Definitions containing the research սար : 4919 Results

Ցամաք, աց

See full entry →

adj. s.

dry, arid;
terra firma, continent, mainland;
— կղզի, peninsula;
— երկիր, dry land;
հաց —, dry bread;
— փայտ, dry wood;
— աչօք, with tearless or dry eyes;
զ— ծարաւոյն շիջուցանել, to quench or allay thirst;
յածիլ ընդ ծով եւ ընդ —, to scour sea & land;
անցանել ընդ —, to pass dry-footed, dry-shod;
ելանել or իջանել ի —, to land, to go ashore or ou shore;
հասանել ի —, to reach the shore;
— երթալ, անցանել, to travel by land.

NBHL (1)

Ունի սարմատիտ զքեռսին (որ եւ քերսոն, գըրըմ ) ցամաք կղզի. ելլադա՝ զպեղոպոնիսոս ցամաք կղզի։ Երջանիկն արաբիա մտանէ ընդ մէջ խորշիցն կարմիր ծովուն որպէս ցամաք կղզի. (Խոր. աշխարհ.։)


Ցայգագնաց

See full entry →

adj.

prowling by night;
—ս առնել, to cause to march by night.

NBHL (1)

Զտիտեռն ասեմ եւ զմողէզ եւ զկովիդեաց, ի խարշափմանէ սարսեալք, եւ անարիք, եւ ցայգագնացք. (Մեկն. ղեւտ.) ցայգագնացս առնել. Գիշերային ճանապարհ առնել, կամ տալ ընթանալ.


Ցանկ, ոյ

See full entry →

s. anat. adv.

hedge, fence, enclosure, boundary, wall;
index, catalogue, list, table;
desire, love, lust;
secundine, after-birth;
always, continually;
պատել, փակել —ով, to surround with hedges, to fence in;
— արկանել, to hedge in, to encompass, to surround.


Ցանկալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

desirable, to be wished for, longed for, much sought after, amiable, dear;
— պարզութիւն, amiable simplicity;
— է ինձ, I desire, I wish for, I would that, I dream of nothing but;


Ցանկական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

concupiscible;
—ն, concupiscence.


Ցանկասէր

See full entry →

adj.

amorous, lecherous, lewd, voluptuous, sensual, libidinous.


Ցանկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

desire, longing, envy;
will, pleasure;
sensual pleasures, lust, concupiscence, voluptuousness, sensuality, passion, love;
cupidity;
— փառաց, ambition;
գալ ի —, to desire, to wish;
լինել ի ցանկութեան մեծի, to desire ardently, to wish for eagerly;
առնել ընդ ցանկութեան անձին, to act according to one's caprice.


Ցանցեմ, եցի

See full entry →

va.

to fish with nets, to take or catch in a net.

NBHL (1)

Որ ոչ ցանկայ ոսկւոյ, ոչ ցանցէ զնա ագահութեամբն սատանայ։ Զի թէ ի մանկութիւնն զգուշանամ, յերիտասարդութիւնն ցանցեն. թէ եւ անդ ամրանամ, ի ծերութիւնն ցանցեն. դու Աստուած մեր զերծո՛ զմեզ ի ցանցէ որսողացն։ Աբիսողոմ ցանցեցաւ յաղթահարեալ զօրօքն։ Դաւիթ ցանցեցաւ աչօքն ի տեսութիւն կնոջն ուրիայ. (Լմբ. սղ. Լմբ. առակ. Լմբ. ժղ.։)


Ցասուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

tooffeild, to rouse the indignation of, to put in a passion, to irritate, to incense, to chafe, to provoke, to exasperate.


Ցաւագին

See full entry →

adj. adv.

painful, doleful, afflicted, sorrowful, dismal, mournful;
dolefully, dolesomely, painfully, sadly;
— ձայնիւ, in a monrnful tone;
— սիրտ, sorrowful heart;
— անէծք, atrocious curse;
— կեանք, tiresome life.


Ցաւակից

See full entry →

adj.

condoling with, compassionate, feeling for;
— լինել, to condole with, to commiserate, to share in another's affliction, to be compassionate, to sympathise with, to pity.


Ցաւակցաբար

See full entry →

adv.

compassionately, sympathisingly.


Ցաւակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

condolence, compassion, sympathy;
թուղթ ցաւակցութեան, letter of condolence.


Ցաւեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause pain or sorrow, to pain, to afflict.


Ցաւիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to have a pain, an ailing;
to be afflicted, chagrined;
to regret;
cf. Ցաւէ.

NBHL (2)

Ցաւելի բանսարկուին, եւ զարհուրելի դիւաց. (Բրս. գորդ.) յն. ὁδυνηρός molestus

Յիշատակաւ հրաման հեղուսիցն ... ցաւեսցի չարին. (Նար. ՟Ի՟Ը. այսինքն ցաւ եւ խոց լիցի բանսարկուին։)


Ցելեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ցելում.


Ցելում, ցելի

See full entry →

va.

to rend, to break, to split, to cleave, to cut, to divide lengthways.


Ցելում, ցելայ

See full entry →

vn.

to be torn, rent;
tobe split, cloven;
ցելաւ յերկուս, it was rent in twain.


Ցելումն, ման

See full entry →

s.

cleaving, rending;
cleft, rent.

NBHL (1)

Զսա առանց ցելման թողացոյց. իսկ զներքինն ցելեալ վեցեկի՝ եօթն բոլորս անհաւասարս. (Պղատ. տիմ.։)


Ցեղ, ից

See full entry →

s.

tribe, caste, race, branch;
—ից —ից, various, diverse.


Ցերեկապահ

See full entry →

s.

day-sentry.


Վարոց, աց

See full entry →

s.

switch, stick, rod, verge;
penis, member, genitals.

NBHL (1)

Կրել (կիսասարկաւագաց) մոմեղէնս, եւ զխաչագլուխ վարոցսն. (Ուռպ.։)


Վարչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

government, direction, conduct;
triangular table of laws.


Վարսաւորեմ

See full entry →

va.

cf. Վարսեմ.

NBHL (1)

Ցցով վարսաւորել ընդ ծամելիսն սիսարայ։ Ընդ ոտիւք արկեալ մեռուցանէր՝ ուռամբն վարսաւորեալ. (Յհ. կթ.։ Շ. բարձր.։)


Վաւաշանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Վաւաշիմ.

NBHL (1)

Վաւաշանալ անչափ պակշոտութեամբ։ Շամշեալ վաւաշէր ըստ օրինակի երիտասարդի անարգել տարփաւորի։ Քրիստոնեայք միշտամեղք՝ որք ընդ անօրէնս վաւաշին. (Փիլ. իմաստն.։ Խոր. ՟Բ. 60։ Մանդ. ՟Ի. կամ Պիտառ.։)


Վաւաշեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Վաւաշիմ.

NBHL (1)

Վաւաշանալ անչափ պակշոտութեամբ։ Շամշեալ վաւաշէր ըստ օրինակի երիտասարդի անարգել տարփաւորի։ Քրիստոնեայք միշտամեղք՝ որք ընդ անօրէնս վաւաշին. (Փիլ. իմաստն.։ Խոր. ՟Բ. 60։ Մանդ. ՟Ի. կամ Պիտառ.։)


Վաւաշոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վաւաշութիւն.


Վաւեր

See full entry →

cf. Վաւերական.

NBHL (1)

Զվաւերականն մեծագին ածեալ ի մատն։ Զվաւերականն իւրովի եդ ի մատն նորա. (Ուռպ.։ Կրպտ. յռջբ. սարգ.։)


Վաւերական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

authentic, valid, legitimate;
—, —ն, seal, signet, ring;
— մատանի, signet-ring;
— արքունի, great seal.

NBHL (1)

Զվաւերականն մեծագին ածեալ ի մատն։ Զվաւերականն իւրովի եդ ի մատն նորա. (Ուռպ.։ Կրպտ. յռջբ. սարգ.։)


Վեհ, ից

See full entry →

adj. s.

sublime, majestic, imposing, high, elevated, superior, grand, noble, generous;
divine, godlike, supernatural, celestial, heavenly;
the Supreme Being;
— կերպարան, imposing aspect;
— ինձ արտաշէս պարթեւ քան զմակեդոնացին աղեքսանդր, Artaxerxes the Parthian seems to me to be superior to Alexander the Macedonian.

NBHL (1)

Մի՛ գուցէ եւ վեհն իսկ աստուծոյ շարժեալ Զօրութիւն։ Նմանահաւասար վեհին (այսինքն աստուածանման) տիրեմք հողածին կենդանեաց։ Ընդդէմ վեհին եւ մարդկան կամաց։ Օգտակար խնամք մարդկան ու՞մ հաւատացան ի վեհէն՝ քան թէ ձեզ. (Պիտ.։)


Վեհագոյն

See full entry →

adj.

superexcellent, supreme, eminent.

NBHL (1)

Ո՛վ վեհագոյնդ զօրագլխաց մերոց սարգիս. (Ճ. ՟Բ.։)


Վեհերեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Վեհերիմ.


Վեղար, աց

See full entry →

s.

hood, cowl.


Վեր, ի վեր

See full entry →

adv. fig. bot. adj.

above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.


Վերաբերեմ, եցի, րի

See full entry →

va. med.

to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.


Վերագոյն

See full entry →

adj. adv.

higher, superior, more elevated;
—, ի —, գոյնս, above;
firstly, before, antecedently.


Վերագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.


Վերադիր, դրի, դրաւ

See full entry →

adj. s. math. gr. mus.

imposed, added, additional;
imposition, addition;
epithet, adjective;
exponent, index;
article (ս, դ, ն);
a note.


Վերադրական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Վերագիր;
— անուն, surname.


Վերադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to impose, to put upon, to add, to join.

NBHL (1)

Ի ձեռն իւր ինքեան վերադրեաց ի նա զիւր սրբազանն ներգործութիւն եւ զօրութիւն։ Որքան ինչ է հօր եւ որդւոյ, աստուածապետականին հոգւոյ հասարակաբար եւ միեղինապէս վերադրեն։ Մեծն եւ փոքրն վերադրի ամենեցունց պատճառին։ Օրհնութիւնս վերադրել ամենայնի պատճառին. (Դիոն.։)


Վերածնեմ, եցի

See full entry →

va.

to regenerate, to endow with new life, to cause to be born again, to revive, to reproduce.


Վերակնարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Վերակնեմ.


Վերակնեմ, եցի

See full entry →

vn.

to look on high, to lift up one's eyes.


Վերակոչեմ, եցի

See full entry →

va.

to invoke, to implore, to call on;
to recall, to call back;
to surname, to call.

NBHL (1)

Վերակոչէ զնա ի կարգ սարկաւագութեան. դարձեալ վերակոչեն ի քահանայութիւն։ Մի՛ զանկատարս հոգեւոր եւ մարմնաւոր հասակաւ վերակոչեսցէ յաւստիճան եպիսկոպոսութեան. (Վրք. սեղբ.։ Շ. ընդհանր.։)


Վերակտրեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut off, to retrench.

NBHL (1)

Զմոլեգնաճառ բանսարկուին զգլուխ ի յուսոցն արմատոց հարեալ վերակտրեցին. (Նար. առաք.։)


Վերահնչեմ

See full entry →

va.

to exclaim, to raise the voice, to cry out.

NBHL (1)

Ի հասարակել գիշերին վերահնչեաց բարբառն, ահա փեսայ եկաւորեալ հպի. (Զքր. կթ.։)


Վերաձայնեմ, եցի

See full entry →

va.

to cry or pronounce aloud, to vociferate, to proclaim;
to call, to name.

NBHL (1)

Զտէր ողորմեա՛յն առ հասարակ վերաձայնեն։ Սարկակագն վերաձայնէ զերեկոյին գոհութիւն. (Խոսր.։)


Վերաճառեմ

See full entry →

va.

to repeat, to treat again;
to state above.

NBHL (2)

Յետ այսորիկ վերաճառէ սարկաւագն առ ժողովուրդն. աստուածային եւ երկնաւոր շնորհք , եւ այլն. (Պտրգ. աթ.։)

Զոր առ ընթեր նմին սարկաւագն վերաճառեաց։ Ընդարձակ եւ յայտնապէս վերաճառեն. (Լմբ. պտրգ.։)


Վերամբարձ

See full entry →

adj. adv.

raised on high, lifted up, ascending;
ascensive;
bearing, carrying in the arms, raising from the earth.


Վերատեսչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

direction.

NBHL (1)

Վերատեսչութիւն սարկաւագութեան. (Ճ. ՟Բ.։)