dry, arid;
terra firma, continent, mainland;
— կղզի, peninsula;
— երկիր, dry land;
հաց —, dry bread;
— փայտ, dry wood;
— աչօք, with tearless or dry eyes;
զ— ծարաւոյն շիջուցանել, to quench or allay thirst;
յածիլ ընդ ծով եւ ընդ —, to scour sea & land;
անցանել ընդ —, to pass dry-footed, dry-shod;
ելանել or իջանել ի —, to land, to go ashore or ou shore;
հասանել ի —, to reach the shore;
— երթալ, անցանել, to travel by land.
Ունի սարմատիտ զքեռսին (որ եւ քերսոն, գըրըմ ) ցամաք կղզի. ելլադա՝ զպեղոպոնիսոս ցամաք կղզի։ Երջանիկն արաբիա մտանէ ընդ մէջ խորշիցն կարմիր ծովուն որպէս ցամաք կղզի. (Խոր. աշխարհ.։)
prowling by night;
—ս առնել, to cause to march by night.
Զտիտեռն ասեմ եւ զմողէզ եւ զկովիդեաց, ի խարշափմանէ սարսեալք, եւ անարիք, եւ ցայգագնացք. (Մեկն. ղեւտ.) ցայգագնացս առնել. Գիշերային ճանապարհ առնել, կամ տալ ընթանալ.
hedge, fence, enclosure, boundary, wall;
index, catalogue, list, table;
desire, love, lust;
secundine, after-birth;
always, continually;
պատել, փակել —ով, to surround with hedges, to fence in;
— արկանել, to hedge in, to encompass, to surround.
desirable, to be wished for, longed for, much sought after, amiable, dear;
— պարզութիւն, amiable simplicity;
— է ինձ, I desire, I wish for, I would that, I dream of nothing but;
concupiscible;
—ն, concupiscence.
amorous, lecherous, lewd, voluptuous, sensual, libidinous.
desire, longing, envy;
will, pleasure;
sensual pleasures, lust, concupiscence, voluptuousness, sensuality, passion, love;
cupidity;
— փառաց, ambition;
գալ ի —, to desire, to wish;
լինել ի ցանկութեան մեծի, to desire ardently, to wish for eagerly;
առնել ընդ ցանկութեան անձին, to act according to one's caprice.
to fish with nets, to take or catch in a net.
Որ ոչ ցանկայ ոսկւոյ, ոչ ցանցէ զնա ագահութեամբն սատանայ։ Զի թէ ի մանկութիւնն զգուշանամ, յերիտասարդութիւնն ցանցեն. թէ եւ անդ ամրանամ, ի ծերութիւնն ցանցեն. դու Աստուած մեր զերծո՛ զմեզ ի ցանցէ որսողացն։ Աբիսողոմ ցանցեցաւ յաղթահարեալ զօրօքն։ Դաւիթ ցանցեցաւ աչօքն ի տեսութիւն կնոջն ուրիայ. (Լմբ. սղ. Լմբ. առակ. Լմբ. ժղ.։)
tooffeild, to rouse the indignation of, to put in a passion, to irritate, to incense, to chafe, to provoke, to exasperate.
painful, doleful, afflicted, sorrowful, dismal, mournful;
dolefully, dolesomely, painfully, sadly;
— ձայնիւ, in a monrnful tone;
— սիրտ, sorrowful heart;
— անէծք, atrocious curse;
— կեանք, tiresome life.
condoling with, compassionate, feeling for;
— լինել, to condole with, to commiserate, to share in another's affliction, to be compassionate, to sympathise with, to pity.
compassionately, sympathisingly.
condolence, compassion, sympathy;
թուղթ ցաւակցութեան, letter of condolence.
to cause pain or sorrow, to pain, to afflict.
to have a pain, an ailing;
to be afflicted, chagrined;
to regret;
cf. Ցաւէ.
Ցաւելի բանսարկուին, եւ զարհուրելի դիւաց. (Բրս. գորդ.) յն. ὁδυνηρός molestus
Յիշատակաւ հրաման հեղուսիցն ... ցաւեսցի չարին. (Նար. ՟Ի՟Ը. այսինքն ցաւ եւ խոց լիցի բանսարկուին։)
cf. Ցելում.
to rend, to break, to split, to cleave, to cut, to divide lengthways.
to be torn, rent;
tobe split, cloven;
ցելաւ յերկուս, it was rent in twain.
cleaving, rending;
cleft, rent.
Զսա առանց ցելման թողացոյց. իսկ զներքինն ցելեալ վեցեկի՝ եօթն բոլորս անհաւասարս. (Պղատ. տիմ.։)
tribe, caste, race, branch;
—ից —ից, various, diverse.
day-sentry.
switch, stick, rod, verge;
penis, member, genitals.
Կրել (կիսասարկաւագաց) մոմեղէնս, եւ զխաչագլուխ վարոցսն. (Ուռպ.։)
government, direction, conduct;
triangular table of laws.
cf. Վարսեմ.
Ցցով վարսաւորել ընդ ծամելիսն սիսարայ։ Ընդ ոտիւք արկեալ մեռուցանէր՝ ուռամբն վարսաւորեալ. (Յհ. կթ.։ Շ. բարձր.։)
cf. Վաւաշիմ.
Վաւաշանալ անչափ պակշոտութեամբ։ Շամշեալ վաւաշէր ըստ օրինակի երիտասարդի անարգել տարփաւորի։ Քրիստոնեայք միշտամեղք՝ որք ընդ անօրէնս վաւաշին. (Փիլ. իմաստն.։ Խոր. ՟Բ. 60։ Մանդ. ՟Ի. կամ Պիտառ.։)
cf. Վաւաշիմ.
Վաւաշանալ անչափ պակշոտութեամբ։ Շամշեալ վաւաշէր ըստ օրինակի երիտասարդի անարգել տարփաւորի։ Քրիստոնեայք միշտամեղք՝ որք ընդ անօրէնս վաւաշին. (Փիլ. իմաստն.։ Խոր. ՟Բ. 60։ Մանդ. ՟Ի. կամ Պիտառ.։)
cf. Վաւաշութիւն.
cf. Վաւերական.
Զվաւերականն մեծագին ածեալ ի մատն։ Զվաւերականն իւրովի եդ ի մատն նորա. (Ուռպ.։ Կրպտ. յռջբ. սարգ.։)
authentic, valid, legitimate;
—, —ն, seal, signet, ring;
— մատանի, signet-ring;
— արքունի, great seal.
Զվաւերականն մեծագին ածեալ ի մատն։ Զվաւերականն իւրովի եդ ի մատն նորա. (Ուռպ.։ Կրպտ. յռջբ. սարգ.։)
sublime, majestic, imposing, high, elevated, superior, grand, noble, generous;
divine, godlike, supernatural, celestial, heavenly;
the Supreme Being;
— կերպարան, imposing aspect;
— ինձ արտաշէս պարթեւ քան զմակեդոնացին աղեքսանդր, Artaxerxes the Parthian seems to me to be superior to Alexander the Macedonian.
Մի՛ գուցէ եւ վեհն իսկ աստուծոյ շարժեալ Զօրութիւն։ Նմանահաւասար վեհին (այսինքն աստուածանման) տիրեմք հողածին կենդանեաց։ Ընդդէմ վեհին եւ մարդկան կամաց։ Օգտակար խնամք մարդկան ու՞մ հաւատացան ի վեհէն՝ քան թէ ձեզ. (Պիտ.։)
superexcellent, supreme, eminent.
Ո՛վ վեհագոյնդ զօրագլխաց մերոց սարգիս. (Ճ. ՟Բ.։)
cf. Վեհերիմ.
hood, cowl.
above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.
to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.
higher, superior, more elevated;
—, ի —, գոյնս, above;
firstly, before, antecedently.
to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.
imposed, added, additional;
imposition, addition;
epithet, adjective;
exponent, index;
article (ս, դ, ն);
a note.
cf. Վերագիր;
— անուն, surname.
to impose, to put upon, to add, to join.
Ի ձեռն իւր ինքեան վերադրեաց ի նա զիւր սրբազանն ներգործութիւն եւ զօրութիւն։ Որքան ինչ է հօր եւ որդւոյ, աստուածապետականին հոգւոյ հասարակաբար եւ միեղինապէս վերադրեն։ Մեծն եւ փոքրն վերադրի ամենեցունց պատճառին։ Օրհնութիւնս վերադրել ամենայնի պատճառին. (Դիոն.։)
to regenerate, to endow with new life, to cause to be born again, to revive, to reproduce.
cf. Վերակնեմ.
to look on high, to lift up one's eyes.
to invoke, to implore, to call on;
to recall, to call back;
to surname, to call.
Վերակոչէ զնա ի կարգ սարկաւագութեան. դարձեալ վերակոչեն ի քահանայութիւն։ Մի՛ զանկատարս հոգեւոր եւ մարմնաւոր հասակաւ վերակոչեսցէ յաւստիճան եպիսկոպոսութեան. (Վրք. սեղբ.։ Շ. ընդհանր.։)
to cut off, to retrench.
Զմոլեգնաճառ բանսարկուին զգլուխ ի յուսոցն արմատոց հարեալ վերակտրեցին. (Նար. առաք.։)
to exclaim, to raise the voice, to cry out.
Ի հասարակել գիշերին վերահնչեաց բարբառն, ահա փեսայ եկաւորեալ հպի. (Զքր. կթ.։)
to cry or pronounce aloud, to vociferate, to proclaim;
to call, to name.
Զտէր ողորմեա՛յն առ հասարակ վերաձայնեն։ Սարկակագն վերաձայնէ զերեկոյին գոհութիւն. (Խոսր.։)
to repeat, to treat again;
to state above.
Յետ այսորիկ վերաճառէ սարկաւագն առ ժողովուրդն. աստուածային եւ երկնաւոր շնորհք , եւ այլն. (Պտրգ. աթ.։)
Զոր առ ընթեր նմին սարկաւագն վերաճառեաց։ Ընդարձակ եւ յայտնապէս վերաճառեն. (Լմբ. պտրգ.։)
raised on high, lifted up, ascending;
ascensive;
bearing, carrying in the arms, raising from the earth.
direction.
Վերատեսչութիւն սարկաւագութեան. (Ճ. ՟Բ.։)