑπιληπτεύομαι, furo insanio Հարկանիլ յայսոյ. լլկիլ ի դիւէ. մէճնուն օլմագ. եւ մոլեգնիլ. մոլիլ. յիմարիլ. գուտուրմագ. չըլտըրմագ.


Այրաբար

See full entry →

adv.

manfully, vigorously;
valiantly, bravely, courageously.

NBHL (1)

ԱՅՐԱԲԱՐ որ եւ ԱՅՐԱՊԷՍ. իբրեւ այր մարդ. որպէս մարդ կատարեալ. մեզի պէս ճշմարիտ մարդ. ինսան կիպի. ἁνδρικῶς. humaniter, ut homo