Entries' title containing պարսաւել : 1 Results

Պարսաւելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

blamable, blameworthy, reprehensible, censurable.


Definitions containing the research պարսաւել : 45 Results

Բասիր

See full entry →

cf. Բասրելի.

Etymologies (2)

«պարսաւելի, անարգելի» Նար. որից բասրել «պարսաւել, վար զարնել» Եփռ. թգ. էջ 455. Ոսկ. ես. բասրիլ Խոր. բասրելի նառ. բասրանք Սիր. լը. 16. Ոսկ. ա. կոր. բասրական Երզն. մտթ. անբասիր Յհ. կթ. ևն։ր ձայնի տեղափոխութեամբ յառաջացած է բարսել, որ մէկ անգամ գործածել է Ոսկ. ես. յն. βλασφήμω «հայհոյել» բառի դէմ (ըստ ՆՀԲ).-Նշանակութեան զարգացման համար հմմտ. անարգել, որ նոր գաւառականներում գործածւում է «հայհոյել» նշանակութեամբ (տե՛ս արգ բառի տակ)։

ՓՈԽ (borrowing) Վրաց. გასრობა բասրոբա «ծաղ-րել, այպանել». Խոլո իգինի հբասրոբդես մաս «Եւ նոքա ծաղր առնէին զնա» Ղուկ. Ը. 53. გამახრვა գաբասրվա «նախատել, վրան խնդալ», საბახრობელი սաբասրոբելի «բաս-րելի, պարսաւելի, այպանելի»։

NBHL (1)

Արմատ Բասրելոյ, որպէս Բասրելի. պարսաւելի. (լծ. եւ վսեր).


Պարսաւ, ից

See full entry →

s. adj.

blame, reprehension, injury, outrage, infamy, vituperation, criticism, censure;
blamable;
— լինել, to be blamed, criticized, carped, animadverted.

Etymologies (1)

, ի հլ. «անարգանք, նախատանօ» Պիտ. Պղատ. օրին. «նախատուած, ամօթա-հար» Ոսկ. եբր. և բ. տիմ. Եփր. ծն. որից պարսաւել «անարգել, նախատել, մեղադրել» Եւս. քր. պարսաւանք Երեմ. ի. 20. Բ. կոր. զ. 8. Սիր. լ. 23. պարսաւասէր Փիլ. Կիւրղ. ռնձ. պարսաւադիր Ոսկ. յհ. ա. 27. հրապա-րակապարսաւ Երզն. քեր. կանխապարսաւ Շնորհ. բ. որ ինքնապարսաւ Սկևռ. աղ. Նար.։


Արձանական, ի, աց

See full entry →

s.

register;
epitaph;
funeral sermon.

NBHL (1)

Որպէս Յիշատակարան պարսաւելի գործոց.3 անարգական (ճառ).


Աւանդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consignment, deposit;
tradition.

NBHL (1)

παράδοσις traditio, δόγμα decretum Աւանդելն, աւանդիլն, եւ աւանդեալն բան. որպէս վարդապետութիւն, ուսումն, օրէնք, պատուիրան, սովորուիւն եւ այն. եւ այն՝ աստուածային, առաքելական, կամ եկեղեցական, կամ մարդկային՝ գովելի կամ պարսաւելի. որ ինչ ի նախնեաց փոխանցեալ իցէ առ յետինս՝ որդւոց յորդիս.


Ափիբերանեմ, եցի

See full entry →

va.

to confound, to stop the mouth of some one, to silence;
— լինել, to be confounded, to be unable to answer.

NBHL (1)

Զի ափիբերան լինիցի հրէիցն չարաբարութիւնն։ Ափիբերան լինի պարսաւելն նորա. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11. 12։)


Արատաւոր, աց

See full entry →

adj.

vitious, faulty.

NBHL (1)

μωμητός, ἁκάθαρτος maculatus, reprehensibilis, impurus, ἑπίκηρος fatalibus morbis obnoxius Այն՝ յորում իցէ արատ ինչ. ախտաւոր. պակասաւոր, եւ անմաքուր. պարսաւելի.


Բարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

anger, wrath, ire, indignation, passion;
harshness;
disgrace;
զիջանել, ցածնուլ, դառնալ ի բարկութենէ, to be appeased, to allay one's anger;
թափել զ—, to give vent to one's anger;
— or հրացան —, thunder-bolt;
սրտմտիլ բարկութեամբ, to rage, to get into a passion;
— սրտմտութեան, սրտմտութիւն բարկութեան, furry, ire, wrath.

NBHL (1)

Է՛ բարկութիւն, որ պարսաւելի ... եւ է՛ բարկութիւն՝ որ ի վրէժխնդրութիւն յանցաւորաց է. որպէս Աստուծոյն անբարկանալի բնութեանն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Բաժանումն, ման

See full entry →

s.

division, share, distribution, partition, repartition, dispensation;
decomposition, dismemberment, disengagement, disjunction, distraction, dissolution;
stitch, rupture, departure;
separation, disunion, scission, retrenchment, section, segregation.

NBHL (1)

Զերկրորդն՝ ամենիմաստին (Աստուծոյ) մատուցանել՝ պարսաւելի բաժանումն (է Կայենի). (Փիլ. լին. ՟Ա. 64։)


Բամբասեմ, եցի

See full entry →

va.

to detract, to slander, to speak ill of, to calumniate, to defame, to backbite.

NBHL (1)

καταλαλέω, καταλογέω, λοιδορέω , μέμφομαι, ψογέω, διαγογγύζω obloquor, attracto, maledico, convito, probro afficio, quaeror եւ այլն. Չարիս խօսել զայլմէ. ընդ վայր հարկանել, պարսաւել, ամբաստանել. տրտնջել. քրթմնջել. մեղ դնել. լուտալ. թշնամանել. դիմախօսել.


Ապագովեմ, եցի

See full entry →

va.

to dispraise, to blame.

NBHL (1)

καταγινώσκω. arguo, condemno, reprehendo, οὑκ ἁποδέχομαι, non admitto. Դսրովել. ընդ վայր հարկանել. պարսաւել. ստգտանել.


Բանսարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to slander, to calumniate, to report.

NBHL (1)

διαβάλλω traduco, defero, calumnior, criminor Բանս ի մէջ արկանել քսութեան. չարախօսել. պարսաւել. մատնել. ընդ վայր հարկանել. զրպարտել. բամբասել. բան խառնել, քաշքշել, անցընել.


Բասրեմ, եցի

See full entry →

va.

to reproach, to blame, to condemn, to rebuke, to censure.

NBHL (1)

αἱτιάομαι criminor, incuso Իսկ Բասրելի. ἑπίληπτον reprehensibile Ըստդտանել. յանցաւոր ցուցանել. մեղադրել. բամբասել. պարսաւել. եպերել. անդոսնել. նախատել.


Խելք, լաց

See full entry →

s. adv. mar.

brains;
mind, sense, wit, understanding, intelligence, wisdom;
խելօք, skilfully, ingeniously, cleverly, dexterously;
bench for rowers;
— կամրջաց, bridge-head;
— գետոց, source of ariver;
—լս ունել, to be wise, judicious, prudent;
ի խելաց ելանել, to lose one's reason, to become mad;
գնալ խելօք, յայլ խելս շրջել, յայլոյ խելս լինել, to be out of one's mind, to turn mad;
ցնորիլ ի խելաց, to faint, to swoon;
ի խելս գալ, to come to one's self, to recover one's self;
to amend;
խելս խառնել, to tax one's ingenuity, to contrive, to set one's wits to work, to try, to attempt;
to dupe, to outwit, to use artifice, craft, guile;
ի խերս կերպարանեալս, feignedly, with simulation, in appearance;
astutely, cunningly;
բանք բազում — սակաւ, much tongue and little judgment;
ի խելաց եւ ի մտաց թափեալ, hair-brained, cracked, foolish, insane, mad;
գինին կալաւ զխելս նորա, he became intoxicated, tipsy. — նաւի, poop, stern of a ship;
ի խելս նաւին, on the poop.

NBHL (1)

Սկսանիջի՛րպարսաւել զմեծութիւն հնարիւք ինչ խելօք. (Ոսկ. եփես. ՟Ի։)


Լուտալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

blameable, reprehensible

NBHL (1)

Արժանի լուտալոյ. պարսաւելի.


Իւղագլխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hair-ointment;
sacred unction for the head only;
initiation;
admission to the rites and mysteries of a religion.

NBHL (1)

μύησις, τελετουργία, τελετή initiatio, consecratio. նուիրումն. կատաղութիւն. խորհրդազգածութիւն. օծումն. Ձօն (գովելի կամ պարսաւելի).


Աստեղագիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Աստեղաբանութիւն.

NBHL (1)

Եւ որպէս ἁστρολογία astrologia Աստեղաբանութիւն պարսաւելի. ախտարք.


Դսրովեմ, եցի

See full entry →

va.

to blame, to condemn, to reprove.

NBHL (1)

ԴՍՐՈՎԵՄ որ եւ ԴՐՍՈՎԵԼ. διασύρω, καταγινώσκω , καταγελάω, ὐβρίζω, κακούω, κακῶς λέγω, διαβάλλω distraho, detraho, irrideo, contumelia afficio, convicior Եպերել. բամբասել. պարսաւել. ընդ վայր հարկանել. ստգտանել. զրպարտել. անարգել. թշնամանել. յանդիմանել. վար զարնել, քամահրել.


Եպերեմ, եցի

See full entry →

va.

to blame, to despise.

NBHL (1)

ἑπιλαμβάνω corripio, reprehendo Այպանել, ընդ վայր հարկանել. պարսաւել. անգոսնել. ըստգտանել.


Անողորմ, ից

See full entry →

adj. adv.

unpitying, imcompassionate, inhuman, barbarous, cruel, brutal. cf. Անողորմաբար.

NBHL (1)

Զտունս անողորմ (ա՛յլ ձ. անողորմաց. Ճ. անողորմածաց) պարսաւել. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Անպիտան

See full entry →

cf. Անպէտ.

NBHL (1)

Անպիտան գրեցին զդէմս բանին, եւ պարսաւելի. (Նար. մծբ.։)


Անգոսնեմ, եցի

See full entry →

va.

to despise, to slight, to reprove, to blame;
to jeer, to ridicule, to mock.

NBHL (1)

ԱՆԳՈՍՆԵՄ գրի եւ ԱՆԿՈՍՆԵԼ, ԱՆԳՈՒՇՆԵԼ, ԱՆԿՈՒՇԵԼ. μυστηρίζω , ἑκμυκτηρίζω, ἑξουδενέω, ἁθετέω, φαυλίζω, περιφρονέω. contemno, vilipendo, praevaricor Անարգել. արհամարհել. ունչս առնել. կամ կշտով գրթցել. ստունգանել ( ի պրս. կիւլ ունկն) առ ոչինչ համարել. ընդ վայր կամ առ ոտն հարկանել. պախարակել. պարսաւել. նշկահել. ապախտ առնել. թօթվել, չսեպել. թօթվել, չսէպել. չէլմէք. թահգիր եթմէք. րէտտ էթմէք.


Աներկբայաբար

See full entry →

adv.

cf. Աներկբայ.

NBHL (1)

Այսպէս աներկբայ ունի առ պարսաւելիսն յանկութիւն բանի. (Պիտ.։)


Պարսաւաբախտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

discontent with one's lot.


Պարսաւանք, նաց

See full entry →

s.

cf. Պարսաւ;
—նս դնել, ընդ —նօք ածել, cf. Պարսաւեմ;
—նս տալ ի փառս իւր, to sully one's reputation.

NBHL (2)

ψόγος, μέμψις, μῶμος, δυσφημία vituperium, reprehensio, probrum, convitium. Պարսաւ. պարսաւելն եւ պարսաւիլն. չարախօսութիւն. չարահամբաւութիւն. նախատինք. անարգանք. թշնամանք.

ԸՆԴ ՊԱՐՍԱՒԱՆՕՔ ԱԾԵԼ, cf. պարսաւել.


Պարսաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to blame, to reproach, to find fault with, to carp, to criticize, to vituperate, to animadvert, to condemn, to censure.

NBHL (2)

Սա իակ կարգեսցի գլուխ բազմականի պարսաւելեացն ամենեցուն. (Պիտ. ստէպ։)

Գովելի են գեղեցիկքն, եւ պարսաւելի գարշելիքն. (Արիստ. առաք.։)


Պերճաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

eloquence.

NBHL (1)

Պերճաբանելն. եւ Բան պերճ եւ պայծառ. Ճոխաբանութիւն գովելի կամ պարսաւելի.


Պիտանի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj.

useful, profitable, advantageous, necessary;
good, excellent.

NBHL (1)

Իբր ոչ թէ ինքն զոմն յորովայնէ անպիտան ստեղծանիցէ, եւ զոմն պիտանի. եւ թէ այնպէս ինչ էր, զի՞ պիտոյ էր զպիտանին գովել, եւ զանպիտանն պարսաւել. (Եզնիկ.։)


Պիտանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

utility, profit, advantage;
use, employ.

NBHL (1)

Զի՞ պիտոյ էր զպիտանին գովել եւ զանպիտանն պարսաւել, թէ ինքն արարիչ է պիտանութեան եւ անպիտանութեան. (Եզնիկ.։)


Հայհոյեմ, եցի

See full entry →

va.

to curse and swear, to blaspheme;
to talk scandal;
to revile, to abuse, to slander, to traduce, to defame, to speak ill of.

NBHL (1)

ՀԱՅՀՈՅԵԼ δυσφημέω, κακολογέω, λοιδορέω maledico, convitior. Չարախօսել. բամբասել. վատահամբաւել. լուտալ. պարսաւել. ընդ վայր հարկանել. գէշ խօսիլ, ետեւէն խօսիլ, երեսին տալ, մուր տալ, փայ տալ, վար զարնել.


Հանելուկ

See full entry →

cf. Առեղծուած.

NBHL (1)

Բառ ռմկ. իբր Առեղծուած. առակ. ... Ի գովելի մասին են յօրինեալքն ի Շնորհալւոյն՝ ոչ սակաւ թուով։ Իսկ ի պարսաւելի մասին ասի.


Ստորոգեմ, եցի

See full entry →

va.

to specify, to express;
to ascribe, to attribute.

NBHL (1)

ՍՏՈՐՈԳԵԼ. ըստ հոմաձայնութեան յն. κατηγορέω . Չարախօսել. ամբաստանել. պարսաւել. բամբասել.


Պախարակեմ, եցի

See full entry →

va.

to blame, to reprove, to rebuke, to reproach, to find fault with, to reprobate, to disapprove, to condemn, to censure.

NBHL (1)

ἑξουδενόω nihili facio, contemno, sperno ἑπιτιμάω, καταγινώσκω reprehendo, objurgo μέμφω, καταμέμφομαι incuso, vitupero, vitio verto λαμβάνω, -ομαι deprehendo, corripio. Ընդվայր հարկանել (իբր ընդ վախս). անգոսնել. աղարտել. պարսաւել. թշնամանել. ստգտանել. բամբասել. քամահրել, վար զարնել (լծ. պ. բուխտան. եւ հյ. պախել, բախել, առակել) cf. ՊԱՀԱՐԿԵՄ.


Չարանախանձ

See full entry →

adj.

extremely envious;
vying in evil.

NBHL (1)

Դժնեայ եւ չարանախանձ եւ պարսաւելի՝ միանգամայն եւ կոյր իսկ վատթարն. (Փիլ. լին.։)


Յոռեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make worse, to spoil, to corrupt, to debase, to deteriorate;
to underrate, to depreciate, to disparage.

NBHL (1)

Զերկոսին (ճանապարհս՝ Քրիստոսի եւ Յովհաննու, հրէայք) իբրեւ զգազան ինչ չարաբարոյ՝ յոռեցուցանէին. որ զկնի ասի՝ պարսաւել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 12։)


Նախախնամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

Providence;
foresight, prevision, care.

NBHL (1)

Յոյժ բազոմւ պարտ է միշտ առնուլ նախախնամութիւն, յորժամ հանդերձեալ իցես զայր ոմն պարսաւել կամ գովել. (Պղատ. մինովս.։)


Հռետորաբար

See full entry →

adv.

rhetorically, eloquently.

NBHL (1)

Պղատոնական, եւ հռետորաբար։ Հռետորաբար պարսաւել. (Մագ. լ. ՟Խ՟Գ։)


Յանգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

relation, affinity, conformity, similarity;
fitness, suitableness.

NBHL (1)

Այսպէս աներկբայ ունի առ պարսաւելիսն յանկութիւն բանի։ Ոյց գրեթէ անորիշ յիրերաց եւ անբաժանելի թուէր յանկութիւն զմիմեամբք ողջունելն խառնուածոյն. (Պիտ.։)


Տալիթայ

See full entry →

s.

talitha;
— կումի, cumi ! damsel, arise !
— սարկաւագ, deaconess.

NBHL (1)

Կամ իբր Աղջիկ՝ պարսաւելի առմամբ.


Վատայոյս

See full entry →

adj.

hopeless, in despair, desperate.

NBHL (1)

Սուրբ եւ գովելի է քաջայոյսն, որպէս ընդդէմ՝ պիղծ եւ պարսաւելի է վատայոյսն։ Մի՛ լինիք վատայոյս, զի բնութեամբ ունի զամենայն բարութիւն. (Փիլ. իմաստն.։ Վրդն. սղ.։)


Քաջայոյս

See full entry →

adj.

full of hope, well secured, in good hopes, full of faith or reliance.

NBHL (1)

Գրոյ եւ յիշատակի արժանի է քաջայոյսն։ Սուրբ եւ գովելի է քաջայոյսն որպէս ընդդէմ՝ պիղծ եւ պարսաւելի է վատայոյսն. (Փիլ. իմաստն.։)


Անգովելի, լւոյ, լեաց

See full entry →
NBHL (2)

ԱՆԳՈՎ եւ ԱՆԳՈՎԵԼԻ. որ եւ ԱՊԱԳՈՎ. Ոչ գովելի. պարսաւելի.

ԱՆԳՈՎ եւ ԱՆԳՈՎԵԼԻ. որ եւ ԱՊԱԳՈՎ. Ոչ գովելի. պարսաւելի.


Խուն

See full entry →

adj. adv.

little;
— ինչ, — մի, a little, very small quantity, however little;
— ինչ ժամանակ, a short time;
— ինչ իրք են, there is very little;
ի — վայրկենի, in a moment, in an instant.

Etymologies (1)

= Բնիկ հայ բառ՝ հնխ. qun-կամ qhun-ձևից, որից են նաև ալբան. un՛, hun՛ «ցած-րացնել, ստորացնել, խոնարհեցնել», un'em, hun'em «իջնել, խոնարհիլ, կռանալ, ստո-րանալ», un'εte, hun'εtε «խոնարհ, ցած, փո-քըր, ստոր», գւռ. ul', ul'em նոյն. նշ, ռուս. գւռ. xинить «նախատել, յանդիմանել, կշտամբել», սերբ. hina «խաբէութըւն», hi-niti «խաբել, կեղծաւորիլ», ռուս. xилыи «թոյլ, թօշնած», пօ-xилыи «ծռած, խոնար-հած». ւեհ. chunaç «ծռել», pochyly «ծուռ, կոր, ցածր», սերբ. pri-hil «խոնարհ» ևն (Berneker 413), ռուս. xулить «հայհոյել. պարսաւել, վատաբանել», չեխ. chulostivy «փոքրոգի, թոյլ» (անդ, էջ 406)։-Աճ.


Դսրով

See full entry →

s.

blame, reprehension;
— առնել, to blame;
— լինել, to be blamed.

Etymologies (1)

ՆՀԲ հյ. դուրս և յն. διασύρω «քաշ-քրշել»։ Ուղիղ մեկնոթիւնը տուաւ նախ Müller, Kuhns u. Schleich. Btrg. 5, 109, որին հակառակ է Lag. Arm. Stud. § 663։ Տէրվ. Մասիս, 1881 մայիս 5 և Նախալ. 73 լսել և պարսաւել բառերի հետ սանս. çru. զնդ. sru, յն. ϰλόω, լտ. cluere, սլ. sluti, գոթ. hliuma «ւռե-լիք», լիթ. klausa «հլութիւն», հբգ. klosen ևն։ Հիւնք. յն. διασύρω։


Ջեք

See full entry →

int.

how ! oh ! o strange ! wonderful !

Etymologies (1)

ՆՀԲ «որպէս և պրս. ջի՛, արաբ. զիհի «քանի՞, ո՞վ, ո՛րչափ», իսկ բեք բառի տակ՝ «որպէս թրք. չէ՛ք, չօգ, եիւքսէք»։ Պատահական նմանութիւն ունի ալթայ. թթր. [arabic word] ček «ամբիծ, մաքուր, ան-պարսաւելի, անարատ» (Будaговъ 7, 506)։


Ջէք

See full entry →

cf. Ջեք.

Etymologies (1)

ՆՀԲ «որպէս և պրս. ջի՛, արաբ. զիհի «քանի՞, ո՞վ, ո՛րչափ», իսկ բեք բառի տակ՝ «որպէս թրք. չէ՛ք, չօգ, եիւքսէք»։ Պատահական նմանութիւն ունի ալթայ. թթր. [arabic word] ček «ամբիծ, մաքուր, ան-պարսաւելի, անարատ» (Будaговъ 7, 506)։