Definitions containing the research սատան : 502 Results

Կորուստ, րստեան

See full entry →

s.

loss;
waste;
damage;
disadvantage;
misfortune;
perdition, ruin, destruction;
lost thing;
ի — մատնել, to perish, to be lost;
ի — մատնիլ, to lose, to cause to perish;
to kill;
անձամբ զանձն ի — մատնել, to cause one's own ruin;
ի — ընթանալ, to hasten to one's destruction;
լինել մերձ ի — or յափն կորստեան, to be upon the brink of ruin or destruction;
մեծամեծ —ս տուժել, to suffer heavy losses;
*կորստով վաճառել, to sell at a loss;
դիմէ ի — իւր, he hastens to his ruin.

NBHL (1)

Որդի կորստեան, այսինքն որդի սատանայի կորուսչի. (Եփր. ՟ա. թես.։)


Կռուանոց, աց

See full entry →

s.

wrestling-place, palcestra, arena, lists, tilt-yard;
battle-field.

NBHL (1)

Թողեալ է զսատանայ իբրեւ ի հրահանգս կռուանոցաց յաշխարհի. (Եզնիկ.։)


Կռփեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

"cf. Կռուփս հանեմ;
" to vex, to plague, to use ill, to injure or affront contumeliously, to outrage;
— զաղքատս, to smite with the fist of wickedness;
to trample the poor under foot, to oppress.

NBHL (1)

Հրեշտակ սատան՝ կռփել զիս. (՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 7։)


Կռփիչ

See full entry →

s.

who strikes with the fist;
who uses harshly.

NBHL (1)

Նմա տուաւ հրեշտակ կռփիչ սատան. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Կրթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

exercise, practice discipline, instruction;
հոգեւոր —, spiritual exercises;
— մարմնոյ, gymnastics.

NBHL (1)

Բազում կրթութեամբքն յաղթեսցէ թշնամւոյն սատանայի։ Վասն բազում կրթութեանն որոգինեսի յուսումն յունաց. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 1։ ՟Զ. 19։)


Կարգապետ, աց

See full entry →

s.

chief, founder or general of an order;
Grand-Master.

NBHL (1)

Երանի թէ ոչ էր լեալ սատանայ, այլ էր մնացեալ ի կարգին՝ յորում ի սկզբանն կարգեցաւ ի կարգապետէն. (Բրս. չար.։)


Կարթ, ից

See full entry →

s.

fish-hook, fishing-line;
line, rod;
spur;
hook, crook;
nosering;
shin-bone, tibia;
— ընկենուլ, to throw a hook, to cast a line.

NBHL (1)

անկանէր ի կարթն սատանայի. (Վրք. ածաբ.։)


Կարծրութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

hardness, firmness, solidity;
asperity, roughness, inflexibility.

NBHL (1)

Թէ գիտիցէ ոք զանձին կարծրութիւն ընդ սատանայի մարտնչել. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Կաւատ, ից

See full entry →

s.

ruffian, pander, pimp, go-between;
կին —, procuress, bawd, go-between.

NBHL (1)

Պատուէր տամք եւ կանանց ազգի, մի՛ ոք նմանօղ լիցի օձին՝ գործի լինելով սատանայի. (զոր եւ կաւատն անուանեն. Շ. ընդհ.։)


Կաքաւեմ, եցի

See full entry →

vn. fig.

to dance, to skip;
to bound;
to laugh at, to deride;
cf. Կռիւ.

NBHL (1)

Որպէս ի միջէ միաբանութենէ յամենեսեան կաքաւեաց սատանայ. (Երզն. մտթ.։)


Կեղծիք, ծեաց

See full entry →

s. adv.

dissimulation, feint, sham, fiction, counterfeit, forgery, fable, idle fancy, crotchet, fantasy, chimera;
կեղծեօք, fictitiously.

NBHL (1)

Սիրով կոչեցի զնոսա, եւ առանց կեղծեաց։ Ստութիւն եւ դաւաճանութիւն կեղծեացն սատանայի. (Լմբ. ովս. եւ Լմբ. սղ.։)


Կերակուր, կրոց

See full entry →

s.

meat, eatables, nourishment, aliment, subsistence, food, victuals;
repast;
bait, food, provender, pasture;
prey;
fuel;
ունի՞ք ինչ —, have you any thing to eat ? — եւ ըմպելի, eating & drinking;
քաղցր ի —, sweet to eat;
— վատառողջ, misdiet;
առողջարար —, wholesome food;
ազնիւ՝ քաղցրանամ՝ փափուկ —ք, exquisite, delicious, dainty meats;
թշնամիք մեր՝ — մեր են, we can eat up our enemies like bread;
մատնելոց են նոքա ի — ձեզ, they shall be your prey;
— տալ՝ արկանել, to give to eat, to feed;
առնուլ ի —, to take for nourishment;
— առնուլ, to eat, to feed, to take food;
— լինել, to be the prey of;
— սրոյ առնել, to put to the sword;
— լինել հրոյ, to be for fuel to the flames;
—ք որովայնի եւ որովայն — կրոց, meats for the belly the belly for meats;
cf. Զուգեմ.

NBHL (1)

Պտուղ ի կերակուր։ Խոտ դալար ի կերակուր։ Յամենայն կերակրոց՝զոր ուտիցէք։ Որս նորա կերակուր էր նմա։ Կոկորդ զկերակուրս ճաշակէ։ Ի կերչէ ել կերակուր։ Խնդրեն յաստուծոյ զկերակուրս իւրեանց։ Մրջիւնառիւծն սատանեցաւ առ ի չգոյէ կերակրոյ։ Զազգ անուշակ կերակրոյն։ Կերակուր նորա էր մարախ եւ մեղր վայրենի։ Ոգի առաւել է քան զկերակուր։ Արժանի՛ է մշակն կերակրոյ իւրում։ Կերակրովք եւ ըմպելեօք։ Ամենեքին զնոյն զհոգեւոր զկերակուրն կերան.եւ այլն։


Կերիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s.

eating, tearing, devouring;
gnawing;
corroding;
weevil, worm;
moth.

NBHL (1)

Ի ձեւ սորա (տղրկի) իմանամք զկերիչ չարն բոլոր կենդանեացս զսատանայ. (Համամ առակ.։)


Ծախ, ուց

See full entry →

s.

outlay, expenditure;
cost;
expense;
consumption;
waste, damage;
sale;
մանր —ք, trifling expenses;
տարապարտ՝ աւելորդ —ք, useless, superflous, exhorbitant expenses;
առանց ծախուց, gratis;
սակաւ ծախիւք, at a slight cost, cheap;
—իւք իմովք, ազգին, բարեկամին, at my, at the nation, at his friends cost or expense;
ծախս առնել, առնել —ս մեծամեծս, to expend;
to make great expenses, to spend a great deal;
to live in great stile.

NBHL (1)

Բիւրս ընչեղաց ծախոյ պատճառս դնելով (սատանայ). (Բրս. սղ.։)


Ծածկոյթ, կութի

See full entry →

s.

hiding, concealment, secret;
cover, covering;
dress;
եր զխաւար ի —իւր, he made darkness his secret place;
— թաղման, shroud;
— անկողմոյ, counterpane;
— կահուց, cover;
— կառաց, hammer-cloth;
— ձիոց, horse-cloth;
housing;
— նաւուց, awning.

NBHL (1)

Փորձի ի սատանայէ ի ձեռն ծածկութիս, այսինքն է մարմնոյն. (Ղեւոնդ.։)


Ծանրալուծ

See full entry →

adj.

whose yoke is heavy;
burdeuous, hard.

NBHL (1)

Կամ վէմ (իմա՛) զբուռն ծանրալուծն սատանայ պահակն մեղաց. (Մամբր.։ Ճ. ՟Թ.։)


Ծառայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

service, office;
servitude, slavery, captivity, yoke;
vassalage, dependence, subjection;
ի— արկանել՝ կացուցանել՝ նուաճել, ի հարկի ծառայութեան կացուցանել, to subjugate, to reduce to slavery;
— առնել, հարկանել, մատուցանել, to serve, to render service.

NBHL (1)

Ծառայութիւն մեղաց, կամ ախտից, կամ սատանայի։ Ծառայութեանն լուծ, եւ այլն. (Խոսր.։ Պիտ.։ Յճխ.։ Նար.։)


Կերպ, ից

See full entry →

s. adj.

form, figure, shape, cut, fashion, make;
aspect, look, appearance, air, deportment;
կերպս ի կերպս, in many shapes or forms;
in many ways, diverse;
կերպս ի կերպս լինել, to assume a borrowed shape or appearance, to be disguised, dissembled or concealed;
ի կերպս կերպս առնել, to transform into various shapes.

NBHL (1)

Զոր օրինակ եւ սատանայ (ի փորձելն զքրիստոս) ի կերպս կերպս եղեւ ի լուսաւոր հրեշտակի, սյնպէս եւ ի կերպս կերպս առնէ զպաշտոնեայս իւր։ Ի նմանութիւնս կերպս կերպս ծերոյ եւ սկայի եւ այլոց եւս երեւեցաւ նոցա. (Եփր. կոր. եւ Եփր. եբր.։)


Կծծի

See full entry →

adj.

stingy, saving, scurvy, niggard, beggarly, paltry, shabby, mean, sordid, penurious, parsimonious, avaricious, covetous;
filthy, dirty, impure, unchaste.

NBHL (1)

Եւ մի՛ սուրբ բերանք զաղտեզի եւ զկծծի բանս խօսեսցին։ Անէ՛ծք այնպիսի կծծի բանից, որք ի սատանյէն բղխեցին. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Է. եւ ՟Ի։)


Կծծանք

See full entry →

s.

shabbiness, meanness, avarice, stinginess, penu-riousness, sordidness, parsimoniousness, sordid avarice;
impurity, foulness.


Կծծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կծծանք.


Կոխան

See full entry →

s. adj.

cf. Կոխ. — առնել, դնել, to tread, to tread upon, to trample or tread under foot;
— լինել, կալ, to be trodden, trampled under foot;
— տալ, cf. Տալ ի կոխ.

NBHL (1)

Եւ զսատանայ կոխան տայր հաւատացելոց իւրոց. (Ագաթ.։)


Կոծեմ, եցի

See full entry →

va.

to beat, to strike, to reiterate blows.

NBHL (1)

Կարծիցես զդէմս սատանայի, կանգնիցես զնշանակ յաղթութեանն. (Ոսկ. եբր. ՟Ե։)


Հնար, ի, ից

See full entry →

s. rhet. v. imp.

means, way, expedient;
way, egress;
resource;
solicitude, utmost diligence;
industry, invention, ingenuity;
deceit, artifice, insidiousness, fraud, trick, intrigue;
style, method;
—ք պատերազմի, stratagem;
—ք հայթայթանաց, remedy, means, way;
—ք բժշկութեան, remedy, cure, medicament, medicine, physic;
չարարուեստ, չարիմաց, ճարտարիմաց or խորամանկ —ք, artfulness, craft, shuffling, artifice, cunning, dodge, intrigue, wiles and shifts;
—ս հնարել, խորհել, իմանալ, ի —ս հայթայթանաց մտանել, to bethink oneself of a device or expedient, to tax one's ingenuity, to contrive, to adopt or employ means to;
հնարել ումեք —ս, to deceive, to cheat, to dwindle, to defraud;
to plot, to machinate;
իմանալ զամենայն —ս, to be fertile in expedients;
յանհնար —ս մտանել, to be wavering, irresolute, to vacillate, to hesitate;
to know not which way to turn oneself;
զամենայն —ս հնարել, ի զանազան —ս մտանել, to bend all one's mind to, to task all one's powers of ingenuity and application, to do one's utmost, to use one's utmost endeavours, to do all or any thing one can, to strive with might and main, to try every art, to leave nothing untried, to leave no stone unturned, to move heaven and earth;
որպէսի —ս եւ իմանայցէ ոք, whatever artifice one may employ;
բիւր ազգի ազգի —ս հնարէր, he used a thousand stratagems;
—իւք իմն ուղղեցի, I found means to rectify;
enthymeme;
— է, — ինչ իցէ, it is possible, it can be done, it may be;
չէ —, չիք —, չիք ինչ —, it is impossible, it can't be;
it is done;
եթէ գոյր —, if it were possible;
որքան — է, as much as possible, as much as one can;
— էր նմա, he could have done it;
որ —դ ես անհնարից, Thou, to whom nothing is impossible.

NBHL (1)

Խնդրէր նա հնարս ըմբռնել զնա։ Կալ ընդդէմ հնարից սատանայի։ Հնարեսցո՛ւք նմա հնարս։ Գիտէ գործել զոսկի եւ զարծաթ, եւ իմանալ զամենայն հնարս. (Եփես. ՟Զ. 11։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 40։ Երեմ. ՟Ի. 10։ ՟Բ. Մնաց. ՟Բ. 14։)


Հնարիմացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

artifice, cunning, trickery, wile, shift, craft.

NBHL (1)

Բանսարկուին հնարիմացութիւն։ Յամօ՛թ արա զամենայն հնարիմացութիւնս խորամանկութեան սատանայի։ Կեղծաւորութեամբ, եւ անօգուտ հնարիմացութեամբ։ Ի գիւտս հնարիմացութեան։ Բազում հնարիմացութեամբ վարէր զնոսա իբրեւ զօրավար։ Գողացան հնարիմացութեամբ զպտուղն օրհնութեան. (Աթ. ՟Դ։ Եփր. աղ.։ Արծր.։ Բրս. ՟խ. մկ.։ Երզն. ՟ժ. խորան.։)


Հոգեկորոյս

See full entry →

adj.

soul-destroying.

NBHL (1)

Հոգէկորոյս խորհուրդք սատանայի. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)


Հոմանի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s.

lover.


Ճգնաւոր, աց

See full entry →

s. adj.

hermit, anchorite, solitary, recluse;
martyr;
combatant, warrior, champion, athlete;
cf. Ճգնազգեաց.

NBHL (2)

ՃԳՆԱՒՈՐ. Առաքինի՝ մրցօղ ընդդէմ սատանայի, մարմնոյ, եւ աշխարհի.

Ճգնաւորք ասին, զի ընդդէմ սատանայի պատերազմաւ ճգնեցան. (Խոսր.։)


Ճգնեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ճգնեցուցանեմ.

NBHL (1)

Զմարմինս ճգնեն առանց ընտրողութեան։ Այս փայտս ճգնեաց եւ խայտառակեաց զսատանայ։ Պատառեաց համան փայտ մուրգքէի, ինքն ի նոյն ճգնեալ մեռաւ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)


Ճիւաղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

monstrosity.

NBHL (1)

Ի գարշելի դիւցական սատանայակիր բարուցն ճիւաղութենէ. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)


Հեծանելիք, լեաց

See full entry →

s.

beast, nag;
vehicle.


Հեղձամահ

See full entry →

adj.

choked;
strangled;
drowned;
— լինել, to be -;
— առնել, to choke, to stifle, to suffocate, to drown.

NBHL (1)

Չոգար խեղդեցար. սատանայ ստիպեաց հեղձամահ արագ լինել քեզ. (Զքր. կթ.։)


Հեղձիմ, ձայ

See full entry →

vn.

cf. Հեղձանիմ.


Հեղձնում, ձայ

See full entry →

vn.

cf. Հեղձանիմ.


Հեղձում, ձայ

See full entry →

vn.

cf. Հեղձանիմ.


Հեղձանիմ, ձայ

See full entry →

vn.

to choke, to be suffocated, stifled, drowned.


Հեշմակապատ

See full entry →

adj.

idolatrous.

NBHL (1)

Դիւապաշտ. դիցապաշտ. կռապարիշտ. (ի բառիցս էշմա՛կի. որ է ըստ վր. դեւ. սատանայ. եւ ըպատէթ. որ է ար. պատիւ. եւ կամ գրելի՝ Հեշմակապաշտ)


Հեռացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to remove, to put or set aside, to scatter, to avert, to keep off;
—ցո՛ ի քէն զկագ, avoid quarrelling.

NBHL (2)

Հեռացո՛ ի մէնջ տէր զխաբէութիւն սատանայի. (Ժմ.։)

Հեռացոյց ի նոցանէ զսատանայական խռովութիւն. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Հինամեայ

See full entry →

adj.

hoary, grey-headed;
inveterate.


Ծնունդ, ծննդեան, ծննոդոց

See full entry →

s.

childbirth, confinement, delivery, lying-in;
birth, nativity, filiation;
origin, rise, source;
generation, race, offspring;
infant or child;
fruit, production;
effect;
horoscope, nativity;
—ք, posterity, children, descendants;
խթումն ծննդեան, Christmas-eve;
— Քրիստոսի, Christmas, nativity of our Lord;
—ք or գիրք ծննդոց, Genesis;
վերստին —, regeneration, renewing;
միւսանգամ —, resurrection;
— մտաց, conception, conceit;
— լուսնի, new moon;
— փոխոյ, interest;
usury;
— կենդանեաց, brood, litter, covey;
մերձ ի —, near lying-in;
about to bring forth young;
կալ ի ծննդոց, to cease from bearing, to become sterile;
օր ծննրոց, anniversary of birth-day;
երկիր ծննդեան իմոյ, my native country or soil, birth-place, home.

NBHL (1)

Այդ բարբառ ծնունդ է սատանայական կամաց. (Մանդ. ՟Զ։)


Կագիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Կագեմ.


Հակառակ, աց

See full entry →

adj. prep. adv. adv. fig.

contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.

NBHL (4)

σατάν, Satan. Հակառակորդ. սատան. սատանայ. սաթան. թ. շէյթան. տիւշմէն.

Յարոյց տէր սատան սողոմոնի ղռաղոն, եւ եղեւ հակառակ իսրայէլի զամենայն աւուրս սողոմոնի. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ա. 23=25։)

Ամենայն որ բարւոյ հակառակ կայ, սատանայ անուանի. (Յճխ. ՟Ի։)

Յաւելու ղուկաս եւ այլ իմն ի բանս հակառակին (այսինքն սատանային). (Շ. մտթ.։)


Հակառակամարտ, ից

See full entry →

adj. s.

opponent, adversary, antagonist;
contest, resistance;
combat, conflict.

NBHL (1)

Յամենայն սատանայական հակառակամարտութեանց. (Լմբ. սղ.։)


Հակառակամարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

antagonism.

NBHL (1)

Յամենայն սատանայական հակառակամարտութեանց. (Լմբ. սղ.։)


Հակառակասէր

See full entry →

adj.

quarrelsome, mischief-making, meddlesome, seditious, mutinous, litigious;
— միտք, spirit of contradiction, of contrariety.

NBHL (1)

Զհակառակասէր զսատանայ անուն ժառանգեաց։ Հակառակասէր աստուածամարտն ի վայր կործանեալ։ Որ զհակառակասէր եւ զդժնդակ վարս ուղղէ. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Զ. եւ ՟Ե։)


Հակառակորդ, աց

See full entry →

s.

adversary, antagonist, rival, enemy;
demon.

NBHL (2)

ὐπενάντιος, ἁντικείμενος, ἁντίδικος adversarius, inimicus, contrarius եւ այլն. Հակառակօղ. թշնամի. ոսոխ. սատան. սատանայ. Տե՛ս (Ծն. ՟Ի՟Բ. 17։ Ել. ՟Ի՟Գ. 27։ Ղեւտ. ՟Ի՟Գ. 27։ Ես.։ ՟Ի՟Զ. 11։ ՟Խ՟Ա. 11։ ՟Կ՟Զ. 6։ Իմ. ՟Բ. 18։)

Զորս տիրացեալս ինքեանց եւ հակառակորդս գիտեն։ Ո՞վ է հակառակորդն բարւոյն, եթէ ոչ սատանայ. (Խոսր.։)


Կախաղան, աց

See full entry →

s.

gibbet, gallows;
հանել ի —, to hang by the neck, to hang up a criminal;
արժանի —ի, that deserves hanging;
criminal;
գործ —աւ, hanging, suspended or pensile work.

NBHL (1)

Զսատանայ՝ զամենայն աւուրս տնօրէնութեան քրիստոսի՝ ի հնարավորութիւն եւ ի կախաղանի եւ ի տարակուսանս պահեաց մինչեւ ի խաչն. (Լծ. կոչ.։)


Կրկնեմ, եցի

See full entry →

va.

to double, to redouble, to increase;
to fold, to plait, to turn down or in;
to tell or say again, to repeat, to reiterate;
to reply, to rejoin, to resume;
ստէպ — զբանն, to inculcate;
— ցաւոց, to relapse.

NBHL (1)

Կրկնեաց անդրէն սատանայ եւ ասէ ցտէր։ Կրկնեալ անդրէն յոբայ՝ ասէ։ Դարձեալ կրկնեալ տեառն յամպոյն՝ ասէ զյոբ.եւ այլն։


Ճակատեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ճակատեցուցանեմ.

NBHL (1)

Եւ այս իսկ սատանայի խարդախութեանն գործ է, ընդդէմ ճշմարտութեան զմոլորութիւնն ճակատել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 21։)


Ճակատեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to put or arrange an army in order of battle, to draw up, to marshal, to array.

NBHL (1)

Եւ այս իսկ սատանայի խարդախութեանն գործ է, ընդդէմ ճշմարտութեան զմոլորութիւնն ճակատել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 21։)