Definitions containing the research որս : 2903 Results

Ամբարհաւաճ, ի, ից

See full entry →

adj.

proud, haughty, presumptuous, arrogant.

NBHL (1)

Սիրամարգն երեւեցուցանէ զգեղեցկութիւնն փափագողացն՝ հանդերձ ամբարհաւաճ գնացիւք. (Առ որս. ՟Է։)


Ամբարշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impiety, irreligion, ungodliness, iniquity, unrighteousness, profaneness, wickedness, flagitiousness.

NBHL (1)

Առհասարակ ատելի են Աստուծոյ՝ ամբարշտեալն, եւ ամբարշտութիւն իւր։ Վասն ամպարշտութեան նոցա ած ի վերայ նոցա զթագաւորսն քաղդէացւոց. եւ այլն։


Ամբոխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

perturbation;
commotion.

NBHL (1)

Առ որս յաւէտ է ամբոխութիւն, եւ բիւրամասնեայ հակառակութիւն. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Ամենակատար

See full entry →

adj.

all perfect;
very perfect.

NBHL (1)

Ամենակատար բնութիւն, կամ լաւութիւն, լրութիւն, փրկութիւն կամ փրկիչ, ողորմութիւն։ Ամենակատարիւքն բարերարութեամբք ... Յամենակատարիցն կամ ի մասնաւորաց նախախնամութեանց. (Յճխ.։ Պիտ.։ Նար.։ Առ որս.։ Ոսկ.։ Համամ.։) (Դիոն.։)


Ամենայն, ի, իւ, ից

See full entry →

adj. s.

all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.

NBHL (1)

Անշարժք ամենայն իրօք ամենեւին. Արիստ. ստորոգ.։ (եւ Պորփ.։ եւ Առ որս.։)


Ամենեւիմբ

See full entry →

adv.

cf. Ամենեւին.

NBHL (1)

Ամենեւիմբ ընդ մահու կորստեամբ գրաւեալ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Ամենեւին

See full entry →

adv.

not at all, by no means, no wise, not in the least;
quite, wholly, totally, entirely.

NBHL (1)

Ո՛չ, ամենեւին ոչ. (Լմբ. պտրգ.։) Յորս բացասականքն՝ ռամկօրէն բացատրին, բնաւ, իսկի. հիլ. հիլ պիր վէճհ իլէ. այս ինքն բնաւին ոչ։


Ամիս, մսոյ, ամսեան, մնոց

See full entry →

s.

month;
ամիս յամսոյ, ամսոյ ամսոյ, every —;
առաջին օր ամսոյ, the first day of the month;
ի սկիզբն ամսեան, the beginning of the month;
ի վերջ ամսոյ, the end of the month;
ի մէջ կոյս ամսեան, towards the middle of the month.

NBHL (1)

Արարեր երկուս լուսաւորս առ ի պէտս շրջմանց տարեաց, ամսոց, եւ ժամանակաց (այս ինքն եղանակաց)։ Ի հանդերձեալ աշխարհին ո՛չ աւուրք, եւ ո՛չ ամիսք. (Ագաթ.։)


Ամուսնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to marry, to wed.

NBHL (1)

Ո՞ւր իշխիցեն շշնջել, թէ հրեշտակք ընդ կանայս ամուսնացան. զի նոքա հրեղէնք կոչին, եւ մարդիկ կաւեղէնք։ Չէ՛ մարթ անմարմնոցն ընդ կանայս մարմնաւորս ամուսնանալ. (Եզնիկ.։)


Ամուսնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

marriage, nuptials, wedding;
matrimony, wedlock;
առնուլ յ—, to take in marriage;
եղծանել ըղպսակն ամուսնութեան, to annul or do away a marriage;
գալ յ—, to marry.

NBHL (1)

Տե՛ս թէ որպէս ի հինն եւ ի նորս սուրբքն եւ հաճոյքն Աստուծոյ ընտրեցան յամուսնութենէ անտի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Աստուածածին, ծնի, իւ

See full entry →

adj.

Mother of God.

NBHL (1)

Ո՞ւր այլ ուրեք ծանեար ատուածածին կոյս (բաց ի մօրէ տեառն)։ Եթէ ոք ոչ ատուածածին զՄարիամն իմանայցէ, հեռի է յատուածութենէն. (Առ որս. ՟Գ. ՟Թ։ Պրպմ. ստէպ։)


Աստուածական, ի, աց

See full entry →

adj.

divine.

NBHL (1)

Պարգեւացն աստուածականաց։ Պարգեւօք աստուածկանօք Լուսով աստուածականաւ. (Նար.։ Յորս նոյն է թէ գնիւր Աստուծոյ։ Որպէս եւ յասելն.)


Աստուածամուխ

See full entry →

adj.

who is profoundly learned or versed in divine things;
who is familiar with God;
hardened by God.

NBHL (1)

Աստուածամուխ կենացն լինել ժառանդորդ։ Զի մերձաւորս եւ աստուածամուխս պատրաստիցէ։ Աստուածամուխ լինել աստուածական վայելչութեանն. (Ագաթ.։)


Աստուածատեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hatred, aversion of God.

NBHL (2)

Զորս գտանէ յաստուածատեցութեան գոլ.

Զորս գտանէ յաստուածատեցութեան. (Ագաթ.։)


Աստուածացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make a god of any thing, to deify, to admit into the number of gods, to idolize.

NBHL (2)

Մի՛ զլուսաւորս այսուհետեւ աստուածացուսցեն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

Աստուածացուցին ոմանք զչորս սկզբունս, զերկիր եւ զջուր եւզօդ եւ զհուր։ Ինքնասէրք զիւրաքանչիւր ոք ի զգայութեանցն աստուածացուցին. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. բագն.։)


Ատակ

See full entry →

adj.

clever, capable;
— լինել, to be capable, cf. Ատակել.

NBHL (1)

Ոչ լեալ ատակ որսորդացն (ըմռնել). (Ոսկիփոր.։)


Ատելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hate, aversion, horrour, rancour, enmity, dislike.

NBHL (1)

Ատեսցուք ատելութեամբ զատելութեանցն արժանաւորսն. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)


Ատեմ, եցի

See full entry →

va.

to hate, to abhor, to detest;
to become tired of, to take a dislike to.

NBHL (1)

Ած մեր սէր է. եւ արդ ընդէ՞ր արդեօք որք սիրոյ եմք, այնպէս ատեմք եւ ատիմք. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)


Ատենագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

reporting, judician report.

NBHL (1)

յառաջագէտ լինել յատենագրութիւնս նորս իսրայէլի. (Յհ. կթ.։)


Ատենադպիր, պրաց

See full entry →

s.

secretary;
chancellor.

NBHL (1)

Ատենադպիրս դատաւորացն ձերոց։ Դատաւորս եւ ատենադպիրս կացուսցես յամենայն քաղաքս քո։ Դատաւորք ձեր, եւ ատենադպիրք ձեր։ Զդատաւորս ձեր եւ զատենադպիրս ձեր. (Օրին. ՟Ա. 15։ ՟Ժ՟Զ. 18։ ՟Ի՟Թ. 10։ ՟Լ՟Ա. 28։)


Ատենական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

that belongs to courts of justice, judicial;
public, oratorical;
orator;
magistrate;
judge;
practitioner.

NBHL (1)

Ճարտասանականն սեռ գոլով՝ յերիս բաժանի տեսակս. յատենականն, եւ այլն։ Ատենականն վասն անցեալ ժամանակին ունի զգոյութիւն. վասն զի ամենայն որ դատէ, վասն այնոցիկ դատէ զորս գործեաց. (Սահմ. ՟Ժ՟Թ։)


Ատրուշան, աց

See full entry →

s.

fire-temple (of Persians).

NBHL (1)

Աւետաւորս առաքեաց ընդ ամենայն ատրուշանս աշխարհին։ Առնուին եւս զկահ եւ զկազմած ատրուշանացն. եւ այլն. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Գ. ՟Է։) (Փարպ.։)


Արագաշարժութիւն, ութեան

See full entry →

s.

agility, lightness, quickness, dexterity;
flexibiliy.

NBHL (1)

Զարագաշարժութիւն՝ թռչել (ասեն գիրք). (Առ որս. ՟Զ։)


Արագութիւն, ութեան

See full entry →

s.

celerity, velocity, acceleration, rapidity, nimbleness, swiftness, speed.

NBHL (1)

Պատկառանացն ծաղիկ ի բաց կողոպտի բանիցն արագութեամբ. (Առ որս. ՟Ա։)


Արածեմ, եցի

See full entry →

va.

to graze, to pasture, to keep, to take care of;
— զհողմս, to cherish vain hopes, to build castles in the air.


Արարչագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to create.

NBHL (1)

Յինքենէ արարչագործէ որդի զբոլորս։ Զոր ինքն արարչագործէ. (Աթ. ՟Ը. ՟Ժ՟Բ։)


Արբանեակ, նեկաց

See full entry →

s. ast.

footman, groom, waiter;
servant;
— մոլորակի, satellite.

NBHL (1)

Զլուսաւորս երկնաւորս՝ զարբանեակս աշխարհի. (Իմ. ՟Ժ՟Գ 2։)


Արբեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

drunkenness, intoxication, inebriation;
— ախտից, intoxication of the passions;
— հրճուանաց, transport of joy;
զմայլել արբեցութեամբ, to enjoy drunkenness.

NBHL (1)

Խաչի համբերեալ, եւ զայլսն արբեցութիւնս (թշնամանաց) որ ի հրէիցն՝ կրեալ։ Եւ զարտաքուստ արբեցութիւնս, զորս ի հրէիցն անզգամութենէ բերեալս ի վերայ նորա. (Պրպմ. ՟Ի՟Զ. ՟Լ՟Թ։)


Արբեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to intoxicate, to inebriate;
to soak, to make drink.

NBHL (1)

Այս անուն տնկօղ, կամ այս անունն արբեցուցանօղ. (Առ որս.։)


Արբուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to give to drink, to soak;
to water, to steep.

NBHL (1)

Վա՛յ որ արբուցանէ ընկերի իւրում հրապոյրս պղտորս, եւարբուցանէ՝ զի հայեբցի յայրս նոցա. (Ամբ. ՟Բ 15։)


Արգահատեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to have pity or compassion, to grieve, to console, to comfort;
to conjure, to entreat, to demand, to intercede.

NBHL (1)

Յաքսորս տեսէք զիս, եւ ոչ արգահատել զրկելոցս. (Լմբ. սղ.։)


Արգաւանդ, աց

See full entry →

adj.

fertile.

NBHL (1)

Պտղաբերի միայն բարի եւ արգաւանդ հողն. (Առ որս. ՟Ա։)


Արգելեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Արգելում.

NBHL (1)

Արգելեն վատթար խորհուրդք զպարկեշտ վարս. (Խորս։)


Արդարակ

See full entry →

adj.

just, equitable, upright, innocent.

NBHL (1)

Զորս հաստատեաց կացոյց բնութիւնս արդարակ քաննով զուգօրդութեան. (Փիլ. ել. ՟Ա 1։)


Արդարացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to justify, to declare innocent, to acquit, to excuse, to exculpate, to clear, to absolve, to save;
— զանձն, to make excuses;
—ն, justification.

NBHL (1)

Արդարացուսցեն զարդարն, եւ պարտաւորեսցեն զամպարիշտն։ Արդարացուցանեն զամպարիշտն վասն կաշառոց. Մերձ է, որ արդարացուցանէ զիս։ Արդարացոյց զանձն իւրապստամբութիւնն իսրայէլի առ ուխտազանցութեամբն յուդայ։ Արդարացուցեր զնոսա յոյժ քան զքեզ։ Արդարացուսցէ զդատաստան իմ։ Ի զուր ուրեմն արդարացուցի զսիրտ իմ։ Դուք էք՝ որ արդարացուցանէք զանձինս առաջի մարդկան։ Կամեցաւ զանձն արդարացուցանել։ Զի եղիցի նա՛ արդար, եւ արդարացուսցէ զայն՝ որ ի հաւատոցն Յիսուսի. Զոր կոչեացն, ըզնոսին եւ արդարացոյց. եւ զորս արդարացոյցն, զնոսին եւ փառաւորս արար. եւ այլն։ Յորոց յայտ է, զի մարդ զմարդ արդարացուցանէ ջատագովելով. եւ Աստուած զմարդ՝ սրբելով. որպէս եւ մարդ զԱստուած փառաւոր առնելով. ըստ այնմ.


Արեգակնապէս

See full entry →

adv.

cf. Արեգակնաբար.

NBHL (1)

Ըստ ամենայնի հեղեալ ի նոսա լոյսն, յորս զկնի նոցա արեգակնապէս հեղուն. (Դիոն. եկեղ.։)


Արժանաւոր, աց

See full entry →

adj.

that deserves, worthy, just, meritorious.

NBHL (3)

Արժանաւոր փոխանորդ։ Արժանաւորս իւրում առնել մերձաւորութեան. (Պիտ.։)

Ի տօնս տարեկանաց եւ յայլ աւուրս արժանաւորս. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Բ 11։)

Կարգաւ պատմութեան զհետ անցանելով՝ զարժանաւորսն ասացից. (Փիլ. տեսական.։)


Արժանեմ, եցի

See full entry →

va.

— արժան, to coin, to mint;
to stamp, to impress.

NBHL (1)

Ջնջեա՛ զգիրն, մանաւանդ զարժանսն զոր արժանեաց յոգիսդ սատանայ. (Ոսկ. մ. ՟Ա 11. յն. զդրոշմս, զորս տպաւորեաց։)


Արժեմ, եցի

See full entry →

vn.

to cost, to amount, to stand in;
to be worth;
հաւասար —, to be equivalent.

NBHL (1)

Զորս ոչ արժէ աշխարհս. (Եբր. ՟Ժ՟Ա 38։)


Բարեգործեմ, եցի

See full entry →

vn.

to do well, good.

NBHL (1)

Զի մի՛ ցաւելն անմխիթար իցէ, եւ մի՛ բարեգործելն անդաստիարակ. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)


Բարեգործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bounty, beneficence;
good works.

NBHL (1)

Զմախանս բարեգործութիւնն, իսկ զթշուառութիւնն ողորմութիւն հաստատէ. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)


Բարեդրուժ

See full entry →

adj.

ungtaful.

NBHL (1)

Ուխտադրուժք, բարեդրուժք առ երախտաւորս։ Աննուէրք, բարեդրուժք, անգութք, անսէրք. (Ոսկ. հռ. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Բարեկամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

friendship, familiarity, attachment;
սերտ —, intimacy;
անկեղծ —, cordiality.

NBHL (1)

Ընդելական բարեկամութեամբ ի զբօսանս որսոց, ի խաղս. (Փարպ.։)


Բարեպաշտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be religious, to lead a pious life, to do good works.

NBHL (2)

Պատմելով նոցա (այսինքն Պօղոս՝ աթենացւոց) Աստուած, զոր բարեպաշտելն նոքա մեհենին պատուով կարծեցին. (Առ որս. ՟Դ։)

Համարձակին բարեպաշտել, բայց շրթամբք միայն. (Առ որս. ՟Զ։)


Բարեպաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

piety, religion;
բարեպաշտութեամբ, cf. Բարեպաշտաբար.

NBHL (1)

Զհանգամանս բարեպաշտութեան ուսոյց գրովք սրբովք։ Զամենեսին որսալ հոգեւոր ուռկանաւն առ բարեպաշտութիւն։ Աստուածասէր թագաւորն տրդատիոս բարեպաշտութեամբ սպասաւորեալ՝ երկիւղած գտանիւր. (Յճխ.։ Ագաթ.։)


Բարետեսակ

See full entry →

adj.

having a good prospect, aspect or countenance, handsome, charming, graceful, genteel, delicate, pretty, agreeable.

NBHL (1)

Բարետեսակք են, եւ զոր յետ իւրեանցն են՝ կցորդ առնեն բարւոյն պարգեւաց։ Որպէս բարետեսակ քահանայապետութիւն՝ եւ զորս յետ իւրն զնոյնհետայն հաղորդեցոյց. (Դիոն. ածայ. եւ Դիոն. երկն.։)


Բարետոհմ, ից

See full entry →

adj.

that is of good family, noble, illustrious.

NBHL (1)

Արանց բարետոհմից աթոռակցութիւնն գովեալ. (Առ որս. ՟Ը։)


Բարերարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to do good, to gratify, to favour, to oblige.

NBHL (1)

Առաքինութեան յատուկ է բարերարելն զարժանաւորսն. (Արիստ. առաք.) որ է հելլենաբանութիւն. այսինքն բարիս առնել արժանաւորացն։


Բարեփառ, աց

See full entry →

adj.

glorious, illustrious, splendid, magnificent.

NBHL (1)

Որ առ ներխոհեմսն բարեփառ թուին ամուսնութիւնքն։ Զբարեփառ կենցաղն որսալ. (Պղատ. օրին. ՟Զ. եւ ՟Ժ՟Բ։)


Բարէ

See full entry →

conj.

at least, at the least.

NBHL (1)

Եթէ ոչ ունիս աղօթս հոգեւորս եւ խոնարհութիւնս, ապա բա՛րէ աշխահութիւնս մարմնաւորս արասցես. (անդ. (տպ. գո՛նէ։))