Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Թոթով

See full entry →

adj.

tongue-tied, stuttering, stammering, that speaks thick.

NBHL (1)

Զօրէն քաղթնատաց թոթով բարբառք. (Փիլ. լիւս.։)


Թոթովեմ, եցի

See full entry →

vn.

to stammer, to stutter;
to lisp, to speak thick.

NBHL (1)

Զի մի՛ ի սկզբան անդ զյոռութեան խորհուրդս զանպատեհս զմտաւ ածել յանձն առնուցու ոք, թո՛ղ թէ զպղծութեանցն՝ ի մտի եդեալ, թոթովել գտանիլ. (Վրք. հց. ձ։)


Թողանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be left, given, conceded;
to be abandoned, outcast, rejected, derelict, forlorn, permitted, allowed, conceded, lawful;
to relent, to slacken;
— ի հաւատոց, to waver or vacillate in the faith;
— ի մտաց իւրոց, to change opinion;
բղջախոհութեամբ թողանալ, to give one's self up to luxury, to lead a dissolute life;
թողացեալ կին, divorced woman.

NBHL (1)

Կամ իբր Թուղանալ. թուլանալ. կասիլ. թուլնալ, ետ կենալ. ... καθυφίεμαι remittor


Թողարան, աց

See full entry →

s.

starting-post, barrier.

NBHL (1)

Մինչդեռ իբրու ի թողարանի յարձակմունքն քո շարժեալ են, առ ուղիղն ընթացս ճեպեցի՛ր։ Իբրու զօրէն յարձականոցէ իմն ի թողարանէ՝ միմեանց փոխանակ (ընդդէմ) պատահել. (Փիլ. լին. ՟Դ. 129. 220։)


Թողացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to permit, to let, to allow, to concede, to forego, to relax.

NBHL (1)

Ի ստէպ ստէպ վաստակոց երկոցն թողացուցանեն։ Իսկ զքահանայապետին գործն ոչ ումեք գործել թողացուցեալ է. (Փիլ.։)


Թողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

remission, relaxation, pardon, discharge, release, deliverance;
defection;
խնդրել —, to ask pardon, to make excuses;
— տալ, շնորհել, to pardon, to grant pardon, cf. Ներեմ;
— արա ինձ, I beg pardon, excuse me;
have the goodness;
with permission, by your leave;
— առնել ումեք, to pardon, to condone, to absolve;
— առնել երկրին, to remit taxes or tribute;
to condone the burdens of taxation, to lighten;
to let the earth lie fallow;
— առնել ի կապանաց, to unbind, to release;
— լինել մեղաց ումեք, to be absolved, or freed from the effects of sin.

NBHL (1)

Եւ ոչ զայրին թողութիւն տալ նմա յամուսնութեան. այսինքն թոյլ տալ քահանայապետին. (Փիլ. քհ. ՟Թ։)


Թողում, ղի, ղայ

See full entry →

va. vp.

to let, to permit, to allow;
to commit, to abandon, to resign, to yield, to give up, to forsake, to cast off, to leave, to desert, to get rid of;
to deliver, to free, to pardon, to remit, to release, to acquit, to forego, to pass over, to tolerate;
to repudiate;
to renounce;
— ասել, to omit, to leave out, to pass over in silence;
— զմեղս, to pardon, to absolve, to remit;
to expiate;
— զիմն ի գլուխ ուրուք, to let one go one's own way;
ձայն —, to cry out;
— առնել, to permit, to allow;
— առ ժամանակ մի, to suspend;
— զոք ի մահուանէ, to free from death;
չ-, to refuse, to hinder, not to allow;
սիրտ իմ եթող զիս, my heart failed me;
ի բաց թողցուք զայս, let us leave that aside;
-, թողանիմ, ղայ, to be left, abandoned.

NBHL (2)

Վտանգեալ յուսահատութեամբ՝ իսպառ կարծէ զթողանիլն. (Լմբ. սղ.։)

Զթողանիլն զոր կրեացն ի սկզբանէ մարդոյս բնութիւն։ Որ էր յայտնապէս լուծողի զպատահեալն մեզ թողանիլն. յն. թողումն, կամ լքումն. (Պրպմ. չ։)


Թողումն, ման

See full entry →

s.

abandonment, resignation, desertion, cession, renunciation, alienation, estrangement;
permission.

NBHL (1)

Թողուլն, եւ թողանիլն. լքումն.


Թոշոմիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Թառամիմ.

NBHL (1)

Իբր Թարշամիլ. թօշնիլ, թոռմիլ.


Թոպիւն

See full entry →

s.

beating, thrashing, blow, stroke;
torment, vexation.

NBHL (1)

ԹՈՊԻՒՆ կամ ԹՈՊՈՒՄՆ. Թոպելն, իլն.


Թոպումն, ման

See full entry →

s.

cf. Թոպիւն.

NBHL (1)

ԹՈՊԻՒՆ կամ ԹՈՊՈՒՄՆ. Թոպելն, իլն.


Թոռն, ռին, ռանց

See full entry →

s.

grandson;
granddaughter, grandchild;
թոռունք or թոռանց թոռունք, descendants, children's children, progeny, race, lineage, family.

NBHL (1)

Զօրէն ժառանգութեան՝ որդւոց եւ թոռանց ի հարց եւ ի հաւուց թողեալ լինէր. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Թովեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Դիւթեմ.

NBHL (1)

Երգ եւ բան, է՛ որ զախտսն թովեալ ողջացուցանէ. (Փիլ. բագն.։)


Թովչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Դիւթութիւն.

NBHL (1)

Իբր թովչութեամբ իմն կախարդել սովորեալ են. (Փիլ. լիւս.։)


Թորեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to distil;
to flow down, to drop;
to sweat;
— արութեանց մարմնոյ, to suffer gonorrhea.

NBHL (3)

Արտօսր ի վերայ թորեցուցեալ. յն. արտասուեալ. (Փիլ. իմաստն.։)

ԹՈՐԵԼ կամ ԹՈՐԻԼ. չ.ձ. Ծորիլ. սորսորիլ. հոսիլ. բղխել. վազել, կաթել.

Եթէ արութիւնք թորեսցեն. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա։)


Թորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to distil;
to cause to drop or sweat.

NBHL (1)

Արտօսր ի վերայ թորեցուցեալ. յն. արտասուեալ. (Փիլ. իմաստն.։)


Թորթորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to distil;
to drop, to fall drop by drop.

NBHL (1)

ԹՈՐԹՈՐԵԼ կամ ԹՈՐԹՈՐԻԼ. Ստէպ կամ սաստիկ թորել, ծորիլ. սորսորիլ.


Թորումն, ման

See full entry →

s.

distillation, ejection, evacuation.

NBHL (1)

Թորելն, իլն. ծորումն. հեղումն. հոսումն. վազելը.


Թուական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

numeral, numerical;
date;
epoch;
era;
դնել զ—, to put the date, to date;
—աւ, dated;
ան-, undated;
—ն, arithmetic.

NBHL (1)

Յինքեան ունի զամենայն համեմատութիւնս, զթուականն, եւ զերկրաչափականն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Թուելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

opinion, judgment, mind, advice.

NBHL (1)

Այսպէս կամ այնպէս թուիլն. համարումն. կարծիք.


Թուեմ, եցի

See full entry →

va.

to number, to count, to calculate;
to rank, to range, to reckon;
եւ զի մի մի —, in a word.

NBHL (2)

ԹՈՒԻՄ, իմք. կ. Համարեալ լինել, կարծիլ. համարել զանձն. կարծել զինքն.

Ի վեր վերամբարձ թուէի միշտ նկրտիլ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Թուլանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow fainthearted, to be dispirited, to grow weak, to abate, to slacken, to be loosened, relaxed;
to decrease.

NBHL (2)

ԹՈՒԼԱՆԱՄ συνανίεμαι, ὁκλάζω remittor, relaxor πείθομαι suadeor որ եւ ԹՈՒՂԱՆԱԼ, ԹՈՂԱՆԱԼ. Թոյլ գտանիլ. մեղկանալ. մեղմանալ. զիջանիլ. ցածնուլ. նուազիլ. պակասիլ. լքանիլ. թուլնալ, իջնալ.

Աչքն ի հանգստեան եւ յապահովութեան թուլանայ եւ արձակի. (Փիլ. իմաստն.։)


Թուլացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to loosen, to relax, to slacken, to unbend, to untie;
to enfeeble, to enervate, to effeminate, to debilitate;
to let, to permit;
— զաղեղն, to unstring the bow;
— ի խնամոց, to neglect, to abandon;
առանց Աստուծոյ —նելոյ, without God's permission.

NBHL (1)

Անապակ (գինին) զմարմնոյ զօրութիւնսն թուղացուցանէ։ Զոգւոյն պնտութիւնս թուղացուցանելով. (Փիլ. քհ. ՟Զ։)


Թումբ, թմբի, թմբոց

See full entry →

s.

bank, mole;
causeway, pier, dam;
— նաւի, gunwale breast-works.

NBHL (1)

Գնացք ջուրց հզօրագոյն գետոց սովոր են մաշել եւ փլուցանել զթումբս շրթանց ջուրցն։ Որ է գողոց սովորութիւն՝ ի վեր ընդ թումբս վազել, եւ ընդ ցանկս արկանիլ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։ ՟Բ. 12։)


Թունաբեր

See full entry →

adj.

poisonous;
biting (speech).

NBHL (2)

Թունաբեր գազանք, կամ սողունք, կամ օձք, կամ իժք. (Փիլ. ստէպ։ Ոսկ. յհ.։)

Առ բնզումս ի բժշկանացն ասացին ոմանք գործակից լինել թունաբերացդ յօգուտ ինչ։ Սողնոցն, որ նշանակ թունաբեր ախտիցն է. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ եւ Փիլ. լին. ՟Բ. 56։)


Թունաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

poisonous quality or state;
poisoning.

NBHL (1)

Թունաւորն գոլ. թունելն, եւ իլն.


Թռթռեմ, եցի

See full entry →

vn.

to flutter, to flap, to fly about.

NBHL (2)

ԹՌԹՌԱՄ ԹՌԹՌԵՄ կամ ԹՐԹՌԵՄ. Ստէպ թռանիլ իբրեւ զթիթեռն, շարժիլ. ոստոստել. թռչըտիլ, թռթռիլ.

(Զսիրտն) եւ յետ վախճանին տակաւին եւս թնդալ եւ թռթռալ ասեն, իբրեւ առաջին եղեալ, եւ յետոյ ապականեալ. (Փիլ. այլաբ.։)


Թռթռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

cf. Թռթռեմ.

NBHL (2)

ԹՌԹՌԱՄ ԹՌԹՌԵՄ կամ ԹՐԹՌԵՄ. Ստէպ թռանիլ իբրեւ զթիթեռն, շարժիլ. ոստոստել. թռչըտիլ, թռթռիլ.

(Զսիրտն) եւ յետ վախճանին տակաւին եւս թնդալ եւ թռթռալ ասեն, իբրեւ առաջին եղեալ, եւ յետոյ ապականեալ. (Փիլ. այլաբ.։)


Թռիչ

See full entry →

s.

flight, soaring;
— աստղ, falling star;
—ք մտաց, flight of fancy;
—չս տալ մտաց, գրչի, երեւակայութեան, to give loose to one's genius or pen;
to let one's fancy ramble;
թռիչս առնուլ՝ արձակել, to take wing or flight, to wing one's flight, to soar on high;
ի թռիչս, flying, on the wing, as it flew hy, in the air.

NBHL (1)

Զթռիչսն (ագռաւու), եւ զձայնսն, յորժամ կոչիցէ, խտրելով. (Փիլ. լին.։)


Թռուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to cause to fly;
to elevate, to raise, to exalt the mind;
— զթեւս, to spread out the wings.

NBHL (1)

ἁναπτερόω pennis seu alis instruo, excito ἑκπετάζω, διαπετάζω distendo, expando Տալ թռչել, իրօք կամ նմանութեամբ. եւ Բանալ զթեւս որպէս թռուցեալ. սաւառնիլ. թռցընել, թեւերը բանալ. կր. թռչիլ.


Թռչիմ, եայ

See full entry →

vn.

to fly, to take flight, to soar;
— ի մտաց, to escape one's memory, to go out of one's mind, to be forgotten;
— բանին , to divulge immediately, to make public.

NBHL (1)

πέτομαι, πέταμαι , διαπέτομαι եւ այլն. volo, avolo, evolo, volito. Ասի եւ ԹՌԱՆԻԼ, ԹՌՆՈՒԼ. Թռիչս առնուլ. սլանալ թեւաւորաց. վերաթեւել. թեւապարել. սաւառնիլ. սրանալ. խոյանալ. նմանութեամբ՝ Երագ ընթանալ՝ սահելով յօդս, ի ջուրս, եւ այլն. արաբ. թայլըռ. թ. թէյռան էթմէք. սալմաք.


Թռչումն, ման

See full entry →

s.

the flight, the flying.

NBHL (1)

Վարագոյրն ի թռչմանէն ի մէջ ածեալ է. այսինքն ըստ յն. բէ՛դասմա ծագէ ի բէ՛դամէ, որ է թռչել. (Փիլ. ել. ՟Դ. 96։)


Թռչուն, չնոց

See full entry →

s. adj.

bird, fowl;
— բնութիւն, the winged tribe;
flying, volatile;
—ք, the feathered songsters, the singing birds;
— օձ, winged serpent or dragon;
— բան, word or expression slipped by chance;
— արագութեամբ հասանել, to arrive like lightning;
to fly as swift as a bird.

NBHL (1)

Թռչո՛ւն արագութեամբ կինն ելեալ առ այրն հասանէր արագ եւ օդագնաց. (Փիլ. սամփս.։)


Թրթուր, թրոյ

See full entry →

vn.

caterpillar, grub.


Թրթռեմ, եցի

See full entry →

vn.

to vibrate;
to shudder;
to tremble.

NBHL (2)

ԹՌԹՌԱՄ ԹՌԹՌԵՄ կամ ԹՐԹՌԵՄ. Ստէպ թռանիլ իբրեւ զթիթեռն, շարժիլ. ոստոստել. թռչըտիլ, թռթռիլ.

(Զսիրտն) եւ յետ վախճանին տակաւին եւս թնդալ եւ թռթռալ ասեն, իբրեւ առաջին եղեալ, եւ յետոյ ապականեալ. (Փիլ. այլաբ.։)


Թրծումն, ման

See full entry →

s.

burning, baking.

NBHL (1)

Թրծելն, իլն.


Թրջեմ, եցի

See full entry →

va.

to bathe, to wet, to moisten;
to drench, to soak;
to macerate.

NBHL (2)

Զանապակն ըմպելով՝ թմբրեալք եւ թրջեալք եւ զըմբրեալք. ( գինովութեան կամ գինիի մէջ թաթղուած) (Փիլ. տեսական.։)

Չամաչե՞ս չթրջի՞ս այնպիսի իրօք հպարտանալ. ամօթով թաթղուիլ կամ քրտնիլ. յն. լոկ, ամաչել. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)


Թքանեմ, քի

See full entry →

vn. va. fig.

to spit;
to spit out;
to spit upon, to fling, to cast, to spout;
to vomit, to throw up;
to slight, to disdain, to contemn openly, to treat with scorn, to point one's finger at, to set at nought;
ընդ երեսս՝ յերեսս ուրուք —, to spit upon a person, in his face.

NBHL (1)

ԹՔԱՆԻԼ. կր. Թուք ընդունել. թքով անարգիլ, եւ ի բաց մերժիլ.


Թօթափեմ, եցի

See full entry →

va.

to shake, to jolt, to move violently;
to heat down;
to throw down, to overturn;
to drive away, to repel, to remove;
to wink;
— զփոշի, to shake off the dust;
— զանկողին, to make or shake up the bed;
— զքուն, to shake off sleep;
— զլուծ, to throw or shake off the yoke;
— զքաղաքն, to shake, to tremble;
to destroy, to ruin;
— զսուր, to brandish a sword;
յական —, in the twinkling of an eye.

NBHL (4)

ἑκτινάσσω, ἁποτινάσσω excutio ἁποσείω amoveo. կամ ἑκρυέω effluo, defluo ἑκπίπτω excido եւ այլն. կամ Թափելով թափել. ի բաց թափել. ի վայր հոսել ցնցելով կամ հարկանելով. ի բաց ձգել. ընկենուլ. մերժել. ցրուել. կր. մեկնիլ. ցրուիլ. ի բաց գնալ. մերկանալ. թափթփել, թօթվել, հովթփել, ձգել. ... կր. մէկ դի երթալ. ... եւ այլն.

ԹՕԹԱՓԵԼ, իլ. որպէս Շարժլել. սասանեցուցանել շարժմամբ. եւ Շարժլիլ յահէ. դողալ.

Կամ որպէս Փարատիլ.

ԹՕԹԱՓԵԼ (այսինքն թօթափիլ) ԱԿԱՆ. ῤιπή, ῤοπή Քթթել, թարթել, թարթափել աչաց. որպէս Վայրկեան. րոպէ. (յն. րիբի՛, րօբի՛, որ է ձգուած. ճօճումն) աչք բանալ գոցել մը.


Թօթափումն, ման

See full entry →

s.

quake, shock;
— սրտի, palpitation;
— ական, wink of the eye.

NBHL (1)

τυναγμός, ἑκτυναγμός, ἑντυναγμός concessio, excussio Թօթափելն եւ իլն, ըստ ամենայն առման.


Թօն, ից

See full entry →

s.

humidity, wet;
rainy weather, rain;
shower.

NBHL (1)

Վասն բազում եւ անչափ թօնից անձրեւաց։ Խորշակաց, կամ թօնից, կամ հիւանդութեանց։ Խորշակս եւ թօնս. (Փիլ. իմաստն.։ եւ Փիլ. քհ. ՟Ե։)


Թօնուտ

See full entry →

adj.

wet, showery, stormy.

NBHL (1)

Յորժամ խորշակ իցէ, առատ ջուրբ արբուցանել (զերկիր). իսկ յորժամ թօնուտ, զառաւելեալն արգելլով՝ ընդ այլ առնել զգնացն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 14։)


Խամանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be unskilful or inexpert;
to leave off a habit, to break a custom.

NBHL (1)

Խամ լինել. անկիրթ գտանիլ. անգործ մնալ. յուլանալ. կորուսանել զմարզութիւն.


Խամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ignorance, want of skill, or practice.

NBHL (1)

Գտանէր զխամդ եւ զանտեղեակդ երկրի. ո՞չ ապաքէն ըստ խամութենէն է զարմանալ։ (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։)


Խամրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to fade, to wither, to dry, to shrink, to waste away, to languish, to grow weak, to be stunted;
to spoil, to tarnish.

NBHL (1)

ԽԱՄՐԱՆԱՄ μαραίνομαι, καταμραίνομαι aresco, exaresco, tabesco. որ եւ ԽԱՄՐԻՄ. Թառամիլ. թարշամիլ, չորնալ. կամ Թուլանալ, բթանալ, զիջանիլ, շիջանիլ. եղծանիլ. (արմատն է Խամուր, զի կայ եւ Արագախամուր. լծ. եւ Յամր. կամ նմանութեամբ՝ համր)


Խայթեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to sting, to prick;
to nettle, to pique;
խիղճն խայթէ զնա, he feels remorse, he scruples at.

NBHL (1)

δάκνω mordeo եւ πλήσσω, -ττω (իբր πλάγω . յորմէ լտ. plaga) percutio, ferio. Խայթիւ կամ խայթոցաւ իւրք խթել հարկանել խոցել. որ եւ ասի ԽԱԾԱՆԵԼ. Խոթիլ, խածնել, կծել, կճել.


Խայծեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to begin to ripen, to ripen, to grow ripe (grapes).

NBHL (2)

ԽԱՅԾԵՄ ԽԱՅԾԻՄ. περκάζω varior, maturesco, nigresco. Անկանիլ խայծից կամ խայտից ի խաղողս. սկսանիլ կարմրիլ եւ սեւանալ խաղաղոյ. հասուանալ. խայծ ինկնալ, հասուննալ.

Պտղովք ողկուզաց վկայք խայծեցի. (Հ. կիլիկ.։)


Խայծիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Խայծեմ.

NBHL (2)

ԽԱՅԾԵՄ ԽԱՅԾԻՄ. περκάζω varior, maturesco, nigresco. Անկանիլ խայծից կամ խայտից ի խաղողս. սկսանիլ կարմրիլ եւ սեւանալ խաղաղոյ. հասուանալ. խայծ ինկնալ, հասուննալ.

Պտղովք ողկուզաց վկայք խայծեցի. (Հ. կիլիկ.։)


Խայծուած, ոց

See full entry →

s.

colouring, beginning of ripeness in grapes.

NBHL (1)

πέρκωμα varietas coloris in uvis, etc. Խայծիլն խաղողոյ.


Խայտաբղէտ

See full entry →

cf. Խայտ.

NBHL (1)

Ուղտ խայտաբղէտ. (Փիլ. ել.։)