Definitions containing the research սար : 4919 Results

Աղաղակ, ի, աւ

See full entry →

s.

cry, scream, clamour, uproar, alarm, racket, noise, shout;
scolding;
voice;
exclamation;
— առնել՝ բառնալ՝ դնել՝ հարկանել՝ տալ, to cry, to make a noise, to alarm, cf. Աղաղակեմ.

NBHL (2)

Լուիցէ գոյժ ընդ առաւօտս, եւ աղաղակ ի միջօրեայ ժամանակի։ Աղաղակ խոյոցն մաքեաց։ Աղաղակեաց ամենայն ժողովուրդն առ հասարակ մեծ եւ ուժգին աղաղակաւ։ Ամբոխ յոյժ եւ լալականս, եւ աղաղակ յոյժ։ Աղաղակ սոդոմացւոց եւ գոմորացւոց յաճախեաց։ Եւ եղեւ աղաղակ մեծ։ Սրտմտութիւն, եւ աղաղակ, եւ հայհոյութիւն։ Ոչ սուգ, եւ ոչ աղաղակ։ Տէր լո՛ւր աղօթից իմոց, եւ աղաղակ իմ առ քեզ եկեսցէ։ Լուաւ աղաղակի իմում։ Ել ել աղաղակ նոցա առաջի Աստուծոյ ի գործոյ անտի։ Զի՞նչ է ձայն աղաղակին այնորիկ։ Աղաղակ ի բանակին այլազգեաց։ Լցցին տունք նոցա աղաղակաւ. եւ այլն։

Առ հասարակ զաղաղակ հարեալք յորդագոյն գոչմամբ. (Պիտ.։)


Աղամողիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to stray, to dissipate.


Աղանդահնար

See full entry →

adj.

cf. Աղանդագործ.

NBHL (1)

Այս տրտմութիւն՝ աղանդահնար բանսարկուին էր գործ. (Լմբ. սղ.։)


Աղանդաւոր, ի, աց

See full entry →

s.

sectary;
magician, enchanter, sorcerer.

NBHL (1)

Զբանսարկուէն ասի որպէս չարահնար. աղանդահնար. աղանդագործ.


Աղանդինք

See full entry →

s.

formule of a sect;
amulet, phylactery;
heresy.

NBHL (1)

Ի մեհեան դիւթութիւնս եւ աղանդինս մատուցանեն։ Դիւթք ի ներքս ի մեհեանն առնէին զաղանդինսն։ Եւ սկսան առնել զաղանդինսն (կամ զաղանդսն) ի հասարակ գիշերին. (ՃՃ.։)


Աղաւաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to spoil, to corrupt, to adulterate, to taint, to impair, to disorder, to discompose, to vitiate.


Աղբանոց, աց

See full entry →

s.

privy;
sink.

NBHL (1)

Զբերանն եւ զաչս եւ զամենայն անդամսն առհասարակ առուս աղբանոցաց գործէ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։)


Աղբերակն, ական, կունք, կանք, անց

See full entry →

s.

spring of water, source, fountain.


Աղբիս, Աղբիւսք

See full entry →

s. pl.

sweepings, filth;
cf. Աղբեւք.


Աղերսաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

supplication, entreaty, instance.


Աղիողորմ

See full entry →

adj.

miserable, pitiable, unfortunate, calamitous, grievous.


Աղիւսագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the employment, the art of making bricks.


Աղիք, աղեաց

See full entry →

s. pl.

bowels, guts;
tripe, garbage;
intestines, entrails;
strings, chords;
խռովին — իմ, I have pity, compassion;
որդի աղեաց, well loved son.


Աղխ, ի, ից

See full entry →

s.

buckle, ring;
button;
lock;
baggage, equipage;
goods and chattels.

NBHL (1)

Աղխք երկնից սարսեցին ի նմանէ։ Կոտորեաց զաղխսն մեքենովթացն։ Ընդ աղխս պատենից նորա ո՞ մտանիցէ։ Որոյ նիգք իւր աղխք յաւիտենից. (Յոբ. ՟Ի՟Զ. 13։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 17։ Յոբ. ՟Խ՟Ա. 4։ Յովն. ՟Բ. 7։)


Աղխաղխեմ, եցի

See full entry →

va.

to join together, to chain, to fasten, to buckle;
to button;
to lock.


Աղկաղկ, աց

See full entry →

adj.

destitute, indigent, poor, necessitous.


Աղկաղկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indigence, destitution, poverty, beggarliness.


Աղկեր

See full entry →

s. icht.

sardel, sardine.

NBHL (1)

Աղծեալ ձուկն. որպէս ռմկ. սարտէլ. ըստ յն. սարդիական կամ սարդոնական տառեխացեալ. σαρδίος τεταριχευμένος (Եպիփ. յղ. ականց.։)


Աղճատաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to talk extravagantly, to chatter, to prattle, to be tedious in conversation.


Աղճատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to grow childish, to dote, to rave, to talk nonsense;
to stagger, to reel, to waver;
աղճատեալ ծեր, garrulous and decrepit old man.


Աղու

See full entry →

adj.

soft, sweet, agreeable, affable;
delicious, tender, delicate;
knavish, dodge.


Աղջամուղջ, մղջաւ

See full entry →

s.

darkness, obscurity.


Աղտեղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be stained or soiled, to grow greasy or dirty.


Աղտեղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Աղտեղացուցանեմ.


Աղքատ, աց

See full entry →

s. adj.

beggar, mendicant, pauper;
poor, indigent, needy, necessitous, miserable, beggarly.

NBHL (1)

Ակն աղքատի մի առնուցուս, եւ մի՛ երեսաց աչառիցես կարօտի։ Ոչ չոգար զհետ երիտասարդաց՝ զաղքատաց կամ զմեծամեծաց։ Ոչ ոք մնաց բաց յաղքատաց երկրին։ Զաղքատս անյարկս տա՛ր ի տուն քո։ Մի՛ դարձուցաներ դու զերեսս քո յամենայն աղքատոյ։ Որ կատակէ զաղքատով, բարկացուցանէ զԱրարիչն նորա. եւ այլն։


Աղքատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

poverty, indigence, beggary, want, necessity, penury;
meanness.


Աղօթական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

of or belonging to prayers;
that prays to God.


Աղօթամատոյց

See full entry →

adj. s.

that prays to God, that addresses his prayers to God;
prayer-book.

NBHL (1)

Սաղմոսարան, կամ աղօթամատոյց ընթեռնուն. (ի գիրս Խոսր.։)


Աղօթանուէր

See full entry →

adj.

that offers up his prayers to God;
suppliant.

NBHL (1)

Եւ եմ պատգամաւոր աղօթանուէր ամենայն աշխարհի։ Ի սմին աղօթանուէր լուսարան կենաց. (Նար. ՟Ի՟Ը. ՟Հ՟Ե։)


Աղօթեմ, եցի

See full entry →

vn.

to pray, to address one's self to God in prayer;
to supplicate;
to intercede.


Աղօթք, թից, թիւք

See full entry →

s. pl.

prayer, orison, supplication;
աղօթս առնել, յաղօթս կանխել, յաղօթս կալ, cf. Աղօթեմ.


Աճական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Աճելական.


Աճեցական, ի, աց

See full entry →

adj.

vegetable, vegetative.

NBHL (1)

Հասարակ տեղի՝ է բան աճեցական էից բարեաց կամ չարեաց. (Պիտ.։)


Աճեցողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

vegetation.


Աճիւն, ի

See full entry →

s.

ashes;
յ— դառձուցանել՝ դատել, to reduce to ashes.


Աճիւնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to reduce, to ashes.


Աճողական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Աճական.

NBHL (1)

Զզարգալին եւ զերիտասարդականն հասակ (հրեշտակաց՝ իմա՛) զմեղս աճողականին կենդանական զօրութիւնն։ Իսկ զգօտիսն՝ զաճողականացն նոցա զօրութեանց պահպանութիւնն։ Հուր՝ զանխլաբար աճողական իւր՝ առ ընդունօղսն նիւթսն յայտնելով զիւր մեծութիւնն. (Դիոն. երկն. ՟Ժ՟Ե։ յորմէ եւ Շ. հրեշտ.։)


Ամ, աց

See full entry →

s. adv.

year;
ամի ամի, ամ յամէ, ամ ըստ ամէ, yearly, annually, a year, every year;
յամէ եւս, the following year, the year after;
յառաջիկայ ամի, next year;
յանցելումամի, last year;
զայս —, յայսմ ամի, this year;
զամն ողջոյն, all the year;
ի վերջ կոյս ամին, towards the end of the year.

NBHL (2)

Յսկզբան ամին նորոյ (ըստ հայոց) ի մուտ Նաւասարդի. (Խոր. ՟Բ. 63։ Տօմար.։)

Զմտաւ ածեն յամս ամաց յերիտասարդութեան հասակին մնալ. (Երզն. մտթ.։)


Ամայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become desert, to be uninhabited or uninhabitable.

NBHL (2)

Երիտասարդն ի գաւազանէ ամայացեալ՝ ստահակէ. (Լմբ. առակ.։)

Ելեալ ի լերինս ամայանայր։ Ամայացեալ միայնակեացք. (Գր. սարկ. լուս. Ճ. ՟Ա.։)


Ամայի, այւոյ, յեաց

See full entry →

adj.

desert, uninhabited, deserted, uninhabitable, solitary, uncultivated, desolate.


Աման, ոյ, ով, աւ, ոց

See full entry →

s.

vase, vessel, pot;
bag, sack, purse, cloak-bag;
ոտից —, shoe.


Ամանակ

See full entry →

s.

time;
time or measure in music;
cf. Ժամանակ.

NBHL (1)

Զաւուրս եւ զգիշերս, զամիսս եւ զտարիս, եւ միանգամայն առհասարակ ամանակ՝ ո՞ արդեօք եցոյց։ Ասացեալքն ըստ մասանցն ամանակի բաղադրութիւնք։ Բայց ժամանակ ոչ է ամանակի (այս ինքն միջոցի տեւողութեան) լոկ անուն, (այլ՝) հանդերձ վճարելոյ. զի ամանակ է վճարելոյ ուղղութեան ժամանակ. (Փիլ.։)


Ամաչեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make ashamed.


Ամառն, արան, րունք

See full entry →

s.

summer.

NBHL (1)

Այլ զհոլովսն հասարակօրէն ի փոխ առնու ի բառէդ ԱՄԱՐԱՅՆԻ։


Ամառնամուտ

See full entry →

s.

beginning of summer.


Ամբարեմ, եցի

See full entry →

va.

to provide, to store;
cf. Համբարեմ.

NBHL (1)

Իյայնցանէ մի՛ ամբարեսցէ կերակուր տան իւր։ Զանձին իւրոյ աշխատութիւն ոչ հասարակաց եկեղեցւոյն, այլ իւր միայն ամբարիցէ։ Ի մարմնոցդ աշխատութենէ հոգւոցդ ամբարել գանձ. (Շ. թղթ. եւ Շ. ընդհ.։)


Ամբարհաւաճ, ի, ից

See full entry →

adj.

proud, haughty, presumptuous, arrogant.

NBHL (1)

Զի ամբարհաւաճք, միանգամայն եւ անարի։ Ոչ հասարակացն է ստացուած, այլ մանաւանդ ամբարհաւաճիցն. (Պիտ.։)


Ամբարհաւաճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

presumptuous, ness, haughtiness, pride, arrogance.

NBHL (1)

Ամբարհաւաճութիւն, այս ինքն որ միշտ իւր բարուցն հաւանի, եւ ոչ կամի յառաջ քան զինքն կամ հաւասար ինքեան. (Կիր. երզն.։)


Ամբարշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impiety, irreligion, ungodliness, iniquity, unrighteousness, profaneness, wickedness, flagitiousness.

NBHL (1)

Առհասարակ ատելի են Աստուծոյ՝ ամբարշտեալն, եւ ամբարշտութիւն իւր։ Վասն ամպարշտութեան նոցա ած ի վերայ նոցա զթագաւորսն քաղդէացւոց. եւ այլն։


Ամբարտակ, աց

See full entry →

s.

bank, dam, dike, mound;
beach, strand, bank of a river;
mole, pier;
tower.

NBHL (1)

Որպէս պատուար. պատնէշ. թումբ. հողաբլուր. քարկոթող. եւ այլն. հիսար. պէտէն. սէնտտ. պէնտ. χῶμα. agger եւ այլն.