Definitions containing the research մարի : 1097 Results

Համառօտեմ, եցի

See full entry →

va.

to abridge, to diminish, to shorten;
to digest, to resume, to recapitulate;
to reduce, to contract, to extract;
ուղիղ —, to understand thoroughly and cause to be perfectly well understood;
— զօրէնս, to transgress, to break a law;
— քորեպիսկոպոսին զեկեղեցիս, to make a visitation of the diocese.

NBHL (1)

Վարդապետաց քանոն հաւատոյ. քանոն՝ զուղիղ եւ զճշմարիտ համառօտելն կոչէ՝ վարդապետութեամբ. (Շ. բարձր.։)


Կալակառոյց

See full entry →

adj.

compound, combined.

NBHL (1)

Յորժամ լուիցես, թէ կեանք է, մի կալակառոյց կցկցելով ինչ համարիցիս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)


Կախեմ, եցի

See full entry →

va.

to hang, to suspend;
to hang on, to attach to;
to hang up, to hook, to clasp;
— զբեւեռաց, to hang from a nail.

NBHL (1)

Կախի զուսօքն մարիամու. (Տօնակ.։)


Կահաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to prepare, to fit up, to provide with, to furnish, to stock.


Կահեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Կահաւորեմ.


Կահաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

conveniency;
— համարել, to judge suitable.


Կաղապար, աց

See full entry →

s.

model, pattern, mould, cast;
standard;
— արկանել, to cite as example.

NBHL (1)

Եւ տիքոս ասաց, իբրեւ ընդ ցնցուղ անցեալ ընդ մարիամ, որպէս ջուր ի փողոց, կամ ոսկի մի ի կաղապարէ. (Սարկ. հանգ.։)


Կաճառիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to assemble, to reunite, to meet together.

NBHL (1)

ԿԱՃԱՌԻՄ եւ ԿԱՃԱՌԵՄ. ὀμιλέω, προσομιλέω versor, conversor. Ի մի կաճառ գալ. ի հանդէս մտանել. կենակից եւ խօսակից լինել. քաղաքավարիլ. գումարիլ. միաբանիլ.


Կրտսերագոյն

See full entry →

adj.

younger;
— յոյժ քան զժամանակս նորա, much prior to his time.

NBHL (1)

ՄԻ կրտսերագոյն աստուածութեամբ ինչ համարիցիս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 4։)


Կրօնազգեաց

See full entry →

adj.

religious, pious, devout.

NBHL (1)

Բերօղ յանձին զճշմարիտ կրօնս. բարեկրօն. ճգնազգեաց.


Կրօնաւոր, աց

See full entry →

s.

friar, monk, cenobite;
— նորընծայ, novice;
— ուխտեալ, professed monk;
— լինել, to enter a convent, to take the cowl, to turn monk.

NBHL (1)

Կրօնաւոր աստ զճշմարիտ քրիստոնէութիւնն դնէ։


Կցորդութիւն, ութեան

See full entry →

s. mus.

communication, participation, relations, connexion, association;
accompaniment, concert;
— կենաց, company, society;
— արեան, consanguinity, affinity;
— չարեաց, the being an accomplice;
ճանապարհ կցորդութեան, roads, means of communication;
— ունել ընդ ումեք, to be connected, in communication with, to form a connexion with;
in compliance with.

NBHL (1)

Կցորդութիւն (քրիստոսի) առ մահկանացուսս։ Բարձրութիւն մարդոյ՝ առ բարձրեալն կցորդութեամբ։ Շինեաց զմարմինն յարգանդին մարիամու աստուածածնի՝ առանց կցորդութեան առն Աթ. (՟Բ. ՟Դ. ՟Ը։)


Հագագասփռութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pronunciation.

NBHL (1)

Տառ բաղաձայն՝ կիսաձայն, հագագային ըստ կերպի հեւալոյ, եւ հառաչելոյ, անուանեալ Հո, կամ Հոյ. ձայմակից ընդ եբր. հէ, կամ լատ. H, որ եւ ըստ յն. ի. իբր եւ է եւ ը. մինչեւ յոմանց չհամարիլ տիրապէս տառ, այլ նշանակ թաւաձայն առոգանութեան, զի թանձրացուցանէ զյարակից տառն, առաւել քան զտառն յ։ Եւ որպէս ի մեզ յ, հասարակօրէն չտայ ձայն ի յանգս, թէ եւ գրեսցի գայ, երթայ, տայ, եւ այլն. նոյնպէս եւ առ եբրայեցիս հէ՝ ի վերջ բառից իբր անձայն մնայ։


Ճահեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ճահեցուցանեմ.

NBHL (1)

Ճահաւորել. յարմարել ի դէպ. կր. յարմարիլ, ի դէպ գալ. յարմարցընել, յարմար գալ.


Ճահողակի

See full entry →

cf. Ճահողապէս.

NBHL (1)

Պատմէ ճահողապէս՝ մարիամայ առնուլ թմբուկ խնդութեան. (Արշ.։)


Ճահողապէս

See full entry →

adv.

cf. Ի ճահ.

NBHL (1)

Պատմէ ճահողապէս՝ մարիամայ առնուլ թմբուկ խնդութեան. (Արշ.։)


Ճայրոտեմ, եցի

See full entry →

va.

to darken, to dim, to obscure, to cloud;
— զաչս, to dazzle, to hallucinate, to offuscate, to blind.

NBHL (1)

Դիւթքն զտեսանելիս ճայրոտէին՝ ոչ տեսանելով զճշմարիտ նշանսն. (Սանահն.։)


Ճանապարհորդեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Ճանապարհորդիմ.

NBHL (1)

Որք նախաշաւիղ ճանապարհորդեն սրբութեամբ ի ճշմարիտ բարիսն. (Յճխ. ՟Ժ։)


Հաւասարեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render equal, to equal;
to equalize, to level, to make even, level or smooth, to equal, to compare;
to counterbalance;
to communicate, to make a sharer or partaker.

NBHL (1)

Հաւասարեցո՛ զմեզ ընդ ճշմարիտ երկրպագուս քո. (Պտրգ. ձ։)


Հաւաստեմ, եցի

See full entry →

va.

to show, to prove, to confirm;
to justify, to vindicate;
to certify, to assure;
to search into, to go to the bottom of, to sift, to investigate.

NBHL (1)

Հաւաստեա՛ զճշմարիտն վասն քրիստոսի բան. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)


Հաւատարիմ, մի, մաց

See full entry →

adj. adv.

faithful, loyal, honest, trusty, trustworthy;
confident;
true, sure, certain, real;
cf. Հաւատարմաբար;
— լինել, to be verified, confirmed, proved;
to be justified;
to be trusted, believed, adopted, or accepted;
— կալ, մնալ, to rest or remain faithful to;
— առնել, to prove, to justify, to verify, to accredit, to give credit to, to make credible;
— առնել զոք, to assure, to cause to believe, to persuade.

NBHL (2)

Կիսոց՝ թէպէտեւ երդնուն, չհաւատամք, եւ զայլս՝ թէպէտեւ չերդնուն, հաւատարիմ համարիմք։ Որ չերդնուն, նոքա առաւել հաւատարիմ են. (Ոսկ. մտթ.։)

Ճշմարիտ է երազն, եւ հաւատարիմ մեկնութիւն նորա։ Դաշինս հաւատարիմս կռէր ընդ նմա։ Տուն, կամ քաղաք, կամ տեղի, կամ ջուր հաւատարիմ։ Զսրբութիւնսն դաւթի զհաւատարիմս.եւ այլն։


Մերօրէն

See full entry →

adv.

like us, after our manner.

NBHL (1)

Ո՛չ եթէ մերօրէն ինչ, այլ անճառաբար յղացար եւ ծնար զէմմանուէլն։ Անփորձ ի մերօրէն հարսանեաց հարսն երկնային, եւ անհարսնացեալ մարիամ. (Թէոդոր. կուս.։)


Մի, ոյ, ոջ, ում, ի միոջէ, ով

See full entry →

adj. s. adv.

one;
first, firstly, in the first place;
մի աստուած, one God, one only God;
ի մի, in one, together;
առ մի սիւնակ, at, or by each column;
առ այր մի, to each person, a-head, a-man;
մի առ մի, մի ըստ միոջէ, one by one, successively, from hand to hand;
bit by bit, piece by piece, in detail, minutely, exactly;
particularly, specifically, individually, distinctly;
մի ըստ միոջէ ասել, նշանակել, to specify, to go into detail;
ժողովել ի մի, to collect, assemble or unite together;
մի ոմն, one, one person;
մին ի նոցանէ, one of them;
մին կամ միւսն, either, either one or the either;
մէն մի նոցանէ, every one of them;
ոչ մին եւ միւսն, neither;
neither one nor the other;
ընդ մի, ընդ մի համար, conjointly with, together, at once;
in one, like on and the same thing;
մի եւ նոյն, the same;
մի զմիոյ կնի, one after the other;
մի՛ զի կոյր էր եւ մի or երկրորդ զի աղքատ էր, in the first place he was blind, in the next poor;
մի մի, միոյ միոյ, միում միում, each;
every one;
one another;
one by one;
ըստ միոյ միոյ ամսոյ, monthly, month by month;
մի առ միոջ, one after another, one on the other;
մի զմիով, with emulation, surpassing one another, outvying;
մի մի տարի, annually, every year, year by year;
մի ընդ միով, one under another, in a subordinate state;
մի մի իշխան մի մի օր մատուսցէն զընծայս, all the chiefs make daily offerings;
մի ըստ միոջէ, cf. Մի.

NBHL (2)

Ի հեբրայեցւոց գրոց երկոքեան սոքա ընդ մի համար (կամ համարի) են. (Սղ. ՟Բ. վերնագր։)

Ո՛չ ընդ մի համարի է՝ զօրավարի ուրուք ի թիկունս հասանել յասպարիսի, եւ թագաւորի. (Սկեւռ. յար.։)


Մի՛

See full entry →

adv.

no, not, none;
մի՛ ասեր ինչ, say nothing about it;
մի՛ արդեօք, is it not ?
մի՛ արդեօք դու իցես եգիպտացին, art not thou that Egyptian ? is it not you ?
մի՛ գուցէ, lest, for fear that;
that it may not;
մի՛ երբեք, մի՛ բնա, never, not at all;
մի՛ եւ մի՛ or մի՛ եւ մի՛ իւիք, beware ! not at all, by no means, never;
մի՛ եւս, never, not again, no more;
մի՛ եւս առներ, take care not to do so again;
մի՛ իւիք, by no means;
մի՛ եղիցի, մի՛ լիցի, may it never be ! God forbid ! never;
մի՛ ոք, nobody;
մի՛ perhaps ?
կերիցէ մի՛, neither should he eat;
մի՛, մի՛ վշտացուցանէք զիս, no, no, do not afflict me.

NBHL (3)

Ի հեբրայեցւոց գրոց երկոքեան սոքա ընդ մի համար (կամ համարի) են. (Սղ. ՟Բ. վերնագր։)

Ո՛չ ընդ մի համարի է՝ զօրավարի ուրուք ի թիկունս հասանել յասպարիսի, եւ թագաւորի. (Սկեւռ. յար.։)

Մի՛ երկնչիր. մի՛ երկնչիք. մի՛ տայք. մի՛ համարիք։ Մի՛ ուտիցէք ի նմանէ, եւ մի՛ հուպ լինիցիք։ Ասէ ցոսա, մի՛. գուցէ մինչ քաղիցէք, եւ այլն.


Միաբանեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to agree, to cause to agree, to conciliate, to reconcile, to reunite, to match;
to compose, to unite, to join;
ի մի —, to reunite;
cf. Միաբանիմ.

NBHL (1)

ՄԻԱԲԱՆԵՄ, եցի. չ. եւ ՄԻԱԲԱՆԻՄ, եցայ. ձ. συμφωνέω, ὀμοφωνέω, συνᾴδω consono, consentio, concino ὀμονοέω concordo, concors sum σύγκειμαι convenio στοιχέω ordine procedo συμβραβεύω coadjuvo, cooperor. Միաբան լիենլ կամ գտանիլ. միաձայնիլ. ձայնակից եւ գործակից լինել. հաղորդ՝ հաւան՝ համեմատ գտանիլ. միանալ. յարիլ. յարմարիլ.


Միածին, ծնի, ծնաւ

See full entry →

adj.

Only Begotten;
— որդի, only son.

NBHL (1)

Ընդ որդւոյն միածնի զմայրն ամենօրհնեալ մարիամ. եւ այլն։ (Շար.։)


Միամայր

See full entry →

cf. Միամօր.

NBHL (1)

Միամայրն մարիամ, արմատ տնկոյն անմահութեան. (Շար.։)


Միամեայ

See full entry →

adj.

of one year, one year old.

NBHL (1)

Յորժամ եղեւ (մարիամ) միամեայ, արար յովակիմ ընդունելութիւն մեծ. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ը.։)


Միայնարան, աց

See full entry →

s.

solitude, hermitage, monastery.

NBHL (1)

Տարաւ ի պատիւ մայրութեան իւրոյ զսուրբ կոյսն մարիամ՝ լինել նմա սենեակ եւ միայնարան. (Վրդն. երգ.։)


Միանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be united, joined, incorporated, identified.

NBHL (1)

Որ միացար ի մարմնի անճառապէս ճշմարիտդ աստուած։ Միացեալ բնութեամբ ի յերկուց. (Շար.։) cf. ԲՆՈՒԹԻՒՆ։


Միաչափ

See full entry →

adj.

of the same measure, equal.

NBHL (1)

Թէ միաչափ են (ի բանս) սուտն եւ ճշմարիտն, լինի ճարտասանական. (Տօնակ.։)


Միասնական, ի, աց

See full entry →

adj.

consubstantial;
simultaneous, common, compatible;
united, only, sole.

NBHL (1)

Հարքն ժողովեալք ի նիկիա՝ ո՛չ զմարմինն, այլ զորդին ասացին միասնական հօր. իսկ զմարմինն ի մարիամայ ասացին գոլ. (Պրպմ.։)


Միաւոր, աց

See full entry →

adj. s. arith.

united, joined;
one, singular;
equal, alike;
unit;
— թիւք, the units, the simple numbers.

NBHL (1)

Նոյն ինքն աստուած ճշմարիտ, եւ մարդ կատարեալ, միաւոր բնութեամբ. (Խոսր. պտրգ. այսինքն միաւորեալ ֆիզիգապէս։)


Միաւորական, ի, աց

See full entry →

adj.

singular;
indivisible.

NBHL (1)

Ժողովօղ եւ միաւորական է լուսաւորելոցն։ Զմիաւորական զօրութիւնն, ըստ որում յարմարին եւ պատկանին բազումքն։ Սիրով գորովոյ միաւորական խնամոյ եւ բնութեան՝ անարձակ կապով։ Միաւորականակս այսու ուղիղ ամբծութեամբ (օտար ի հերձուածոյ). (Դիոն. ածայ.։ Փիլ. լին. ՟Ա. 15։ քհ. ՟Ժ՟Բ։ Նար. ՟Հ՟Ե։)


Միաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to unite, to join, to conjoin;
to attach, to tie together, to glue together;
to mix, to combine, to annex, to incorporate, to identify;
to join together, to couple, to match, to pair;
վերստին —, to reunite, to rejoin, to tie again.

NBHL (1)

Հոգին սուրբ առաքեալ ի հօրէ՝ էառ մարմին յարգանդէն մարիամայ եւխառնեաց եւ միաւորեցոյց ի բանն աստուած. (Խոսր. պտրգ.։)


Միաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

union, junction, conjunction;
adhesion, combination;
reunion;
incorporation;
gluing;
copulation, pairing;
unanimity.

NBHL (1)

Սուրբ կոյսն մարիամ աստուածածին՝ գործարան միաւորութեան բնութեանցն։ Ոստոյն՝ յորում անճառաբար անկաւ միաւորութեան պատմուճանն։ Ի միասին եկին բնութիւնքն, եւ առանց խառնակութեան եկաց մնաց ի միաւորութեանն. (Պրոկղ. ի կոյսն.։)


Միջաբեկ

See full entry →

adj. fig.

broken-backed;
hipshot;
disheartened, discouraged;
— լինել, to break one's back;
to become hipshot;
to be disheartened, to lose one's courage.

NBHL (1)

Իիւծեալ միջաբեկ եւ սրտակոտոր մայրն մարիամ հառաչմամբ յորդոր. (Տաղ.։)


Միւս, ոյ, ով

See full entry →

adj.

other, another;
different from, other than;
—ն, the other;
— քան զ—, one more than another;
—ում աւուր, the other day;
բայց եւ զ—ն պատմեցից, but I will tell you something else;
cf. Մի;
անգամ — or միւսանգամ, cf. Միւսանգամ.

NBHL (1)

Զմին ատիցէ, եւ զմիւսն սիրիցէ. կամ զմին մեծարիցէ, եւ զմիւսն արհամարհիցէ։ Ասէ ցմիւս եւս։ Եղեւ ողջ իբրեւ զմիւսն։ Ի միւս նաւն. ի միւսում շաբաթուն. միւս մարիամն։ Միւս եւս այլ կորիւն։ Զառաջին պարիսպն, եւ զմիւսն եւս. եւ այլն։


Պարզատումար

See full entry →

s.

a simple and compendious almanac.

NBHL (1)

Ի մեջ պարզատումարիս, յորժամ տարին նահանջ լինի, եւ այլն. (Տօմար.։ 1)


Պարկեշտաբար

See full entry →

adv.

modestly, chastely;
decently.

NBHL (1)

Ուրախ լեր մարիամ կուսական ծննենդեմբդ, զի պարկեշտաբար եւ հոգեւորապէս ծնար զհոգեղենն. (Ճ. ՟Գ.։)


Պարկեշտասնունդ

See full entry →

adj.

well behaved, brought up in modesty, modest, chaste, virtuous.


Պարկեշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

modesty, decency, decent bearing, carriage, demeanour or deportment, honesty;
chastity, pudicity, purity, bashfulness;
moderation, temperance, abstinence, frugality, sobriety;
gravity, stateliness, reverend aspect;
պարկեշտութեամբ, cf. Պարկեշտաբար.

NBHL (1)

Զսարսափելի խորհուրդն անխորհրդական զգեստուք կատարեն, եւ զայն ի պարկեշտութիւն անձանց համարին. (Շ. ընդհանր.։)


Պարկեշտուհի, հւոյ, հեաց

See full entry →

adj.

cf. Պարկեշտ.

NBHL (1)

Ուրախացիր պարկեշտուհի մարիան, դուստր աբրահամեան աւետեացն. (Թէոդոր. կուս.։)


Պարունակեմ, եցի

See full entry →

va.

to surround, to encompass, to encircle;
to comprehend, to contain, to enclose, to embrace.

NBHL (1)

Հաղորդ լեալ ճշմարիտ կենդանութեան, որ եւ ոչ միով մահու պարումակի. (Առ որս. ՟Բ։)


Պարուրեմ, եցի

See full entry →

va.

surround;
to envelop, to cover, to conceal, to enclose, to shut up;
— or ի բաց —, to strike out, to eliminate, to take away, to retrench, to trim round.

NBHL (1)

Ի քո սպառնալեաց ահիդ պակուցման պարուրին պարք լուսակերպիցն. (Նար. ՟Ղ՟Ա։) (որ եւ ասի Պարունակիլ, եւ Գումարիլ)։


Պարսաւադէտ

See full entry →

cf. Պարսաւադիր.

NBHL (1)

Պարսաւագէտ բանիս լիցին ... մի՛ համարիր մեղքս նոցին. (Յս. որդի.։)


Պարտապան, աց

See full entry →

s.

debtor;
culprit;
— լինել, to owe, to be indebted.

NBHL (1)

Պարտապան եղիցի յաւիտենիցն մեղաց։ Համարիք եթէ նոքա պարտապա՞նք եղեն քան զամենայն մարդիկ որ բնակեալ են յերուսաղեմ։ Եղեւ ամենայն օրինացն պարտապան. (Մրկ. ՟Գ. 29։ Ղկ. ՟Ծ՟Գ. 4։ Յհ. ՟Բ. 10։)


Պարտիք, տեաց

See full entry →

s.

debt;
duty;
տալ զ —իս, to pay dear for, to smart for, to be punished, to have the smart of.

NBHL (1)

Թո՛ղ մեզ զպարտիս մեր։ Այնմ որ գործիցէն՝ ոչ համարին վարձքն ըստ շնոհաց, այլ ըստ պատեաց։ Թողցին ձեզ պարտիքն։ Ի նախատինս, եւ ի նզովս, եւ ի պարտիսս։ Եւն։ Գրիգոր անցեալ գնաց առ տրդատ՝ զհայրենեցն հատուցանել պարտիս. (Խոր. ՟Բ. 77։)


Պէտք, պիտոյից

See full entry →

s. rhet.

necessaries, the necessary, the needful;
need, want, necessity, indigence;
exigence, necessity;
use, employ, business;
concise narration;
— or — մարմնոյ, needs, jobs, going to stool;
ի պէտս, for use or service;
for;
յի՞նչ պէտս, for what use or purpose ? why ?
— կենաց;
the necessities of life;
— են, — է, ի պէտս է, it must, it is necessary;
չեն —, it must not, it is not necessary;
յոչինչ պէտս, in vain, uselessly;
յանձին ունել, to have care, to be concerned, to reck;
պէտս ունել, to want, to need, to be or to stand in want of;
ի պէտս գալ, to be useful or serviceable;
պէտս առնել, պիտօք վարիլ, to use, to make use for, to avail oneself of;
պէտս ունել զիմեքէ, to devote or apply oneself to;
զպէտս հոգւոյն հատուցանել or վճարել տեառն, to breathe one's last, to die;
պէտս ունիմ or — են ինձ երթալ, I must go;
նստիլ ի պէտս, վճարել զպէտս մարմնոյն, to go to stool, to evacuate the bowels.

NBHL (1)

Նա անուանեցաւ առ ի պէտս ժամանակին. եւ դուք ճշմարիտ ծնունդք սուրբ հոգւոյն. (Եղիշ. ՟Է։)


Պիղծ, պղծոց

See full entry →

adj.

impure, unclean, profane;
filthy, foul, dirty, abominable, detestable, execrable;
— առնել, cf. Պղծեմ.

NBHL (1)

Ոչ ինչ է պիղծ նովաւ. բայց այնմ՝ որ համարիցի ոք ինչ պիղծ, նմա է պիղծ. (Հռ. ՟Ծ՟Դ. 14։)