Definitions containing the research խոյ : 916 Results

Երէզ, րիզաց

See full entry →

adj. s.

desert, uncultivated;
sandy plains.


Զեղում, ղի

See full entry →

va.

to shed, to pour out, to spill;
to fill up;
— ումեք, (յօք) զվարդապետութիւն, to preach redundantly, to be verbose;
բազում ծաղր զեղեալ հեղուլ, to laugh immoderately;
զեղուին զնովաւ զամենայն ամբոխն, the people crowded around him.

NBHL (1)

Միշտ զեղուն բարիքն ի յուշոյս իմ տեսութենէ. այսինքն ի դուրս թափին։ Ի գլխոյ անտի ի մօրուսն զեղեալ։ Որ ի մեզ զեղեալ յառաւելութենէ։ Խնդութեամբ զեղեալ եպիսկոպոսն. (Նար.։)


Զեղում, եղայ

See full entry →

vn.

cf. Զեղանիմ;
— խնդութեամբ, to be filled with joy;
— ծովու, to be at the flood;
— իմիք ի յուշոյ, to slip one's memory, to forget;
— զոմամբ, to embrace, to clasp to one's bosom;
զեղաւ սիրտ նորա, his heart swelled with emotion, overflowed, outpoured itself.

NBHL (1)

Միշտ զեղուն բարիքն ի յուշոյս իմ տեսութենէ. այսինքն ի դուրս թափին։ Ի գլխոյ անտի ի մօրուսն զեղեալ։ Որ ի մեզ զեղեալ յառաւելութենէ։ Խնդութեամբ զեղեալ եպիսկոպոսն. (Նար.։)


Թերաթափ լինել ի գինւոյ

See full entry →

sv.

to be still half drunk.

NBHL (1)

Յորժամ թերաթափ լինի գինին ի գլխոյն, կրկնեալ անդրէն ի նոյն դառնայցեն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)


Թերթ, ից

See full entry →

s. bot.

leaf;
petal;
sheet of paper;
lamina, foil, spangle, plate, sheet, leaf;
մի — խաւարտ, a leaf of salad;
մի — թուղթ, a sheet of paper;
ութածալ — (գրոց), in octavo.

NBHL (1)

Թիթեղն ոսկի թերթ անօսր ի խոյր գլխոյն ի ճակատուն. (Նախ. ել.։)


Գործաւոր, աց

See full entry →

s. adj.

maker, workman, labourer, worker;
husbandman, farmor;
efficacious;
— օրական, journeyman;
դաս —աց working-class.

NBHL (1)

Բանի ազգակից է խոյն. նախ առաջին՝ զի արու է եւ զի գործաւոր է. (Փիլ. լին.։)


Գորշապահանգ, աց

See full entry →

s.

ear-drop, earring

NBHL (1)

τροχίσκος, ἑνώτιον rotula, inauris որ եւ գրի ԳՈՇԱՊԱՀԱՆԳ կամ ԳՈՇԱՊԱՐՀԱՆԳ. Իբր Պահապան ունկան (որ է պրս. կիւշ) այսինքն օղ. մանեակ գնդի. գնդանաց. գինդ յարակից զարդուք գլխոյ. որպէս պ. մէնկիւշ, կիւշվար, ավիզէ կիւշ. (ըստ յն. անուակ, օղամանեակ, եւ ունկանոց).


Գումարտակ, աց

See full entry →

s. adj.

assembly, assemblage, mob, band, corps, forces;
assembled, gathered together;
— նաւուց, squadron;
— առնել՝ դնել՝ կազմել՝ կարգել՝ սփռել, to assemble, to gather together;
to levy troops, to send a body of troops;
ի —ի, in war.

NBHL (1)

Զխոյրն ոսկեղէն դնէր ի վերայ, եւ զգինդսն յականջս, եւ զգումարտակն ի պարանոցին. (Եղիշ. ՟Է։)


Գտակ, աց

See full entry →

s. adv.

cap, bonnet;
calix, flower-cup;
inventor, author;
— լինել, to invent;
—աւ, exactly, surely, precisely.

NBHL (2)

Մակեդոնական գդակ ի վերայ գլխոյ նորա. (Պտմ. աղեքս.։)

Առ զտուղտն գտակովն եւ բարունակով։ Գլխոյդ չափ պուտկէ գտակ շինած է. (Վստկ. ՅԹ. եւ ՅԵ։)


Գրապանակ, աց

See full entry →

s.

phylactery, amulet;
letter case;
pocket;
ephod.

NBHL (1)

Եհան գաղտ մազ մի ի գլխոյն, եւ եդ ի գրապանակ. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ժ՟Թ.։)


Գրաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to hire, to engage, to secure;
to redeem;
to hold, to detain, to usurp, to occupy, to seize, to appropriate, to encroach;
to stride;
to prepossess, to preoccupy;
— յարքունիս, to confiscate.

NBHL (1)

ἑνεχυράζω pignus accipio, capio;
pignero Առնուլ զիմն իբրեւ գրաւ ի տեղի փոխոյն կամ առնլեաց. (սանս. կրահ, է առնուլ). տե՛ս (Ել. ՟Ի՟Բ. 26։ Օր. ՟Ի՟Դ. 6. 17։ Առակ. ՟Ի. 16։ Եզեկ. ՟Ժ՟Ը. 16։ Յոբ. ՟Ի՟Բ. 6։)


Գրկախառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

embracement, embrace.

NBHL (1)

Աներկիւղ գրկախառնութեամբք զախոյանիցն մերկացուցանելով յարդարէ զգործ. (Պիտ.։)


Գրուիճ

See full entry →

s.

grasshopper.

NBHL (1)

ἁττέλαβος, ἅττακος locustae species Ազգ մարախոյ՝ փոքրիկ, որպէս խարագուլ.


Դայեակ, եկաց

See full entry →

s.

wet-nurse;
nurse;
midwife;
preceptor;
tutor, governor.

NBHL (1)

Դայեակն՝ որ ապրեցոյց զնա, խոյ կոչէր. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Դուար, ի, աց

See full entry →

s.

cattle.


Դում, դմոյ

See full entry →

s.

catarrh;
cf. Հարբուխ.

NBHL (1)

Իջուած գլխոյ. որ եւ ասի ՀԱՐԲՈՒԽ, ՌԸՆԳՑԱՒ.


Դրդուեմ, եցի

See full entry →

va.

to shake, to stagger, to move, to agitate, to excite.

NBHL (1)

Պատրանքն սատանայի դրդուէ, եւ բաժանէ զնոսա ի գլխոյն. (Լմբ. սղ.։)


Դրուագ, աց

See full entry →

s.

incrustation;
sculp-ture;
ceiling, wainscoting;
thin plate of metal;
emblem;
well finished work.

NBHL (1)

Զարդք սեանցն, եւ դրուագք նոցա արծաթիք։ Դրուագք սեանցն, եւ խոյօղք նոցա։ Դրուագս կռածոյս՝ նուարտանս սեղանոյն. (Ել. ՟Լ՟Ը. 11. 12. 17։ Թուոց. ՟Ժ՟Զ. 38։)


Եզնակն

See full entry →

s.

chasselas.

NBHL (1)

ԱՍՏՈՒԾՈՅ ԵԶՆԱԿ. ՈՍԿԻ ԵԶՆԱԿ. Ճճի թեւաւոր. որպէս բզեզ փայլուն գունով, եւ ոսկեգոյն. κάνθαρος scarabaeus, musca hispanica, cantharis, cantherius .... եւս եւ Ազգ մարախոյ կամ ջորեկի. որ եւ ԽԱՐԱԳՈՒԼ ասի.


Ելանեմ, ելի

See full entry →

vn.

to go out, to go from the inside to the outside;
to ascend, to go to a higher place;
to be horn, to take rise, to be produced, to proceed, to emanate, to flow from, to derive;
to attain, to arrive;
to agree, to be proper and suitable;
to surmount, to surpass, to go beyond, to overflow, to advance;
to stray;
ելանէ արեգակն, the sun rises or begins to appear on the horizon;
— ի վեր or ի վերայ, to reascend;
to leap over, to cross;
to gush out;
— աքաղաղի ի վերայ մարւոյն, to tread the hen;
— ի վերայ մատակի, to cover a mare, a bitch;
— ի ցամաք, to disembark;
— յորջոյ, to dislodge;
— զմիմեամբք, to concur;
to surpass;
յոգւոց —, to sigh;
ի գլուխ, ի լրումն —, to be ended, finished;
—ի գենաց, ի կենցաղոյս, to make one's exit from this world, to depart this life, to die, to decease;
to become defunct;
— ի հիւանդութենէ, to recover;
— ընդ սուր, զէնս, to commit suicide, to run one's self through with a sword;
ի պխտիւ —, to exalt or raise one's self to honour;
— յանկողինս ուրուք, to commit adultery;
to seduce;
անմասն, դատարկ —, to have no part, to be excluded;
— զհետ ուրուք, to pursue, to give chase;
յաչաց —, to render one's self hateful or odious, to fall in disgrace;
— ըստ չափ, to pass beyond, to exceed;
— կուսին ըստ չափ, to pass the flower of her youth;
— ըստ ձեռն՝ ընդ իշխանութիւն ուրուք, to revolt, to rebel, to rise up against;
— ըստ քաղաքն, ըստ դուռն քաղաքին, to leave the city;
— ի նաւ, to embark;
— ի կառս, ի ձի, to mount in carriage, on horseback;
— ընդ առաջ, to meet, to go out to meet;
— ի պատերազմ, to go to battle;
ի յորս —, to go hunting;
— յանկողինս մահճաց, to go to bed;
ընդ հակառակս —, to oppose one's self to, to resist;
— ընդ ինչ, to occupy one's self, to dedicate one's self to;
ի չարեաց ի չարիս ելին, from one perverseness they passed to another;
յայլոց յայլ ճառս —, to pass from one subjeet of discourse to another;
ընդ գին —, to buy, to traffic;
— ի սիրտ, to think, to conceive an idea;
to hope;
զարդարիլ եւ ընդ ոսկի —, to clothe or adorn one's self with golden apparel;
— իմիք յայդ, to remain, to rest over for the next day;
— յաջողութեան գորղացն ի ձեռս ուրուք, to progress, to succeed, to promote an affair by another persons means;
օրհնեալ լիցիս դու յ— եւ ի մտանել քում, (blessed be thy going out and coming in), God be with you, good luck to you.

NBHL (1)

Ելանէին եւ իջանէին ընդ նա։ Ել ի լեառն յիսուս։ Ել ծուխ ի բարկութենէ նորա։ Ելանէր բոց երկրին իբրեւ մրրիկ հնոցի։ Բարկութիւն աստուծոյ ել ի վերայ նոցա։ Քաղք եւ խոյք ելանէին ի վերայ մաքեաց եւ այծից։ Ելեր յանկողինս հօր քո.եւ այլն։


Եղեռն, եռան, երունք, եղերք

See full entry →

s.

rascality, offence, misdeed, malice, crime, wickedness, fatality;
catastrophe;
յ— անկղիտանալ, to commit a crime;
— գտանել, to experience misfortune, losses;
to risk, to be in danger.

NBHL (1)

Յորժամ աջողեսցի մեծութիւն չարին, գլխոյն եղեռան է. (Ոսկ. եբր.։)


Եղջերաւոր, աց

See full entry →

adj.

horned.

NBHL (1)

Եհաս ի խոյն եղջերաւոր. (Դան. ՟Ը. 6։)


Եղջիւր, ջեր, ջերց, ջերաց

See full entry →

s. bot. fig.

horn;
huntsmans horn, French horn;
vessel or cup made of horn;
salient angle;
power, force;
glory, honour, praise;
* cupping-glass;
carob-bean;
retort;
— խողովակաւոր, tubulated -;
— ածել cf. Եղջերցեմ;
to puff one's self up with pride;
to threaten, to menace;
— ամբառնալ, բարձացուցանել զ—ս, համբառնալ ի բարձունս զ—ս, բարձրանալ եղջեր ամբարտաւանութեան, to lift up the horns, to become insolent, arrogant, proud, tyrannical;
to raise one's crest, to rebel;
փշրել զ—, խորտակել զ— ամբարտաւանութեան, to break the horns, to humble, to humiliate, to break down, to lower the pride;
— փրկութեան իմոյ, horn of my salvation;
reliance, support, strength, prop;
բարձր եղիցի — արդարոյ, the just small shall lift up his head;
the righteous shall be exalted.

NBHL (1)

ԵՂՋԻՒՐ կամ ԵՂՋԵՒՐ (որ նոյնպէս հնչի). κέρας cornu Զէն եւ զարդ գլխոյ ոմանց ի չորքոտանեաց՝ մանաւանդ եղին կամ եղջերուաց, արջառոց, խոյոց, ոսկրուտ պինդ քան զկճղակ. կոտոշ. .... ար. եբր. քէրն, քէրզ. պ. քէրանիա, սիւրու, սուր. (յորմէ սուռնա, զուռնա)։


Ենթակայ, ից

See full entry →

s.

subject.

NBHL (1)

Եօթնադիսակ վարս գլխոյ նորա՝ նշանակ ենթակայ եօթնարփի շնորհացն աստուծոյ. (Եղիշ. դտ.։)


Ենթակայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to subsist;
to exist.

NBHL (1)

Զօրանայր շնորհօքն աստուծոյ, որ ենթակայացեալ էր յեօթնագիսեան հեր գլխոյ նորա. (Եղիշ. դտ.։)


Գաղթեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to send abroad or from home;
cf. Գաղթիմ.

NBHL (1)

ԳԱՂԹԵՄ, եցի. չ. ԳԱՂԹԻՄ, եցայ. ձ. μετοικίζομαι, ἁναχωρέω demigro, transferor, fugio, discedo Գնալ վտարանդի իբրեւ հատուած. տարագնաց լինել ի հայրենի գաւառէն. փոխել զբնակութիւն այլուր. չուել. մեկնիլ. խոյս տալ. անկանիլ եւ պատսպարիլ. կէօչմէք, թէրքի տիյարէթմէք, սըղընմագ.


Գաղտագնաց լինիմ

See full entry →

sv.

to steal away, to slip away.

NBHL (1)

ԳԱՂՏԱԳՆԱՑ ԼԻՆԵԼ. κρυφῇ ἁποτρέχω occulte secedo Գաղտաբար չուել, խոյս տալ.


Գանգ

See full entry →

cf. Գանկ.

NBHL (1)

ԳԱՆԳ կամ ԳԱՆԿ. κρανίον Cranium, galvaria Սկաւառակ գլխոյ. cf. ԳԱԳԱԹՆ. չանագ, պաշ չանաղը՝ թասը, գաֆա.


Գանգրագեղ

See full entry →

adj.

curled, frizzled, adomed with curls.

NBHL (1)

Հեր գլխոյ նորա թխակերպ՝ գանգուրագեղ գիսաւորութեամբ. (Արծր. ՟Ե. 1։)


Գառնածին

See full entry →

adj.

that brings forth lambs.

NBHL (1)

Ծնօղ գառին. ոչխար. մաքի. խոյ.


Գարշելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

execrable, abominable, detestable;
deformed, ugly, frightful, slovenly, dirty, filthy, fetid, loathsome, bad, base, infamous.

NBHL (1)

Գարշելի է ինձ թագս՝ որ է ի վերայ գլխոյ իմոյ. (Եսթ. ՟Ժ՟Դ. 16. յն. գարշիմ ի թագէս։)


Գեղմնաւոր

See full entry →

cf. Գեղմնաբարձ.

NBHL (1)

Հարիւր հազար խոյոց գեղմնաւորաց. (՟Դ. Թագ. ՟Գ. 4. յն. հանդերձ գեղմամբքն։)


Դաստառակ, աց

See full entry →

s.

handkerchief;
towel, napkin.

NBHL (1)

Բուրուառ յաջու ձեռինն, եւ փոքր դաստառակաւ խունկ ի ձախոյ ձեռինն. (Մաշտ.։)


Դատաւորաբար

See full entry →

adv.

like a judge, in justice, with authority.

NBHL (1)

Մի՛ ի խոյզ ընտրութեան կոչեր դատաւորաբար. (Նար. ՟Ի՟Գ։)


Դարաստան, աց

See full entry →

s.

garden;
orchard, place planted with trees.

NBHL (1)

Իբրեւ զդարաստան տօսախոյ յանցս վտակաց. (Եփր. ել.։)


Դդըչումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դդըչիւն.

NBHL (1)

Խրախոյս տային խաւարային դդըչմամբ. (Յհ. կթ.։)


Դըդընչումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դդըչիւն.

NBHL (1)

Խրախոյս տային խաւարային դդըչմամբ. (Յհ. կթ.։)


Դէմ, դիմի

See full entry →

prep. adv.

cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
— ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
— յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.

NBHL (2)

ԴԷՄ մանաւանդ՝ ԴԷՄՔ. պ. տիյմ, տիյմէր, տիյտար, տիտար. πρόσωπον vultus, facies, os Առաջք գլխոյ. երեսք. երես.

Յորժամ ի բացուստ կացեալ՝ ձգէ նետս, եւ ախոյեանն ոչ յաղթի, ապա ի դէմս գալ. (Լմբ. սղ.։)


Դէպ, դիպի, դիպում

See full entry →

adj. prep. adv.

fit, proper, suitable, decent, convenient;
accident, case, incident, hazard, chance;
ի — լինել, to suit, to be proper or fit;
ի — ժամանակի, in due time;
— լինել, to chance, to happen, to fall out accidentally;
ի — գալ՝ ելանել՝ պատահել, to agree, to suit, to be convenient;
to succeed, to happen;
ի — է, it is hecoming, necessary;
— է, it is possible;
— թուիլ, to appear suitable;
եթէ — տացէ, if by chance;
— եղեւ ընձ, it has happened to me;
— եղեւ ի միում աւուրց, it happened one day;
towards, with respect to, in the place where;
to the side of;
— եւ —, very suitable;
properly;
—ու —, fixedly, attentively;
— նկատել, to look at with surprise or astonishment.

NBHL (1)

Խելացն տեղի դէպ գլխոյն է. (Փիլ. ել. ՟Բ. 224։)


Գիշերագնաց, ից

See full entry →

adj.

that walks, goes by night.

NBHL (1)

ԳԻՇԵՐԱԳՆԱՑ ԼԻՆԵԼ. Գիշերայն գնալ, գաղտ խոյս տալ.


Գիջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to get humid, to become damp;
to pollute one's self.

NBHL (1)

Աչք մեր գիճացեալ են արտասուօք ի կծուութենէ ծխոյ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Գիսակ, աց

See full entry →

s.

head of hair, long hair.

NBHL (2)

Զեօթանեսին գիսակս գլխոյ. (Դտ. ՟Ժ՟Զ. 13 = 19։)

Ցմօտակայսն հարցանես եւ ցվարսավիրայսն, եթէ գեղեցի՞կս զգիսակսդ յօրինեաց։ Խոնարհութիւն այնր գլխոյ ո՛չ վարսք են, եւ ո՛չ գիսակք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։ ՟Բ. 22։)


Գիտեմ, տացի

See full entry →

va.

to know, to perceive;
to learn, to understand;
to feel, to recognize;
to be able;
to consider, to observe, to note;
to believe;
to know, to have a carnal connection with;
ոչ —, to be ignorant of, not to know;
— զայր or զկին, to lie with a man or woman;
ոչ գիտէ զամօթ, he has no shame;
քաջ, ճարտար գիտեմ զայն, I know it throughly;
չգիտեմ, I do not know, I am ignorant of it;
գիտասջիր, know ! չ— զի՛նչ առնել, to be at a loss what to do.

NBHL (1)

Զգլխոյն՝ յոյնք ոչ զիսկզբանէն գիտեն, այլ՝ կարճ ի կարճոյ. (Կիւրղ. ծն.։)


Գլխագար, աց

See full entry →

adj.

that has a headache;
dizzy, giddy;
whose hrains are disordered, mad;
— թմբրութիւն, dizziness.

NBHL (1)

Խանգարեալ գլխով. (եւ Խանգարիչ գլխոյ.)


Գլխագարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

head-ache;
madness;
giddiness.

NBHL (1)

Խանգարումն գլխոյ. ցաւ գլխոյ. եւ Գլխածանրութիւն.


Գլխագիր, գրաց

See full entry →

s.

initial, capital letter;
inscription, title.

NBHL (1)

Գիր դրոշմեալ ի վերայ գլխոյ կամ ի վերոյ քան զգլուխն.


Գլխադիր, դրի

See full entry →

s.

coif, head-dress;
where is the head of a Saint preserved.

NBHL (3)

ἑπίκρανον, τουπίκρανιον velamen, capitis ligamen, vitta Ծածկոյթ գլխոյ. գլխաշուք կանանց. եւ որ ինչ արկանի զգլխով եւ պարանոցաւ. լաչակ.

Ծածկոյթն այն գլխադիր ինչ է. (Նոննոս.։ Կամ որպէս յն. վերաձգելին, վերարկու (գլխոյ).)

Առնեն գլխադիրս գլխոյ ամենայն հասակաց։ Պատառեցից զգլխագիրսն ձեր. (Եզեկ. ՟Ժ՟Գ. 18. 21. եբր. (ըստ ոմանց՝ ուսանոց նման բարձկներոյ)։)


Գլխածանրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

heaviness of the head.

NBHL (1)

καρηβαρία gravedo capitis Ծանրութիւն գլխոյ՝ յարբեցութենէ, ի խօթութենէ, եւ այլն. որ եւ ասի ԾԱՆՐԱԳԼԽՈՒԹԻՒՆ, ԳԼԽԱԳԱՐՈՒԹԻՒՆ։ (Գաղիան.։)


Գլխակորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be ashamed.

NBHL (1)

Կորանալ գլխոյ. զերկիր նշմարել. անպատասխանի եւ ամօթապարտս գտանիլ. պատկառիլ.


Գլխահար, աց

See full entry →

s.

oppressor;
tomahawk.

NBHL (1)

Հարկանօղ գլխոյ. նեղիչ. բռնաւոր. պատիժ.