implacable, irreconcilable.
Անհաշտ պատերազմ գոռայր ընդ հրէայսն. (Ոսկ. գղ.։)
Գուցէ հաշտիցի որդին ընդ հօր իւրում, եւ նմա անհաշտ (այս ինքն անաջող) լիցի մեքենայքն. (Կիւրղ. թագ.։)
imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.
Իբր անհաս ոչ ըմբռնական։ Յընթացս թեւոց թեթեւոց հողմոց անհաս երագմամբ։ Փախեաւ որպէս անհաս։ Պատուար անհուպ եւ անհաս մատուցման դժնեայ դժրողաց. (Նար.։)
Զանյուսալին մեզ անհասիցդ ընկալցուք գիր. (Մագ. ՟Ժ՟Բ։)
incomprehensibility;
unripeness.
Հիանալով ընդ դատաստանացն անհասութիւն. (Արշ.։)
Անհասութիւն ընթացիցն. (Պիտ.։)
Բազում ինչ է՝ որ միտքն իմանայ զԱստուծոյ, եւ բանն տկարանայ, եւ ոչ տրտմի ընդ անհասութիւնն. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)
Զսքանչացումն ընդ անհասութիւն խառնեալ։ Անհասութիւն հասողացն ... Անբան անհասութիւն. (Լմբ. էր ընդ. եւ Սղմ.։)
inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.
Եւս եւ անվաւեր. անընդունելի. անզօր.
Պսակն այն անհաստատ է, եւ լուծանելի. (Շ. ընդհ.։)
inconstancy, instability, mutability, frailty;
fragility.
ἁστασία, τὸ ἁσύστατον. inconstantia. Անհաստատն գոլ. յողդողդութիւն. տկարութիւն. անստուգութիւն. ընդունայնութիւն.
Անհաստատութեան բարուց է նշանակ. (Շ. ընդհ.։)
undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.
Առ նա նմանութեամբ սրբազանին անմեղութեան՝ յաստուածեղէն եւ անհատ ունակութիւնն ընթանալ. (Դիոն.։)
Եւ անընդհատ. շարունակ. անդադար. յարաձգեալ. ἑκτενής. extensus, assiduus.
Տեւէ անհատ ընթացիւք (կեանքն). (Արիստակ.։)
Զքահանայականն փչումն անհատ կարդալով. իբր անընդհատ. ἅρραγον այժմու յն. ἅρωγον օգնական։
indivisibly, inseparably;
individually.
cf. ԱՆՀԱՏ. իբր անպակասաբար. անընդհատ. յաւէժաբար. եւ անբաժանաբար. ἁδιαλείπτως. assidue, συνεχῶς, continuo. միւտավէմէթ իւզրէ.
Որ տռփօղ պարկեշտութեանն է, զյաղագս Յովսեփայ պատմութիւնն անհատաբար ընտրեսցէ (որոճեսցէ). (Բրս. թղթ.։)
Ծընունդ անճառ ըսկըզբնատպին՝ անհատաբար քում ծընողին. (Յիսուս որդի.։)
individual, atomic.
Նոյն ընդ անհատ. որպէս անբաժանելի. եւ ոչ հատեալ.
Իբր անսպառ. աննուազ. անհատնում. եւ անընդհատ. շարունակ.
crooked, uneven, rough, rugged;
awkward, rude, unpolished, coarse.
Կենցաղոյս անհարթ ընթացք, կամ բերմունք։ Կարի անհարթ զիրսն տեսանեմք. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance
Ո՛չ ընդունին կնիքս՝ իւրեանց անհարթութեամբ։ Վասն անհարթութեան լեռնայնոյն եւ դաշտայնոյն. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. լին.։)
Որպէս սանձիւք ընդդէմ բաղխելով զխորհրդոցն անհարթութիւն։ Անհարթութիւն բարուց. (Բրս. հայեաց. եւ Բրս. ընչեղ.։)
inevitable;
fearless, assured.
exempt from tax or impost.
Անհարկ իշխանքն եղեն ընդ հարկաւ. (Մաղաք.։)
cf. Անհարսն.
ἁνύφευτος, ἁπειρόγαμος. innupta, nuptiarum expers, intacta. Կոյս անապական. ոչ մտեալ յառագաստ հարսնութեան. պսակեալ որպէս հարսն ընդ փեսայի, այլ առանց մերձաւորութեան. անփորձ յառնէ. անշաղախ. միշտ կոյս, կոյս եւ մայր, մայր եւ կոյս.
without asking.
Անհարց անդրէն ընդ կրունկն դառնայցեն. (Վեցօր. ՟Ը։)
incredulous, who makes difficulties;
obstinate, subborn, headstrong.
եւ ընդ բայի. ἁπειθής. inobediens, contumax, ἁπειθέω. non obedio. Որ ոչ հաւանի՝ մանաւանդ հրամանաց. անհնազանդ. հեստ. անսաստ. չանսացօղ. անլուր. չմըռօղ. տինկլէմէզ. իդաաթսըզ.
cf. Անհաւանական.
ἁπείθανον. improbabile, non persuabile. Ոչ հաւանելի, անընդունելի. անհաւատալի. անհաճոյ. նամագուլ.
to differ in opinion, to disagree;
to be obstinate;
to disapprove, to disallow.
Անհաւանեսցի չարին, եւ ընտրեսցէ զբարին. (Ոսկ. ես.։)
unequal.
ἅνισος. inaequalis. Որ չէ հաւասար ընդ այլում, այլ առաւելեալ կամ նուազեալ յո՛ր եւ է կարգի. աննման. անհամեմատ. անմիաբան. անհաղորդ. անպայման. հաւսար չեղօղ. ույմազ. պէրապէր օլմայան. նահէմվար.
Անհաւասարացն հաւասարեաց (հաղորդելով ընդ նզովեալս). (Կանոն.։)
incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.
Ազգ անհաւատ։ Ընդ անհաւատս դիցէ։ Մի՛ լինիր անհաւատ, այլ հաւատացեալ։ Անհաւատ արամբն։ Անհաւատ կնաւն։ Լեզուք՝ նշանակի վասն են, ոչ հաւատացելոց, այլ՝ անհաւատից։ Զի՞նչ բաժին կայ հաւատացելոյն ընդ անհաւատին. եւ այլն։ (Որպէս եւ Ես. ՟Ժ՟Է. 10.)
Ոչ կռուել, եւ ոչ մարտակից լինել ընդ անհաւատսն վայե՛լ է մեզ. (Բրս. հց.։)
Եւ որ ոչ դիւրաւ հաւատայ ամենայն բանի. որ չընծայէ հաւատս չնչին իրաց.
incredible;
անհաւատալի լինիմ, cf. Անհաւատամ.
Թուէր իսկ (գործ) անհաւատալեաց իրաց եւ սքանչելեաց՝ Կիպրիանոս ընդ քրիստոնեայս թուել երբէք. (Ածաբ. կիպր.։)
cf. Անհաւատամ.
ԱՆՀԱՒԱՏԵՄ ԱՆՀԱՒԱՏԻՄ Նոյն ընդ անհաւատալ. անհաւատանալ. չընծայել հաւատս.
cf. Անհաւատամ.
ԱՆՀԱՒԱՏԵՄ ԱՆՀԱՒԱՏԻՄ Նոյն ընդ անհաւատալ. անհաւատանալ. չընծայել հաւատս.
incredulity, infidelity, irreligion.
Պակասիլն ի հաւատարմութենէ առ մարդիկ. անիրաւութիւն. անհաւատարմութիւն. խայընլըգ.
without vestige, untraced;
— առնել, to annihilate;
— լինել, to be annihilated.
Ի ծովու ճանապարհորդեալ անհետ ընթացիւք. (Շար.։)
Անցեր ընդ ծով կենցաղս՝ անհետ. (Շար.։)
որպէս անընդհատ. առանց թողլոյ հետս միջոցի. հետ ընդ հետ. անդադար. շարունակ, իրարու էտեւ.
Ընդ դաշտ ընթացեալ՝ անհետ լինէր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
cf. Անհետազօտ.
Փառաւորեա՛ զնա ընդ անհետազօտելի արարածոց նորա. (Մաշկ.։)
Անհետազօտելի բոլորումն կորստեան խորհեցաւ կարգաց։ Զանհետազօտելին ումեք՝ դմա է ընձեռել մահու դատաստան. (Պիտ.։)
Կամ առանց քննութեան եւ ընտրութեան եղեալ. անխորհուրդ. անդատ՝ ըստ յն.
Ոչ ըստ անհետազօտելի վիճակի եղեւ սմա ի բարձունս ընթացքն. (Նիւս. երգ.։)
sapless, marrowless;
incorporeal, immaterial, spiritual.
Մտօք անարատ էր, եւ մարմնով ի հիւթից ախտից անհիւթ. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։)
unpractised, untried, new, inexperienced, ignorant.
Որ չէ հմուտ կամ հմտացեալ. տխմար. ոչ խելամուտ. անտեղեակ. անընդել. չսորված. պիվուգուֆ. ἅπειρος. imperitus.
disobedience, transgression.
Կամ չհպատակելն, չլինելն ընդ իշխանութեամբ. τὸ ἁνυπότακτον. non sunjectio.
impossible;
յանհնարս մտանել, to get embarrassed, to be entangled, to want resources, to be reduced to extremities, not to know what to do;
յանհնարիցն է, it is impossible.
Յանհնարիցն է այսմ ժամանակի եւ տեղւոյ՝ անձամբ մերով զայս առնել. (Շ. ընդհ.։)
ՅԱՆՀՆԱՐՍ ՄՏԱՆԵԼ. որ եւ ԱՆՀՆԱՐԱՆԱԼ, ԱՆՀՆԱՐԻԼ. ἁπορέω. haesito, nequeo, nescio quo me vertam. Յանհնարին վարանս անկանիլ. պաշարիլ մտօք. անճրկիլ, ընելիքը չգիտնալ.
impossible;
extremely difficult;
insupportable, intolerable;
extreme, violent, excessive, enormous, horrible, terrible.
Անհնարին հաստատութիւն, եւ անընդդիմակ զօրութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
Անհնարին կշռութիւնք եւ ընտրութիւնք բանիցն. (Ոսկ. յհ.։)
impossibility.
Մերձ գոլով ձեռինդ Աստուծոյ՝ ոչ գոյ անհնարութիւն։ Եւ նա փակեալ է ընդ կարեօք հասարակաց անհնարութեան. (Նար. ՟Կ՟Թ. ՟Հ։)
alteration, changement, variation, mutation;
emotion, perturbation;
corruption, degeneration;
falsification;
distemper, disorder, indisposition.
Զայլայլութիւնն (ընդ հրէայս եւ ընդ սամարացիս) ի ներքս ժողովէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 32։)
whimsical, odd, capricious, fanciful, fantastical, extravagant, mad, ridiculous, extraordinary, singular, strange, enormous, uncouth;
grotesque, distorted.
Գտանի գրեալ եւ ԱՅԼԸՆԴԱԿ. αλλόκοτος. alienus, inusitatus, absurdus, monstruosus Անընդել. անհեթեթ. արտօրէն. անկարգ. անվայել. ցուցանքաւոր. պէդ. մինասիպէթ. սիզ. եագըլմազ. եօլսուզ. աճալ. աճայիպ.
Սրբեաց զայլընդակ լսելիս նոցա. (Եղիշ. դտ.։)
extraordinariness, uncouthness, extravagance, strangeness, oddness;
dissoluteness, irregularity of conduct.
ԱՅԼԱՆԴԱԿՈՒԹԻՒՆ Որ եւ ԱՅԼԸՆԴԱԿՈՒԹԻՒՆ. Այլընդակն գոլ ըստ ամենայն առման. Որպէս անհեթեթ եւ անվայել ընթացք եւ գործք.
Բազում ունի այլընդակութիւն բարուց. (Եղիշ. դտ.։)
cf. Այլասեր.
Ի տունս բարեկամաց սիրով ընթանամք այլասեռքս քրիստոնեայք. (Լմբ. ատ.։)
Երեք հարիւր զօրականաւ (հարեր)՝ զբիւրս բիւրուց այլասեռին (մադիանացւոց)։ Յայլասեռից զոմըն հարեալ։ Ընդ հարկաւ եւ երկիւղիւ այլասեռից։ Հաւատացեալքն սովաւ պարծին ի միջի այլասեռիցն. (Շ. յիսուս որդի. եւ Շ. վիպ. եւ Շ. ատ. եւ Շ. բարձր.։)
to apostatise, to be heterodox, heretical;
to teach heresy;
to err in the catholic faith.
Այլափառեաց՝ թողլով զուղղափառ դաւանութիւն ... Այլափառեաց ընդ Սիմոնի մոգի. (ՃՃ.։)
heterodoxy.
ἁλλοδοξία, ἐτεροδοξία. heterodoxia, error Մոլորութիւն ընդդէմ ուղղափառ հաւատոյ. օտարութիւն ի ճշմարտութենէ. մոլար կարծիք. րաֆըզըլըգ, րաֆզ.
changed, altered, converted, turned;
degenerate;
different;
allegorical;
differently.
ԱՅԼԱՓՈԽ. Այլազգ. դէմ ընդդէմ, կամ փոխանակաւ.
goat, she-goat.
Զգեստ բեհեզեայ ընդ ասուոյ եւ այծեաց. (Շ. ընդհ.։)
wild goat;
roe;
buck, hart;
deer.
δορκάς, δόρκων. caprea, dorcas եւ capreolus, parva capra. եբր. ձէպի իբր թ. լէփիջ. Այծ վայրի՝ արագոտն եւ սրատես, բազմաճղի եւ տկար եղջերօք. եապան քէչիսի, գարաճէ, կէյիք սըզընը, ճէյրան, զազալ.
that, it, the.
Մարդն այն. արքն այնոքիկ. արքն այն։ Յաւուր յայնմիկ. յաւուրսն յայնոսիկ։ Ընդ այն ճանապարհ։ Ընդ ամենայն երկիրն ընդ այն։ Յայնմ օրէ կամ յօրէ յայնմանէ եւ առ յապա։ Այնր ժամու։ Ծառային այնորիկ։ Մշակացն այնոցիկ։ Յայնց ժամանակաց։ Այն՝ որ ինչ վասն նիկանովրայ իրացն խօսք են, այսչափ։ Այս ա՛յն այր է։ Ո՞չ այս ա՛յն մեծ Բաբիլոն է. եւ այլն։
Ինչքն այն. (Շ. ընդհ.։)
Զի ընդ այնոսիկ քրիստոնէից փոխանակեսցէ. (Յհ. կթ.։)
Արհամարհեա՛ զայնիւք՝ որ առ ի ստանալ ընչիցն փութան. (Ոսկիփոր.։)
Եւ այնք բազումք էին՝ որ առ ահին յիմարութեան ընդ իւրեանց զէնս ելանէին։ Շատք եւս այն են, որ եւ ննջեցեալք իսկ իցեն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 22։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ա. 30։)
Եղբայր ընդ եղբօր դատի, եւ զայն (յն. եւ այս)՛ի մէջ անհաւատից. (՟Ա. Կոր.։ ՟Զ. 6։)
Փախեան ընդ այս ընդ այն գնացին. (Բուզ. ՟Դ. 58։)
Իսկ այն՝ զի զցուցակն ասեն ոչ ընդունելի. սուտ են։ Եւ այն՝ զի ոչ կարացեր առանց Աստուծոյ տալ զշահն մեզ, վկայի ի ձայնէն։ Ի բանից իմաստնոյն ուսանիմք, այն՝ զի ասէ (այս ինքն ի բանից անտի՝ զի ասէ). (Շ. թղթ.։)
Յօժարութեամբ զթագն ընկալաւ. եւ այն զի ի փշոց. (Մագ. ՟Ա։)
Եւ այն զի ո՛չ թէ ա՛յլ բնութիւն է նոցա, եւ ա՛յլ ձեր, այլ՝ ի միոյ կաւոյ. (Շ. ընդհ.։)
Եւ այն զի հրաման ընկալաք՝ ոչ քրիստոնէից եղբարց, այլ եւ հեթանոսաց ցուցանել զայս. (Լմբ. ատ.։)
Որդի Մասեկայ ընդոծնի իմոյ, այն է Եղիազար Դամասկացի։ Ի ճանապարհին Եփրաթայ, այն իսկ է Բեթղահէմ։ Ետուն պատերազմ ընդ թագաւորին Բաղակայ, այսինքն է Սեգովր. եւ այլն։
Կամ մինչդեռ. ի լինել անդ իրացս. զոյգ ընդ. երբոր դեռ. տահա... ի քէն. յն. եւ լտ. պէսպէս.
Մինչեւ ցԱբրահամ, այն որ պարծին նովաւ եբրայեցիք։ Էր ընդ Պօղոսի Արիստարքոս, այն՝ որ վասն այսորիկ կոչէ զնա գերեկից իւր։ Դիոնեսիոսն այն որ ասէ վասն նորա ի գործս առաքելոցն. (Եւս. պտմ. ստէպ։)
Ինքն է պատճառ չարեացն՝ այնու զի ոչ եղծ զչարն։ Այնու՝ զի ընդ չարեաց գործոցն վրէժս պահանջէ, յայտ է՝ եթէ ոչ ախորժէ զչարիսն. (Եզնիկ.։)
so, also, equally, as much, in like manner, likewise, as well as.
Ոմն ա՛յսպէս կարծեօք, եւ ոմն՝ ա՛յն (այսինքն ա՛յնպէս). (Լմբ. էր ընդ.։ եւ Շ. թղթ.։)
such, similar, like;
equal, same;
as great, as much.
τοιοῦτος, τηλικοῦτος. talis, tantus Այնմ նման. նոյնպիսի. եւ այնպէս մեծ կամ փոքր, լաւ կամ վատթար. անանկ, անանկը. օ դարզ. էօյլէսի. օնճուլայըն.
derision, mockery, raillery, ridicule, scorn, contempt.
Այպանութեան բաժակ, քացախ ընդ լեղւոյ. (Ագաթ.։)
raillery, mockery, derision;
— կատականաց, ignominy, contempt;
— առնել, — եւ կատակ առնել, — կատականաց առնել, to jeer, to deride, to mock, to ridicule, to rail, to insult, to despise, to scorn;
— լինել, to be derided or a laughing-stock.
Զի մի՛ ոք այպն լինիցի արտաքնոց տեսողաց. (Շ. ընդհ.։)
ԸՆԴ ԱՅՊՆ. իբր մ. Ընդ խաղս. ընդ կատակս. շագայըլա. լադիֆեիլէ.
Ոչ եւս ընդ այպն կամ ընդ խաղ խօսիմ ընդ ձեզ. (Հ=Յ. ապր. ՟Ժ՟Է.։)
noise, brawling;
gormandizing, gormandizer.
ԱՅՌԻՔ ՊԱՅԹԻՔ. Անյայտ իմն իմաստիւք՝ զոյգ ընդ բառիցս ԵՐԳ ԱՐԲԵՑՈՒԹԻՒՆՔ, դնի իբր յն. τραγῳδία. tragoedia որ է եղերերգութիւն.
Ե՛ւս չար անցք քան ընդ հրէայսն՝ ընդ մեզ անցանէին հանապազ այռիք պայթիք երգ արբեցութիւնք. (Ոսկ. եփես. ՟Զ։)
evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.
Հոլովք պէսպէս անսովոր գտանին՝ կա՛մ ըստ ինքեան, կամ ընդ միմեանս փոխանակութեամբ. զորօրինակ
Ուստի եւ ծնաք ի նոցանէ, այս ընդերկար ժամանակ, զոխակալութիւն առ եղբարս։ Չար վկայէք լինել ի բարւոյ Արարչէն. եւ այս ոչ զնիւթ միայն, այլ զմարդ. (Լմբ. ատ.։)
Ահա տաց ի նա այս։ Այսով պոռնկութեան մոլորեցան։ Այս դիւի պղծոյ։ Այս հարցուկ։ Այսք պիղծք։ Այսոց չարաց։ Ըստ իշխանին իշխանութեան օդոյս, այսոյ՝ որ այժմս ընդմտեալ է. եւ այլն։
Այսոցն օդայնոց։ Դասիմ ի պարս հեզոց, եւ ընդ այսս կաքաւեմ. (Նար. կ. ՀԱ։)
possessed with a devil or evil genius, tormented with a devil, demoniac.
possessed with a devil, demoniac.
Տե՛ս, զի ընդ այսահարիցն դասէ՝ զորս ի մարմնաւոր հեշտութիւնս են քարշեալք. (Մաքս. ի) (Դիոն.։)
Եւ մոլեգնեալ իբրեւ զդիւահար. վերնոտ. սայալը. չըլզըն. դութարըգլը. ἑπίληπτος. furens, furiosus, insanus
cf. Այսպիսի.