Definitions containing the research տի : 10000 Results

Խնկազգեաց

See full entry →

adj.

carrying incense, aromatic gums, or precious ointments.

NBHL (1)

Կցորդելով ընդ խնկազգեստիցն՝ խառնեսցես ի յանուշութիւն կազմութեան իւղոյն. (Նար. ՟Լ՟Գ։)


Խնկազգեստ

See full entry →

cf. Խնկազգեաց.

NBHL (1)

Կցորդելով ընդ խնկազգեստիցն՝ խառնեսցես ի յանուշութիւն կազմութեան իւղոյն. (Նար. ՟Լ՟Գ։)


Խնկալի

See full entry →

cf. Խնկալիր.

NBHL (1)

Տուփ ես խնկալի ... տիրամայր։ Ոսկիապատ բուրուառ խնկալի։ Խնկալի հովիտ զմռսի. (Տաղ.։ եւ Գանձ.։)


Խնկալիր

See full entry →

adj.

full of incense, odoriferous;
praiseworthy, honourable.

NBHL (1)

Տուփ ես խնկալի ... տիրամայր։ Ոսկիապատ բուրուառ խնկալի։ Խնկալի հովիտ զմռսի. (Տաղ.։ եւ Գանձ.։)


Խնկակալ, աց

See full entry →

s.

altar to burn incense upon;
censer.

NBHL (1)

Եւ արասցես զքաւութիւնն խնկակալ յոսկւոյ սրբոյ։ Արասցես սեղան խնկակալ խնկոց յանփուտ փայտից. (Ել. ՟Ի՟Ե. 17։ ՟Լ. 1։)


Խնկաղաց, աց

See full entry →

s.

mortar for pounding incense;
incense-box;
perfumer.

NBHL (1)

Զայն իւղ կազմեսցուք առաւել յարգի քան զամենայն խնկաղացաց, որ յողորմութենէն եւ ի հոգեւոր շնորհացն կազմի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Բ։)


Խնկանոց, աց

See full entry →

cf. Խնկաման.

NBHL (1)

Խնգանոցն զաստուածածնին բերէ խորհուրդ. իսկ բուրուառն զհրեշտակապետին ցուցանէ աւետարանութիւն առ կոյսն սուրբ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Խնկարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incensing.

NBHL (2)

Զնոյն տաճար տիրական՝ խնկարկութեանհաստողին սահման. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)

Քահանայապետին սկիզբն առնել խնկրկութեամբն ի սեղանն։ Նաբադայ եւ աբդիու խոտորնակ խնկարկութիւնն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Խնկեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to incense;
to perfume;
to embalm;
to offer up, to offer;
to intoxicate;
to praise, to honour, to adore;
to extol, to flatter, to flatter grossly.

NBHL (2)

Կամ որպէս Յարգել. մեծարել. բարեբանել. օրհնել. ուստի եւ Խնկեալ ասի, որպէս խնկելի, կամ խնկաւոր. (զորս տեսցես)

Եկեղգցւոյս շինուածոյ, որ յաշակերտացվերնոցն խնկեցաւ։ Որ աւետարանաւն կենաց խնկիս յարակայ։ Կատարեալ է բան քո խնկեալ։ Մեծասցի անուն հզօրիդ խնկեալ։ Ինքն է աստուած խնկեալ տիրապէս։ Փառաց խնկելոյն։ Խնկեալկնիք արքունակն պատկերիդ։ Խնկեալ խորհրդով։ Ի ձեռն աղօթից եւ ընտիր վարուց խնկելոց. (Նար.։) (յորս ինչ նչ բերի եւ ի նախկին նշանակութիւնս։)


Խշտեակ, եկաց

See full entry →

s.

bedstead, pallet, truckle-bed;
halting-place;
den, haunt, lair, cave of wild beasts.

NBHL (2)

στιβάς stratum. Խշտի փոքր կամ անարգ.

Ի խոտեղէն խշտեկին հանգչիցին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Խոզամիտ

See full entry →

adj.

pig-headed;
swinish, dirty, filthy.

NBHL (1)

Առն խոզամտի ոչ գոյ սիրելի երբէք. (Ոսկիփոր.։)


Խոզեան

See full entry →

s. pl.

hogs, swine.

NBHL (2)

Ելեալ դեւքն յառնէն մտին ի խոզեանն. (Ղկ. ՟Ը. 33։)

Զմեծամեծ խոզեանն եդեալ ի գիրկսն (քահանայիցն սպանելոց՝) առ ի նախատինս մեզ, եւ այպն կատականաց տեսողացն. (Լաստ. ՟Ժ՟Բ։)


Խոզենի, ենւոյ, ենեաց

See full entry →

adj. s.

swinish, hoggish;
pork.

NBHL (1)

Ստիպէին ուտել զխոզենի։ Ուտէին զխոզենին. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 18։ Ես. ՟Կ՟Ե. 4։)


Խոխոմեմ, եցի

See full entry →

va.

to bathe, to water.

NBHL (1)

Խոխոմեալ արբուցանեն զտունկս դրախտին. (Թէոդոր. կուս.։)


Խոխոտեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to think, to invent, to attempt, to try.

NBHL (1)

Բանս բամբասանաց զսրբոյ կաթողիկոսէն խոխոտեալ յօդէին։ Մի՛ ոք զնոյն անցս չարչարանաց, եւ զձաղանս եւ զձաղկանս խոխոտիցի կրել։ Կայր փոքր մի ի վերայ հատածի միջոյն, եւխոխոտէր խօսել. (Յհ. կթ.։)


Խոկամ, ացայ, ացի

See full entry →

va.

to think, to reflect, to meditate, to consider, to contemplate, to imagine.

NBHL (3)

Խոկասցի ի սրտի իւրում. (Օր. ՟Ի՟Թ. 19։)

Մտածօրէն յանձն իմ խոկացայ. (Պղատ. տիմ.։)

Խոկալ ի սէր պատուիրանին աստուծոյ, կամ յերկնայինսն, կամ յերկիրս, կամ առ աստուած անզբաղ եւ մաքուր սրտիւ, կամ ի գործիական առաքինութիւնս. (Խոսր.։ Նանայ.։ Լմբ. իմ.։)


Խոհական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

thoughtful, prudent, wise, judicious, sensible, intelligent, cautious, provident, circumspect, discreet;
—ն, intellect, intelligence, reason, judgment.

NBHL (1)

Արհեստից, յորս խոհականն զարգացեալ յառաջադիմութիւն. (Պիտ.։)


Խոհականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prudence, wisdom, discretion, wariness, circumspection, cautiousness, good sense.

NBHL (2)

Չորք են առաքինութիւնք հոգւոյ. արիութիւն, արդարութիւն, խոհականութիւն, ողջախոհութիւն։ Ուստի բան (միտքն) խոհականութեամբ զարդարեալ գոյ. (Սահմ. ՟Ժ։ Լմբ. սղ.։ Գր. հր.։)

Էր նիւթ այսպիսոյ խոհականութեան դաշնաւորութիւն մտերմութեան՝ որ ի կիւրոսէ առ տիգրան. (Խոր. ՟Ա. 24։)


Խոհակեր, աց

See full entry →

s.

cook, man-cook.

NBHL (1)

ԽՈՀԱԿԵՐՔ գ. իբր Խոհակերութիւն. Խահ. խորտիկ.


Խոհակերապետ

See full entry →

s.

chief-cook;
chief executioner.

NBHL (1)

Նաբուզարդան խոհակեր։ Ուստի յայտ է զի կամ նոյն այր միանգամայն էր գլուխ խոհակերաց եւ դահճաց, եւ կամ զի դահլիճն է իբրու յօշոտի մսոյ. քանզի եւ արմատ յն. ձայնիս մա՛ղիռոս, է մասսօ, այսինքն մալել, ծեծել. Իսկ իտ. մասսառէ՝ է սպանանել։


Խոհակերոց, աց

See full entry →

s.

kitchen;
անօթք —ի, utensils;
cf. Խահարան.

NBHL (1)

Այն մարդն՝ որ ի խոհակերնոցին կայր։ Էին երեսք նորա ի խոհակերնոցէ անտի եւ ի պահոցն այլայլեալ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Խոհակերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Խահարարութիւն.

NBHL (1)

Եթէ ցանկութեամբ եւ խոհակերութեամբ զհետ ընթանայ։ Էին երեսք նորա ի խոհակերութենէ անտի եւ ի պահոցն այլայլեալ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ժ՟Դ. ըստ ձ։)


Խոհանոց

See full entry →

cf. Խոհակերոց.

NBHL (1)

cf. ԽՈՀԱԿԵՐՈՑ. Զծառայութիւն պարտիզին եւ խոհանոցին ոչ խափանել. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Խոհարան

See full entry →

s.

intellect, sense.

NBHL (2)

Ցնծայր ամենայն խոհարան լսողացն որպէս բազմախորտիկս անուշահոտ ճաշակօք. (Փարպ։)

Ի հոլովմանց խոհարանի իշխանական սրտին։ Աղքատիմաստ իմոց խոհարանաց շարժումն. (Արծր. Դ. 2. 11։)


Խոհեմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sober-mindedness.

NBHL (1)

Զխոհեմութիւն միջնահարիսպ աստանօր ի մէջ սոցունց եդեալ։ Եւ զայն իսկ մասն հոգւոյն՝ որ հաղորդեալ էր արութեան եւ զաւման մարտական գոլով, բնակեցուցին հպագոյն ի գլուխն՝ ի մէջ խոհեմութեանցն եւ պորտոյն սերտեալ. (Պղատ. տիմ.։)


Խոհերական, ի, աց

See full entry →

adj.

muddy, dirty, filthy, impure, obscene;
— ձեռք, unclean hands.

NBHL (1)

Ո՛վ խոհերականդ ի սրբոց, ով արբշիռդ ի պարկեշտից. (Նար. ՟Ը։)


Խողխողեմ, եցի

See full entry →

va.

to butcher, to slaughter, to kill, to massacre.

NBHL (1)

Գայլ ապականիչ յարձակեալ՝ խողխողէր զընտիրսն ի հօտէ գառանց։ Խողխողեցայք պատարագ ընդունելի. (Շար.։)


Խողխողումն, ման

See full entry →

s.

act of killing, massacre, carnage.

NBHL (1)

Վասն խողխողման արքայի։ Անհնարին խողխողումն ի վերայ մարտիկ ղօրացն հասուցանէին. (Յհ. կթ.։)


Խողխոջանք

See full entry →

s.

cf. Խոխոջանք.

NBHL (1)

Խոխոջք. Խոխոջիւն. ուստի՝ Զառ ի վայր խողխոջանք՝ է արտաթորութիւն կամ թափումն կղկղանաց.


Խողովակ, աց

See full entry →

s.

pipe, tube, canal, conduit;
— ջրոյ, spout.

NBHL (2)

Որպէս ասաց ժանտն եւտիքէս, թէ ոչ մարմին առ իսկապէս, այլ առ աչօք անց ընդ կուսին՝ խողովակի նմանապէս. (Շ. խոստ.։)

Իբրու խողովակօք ի ձեռն մարմնոյն առնէ զկերակրոցն հոսմունքն. (Պղատ. տիմ.։)


Խոյզ, խուզից

See full entry →

s.

search, inquisition, inquest, perquisition, research, examination;
— եւ խնդիր, strict inquiry;
— արկանել, ի— եւ ի խնդիր արկանել, ի— եւ ի խնդիր լինել, — եւ խնդիր առնել, to search, to examine, to inquire strictly, to pry into;
— եւ խնդիր առնել ումեք, to be in search of, to trace, to follow the tracks.

NBHL (1)

Ի զանազան կարծիս եւ յերեւմունս բարժանեալս խուզիւք եւ խնդրովք. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Խոյլ, խուլից

See full entry →

s.

swelling, blotch;
schirrus, scrolula;
— պարանոցի, wen, goitre.


Խոյրադիր

See full entry →

adj.

crowning, covering anothers head.

NBHL (1)

Մեծն յոհաննէս որդի քահանայապետին, նորուն վակասիր քահանայութեան՝ խոյրագիր պատուին. (Ագաթ.։)


Խոնարհագոյն

See full entry →

adj. adv.

inferior;
lower;
below.

NBHL (2)

Առաւել խոնարհ սրտիւ կամ սիրտ.

Անտի ելեալ խոնարհագոյն նաւեցաք ի կիպրոս։ նաւեցաք խոնարհագոյն ի կրետէ. (Գծ. ՟Ի՟Է. 4. եւ 7։)


Խոնարհամիտ

See full entry →

adj.

humble, meek, modest.

NBHL (1)

ταπεινόφρων humilis, qui est animo humili. Խոնարհ մտօք կամ սրտիւ. խոնարհասիրտ. հակադրեալ բարձրամտի կամ մեծամտի.


Ժ (jé)

See full entry →

s.

the tenth letter of the alphabet, and the sixth of the consonants;
ten, tenth.

NBHL (1)

Ժ. Զկնի տասներորդ դարու ի յաճախել գաղղիացւոց յարեւելս, որպէս նոքա ժ հնչէին զյունական տառդ γ եւ լատ. g, որ լինին ի մեզ գ, եմուտ եւ առ ոմանս ի հայոց գրել ժ ի բառս ինչ, ուր սովորաբար եդեալ լինէր գ, ուստի եղեւ անխիտր գրել՝ մագիստրոս, եւ մաժիստռ. դիոգինէս, եւ դիոժէն. տէր յովհան, եւ կիւռժան. որպէս եւ պերփեռուժէն, իբրու պորփիւրոգէն, այն է ծիրանածին։ այլ առաւել անհեթեթ է գրչութիւնն ի (Քեր. Մագ. եւ Երզն.)


Ժախ

See full entry →

cf. Ժահ.

NBHL (1)

Իսկ ռմկ. Ժախ կամ ժէխ, է Աւելուք տանն. աւլուք. չէոր չէոփ։ Ուստի եւ Ժէխնոց կամ Ժախնոց ՝ է Աղբեւք. չէօփլիւք. եւ Քառաջ։


Ժահահոտ, ոյ, ի

See full entry →

adj. s.

stinking, mephitic, infectious, fetid;
շունչ —, foul or tainted breath;
տեծղի —, stinking hole;
infected spot;
— առնել, to infect, to taint;
cf. Ժահահոտութիւն.

NBHL (1)

Ժանտ ախտիւ լցեալ՝ ժահահոտ եղէ. (Ժմ.։)


Ժամաբաշխ, ից

See full entry →

s.

astrologer, caster of nativities.

NBHL (2)

ὠρονόμος horas distribuens, vel regens Աստեղագէտ ծննդաբան, որ ըստ մտի բաշխէ զժամս ծագման աստեղաց՝ առ ի գուշակել զբախտ մանկան ծնելոյ յայն ինչ պահու.

Եթէ այլուր եւս դիպեսցի ժամաբաշխն եւ րոպէահամարն արտաքոյ տանն, ուր ծնաւ մանուկն, եւ ի նմին ժամաբաշխ րոպէահամար աստղագիտին պարտ եւ պատշաճ է փոյթ յանձին ունել առ ի գիտել ճանաչել զժամ մանկան՝ ուր ծնաւ. (Վեցօր. ՟Զ։)


Ժամադէտ

See full entry →

s.

horoscope, nativity.

NBHL (2)

Զեօթն աստեղսն եւ ժամադէտ ... երմէս զմրխտեայ, եւ ժամադէտն լիկտինոս. (Պտմ. աղեքս.։)

Երկակի տրոհեալ քառակի միջօրէի եւ ժամադիտի շարժմամբ. լինի իմանալ կա՛մ զաստղն, կամ զգործին դիտելոյ զաստեղս։


Ժամադիր

See full entry →

adj. s.

appointed, settled, fixed, assigned;
cf. Ժամագրութիւն;
— առնել՝ լինել, to make an appointment, to appoint, to assign the place, time, or day of meeting, or rendez-vous, cf. Ժամադրեմ, cf. Ժամանակեմ.

NBHL (1)

Յետ ժամանակեալ ժամադիր ժամուն եկին։ Զմե՛ զժամադիր սաստիկ հրամանի զօրհասաւ անցեալ հրէայք՝ եւ զայս օր կեցեալ գտանին. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 14։)


Ժամադրեմ, եցի

See full entry →

va.

"cf. Ժամադիր առնել;
ի ժամադրեալն պահու, at the appointed time."

NBHL (1)

Տանելով հզօրապես ի մարտին ժամադրեալ տեղի. (Պիտ.։)


Ժամանակագիր

See full entry →

s. adj.

chrnicler, chronologist;
chronological;
cf. Ժամանակագիրք.

NBHL (1)

Ասացեալ ժամանակագիրք փարթամագոյնս գրեցին անխտիր հայի ի մատենագիրս եւ ի մատեանս գլխովին։


Ժամանակեայ, կէից

See full entry →

adj.

temporary;
transitory;
—կեայ վարձք, temporal or mundane rewards;
—կեայք, earthly riches;
temporality;
—կեան, genitive of Ժամանակ.

NBHL (1)

Կարծեօք են բարիք, զորովք զանց առնելի է իբրեւ զժամանակէիւք եւ զնուաստիւք։ Այսոքիկ ժամանակեայց եւ այլոց ոմանց մարմնոցլ տիրապէս ասի. (Նիւս. կուս. եւ Նիւս. կազմ.։)


Ժամանակեմ, եցի

See full entry →

va.

to assign, appoint or fix a term.

NBHL (1)

Նստին դեգերեալք ժամանակեալք ի մի ժամադրութիւն. (Վեցօր.։)


Ժամանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to arrive;
to happen, to come to pass;
to ripen;
to be able;
to have time or leisure;
ոչ —, to have no time;
to be unable;
— ի գահ թագաւորութեան, to gain the throne, to succeed to the throne;
ժաշամեցին արդիւնքն՝ բանիցն, the words are realized.

NBHL (1)

ԺԱՄԱՆԵԼ. εὑκαιρέω, δύναμαι opportunitatem nanciscor, vacat mihi, possum οὑ φθάνω non possum Ժամանակ գտանել. պարապ առնուլ. ձեռնահաս լինել. բաւել. կարել. ատիկել. ժմնել.


Ժամավաճառ, աց

See full entry →

adj.

that kills, or loses time, loitering, lounging, trifling;
— լինել, to kill, or lose time, to trifle, to loiter, to while away.

NBHL (1)

Ճշմարտիւ գիտեմ, եթէ ժամավաճառ լինիք. (Դան. ՟Բ. 8։)


Ժամատուն, տան

See full entry →

s.

parsonage-house, vicarage;
— Հրէից, synagogue, Jewish chapel.

NBHL (2)

Զժամատունն որ առաջի սուրբ կարապետին էր. (Լաստ. ՟Ի՟Ա։)

ԺԱՄԱՏՈՒՆ ՀՐէԻՑ. որպէս Աղոթանոց նոցա. սինովա, սինագովգա. (այսինքն ժողովարան)։ Ոսկիփոր.։ Որպէս եւ այլազգիացն ճամի ասի, իբր ժողովատեղի. ուստի եւ զժամն՝ ոմանք Ճամ ասեն։


Ժամացոյց, ցուցից

See full entry →

s.

clock;
watch;
— ճօճանակաւոր, pendulum;
— ծովային, chronometer;
cf. Ժամանակաչափ;
— ելեքտրական, electric clock;
— արեւային, sun-dial;
— աւազի, hour-glass;
— ջրոյ, clepsydra;
խասխաւոր —, anchor watch;
գլանաւոր —, lever watch;
գլխալար —, keyless watch;
հնչակ —, repeater, repeating watch;
զարթուցիչ —, alarum (watch or clock);
երաժշտակ —, musical watch;
ինքնահնչակ —, striking watch, hour and quarter watch;
րոպէացոյց —, seconds-watch;
ութօրեայ լարելի —, eight-day clock;
ուզզել զ—, to set one's watch right;
լարել զ—, to wind up a clock;
քակել զ—, to take a clock to pieces;
բանալի —ցուցի, watch-key;
տուփ, պատեան —ցուցի, watch-case;
թնդիւն, զարկ —ցուցի, tick-tack;
հնչել —ցուցի, to strike;
cf. Ժամ.

NBHL (1)

Ընթացից զստուերդ աստիճանացդ, ընդ որս իջեալ է ի ժամացոյց ետ կազմել աքազ. զի անսխալ զժամս աւուրն ի նոցանէ գիտասցէ. (Գէ. ես.։)


Ժանգ, ոյ

See full entry →

s.

rust, verdigris, oxyde;
rustiness;
venom, poison;
moss;
blight, mildew;
plague, pestilence.

NBHL (1)

Ժանգ՝ որ կռուի յերկաթուստի ելանէ. մաշէ զնա եւ վատնէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)