Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Անբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

infertility, barrenness.

NBHL (1)

Ընդ երկրագործութեան լծակցի երբեմն եւ չարաչար վտանգ անբերութեանն։ Անբերութեանն դառնագոյն հարուած։ Անդաստանի անբերութիւն. (Պիտ.։)


Անբթելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

that cannot be blunted, unblunted, sharp.

NBHL (1)

Զքառաթեւ զանբթելի զսրեալ արեամբ Որդւոյն Աստուծոյ զնշանն։ Անեղին արեամբն սրեալ անբթելի. (Զքր. կթ. խչ.։)


Անբժշկական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անբժշկելի.

NBHL (2)

Յանբժշկական ցաւս սրտից։ Հանգոյն փայտի անբժշկականի. (Երեմ. ՟Ը. 18։ Յոբ. ԻԴ. 2։)

Զբովանդակ թոյնս անբժշկականս իժից եւ քարբից եհեղ ի վերայ քրիստոնէից. (Արծր. ՟Ա. 14։)


Անբժշկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incurability.

NBHL (1)

Անդամ ապականեալ եւ ախտացեալ զանբժշկութիւն՝ ոչ կարէ պահել զյօդակապութիւն գլխոյն. (Սկեւռ. յար.։)


Անբովանդակ

See full entry →

adj.

incomprehensible, inconceivable.

NBHL (1)

Չի՛ք չափ ինչ հանգոյն անբովանդակական ձեռինն ... Զարարչական նորա ուսար, եւ զիմաստնականն, եւ զանբովանդակականն (զօրութիւն). (Ոսկ. ես. յորմէ եւ Գէ. ես.։)


Անբովանդակելի, լւոյ

See full entry →

adj.

cf. Անբովանդակ.

NBHL (2)

Աստուածպետականին լուսոյ անբովանդակելի եւ առատ անդունդքն։ Անբովանդակելի լուսոյն (հաղորդութեամբ)՝ համեմատաբար լցեալ. (Դիոն.։)

Անբովանդակելոյն՝ եւ բարերարելն է անճառելի. (Նար.։)


Անբուժ

See full entry →

adj.

cf. Անբուժելի.

NBHL (1)

Զի մի՛ հարցիք յօձէն չարաթոյն եւ անբուժելի. (Երզն. լս.։)


Անբուժական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անբուժելի.

NBHL (1)

Զի մի՛ հարցիք յօձէն չարաթոյն եւ անբուժելի. (Երզն. լս.։)


Անբուժելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

incurable, irremediable.

NBHL (1)

Զի մի՛ հարցիք յօձէն չարաթոյն եւ անբուժելի. (Երզն. լս.։)


Անբռնադատ

See full entry →

adj.

voluntary;
inviolable

NBHL (1)

Որ անբռնադատ հնազանդեցուցանես լծոյն քաղցրութեան. (Նար. ԽԹ։)


Անգայթ

See full entry →

adj.

not liable to stumble, surefooted;
not liable to scandal.

NBHL (1)

Զմնալն հոգւոյն անգայթ յառաքինի գործս. (Լմբ. սղ.։)


Անգայտ, ից

See full entry →

adj.

thin, incompact, porous;
rare, subtile;
soft, liquid.

NBHL (1)

Հոծն՝ վասն մասնկացն շարամօտն գոլ առ միմեանս, եւ անգայտն՝ վասն տարակաց ելոյն ի միմեանց. (Արիստ. որակ.։)


Անգայտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be dilated, to rarefy;
to become liquid, to liquefy.

NBHL (1)

Կառուցեալ ի ցրտութենէն ի գիջագոյնն՝ առ ի յոչ հեղուլ, այլ անգայտացեալ. յն. եւ ո՛չ անգայտացեալ. (Արիստ. աշխ.։)


Անգայտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to rarefy;
to liquefy.

NBHL (1)

Զօրէն սպնգի անգայտացոյց, զի օդ բազում ընդունելով ընդ նմա թեթեւագոյն համբարձցեն յընթացս. (Փիլ. լիւս.։)


Անգայտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rarefaction;
liquefaction.

NBHL (2)

Ունել հրոյ՝ սրութիւն, անգայտութիւն, շարժութիւն. երկրի՝ բթութիւն, խտութիւն, կայս։ Արտաշնչութիւն, ըստ որում շոգիք իմն բազում ի ձեռն անգայտութեան մորթոյն թափանցիկ լինին. (Նիւս. բն.։)

Ընդ անգայտութեան ցան եւ ցիր հողոյն երկրի խառնեալ. (Շիր.։)


Անգար, ի

See full entry →

s.

megrim.

NBHL (1)

Այր ոմն ունէր ախտս ցաւոց, զոր անգար կոչեն, այս ինքն ցաւ որ է ի կէս գլխոյն. (Վրք. ոսկ. (ուր նոր ձ. անկար. տպ. Աբգար. որ են վրիպակ)։)


Անգէտ

See full entry →

adj.

ignorant, unlearned, stupid, awkward;
յանգէտս, ignorantly, inadvertently;
at all events, at all hazards;
յանգէտս լինել, to connive, to dissemble.

NBHL (1)

Բժշկականն (արուեստ) յառաջագոյն անգէտ լեալ. (Նիւս. կուս.։)


Անգիտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be ignorant;
to forget one's self.

NBHL (1)

Մի՛ յաճախագոյն անգիտասցուք զանձինս. (Առ որս. ՟Ա։)


Անգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ignorance, inexperience;
անգիտութեամբ, ignorantly.

NBHL (1)

Խաւարեալք անգիտութեամբ՝ տգիտանան ի բարւոյն ծանօթութիւն։ Երկուց այսոցիկ անգիտութեանց առեր զքեւ եպերանս. (Պիտ.։)


Անգիր

See full entry →

adj. adv.

without letters, — print;
unwritten, verbal, oral;
ignorant, uninstructed;
verbally, by word of mouth.

NBHL (3)

Որք գրոյն չեն ինչ դիւրընկալ, անգիր զինու մարտիջիր ընդ նոսա. (Կոչ. ԺԶ։)

Գրով եւ անգիր՝ աստ եւ հեռաւորագոյն հաւատս մեր քարոզի. (Առ որս. ՟Թ։)

Տացեն զնոյն գիր ցայր մի անգիր. (Գէ. ես.։)


Անգոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nothingness, nothing.

NBHL (1)

Գոգցես թէ յանգոյութիւն զգոյն խնդրէ ներածել. (Յհ. իմ. երեւ։)


Անգործ

See full entry →

adj.

idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.

NBHL (2)

Աստուծոյ յայտնի է անգործք մարդոյն. (Եղիշ. ՟Բ։)

Անգործ զմեքենայս թշնամւոյն առնէին. (Լմբ. ատ.։)


Անգործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idleness, inaction, indolence;
inefficacy.

NBHL (2)

Զըստ քնոյն անգործութիւն (աչաց) ոչ է ի մէջ առնլիս։ Դատարկութեան եւ անգործութեան է այսպիսիս. (Փիլ.։)

Ընդ անգործութեան խառնել եւ զքնոյն խորութիւն. (Յհ. իմ. ատ։)


Անգութ

See full entry →

adj.

incompassionate, unpitying, inhuman;
cruel, barbarous, implacable.

NBHL (1)

Անգթին եւ տմարդւոյն ողորմեսցի. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Անգտական, ի, աց

See full entry →

cf. Անգիւտ.

NBHL (1)

Թէպէտեւ դժուարագիւտ է, այլ ոչ ամենեւին անգտանելի. քանզի անգտանելոյն ազգակից է կորուստ, իսկ գտանելում՝ փրկութիւն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 27։)


Անդադար

See full entry →

adj. adv.

incessant, continual;
restless, agitated;
incessantly, continually.

NBHL (1)

Յայտ էր յոստոստելոյն եւ յանդադար լինելոյն. (Փիլ. լիւս.։)


Անդամ, ոյ, ոց

See full entry →

s.

limb, member;
— — յօշել, to dissect, to dismember, to anatomize, to carve.

NBHL (3)

Փառաւորութիւն միոյ անդամոյն բոլոր անդամոցն բերէ զխնդութիւն. (Խոսր.։)

Զտիրագոյն անդամոցն գլուխ. (Պիտ.։)

Զխոյն յօշեսցես անդամ անդամ. (Ել. ԻԹ. 17։ Ղեւտ. ՟Ա. 6. 12։ ՟Թ. 13։)


Անդամաթիւ, թուի

See full entry →

s.

the dissected parts.

NBHL (2)

Անդամք յօշեալք եւ ուրոյն ի թիւ անկեալք. մարմին յօշեալ. յօշուած. διχοτόμημα, σῶμα. segmentum, pars;
corpus, vel cadaver
.

Ոչ ճենճեր ինչ ընդ անդամաթիւս մսոյն ծախի. (Նար. ՂԳ։)


Անդամալուծիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be struck with a palsy, to have a paralytic stroke.

NBHL (1)

Նեղեալ լինէր յայսոյն պղծոյ եւ անդամալուծեալ. (ՃՃ.։)


Անդանդաղ

See full entry →

adj. adv.

prompt, diligent;
diligently, promptly, without delay.

NBHL (1)

Անդանդաղ ի նոյն կանխէր. (Սկեւռ. ի լմբ.։)


Անդանօր

See full entry →

adv.

there, yonder.

NBHL (2)

Անդ. յայնմ տեղւոջ, յայնմ վայրի կամ ի ժամանակի. անդէն. գրի եւ ԱՆՏԱՆՕՐ. հոն, նոյն տեղը.

Անդանօր է բժշկութիւն աստուածային քոյ ձեռինդ, յորժամ բնաւ անդամոցն տեղի ետ կենդանութիւնն։ Թագաւորութիւն ոչ էր պանծալի անդանօր (ի հնումն), եթէ ոչ եղջերբ իւղոյն օծութեան ձեռնադրեալ. (Նար. ՀԴ. ՂԳ։)


Անդառնալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

irrevocable;
cf. Անդարձ.

NBHL (2)

Կարգէ ի նոյն իրս եւ զՄիանդակն անդառնալի, եւ ի սմանէ մանդակունիք. (Խոր. ՟Բ. 7։ (որ լինի եւ մկբյ։))

Անդառնալի ուղւոյն յիշատակ։ Փախուստս անդառնալիս. (Նար. ԾԴ. ԻԴ։)


Անդատ

See full entry →

adj.

not sentenced, not condemned.

NBHL (1)

Զի մի՛ եւ երեւելիդ նիւթականութիւն քումդ տեսութեան մտացդ դիտման անդատ եղիցի. (Նար. ԽԶ։ (Ի նոյն միտս մարթի բերիլ եւ որ ի ԿԱ։))


Անդարձ, ից

See full entry →

adj. adv.

irrevocable, irreclaimable;
impenitent;
held in mortmain;
Անդարձաբար.

NBHL (1)

Անդարձ է ասեն, եւ հաստատուն զկնի մահու է կտակն։ Փոխեցաւ խոստովանութեամբ, եւ անդարձիւ ըստ արժանւոյն։ Եւ անդարձն անկրկնելի կոչի ստուգաբանութեամբ. (Վրդն. պտմ.։)


Անդեղայ, ի, ից, այց

See full entry →

s.

antidote, counter-poison.

NBHL (1)

Զթոյնս մեղացն միշտ անդեղայ Քրիստոսի մահուն բժշկէ։ Անդեղայ՝ մահարար դեղոց, կամ մահու։ Խղճի մտաց մերոց անդեղայ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Անդէն

See full entry →

adv.

there;
-, — առ մնին, — վաղվաղակի, — իսկ, — եւ անդ, on the spot, immediately, out of hand, without delay.

NBHL (4)

Անդ. ի նմին վայրի. ի յիշատակեալ տեղւոջ. հոն տեղը, նոյն տեղը. հոն տեղը, նոյն տեղը, անտէ, օրատա, օրասընտա. αὑτοῦ. ibi, ibidem կամ լոկ յօդիւ, ἑν τῶ եւ այլն.

ԱՆԴԷՆ, ԱՆԴԷՆ ԻՍԿ. ԱՆԴԷՆ ԵՒ ԱՆԴ, ԱՆԴԷՆ ԱՌ ՆՄԻՆ, ԱՆԴԷՆ ՎԱՂՎԱՂԱԿԻ. եւ այլն. ἑξαυτῆς, αὑτίκα, statim, illico, mox, continuo. Նոյն հետայն, վաղվաղակի. նոյն ժամայն. իսկ եւ իսկ. անյապաղ. զոյգ ընդ. համայն. իսկոյն, նոյն ատեն. հէման, ֆիլհալ, օլ տէմ, հէմանտէմ.

Անդէն իսկոյն՝ այսր անդր տարաբերին. (Նար. ՟Կ՟Թ։)

Անդէն եւ անդ զբանիւք եկեալ երեւէր. (Փիլ.) յն. նոյնաբանութիւն էր, կամ կրկնութիւն բանի ταυτολογία, repetitio ditorum։


Անդղորդելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

immovable, firm.

NBHL (1)

Տանն են նշանակք վիմադրական՝ անդղրդելի։ Ի նոյն ինքն յեցեալ կայ կանգուն անդղրդելի. (Նար. մծբ.։)


Անդղրդելի

See full entry →

cf. Անդղորդելի.

NBHL (1)

Տանն են նշանակք վիմադրական՝ անդղրդելի։ Ի նոյն ինքն յեցեալ կայ կանգուն անդղրդելի. (Նար. մծբ.։)


Անդուլ

See full entry →

adj. adv.

assiduous, continual;
assiduously, continually, incessantly.

NBHL (1)

Զանդուլ հոգւոյն զշարժմունս. (Խոր. ՟Ա. 1։)


Անդունդք, դնդոց

See full entry →

s. pl.

abyss, gulf;
precipice;
the infernal regions, hell, tartar.

NBHL (2)

Յայտնէ եւ անուն անդընդոց զնիւթոյն անբաւութիւն. (Նիւս. բն.։)

Յերկնային ուղւոյն՝ անդնդոց մատնեցայ. (Նար. ԾԵ։)


Անդուստ

See full entry →

adv.

thence;
—ի վերուստ, from above.

NBHL (3)

Այլ ոք անդուստ յանդգնագոյնս բարբառեցաւ։ Անդուստ քաջալերել սկսաւ Յուդա. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 9։ ՟Գ. 58։)

Անդուստ մինչեւ ցայժմ ի նոյնութեան միշտ զաշխարհ պահելով։ Անդուստ մինչեւ ցայսր հնչեալ պատմի. (Պիտ.։)

Իբրեւ եհաս ի մէջ գետոյն, զանդուստն (որ կայր յայնկոյս) յափշտակեաց առիւծն. (ՃՃ.։)


Անդր

See full entry →

adv. prep.

there;
beyond, on the other side;
yonder;
ի քաղաք —, to the city;
— քան, beyond, further than, on the other side of, over;
— քան զծով, beyond the sea.

NBHL (3)

Անդր եւ ծայրագոյն սաստկանայ ստաբանութեամբ. (Պիտ.։)

Ո՛չ պարզաբար ի հեռի, այլ ե՛ւս ի հեռագոյնն, որ ոչինչ եւս է քան զնա անդր. (Սահմ. ՟Ժ։)

Զոր մահաթոյնն շնչէր վիշապ անդր քան զհիւսիսի. (Խոր. հռիփս.։)


Անդրադարձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

retrogression;
reverberation, repercussion;
reflection;
rebound.

NBHL (3)

Որ զՅորդանանու ջրոյն սրաշարժ վայրեկութիւն՝ հրաշաւոր անդրադարձութեամբ ի թիկունս առաքեցեր։ Ոչ թիկանց շրջումն, եւ ոչ երեսաց անդրադարձութիւն. (Նար. ԿԳ. ՀԶ։)

Զնոյն լինելութեան երախտիսն՝ անդրադարձութեամբն ի նոսա, պատուհասէ զնոսա. (Լծ. կոչ.։)

Զփառաց նախնւոյն առակէր զանդրադարձութիւն. (Նար. ՂԳ։)


Անդրանամ

See full entry →

vn.

to go beyond, to go further, to pass, to go before.

NBHL (1)

Գիշերի անքունք, որք կանխենն յաղօթս ի գիշերին. այլ յոյժ դժնդակագոյնք եւ տքնեցելոցն յանդրանալն. (յն. վերատքնելոց). (Բրս. մկրտ.։)


Անդրանկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make eldest, to give the right of primogeniture.

NBHL (1)

Մի՛ իշխեսցէ անդրանկացուցանել զորդի սիրելւոյն. (Օրին. ԻԱ. 16։)


Անդրանկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

seniority, primogeniture, right of primogeniture.

NBHL (1)

Զանդրանկութիւնս գոլոյն բաժանէ վեհագունիցն էութեանց. (Դիոն. ածայ. ՟Ե։)


Անդրդուելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

immoveable, firm, constant;
inflexible.

NBHL (1)

Յիշատակօք յուսոյն մնալ անդրդուելի. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)


Անդրէն

See full entry →

adv.

again, anew, afresh;
from or to the same place, in the same situation;
— դառնալ, to return;
— սկսանել, to recommence;
— ասել, to repeat or say over again;
cf. Անդէն.

NBHL (2)

Անդրէն դարձեալ ի նոյն բնութիւնս խաղաղացեալ։ Որ պարգեւացն, նոյն անդրէն եւ ի բաց հանել կարող է. (Պիտ.։)

իբր անդր. անդ. նոյն տեղը. օրայա. ἑκεῖ. ibi, illuc.


Անդրժելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

inviolable;
cf. Անդժրելի.

NBHL (1)

Անդրժելի է ի թշնամեացն պտուղն ... Անդրժելի ի կիզմանէ արեգական։ Պահել անդրժելի զնոյն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Անդրոյթք

See full entry →

s.

eructation.

NBHL (1)

Այն՝ որ թուին ճմլել զառ սրտիւն մասն, ո՛չ սրտին, այլ բերանոյն է որովայնին անդրոյթք գարշութեան. (Նիւս. կազմ. ԺԳ։)