Your research : 1 result for անցութիւն

Անցութիւն, ութեան exact entry

s.

journey, passage;
transition.

· Calfa

NBHL (1)

Անցանել մարդկան զանցութիւն ծովուն գոչէ մարգարէն. (Ագաթ.։)


Entries' title containing անցութիւն : 22 results

Աւելազանցութիւն, ութեան

s.

excess

· Calfa


Առաւելազանցութիւն, ութեան

s.

excess, exaggeration.

· Calfa

NBHL (2)

Առաւելազանցութիւն եւ նուազութիւն ներհական իւրոքանչիւրոց որպէս տեսանի։ Արութիւն ունի իւր ծայրս ըստ առաւելազանցութեան զյանդգնութիւն. (Անյաղթ հակակ.։)

ὐπερβολή, ἑξοχή. exsuperatio, excelsus, excellentia, eminentia, praestantia. Զանցումն ըստ չափ. առաւելութիւն. գերազանցումն ըստ չափ. առաւելութիւն. գերազանցութիւն. չափազանցութիւն, շատութիւն, մենծութիւն, մասնաւորութիւն.


Ածանցութիւն, ութեան

s.

cf. Ածանցումն.

· Calfa


Բացանցութիւն, ութեան

s.

looseness, flux, diarrhoea;
excrement.

· Calfa


Բնազանցութիւն, ութեան

s.

metaphysics.

· Calfa


Զառանցութիւն, ութեան

s.

cf. Զառանցանք;

· Calfa

NBHL (2)

cf. ԶԱՌԱՆՑԱՆՔ;
Ո՞ ոք ոչ զառանցութիւն զայնպիսի բանսն առասպել՝ համարիցի։ (Եւս. քր. I.)

Զառանցութիւն մտաց, եւ յիմարութիւն ոգւոյ։ (Սարկ. հանգ.)


Գերազանցութիւն, ութեան

s.

excellence, sublimity

· Calfa

NBHL (5)

սրբութիւն սրբոց զգերազանցութիւն փառաց խաչին կոչէ. (Շ. բարձր.։)

Գերազանցութիւն եւ պակասութիւն։ Գերազանցութեամբք եւ նուազութեամբք։ Յաւէտն կամ մէծն սաստկութիւն է եւ գերազանցութիւն. (Փիլ.։ Առ որս.։ Կիւրղ. գանձ.։)

Գերազանցութիւն աստի չարեացս, կամ անարագութեան, մեղանաց. (եւ այլն. Ոսկ. յհ.։ Լմբ. սղ.։)

Չափաւորութիւն, եւ գերազանցութիւն. (Անյաղթ հակակ.։)

Գերազանցութիւն ձայնից եւ կամ կերակրոց զլսելիս վնասիցեն կամ զմարմինս. (Առ որս. ՟Ա։)


Երդմնազանցութիւն, ութեան

s.

perjury.

· Calfa


Թափանցանցութիւն, ութեան

s.

penetration;
penetrability.

· Calfa

NBHL (1)

Ճաճանչ կիզանօղ ընդհանրական թափանցանցութեան խորհրդոյ մեծի։ Եւ որ ի մեզ մտիցն պատուհանաց մշտաբացիկ թափանցանցութիւնք. (Նար. ՟Ժ՟Զ. ՟Ղ՟Գ։)


Թափանցութիւն, ութեան

s.

cf. Թափանցկութիւն.

· Calfa


Կուսաղանցութիւն, ութեան

s.

deflouring, violation, rape, ravishment.

· Calfa


Ոստաքանցութիւն, ութեան

s.

lopping, cutting off.

· Calfa


Չափազանցութիւն, ութեան

s. rhet.

exaggeration, excess;
hyperbole.

· Calfa


Ուխտազանցութիւն, ութեան

s.

violation of a wow, of a convention, contravention, breach, infraction of treaties;
transgression.

· Calfa

NBHL (2)

ἁσυνθεσία, τὸ ἁσύνθετον praevaricatio. Անցանելն զուխտիւ. պատուիրանազանցութիւն.

Գովեցաւ անառակ որդին առ անդարձիս ուխտազանցութիւն։ Բազմօրինակ ուխտազանցութիւնս. (Նար. ՟Զ. ՟Ձ՟Գ։)


Յանցութիւն, ութեան

s.

cf. Յանցանք.

· Calfa

NBHL (1)

Յանցեաւ յանցութիւն յանցանաց առաջի Տեառն. (Ղեւտ. ՟Ե. 19։)


Յառաջանցութիւն, ութեան

s.

the Passover;
the Paschal lamb.

· Calfa


Պատուիրանազանցութիւն, ութեան

s.

transgression, infraction, prevarication;
disobedience, sinning.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պատուիրանազանցութեան գտեալ առաջինն ի մարդկանէ։ Զնախաստեղծին պատուիրանազանցութիւն՝ պտղոյն ճաշակման։ Յորմէ վրիպեցաւ բնութիւնս պատուիրանազանցութեամբն։ Կթեաց զփայտն մահու, եւ զպտուղ պատուիրանազանցութեանն. (Խոր. ՟Ա. 3։ Ժմ.։ Խոսր.։ Իսիւք.։)


Սաղմնանցութիւն, ութեան

s.

abortion, premature birth.

· Calfa


Փոխանցութիւն, ութեան

s.

cf. Փոխանցումն.

· Calfa


Օրէնսզանցութիւն, ութեան

s.

cf. Օրինազանցութիւն.

· Calfa


Օրինազանցութիւն, ութեան

s.

transgression, offence, prevarication, infraction of the law.

· Calfa

NBHL (3)

Ի հրէական ուխտադրուժ օրինազանցութէնեն ի բաց լինել՝ Աստուծոյ թողուլն, եւ մեր չմոռանալն զօրինազանցութիւնն մեր։ Պարտական գտաւ օրինազանցութեանն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Իգն.։ Լմբ. սղ.։)

Ի՛մն թէ եւ օրինազանցութիւն է, յաղագս փրկութեան մարդկան էր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 3. յն՞ ես թէ եւ զօրէնս լուծի։)

παρανομία, παράβασις transgressio legis. Օրէնսազանցութիւն. զանցումն զօրինօք. պատուիրանազանցութիւն. մեղք. ապստամբութիւն.


Definitions containing the research անցութիւն : 49 results

Անցումն, ման

s.

cf. Անցութիւն.

· Calfa


Զանցումն, ման

s.

cf. Օրինազանցութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԱՆՑԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ ԶԱՆՑՈՒՄՆ. παράβασις transgressio Զանցանելն ըստ սահման, ըստ օրէնս. յանցաւորութիւն. օրինազանցութիւն.


Երդմնահարութիւն, ութեան

s.

cf. Երդմնազանցութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιορκία pejeratio, perjurium, dejurium Տարապարտ երդումն. եւ Ստերդմնութիւն կամ երդմնազանցութիւն.


Յառաջանցակ

s.

cf. Յառաջանցութիւն.

· Calfa


Պատուիրանահատութիւն, ութեան

s.

cf. Պատուիրանազանցութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

cf. Պատուիրանազանցութիւն.


Անասնագիտութիւն, ութեան

s.

unnatural knowledge of a beast, bestiality.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնակումն մարդոյ ընդ անասնոյ՝ ընդդէմ բնութեան. անասնամոլութիւն. անասնազանցութիւն.


Աւելի, լւոյ, լեաց

s.

adj. adv. exceeding, superfluous;
more, ahove, beyond;
աւելեաց բանք, exaggeration;
աւելեաց, the five epagomene days of the Armenian calendar.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՒԵԼԻՔ, կամ ԱՒԵԼԻ. գ. ὐπερβολή excessus, ὐπερβολικῶς excessive Որպէս Առաւելութիւն բանի, չափազանցութիւն. որ եւ ասի ԸՍՏ ԱՒԵԼԵԱՑ, ԱՒԵԼԻ ԻՄՆ.


Աւելորդութիւն, ութեան

s.

redundance, superfluity.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπερβολή excessus, hyperbole Աւելորդա գոլ. յաւելուած. առաւելութիւն. չափազանցութիւն.


Ապարասանութիւն, ութեան

s.

insolence, effrontery, impudence, licentiousness.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ գերազանցութիւն պատուոյն բարձրացուսցէ զմարդն յապարասանութիւն. (Պրպմ. ձ։)


Առաւելութիւն, ութեան

s.

growth, increase, addition, augmentation, redundancy, superabundance, superfluity, exuberance, diffusion, transcendency;
enhancement of price;
excess;
prerogative, distinction, superiority.

· Calfa

NBHL (2)

ὐπερβολή, ὐπεροχή. excellentia, praecellentia. գերազանցութիւն յոր եւ է կարգի.

Առաւելազանցութիւն. ὐπερβολή. excessus exsuperatio. չափազանցութիւն


Առանցք, ցից

s. pl. axis;
pivot;
passage.

· Calfa

NBHL (1)

ἐξέχον, ἑκεχόμενον, προσέχον. eminentia, prominentiae gradatae, junctura. Ագոյցք. զօդք. եւ որպէս Առանցութիւն. վերելք, ցցուածք.


Անդարձ, ից

adj. adv.

irrevocable, irreclaimable;
impenitent;
held in mortmain;
Անդարձաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Գովեցաւ անառակ որդին առ անդարձիս ուխտազանցութիւն. (Նար. Զ։)


Անզուգականութիւն, ութեան

s.

matchlessness, incomparableness, excellence.

· Calfa

NBHL (1)

Անհաւասարութիւն. եւ անհամեմատ մեծութիւն. գերազանցութիւն.


Անչափութիւն, ութեան

s.

immensity;
enormity;
superfluity, superabundance, exuberance;
immoderation, intemperance.

· Calfa

NBHL (1)

ἁμετρία. immensitas. Չունելն զչափ քանակի, տեւողութեան, եւ այլն. առաւելութիւն, գերազանցութիւն, անբաւութիւն. յաճախութիւն անչափ.


Անհնազանդութիւն, ութեան

s.

disobedience, transgression.

· Calfa

NBHL (1)

παρακοή, ἁθεσία, ἁπειθεία. inobedientia, praevaricatio, contumacia. Չհնազանդելն. չանսալն. անլսողութիւն. անհաւանութիւն. պատուիրանազանցութիւն. ստունգանումն. հեստութիւն. իդաաթսըզլըգ. ինատ.


Անկշռելի, լւոյ, լեաց

cf. Անկշիռ.

· Calfa

NBHL (1)

Որքանութիւն անկշռելի։ Անկշռելի բերկրանօք։ Անկշռելիս ուխտազանցութիւնս։ Որ ինձ անկշռելին է, քումդ անճառութեան չափեալ է. (Նար.։)


Անմարտնչելի, լւոյ, լեաց

cf. Անմարտ.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսե՞ր զսիրոյն գերազանցութիւն, զիարդ անմարտնչելի առնէ զմինն եւ բազմապատիկ։ Տեսե՞ր զանմարտնչելի զօրութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32. 37։)


Բարձրութիւն, ութեան

s.

height, eminence, zlevation, act of raising up, summit, sublimity, grandeur, highness.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԱՐՁՐՈՒԹԻՒՆ. ὔψος, ὔψωμα, ὔψωτις, ἁνάστημα exaltatio, erectio, sublimitas Բարձրանալն, բարձրացումն. մեծութիւն. առաւելութիւն. գերազանցութիւն. փառք, փառաւորութիւն.


Բովանդակեմ, եցի

va.

to assemble, to gather;
to complete, to accomplete, to accomplish, to finish;
to contain, to inclose, to comprehend;
ի համառօտն —, to abridge.

· Calfa

NBHL (1)

Որով բովանդակեաց ի միասին զաստուածեղէն զօրութեանցն զգերազանցութիւն. (Շ. բարձր. որ բերի եւ ի ՟Ա եւ ՟Գ նշ։)


Դիմադրեմ, եցի

va.

cf. Դիմադարձեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որում եւ դիմադրէ ձիթենի զդիւրանցութիւն պտղոյ նորա. (Մխ. առակ.։)


Գերաբնութիւն, ութեան

s.

superior or excellent nature;
state of a supernatural thing.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπερφυές supernaturalitas Գերագոյն բնութիւն. գերազանցութիւն քան զբնութիւն.


Գերադրութիւն, ութեան

s.

elevation, sublimity;
preference;
excellence, advantage.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπέρθεσις transpositio, abundantia, excellentia Վերադրութիւն. յաւելուած, առաւելութիւն, յարդարութիւն. եւ Գերազանցութիւն. (Փիլ. իմաստն.։ Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Գանեմ, եցի

va.

to cudgel, to scourge, to whip, to thump, to beat.

· Calfa

NBHL (1)

Գերազանցութիւն լուսոյն հարեալ զաչսն՝ գանեաց զսովորական տեսութիւն. (Ոսկ. գծ.։)


Ժանտացուցանեմ, ուցի

va.

to render wicked or cruel, to divest of humanity;
to irritate, to enrage;
to corrupt, to spoil.

· Calfa

NBHL (1)

Նուազութիւն եւ գերազանցութիւն նմանապէս ժանտացուցանեն. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Ինքնակամ

adj. adv.

voluntary, spontaneous, willing;
wilful, self-willed;
capricious;
voluntarily, willingly, spontaneously;
— կրօնք, superstition;
— անձնիշխանութիւն, free will

· Calfa

NBHL (1)

Պատուիրազանցութիւն յարակայ ինքնակամ սխալանք. (Նար. ՟Ժ՟Զ։)


Գերակայութիւն, ութեան

s.

eminence, height, pre-eminence, superiority.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπεροχή, ἑξοχή, προσοχή praestantia, eminentia, excellentia, summitas Բարձրութիւն. գերազանցութիւն. պատիւ.


Գերունակութիւն, ութեան

s.

sublimity, preeminence, excellence.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπεροχή prastantia, eminentia, excellentia, summitas Գերազանցութիւն. մեծութիւն. վսեմութիւն. առաւելութիւն. ծայրութիւն.


Գովասանութիւն, ութեան

s.

praise, eulogy.

· Calfa

NBHL (1)

Այս է գովասանութիւն սքանչելի։ Գերազանցութիւն գովասանութեան. (Պղատ. մինովս.։)


Ճիք, ճիոց

s.

slime, mucous secretion of snails.

· Calfa

NBHL (1)

Բացանցութիւնք ճիոց եւ ճողորտեացն արտասորեալ. (Մագ. լ։)


Ճողորտիք

cf. Ճիք.

· Calfa

NBHL (1)

Ճեճեկեալ ճիօրէն ճողորտեաց։ Բացանցութիւնք ճիոց եւ ճողորտեացն արտասորեալ. (Մագ. ՟Թ. լ։)


Յանցանք, նաց

s.

transgression, fault, wrong, offence, error, fall, sin, trespass, crime, delinquency;
իմովս —նօք, through me, through my fault;
—նս համարել ումեք, to impute as a crime to;
cf. Ընկենում;
cf. Թեթեւացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

παράβασις, πλημμέλεια, παράπτωμα , ἀμαρτία եւ այլն. transgressio, delictum, lapsus, peccatum եւ այլն. որ եւ ՅԱՆՑ. Յանցուած. յանցումն. օրինազանցութիւն. պատուիրանազանցութիւն. մեղք. անիրաւութիւն. վնաս. սխալանք. վրիպակ.


Յանցաւորութիւն, ութեան

s.

culpability, transgression.

· Calfa

NBHL (1)

παράβασις praevaricatio. Յանցանք. պատուիրանազանցութիւն.


Յանցումն, ման

s.

cf. Յանցանք.

· Calfa

NBHL (1)

πλημμέλημα delictum, peccatum αἱτία causa, culpa. Յանցանելն. եւ յանցուած. յանցանք. պատուիրանազանցութիւն. վնասապարտութիւն.


Յարակայ

adj. adv. s. gr. ast.

ever-living, imperishable, everlasting, permanent, perpetual;
continually, always, incessantly;
constantly, eternally;
epact;
preter-imperfect;
celestial hemisphere.

· Calfa

NBHL (1)

Յարակայ մշտնջենաւորութեամբ։ Պատուիրանազանցութիւն յարակայ։ Իբրեւ զանցաւորս, իբրեւ զյարակայս. (Նար. ՟Բ. ՟Ծ՟Զ. ՟Կ՟Դ։)


Մեծահնար

adj.

all wise, omniscient.

· Calfa

NBHL (1)

Տե՛ս զմեծահնար իմաստութիւնն աստուծոյ վասն մեր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 36.) յն. զաստուծոյ իմաստութեանն զգերազանցութիւն։


Մշտաբացիկ

adj.

always open.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի մեզ մտիցն պատուհանաց մշտաբացիկ թափանցանցութիւնք. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Լուծումն, ման

s.

solution;
decomposition, resolution, dissolution, dispersion;
explication, discovery, explanation;
dilution;
liquefaction;
fluidity;
abolition;
infraction, infringement, violation;
fainting;
— ամուսնութեան՝ ժողովոյ, dissolution of matrimony;
dissolving of an assembly;
— որովայնի, diarrhoea, looseness, flux;
— կենաց, death;
— սառնամանեաց, thaw.

· Calfa

NBHL (1)

ԼՈՒԾՈՒՄՆ. եղծումն հրամանի, պատուիրանազանցութիւն, օրինազանցութիւն. չպահելն զպահս, զշաբաթ, եւ այլն.


Լռեմ, եցի

vn. va.

to hold one's tongue, to remain silent, to be silent;
to keep silence, to cease to speak, to hold one's peace;
to cease, to be at rest, to repose, to rest;
to be out of work;
net to mention, to say nothing of, to suppress, to pass over in silence.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ տղայք լռեն զօրհնաբանումն, քարինքդ աղաղակեսցեն։ Ի լռել մարդոյն զպատուիրանապահութիւնն, լռէր եւ աստուած զբարեգործութիւն։ Յաղագս նախահօրն պատուիրանազանցութիւնն, լռէր եւ աստուած զյանցանացն թողութիւն. (Մամբր.։)


Կրկնաբանութիւն, ութեան

s. rhet.

useless repetition, idle twaddle, tautology;
anaphora.

· Calfa

NBHL (1)

Զորոյ գերազանցութիւն՝ կրկնաբանութիւն կոչմանն յայտնէ. զի երգ երգոցն ասելն, եւ այլն. (Նախ. երգ.։)


Պատուիրանաւանդութիւն, ութեան

s.

transgression, breaking or violating the law.

· Calfa

NBHL (1)

որպէս Պատուիրանազանցութիւն. (ի ձայնէս աւանդ, իբր աւելազանցութիւն. կամ ի Վանգելոյ).


Ստունգանութիւն, ութեան

s.

cf. Ստունգանումն.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՏՈՒՆԳԱՆՈՂՈՒԹԻՒՆ ՍՏՈՒՆԳԱՆՈՒԹԻՒՆ ՍՏՈՒՆԳԱՆՈՒՄՆ. παρακοή inobedientientia, contumacia. Ստունգանելն. անլսողութիւն. անհնազանդութիւն. պատուիրանազանցութիւն.


Ստունգանումն, ման

s.

contempt, disobedience, indocility.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՏՈՒՆԳԱՆՈՂՈՒԹԻՒՆ ՍՏՈՒՆԳԱՆՈՒԹԻՒՆ ՍՏՈՒՆԳԱՆՈՒՄՆ. παρακοή inobedientientia, contumacia. Ստունգանելն. անլսողութիւն. անհնազանդութիւն. պատուիրանազանցութիւն.


Սկզբնական, ի, աց

adj. s.

primitive, original, radical, pristine, primordial, first, initial;
elementary;
cf. Մեղք;
—ն, beginning.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցի զերծեալ ի չար կապանաց արկածից՝ սկզբնականաց, վերջնոց, եւ միջոց։ Զնորայն (զադամայ) քաւեսցէ զսկզբնական օրինազանցութիւն։ վասն սկզբնական մեղաց. վասն ներգործական մեղաց. (Նար. ՟Ի՟Ը։ Հ. կիլիկ.։ Ոսկիփոր.։)


Վեհագունութիւն, ութեան

s.

superiority, pre-eminence.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՀԱԳՈՒՆՈՒԹԻՒՆ βελτίωσις major praestantia τὸ κρείττον optimum, bona pars ἑξαίρετον electum, peculiare ἁμείνον amoenissimum. (գրի եւ ՎԵՀԱԳՈՅՆՈՒԹԻՒՆ). Վեհագոյնն գոլ. գերազանցութիւն. առաւելութիւն. վսեմութիւն. մեծութիւն. բարձրութիւն. լաւութիւն. ընտրականութիւն.


Վերամբարձութիւն, ութեան

s.

elevation, height, excellence, sublimity.

· Calfa

NBHL (1)

ἕπαρσις, ἁναγωγή, ἁναφορά , τὸ ἁνώφορον elevatio, supra petere τρανότης perspicuitas orationis. Ի վեր ամբարձումն, վերացումն. բարձրութիւն, գերազանցութիւն. վերաբերումն. վերածութիւն. եւ Բացերեւութիւն.


Ուխտանենգութիւն, ութեան

NBHL (1)

Ուխտազանցութիւն. ուրացութիւն.


Անց, ի, իւ, անցք, ից

s.

abortive;
Easter;
cf. Անցք.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի հլ. «անցնելը, ճամբայ, նեղու-թիւն, դիպուած, պատահած բան» ՍԳր. Եւս. պտմ. «վիժուած» Փիլ. Պիտ. այս արմա-տից են անցանել (կտր. անցեաւ ձևն ունի Կնիք հաւ. էջ 12) «անցնիլ, երթալ. 2. առաօ անցնիլ, գերազանցել, չափից ու սահմանից անցնիլ. 3. զանց առնել, ձգել անցնիլ, թող-նել. 4. անցնիլ, փճանալ, ոչնչանալ. 5. մա-րիլ, շիջանիլ, հանգիլ. 6. պարապիլ մի գոր-ծով կամ խօսքով (խօսիլ, ճառել, պատմել). 7. գլուխը գալ, պատահիլ» ՍԳր. Բուզ. Եզն. Վեցօր. Ագաթ. Եւս. պտմ. Սեբեր. Ոսկ. ան-ցանել զգինեաւ «սթափիլ», անցանել ընդ քուն «երազափորձիլ», անցանել ընդ կին «մերձաւորիլ», ի բաց անցանել «բնական պէտքը հոգալ», անցանել յաշխարհէ «մեռ-նիլ», անցանել զաւուրբք «ծերանալ», ան-ցուցանել ՍԳր. Ոսկ. Սեբեր. Ագաթ. անցա-կան Ագաթ. անցանակ «զատիկ» (իբր թրգմ. պասեք բառի, ինչպէս են նաև անցարան, անցիկ) Նիւս. կազմ. անցաւոր ՍԳր. Ագաթ Կորիւն. անցութիւն Ագաթ. անցուցանք «օ-րօրոցի կապ» Հին բռ. անցնող «մի տեսակ ջերմ» Մխ. բժշ. անցուորիկ «շաքարախտ» Բժշ. անցւորական (նոր բառ). հարևանցի, ի հարևանցի «վեր ի վերոյ, վարկպարազի իմն» Ա. կոր. ժզ. 7, Ոսկ. մ. ա. 16, յհ. ա. 32. հարևանցիկ առնել Ոսկ. յհ. բ. 4. երա-գանցուկ Ոսկ. ես. թափանցանց ՍԳր. լու-սանցոյց Եզեկ. խա. 16. խբ. 11. պարանցիկ Դատ. թ. 27. վաղանցուկ Գե. ես. անանց Ոսկ. ես. Ագաթ. զանց առնել ՍԳր. Ագաթ. զանց լինել «վրիպիլ» Եսթ. ժ. 5. զանցանել ՍԳր. Եւս. քր. և պտմ. Եփր. ել. Վոչ. Ագաթ. զանցուցանել ՍԳր. Սեբեր. Եւս։ քր. ուխտազանցութիւն Երեմ. գ. 11. գե-րազանց Պիտ. անցուրդ «շատ ճամբա-ների անցման կէտը» Առաք. պտմ. 271 (չունի ԱԲ). առանց ՍԳր. Եզն. առան-ցանել «բանդագուշել, զառանցել» Բ. կոր. թ. 11. Ոսկ. ես. և Եփես. առանցիկ «ա-ռասպելական» Եւս. քր. առանցք ՍԳր. զա-ռանցել «սաստիկ ծերանալ» Ոսկ. մտթ. ա, 2. «ցնդաբանել» Բուզ. Եւս. քր. (հմմտ. Ոսկ. Եփես. 805՝ Մինչև ցե՞րբ ոչ դադարէք յառանցեալ ի զառանցեալ բանից). զառան-ցուցանել «խաբել» Կող. բ. 4. զառանց «ա-պահով» Օրբել. պատուիրանազանցութիւն Ոսկ. յհ. ա. 4. յանց «յանցանք» Ոսկ. Եբր. Եփր. թգ. յանցանել ՍԳր. յանցաւոր ՍԳր. յանցանք Կիւրղ. ղևտ. ևն։ Այս արմատից պէտք է լինի նաև թանց «առանց, բացի» Յհ. իմ. ատ. և երև. որից տարբեր է թարց։


Բազում, զմի, զմաց

adj. adv.

"several, diverse, much, thick, great, large, full, abundant, copious, numerous, considerable, frequent, very, too much, excessive;
ոչ —, but little, not much;
— անգամ, բազմիցս, several times, often, frequently, cf. Յոլով անգամ, cf. Շատ անգամ;
— ինչ պէտք են, it is necessary much trouble, many things;
յետ ոչ — աւուրց, in few days;
ի բազմաց հետէ, a long time ago;
—ք, many people;
—ք ի մարդականէ, the most part of men;
" —ս, — ինչ, much, too much;
— ինչ գոչել ծովու, roaring of the waves;
—ս չարչարիլ, to suffer much;
ընդ — ժամանակս, for a longtime.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Պլ. փազում՝ գրականից փոխառու-թեամբ գործածւում է երբեմն՝ մեծ չափա-զանցութիւն ցոյց տալու համար։-Նոր բառ է բազումք (Երև. Ղրբ. Շմ.) «բոյլք համաս-տեղութիւնը» (Ջղ. բ'ազմոնք, Մկ. պmզիւնք՝), որի հին գործածութիւնն ունի Սմբ. պտմ. 53 «Երևեցաւ աստղն գիսաւոր յերեկոյին յարև-մըտից կողմն և յետս սողալով՝ եկն ի հարաւ ընդ բազումին և ընդ լուսնին մէջ». հմմտ. նաև բազմոյթ «սայլ համաստեղութիւնը» (ըստ ՋԲ և ԱԲ)։


Օրէն, րինի

s. adv.

law;
precepts;
faith, religion;
constitution;
rule, regulation;
right;
principle, maxim;
usage, uses, custom;
institution;
condition, fashion, mode;
district, canton, province;
— աւետեաց, guerdon or gift to a bringer of good news;
—ք քահանայապետականք, decretals;
հմուտ քահանայապետական օրինաց, decretalist, canonist;
—ք կանանց, menses, menstrua, catamenia;
—ք, or Գիրք Բ. օրինաց, or Երկրորդումն օրինաց, Deuteronomy;
—ք ազգաց, the law of nations;
—ք մտաց, principles;
— պատուոյ, decoration, insignia, badge;
—ք անօրէնք, corrupt practice, abuses;
—ք հզօրադունին, the law of might, the good old rule;
հակառակ or ընդդէմ օրինաց, against all rule, illegally;
աստուածային՝ յաւիտենական՝ բնական՝ քաղաքական՝ զինուորական՝ հին՝ նոր՝ աւետարանական՝ գրաւոր օրէնք, divine, eternal, natural, ancient, new, evangelical, written, civil, military law;
according to law, legally, legitimately, lawfully;
duly, suitably, regularly, properly;
խնդրել —ս, to come to Communion;
տալ —ս, to administer the Sacraments, to communicate;
արժանի լինել օրինաց, to be worthy of receving the Sacrament;
—ս դնել, հաստատել cf. Օրինադրեմ;
—ս դնել, to dictate or lay down laws;
to give laws to, to prescribe laws;
—ս տալ, to give laws;
պահել զ—ս, to keep, to obey the laws;
ընդ օրէնս համարել, to lay down or state as a principle;
խոտորել յօրինաց, to swerve, to depart or deviate from the laws;
զանցանել օրինօք, to transgress, to violate the law;
բառնալ՝ ջնջել զօրէնս, to abolish, to repeal, to abrogate a law;
բազում օրինօք հակառակիլ, to resist or oppose in many ways;
լինել ի կանանց օրինի or ի կանանց —ս, to have the menses;
ի կանաց օրինաց պակասել, to cease to be after the manner of women;
եթէ — իցէ ասել, if it may be said;
— է, it may be, it is allowed, one may;
— էր նմա, he was allowed to;
— էր քեզ, you might;
օրէ՞ն իցէ, իցէ՞ —, is it allowed to ? չէ —, it is not permitted to;
յետ օրինացն կցորդութեան, after the Holy Communion;
—ս իւր կալեալ էր, he holded as a maxim or principle;
—ս կարծեցին անձանց, they believed themselves permitted to.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի-ա հլ. (մանաւանդ անեզական) «օրէնք, կարգ ու կանոն, հին աւանդութիւն իրաւունք, օրինագիրք» ՍԳր. «սովորութիւն» ՍԳր. «Հաղորդութիւն» Եւթաղ. 134. Բուզ. Եղիշ. (այս առման մասին տե՛ս Վարդա-նեան, Եւթաղ. էջ 134 ծան.) «գաւառ կամ նահանգ» ՍԳր. Եւս. քր. (վերջին նշանակու-թիւնը սխալմամբ յառաջացած յն. νόμος «օ-րէնք» և νομός «գաւառ» բառերի նմանու-թիւնից), «կանանց ամսական հոսումը» ՍԳր. (հետևողութեամբ ասորերէնի, ուր [syriac word] ūrxā «օրէնք, բարք, կրօն, ամսական հո-ռում»)։ Ածանցման մէջ մտնում է հետևեալ ձևերով. 1. Օրէն. ինչ. անօրէն Ա. կոր. թ. 21. Առակ. ա. 18. Ոսկ. մ. բ. 26. զօրէն «կեր-պով, ձևով» ՍԳր. Բուզ. տնօրէն Աբ. Սարգ. ինքնօրէն Եւս. քր. առանց սղման՝ օրէնա-դիր Փիլ. օրէնազանցութիւն Կանոն. նաև -օրէն «-ապէտ մակբայակերտ մասնիկր. 2. Օրէնս, որ բառի հայցական ձևն է. ինչ. օրէնսդիր ՍԳր. Եւս. քր. Եզն. օրէնսդրիչ Եւս. պտմ. Եփր. ծն. օրէնսուսոյց Գծ. ե. 34. Ագաթ. օրէնսատու Ճառընտ. Յ. Սրին-. ինչ. օրինապահ Ագաթ. օրինատր ՍԳր. Ոսկ. տիտ. Եփր. եփես. և Փիլիպ. օրինապատում Եփր. թգ. Ագաթ. օրինական ՍԳր. Կորիւն. Ագաթ. անօրինական, ապօրինի (նոր բա-ռեր). 4. յնախդիրով՝ յօրէն, յօրին-. ինչ. յօրինել ՍԳր. Ագաթ. Եզն. յօրինիչ Սեբեր. Եզն. 15. սեղանայօրէն Ոսկ. մ. գ. 17. թա-գայօրէն Նար. խչ. գեղայօրէն Նար. պճնա-յօրէն Նար. կուս.։