Definitions containing the research ալի : 3180 Results

Նորագործ

See full entry →

adj.

newly made, new, novel, fresh;
strange, surprising, curious, paradoxical.

NBHL (1)

νεουργός, νεοεργής, νεόκτιστος nuper factus, noviter creatus, recens conditus. Նորոգ գործեալ. նորաստեղծ. նորահնար. անլուր. զարմանալի. հրաշափառ.


Նորագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to renovate, to renew;
to restore;
to do something new, extraordinary, miraculous.

NBHL (1)

Զարմանալի իմն հրաշս սքանչելեաց ներգործեսցէ. (Երզն. լուս.։)


Նորահրաշ, ի, ից

See full entry →

adj.

cf. Նորանշան.

NBHL (1)

παράδοξος inopinatus, admirabilus, mirus, excellens, egregius. Նորութեամբ հրաշալի. նորանշան. անակնունելի. հիանալի. հրաշափառ. խելքէ դուրս՝ վեր.


Նորաձեւ

See full entry →

adj. s.

new-fashioned, innovated, newly found out or invented;
modish, capricious, fantastical;
—ք, fashion, mode, novelty;
նորաձեւս առնել՝ ձեւել՝ մուծանել, cf. Նորաձեւեմ.

NBHL (1)

ՆՈՐԱՁԵՒՍ ՆՈՐԱՁԵՒՍ ԱՌՆԵԼ կամ ՁԵՒԵԼ կամ ՆՈՐՈԳԵԼ կամ ԳՐԵԼ. καινοτομέω res novas facio եւ այլն. Նորաձեւութիւն ի վեր հանել. օտարոտի բանս ի մէջ առնուլ. անսովոր կամ հրաշալի ինչ գործել. տե՛ս եւ ՆՈՐԱՁԵՒԵԼ.


Նորանշան

See full entry →

adj.

prodigious, marvelous, astonishing, surprising, wonderful;
unheard of, extraordinary, incredible, paradoxical, phenomenal, monstrous;
— ինչ, phenomenon, prodigy, paradox.

NBHL (1)

Զարմանալի եւ նորանշան։ Նորանշան է բանս։ Նորակերտ նորանշան չնաշխարհիկ գործ։ Ծնունդ նորանշան. (Ոսկ. մտթ.։ Եւս. քր. ՟Ա։ Ճ. ՟Գ.։)


Նորասէր

See full entry →

adj. s.

fond of novelty or news, modish, fashionable;
fashionist.

NBHL (1)

Որ արդ եւս նորոգ ամուսնութիւնք ի միմեանս հասեալ թերալից ուրախութեամբ նորասէր առագաստիցն. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 5։)


Նոցային

See full entry →

s.

their.

NBHL (1)

Ոչ իւրովք ձեռօքն միայն գործէ, այլեւ նոցայովքն։ Զնոցայսն խորհէին։ Յետ նոցայցն ազգաց սկիզբն։ Յաղագս նոցայցն յաճախ յաջողութեանց։ Ձեռնտու նոցայցն լինելով խաղաղութեան դեղին եւ քաղաքաց։ Տօնակից լինիմք նոցայնցն փոխատրելով ուրախական կրից։ Իմանալ տիրապէս զնոցայնցն (կամ զնոցայցն) իմանալի բնութեանց կարգաւորութիւնս. (Պրպմ.։ Իսիւք.։ Փիլ.։ Պիտ.։ Շ. հրեշտ.։)


Նուագերգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

music, song, melody.

NBHL (1)

Դաւիթ ի զուարճալի նուագերգութեանն նուիրական բան, Քեզ վայելէ եւ այլն. (Մագ. ՟Գ։)


Նուաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to faint, to fail, to lose one's senses, to fall fainting, to fall into a swoon, to swoon or faint away;
to languish, to grow weak, to wear oneself out;
to diminish, to grow less, to decrease;
to become dim, obscure, to be eclipsed;
—ղեալ անկանել, to fall senseless;
—ղի սիրտ իմ, my heart grows faint within me.

NBHL (1)

Նուաղէ դառնութեամբ անձին, յայտ է թէ տրտմութեամբ ըմբռնեալ։ Ոչ նուաղեցաւ յիմանալի խորշակէն. (Իսիւք.։)


Նուաճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նուաճումն.

NBHL (1)

Զի նովաւ ասէ ունիմք զնուաճութիւն, ամենայն զյարդարանս, ի մի բերելով սրբով հոգւովն ի փառս հօրն ամենակալի զօրհնութիւն. (Ոսկ. եփես.։)


Նուաճումն, ման

See full entry →

s.

subjection, enslaving, submission, obedience;
detention, possession.

NBHL (1)

Զի նովաւ ասէ ունիմք զնուաճութիւն, ամենայն զյարդարանս, ի մի բերելով սրբով հոգւովն ի փառս հօրն ամենակալի զօրհնութիւն. (Ոսկ. եփես.։)


Նպատակ, աց

See full entry →

s. fig.

aim, butt, level, end;
premium, prize;
object, goal, end, scope, view, purpose, design, intent;
կէտ —ի, aim;
ուղղել ի —ն, to take aim at, to aim, to level at, to point;
հարկանել ի —ն, to hit the mark;
to attain one's end;
առնուլ կամ յափշտակել զ—ն, to obtain the premium, to win the prize.

NBHL (1)

Ելից զիս նետիւք իբրեւ զնպատակ։ Իբրեւ ի նետէ ձգելոյ ի նպատակ։ Իբրեւ ի լայնալիճ աղեղանէ յամպոցն ոստիցեն ի նպատակս. (Ողբ. ՟Գ. 22։ Իմ. ՟Ե. 12. 22։)


Շալակ, ի

See full entry →

s.

back, shoulder, load;
hand-barrow, sedan.

NBHL (2)

(լծ. ռմկ. շլլիք, շըլինք. եւ ար. սէլաք, սէլէֆ, եւ այլն). Երկու կողմն պարանոցի կամ ուլան. իրանք. ողն. ուսք. թիկունք. եւ Արկեալն զուսովք՝ պարկ, մախաղ, եւ ամենայն ինչ բառնալի.

Մի շալակ ալիւր, մի տրամ հաց համեմ խառնես (իխմորն), լաւ համով լինի. (Վստկ.։)


Շահաւէտ, ւետաց

See full entry →

cf. Շահաւոր.

NBHL (1)

Խաբեցին՝ անշահք փոխանակ շահաւետին առնուլ։ Առանց վարդապետաց շահաւետաց եղեր զարմանալի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 3։ ՟Գ. 11։)


Շահեկանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fruit, profit, advantage, gain, lucre;
fertility, fecundity;
enjoyment, pleasure, ease.

NBHL (1)

Զըստ կաթինն եւ մեղու շայեկանութիւն (բերէ երկիրն)։ Հեշտալի շահեկանութիւն (ի դարմանոյ արջառոց)։ Խրախանալ հեշտալի շայեկանութեամբ (յամենայն տնկոց)։ Շայեկանութեան եղեն հասեալք (գնացք գետոց). (Պիտ.։)


Շահեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to be lucrative or profitable;
to invent money profitably;
to instruct, to edify.


Շահէն, ենի

See full entry →

s.

yellow-legged hawk, aesalon, merlin, sparrow-hawk.

NBHL (1)

Ի ձեռաց շահենի յորսալն զերծաւ ձագ հաւբալի. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Ժ՟Ը։)


Ողորմագին

See full entry →

cf. Ողորմ.

NBHL (1)

Կարի՛ ողորմ. ողորմելի յոյժ. հիքացեալ. եւ Ցաւագին. կողկողագին. խիստ խեղճ, խղճալի, ողորմուկ, կսկծալի.


Ողորմելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

miserable, unhappy, poor, piteous, pitiable.

NBHL (1)

ἑλεεινός, ἑλεεινότερος miser, miserabilis, miserabilior. Անկեալն յողորմ վիճակ՝ կարօտ ողորմութեան. տառապեալ. թշուառ. հէք. եղկելի. խեղճ, խղճալի.


Ողորմուկս արկանեմ

See full entry →

sv.

to excite to commiseration by loud laments, to touch with pity, to move.

NBHL (1)

ՈՂՈՐՄՈՒԿ որ եւ ՈՂՈՐՄԻԿ. Ողորմագին. խեղճ, խղճալի.


Ողջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

health, good health, soundness of body;
ողջութեամբ, safe and sound, peacefully.

NBHL (1)

Ողջութիւն՝ տենչալի զկնի փորձութեան ընդդիմակին, եւ սեղան՝ շնորհաւոր զկնի պահոց. (Բրս. պհ.։)


Ողջունացոյց թուղթ

See full entry →

cf. Ողջունագիր.

NBHL (1)

Առ իւրաքանչիւր սիրելիս՝ թուղթս ողջունացոյցս, եւ պատգամս ուրախալիցս յղէիք խնդութեամբ. (Փարպ.։)


Ոմոփորոն

See full entry →

cf. Եմիփորոն.


Ոչէութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nothingness, void, nothing;
յ— դառնալ, to be reduced to nothing.

NBHL (1)

Ի կարծիս ոչէութեան ձգեն զաստուծոյ իմանալի տէրութիւնն. (Լմբ. առակ.։)


Ոռոգումն, ման

See full entry →

s.

watering;
irrigation, sprinkling;
water-retting, steeping;
աւազան ոռոգման, retting-pool, retting-tank, retting-pit, retting-pond.

NBHL (1)

Զբարի բոյսն սնուցանեն ոռոգմամբ շնորհալից արտասուօք. (Յճխ. ՟Ժ՟Ը։)


Ոսկեթել, ի

See full entry →

adj. s.

interlaced or interwoven with gold;
embroidered with gold;
gold-thread, gold-wire;
— դիպակք, կերպասք, brocade.

NBHL (1)

Նրբափայլ ոսկեթել տարփալի։ Ոսկեթել յօրինէին. (Շ. տաղ.։)


Ոսկեհրաշ

See full entry →

adj.

golden.

NBHL (1)

Ոսկեփայլ կամ ոսկեզարդ հրաշալի.


Ոսկերիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

goldsmith.

NBHL (1)

χρυσοχόος auri fusor, aurifaber, aurifer. իտ. orefice. Ոսկեգործ. որ ոսկերէ կամ օծանէ ոսկւով. հալիչ՝ ձուլիչ եւ կռիչ ոսկւոյ.


Ոսկրուտ

See full entry →

adj. fig.

bony, full of bones;
abstruse, obscure, difficult, knotty.

NBHL (1)

Ոչ թողից չասել զտենչալին քեզ կարծրագոյն եւ զոսկրուտն՝ պղատոնական եւ հռետորաբար պուետիկոսութիւնս. (Մագ. լ։)


Ոստախիտ

See full entry →

adj.

branchy, ramous, full of branches;
knotty, nodose.

NBHL (1)

Նուիրօք խնկոց, եւ տերեւովք ոստախիտ ծառոց։ Տունկ ոստախիտ։ Եւս քան զեւս ոստախիտ եւ տերեւալից լինին. (Սարկ. պատկ.։ Վրդն. յանթառամն.։ Բրսղ. մրկ.։)


Ոստանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to branch out, to ramify, to shoot out;
to become invigorated, ramified.

NBHL (1)

Որպէս ոստ շառաւիղեալ եւ բարձրացեալ ուռճանալ, ծաւալիլ. ոստս արձակել. ճղճղիլ, համարձակ տեղ գտնալ.


Ոստնում, եայ

See full entry →

vn.

to leap, to jump, to take a leap, to bound, to gambol, to skip, to caper;
to spring on or at, to rush or fall upon;
to rush forward, to fly at.

NBHL (1)

Իբրեւ ի լայնալիճ աղեղանէ յամպոցն ոստիցեն ի նպատակս. (Իմ. ՟Ե. 22։)


Ոտնատրոփ

See full entry →

adj.

trampling with one's feet;
— լինել, to stamp.

NBHL (1)

Ձիոցն՝ ոտնատորոփ փռնկալոյն մանեակս զանգակեալս։ Ոտնատրոփ (կամ ոտնատորոփ) լինելով փռնգայր իբրեւ զձի խստերախ։ Երիվար բարձրավիզ, ոտնատորոփ, խրոխտալիր. (Արծր. ՟Գ. 2. 8. 12։)


Որակայեղց

See full entry →

adj.

various, diverse.

NBHL (1)

Յղփանայի յոքնասեր մրգոցն համեղութեան ճաշակօք, եւ որակայեղց վերերեւութեամբ տենչալի գունոց տեսութեամբ ցանգ զուարճացեալ. (Պիտ.։)


Որակացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to qualify.

NBHL (1)

Զիմանալի սեռսն տեսակացոյց՝ ի զգալի երեւումն որակացուցեալ, որակեալդ՝ անորակեալ. (Մագ. ոտ. խչ.։)


Որդնեռաց

See full entry →

adj.

all alive, swarming or crawling with worms.

NBHL (1)

Ուր որդունք եռան. ճարակ որդանց. որդնալից.


Որկորուստ, րստաց

See full entry →

cf. Որկրամոլ.

NBHL (1)

Ոչ որպէս սեղան ոսկորստաց կոկորդալի զմայլեցուցանէ. (Ոսկ. խչ.։)


Մտածօրէն

See full entry →

adv.

considerately.

NBHL (2)

Մտաւորաբար. իմանալի օրինակաւ. խորհրդով. ըստ տեսութեան կամ տեսութեանց մտաց.

Հոգի մտածօրէն (գործէ), եւ մարմին ներգործօրէն։ Զիմանալիս միշտ առնէ աստուած մտածօրէն. (Ճ. ՟Է.։ Վրդն. ծն.։)


Մտապահ լինիմ

See full entry →

vn.

to keep in mind, to remember;
to have spite against one, to be rancorous;
cf. Մտայոյզ.

NBHL (1)

Ընդ որ յոյժ մտապահ եղեալ նախարարն ընդ սպառնալիսն. (Ճ. ՟Ա.։)


Մտավարժութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cultivated mind, ability.

NBHL (1)

Զուսմանցն շնորհալի մտավարժութիւնն. (Երզն. լս.։)


Մտաւոր, աց

See full entry →

adj.

intellectual, intellective, spiritual;
intelligent, clever.

NBHL (1)

ՄՏԱՒՈՐ՝ ասի եւ զգործոց եւ զբանից, իբր Մտաւորական. իմանալի. ներքին. հոգեւոր. խոհական.


Մտաւորաբար

See full entry →

adv.

mentally;
spiritually;
wisely;
mystically.

NBHL (1)

νοερῶς եւ այլն. Իբրեւ մտաւոր. մտօք. մտադրութեամբ. իմանալով. իմանալի եւ հոգեւոր օրինակաւ. եւ Առ ի միտս. խորհրդաբար.


Մտաւորական, ի, աց

See full entry →

adj.

intellectual, spiritual;
mental, ideal.

NBHL (1)

νοητικός intellectualis, mentalis. Մտաւոր՝ ըստ ՟Բ նշ. տեսական. իմանալի.


Մտերմաբար

See full entry →

adv.

faithfully, sincerely, candidly;
intimately, cordially, confidently, familiarly.

NBHL (1)

Պահել մտերմաբար դաշնաւորութիւն։ Մտերմաբար ունել, կամ վայելել։ Մտերմաբար երկասիրութիւն։ Մտերմաբար եւ վստահալից կամաւորութեամբ. (Պիտ.։)


Մրգաւէտ

See full entry →

adj.

abounding in fruit.

NBHL (1)

Մրգալի. պտղաւէտ. բերրի. միշտ անպակաս մրգօք.


Մրմնջեմ, եցի

See full entry →

va.

to murmur, to mutter, to mumble, to speak through the teeth;
to sing low, to hum, to murmur gently;
to grumble, to whine, to moan.

NBHL (2)

Մրմնջեսցեն ի միասին, որպէս մրմնջեն ի միտս իւրեանց։ Եւ ոչ այնպէս՝ որպէս ողբան ի մովաբ. մրմնջեսցես, եւ պատկառեսցես։ Մրմնջեսցէ իբրեւ զլալիւնն յազերայ։ Այս ամենայն է՝ զոր մրմնջէին զքէն առակօք. (Ովս. ՟Է. 2։ Ես. ՟Ժ՟Զ. 7։ Երեմ. ՟Խ՟Ը. 32։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 44։)

Զվիշտսն աղերսիւ մրմնջօր։ Զայս զերկոսեան խորհուրդս յամենայն վիշտս յանձինս մրմնջեալ՝ ցածուսցուք զտրտմութիւնն։ Զի՞նչ քան զայն բերան ցանկալի կայցէ, որ զգիտիցէ թշնամանել, այլ զօրհնութիւնսն մրմնջել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13. եւ 10։ ՟Գ. 25։)


Մրրկածին

See full entry →

adj.

causing or producing tempests;
cf. Մրրկաբեր;
նշանք —ք, prognostics, signs which usher in the storm.

NBHL (2)

Որ ծնանի զմրրիկ, կամ ի մրրկէ. մրրկաբեր. մրրկալից. մրրկեալ.

Ի վերայ ծովուն ճանապարհ առնէ, եւ մրրկածին ալեացն սատեալ լռեցուցանէ։ Դու զհամօրէն տիեզերս փրկեցեր ի մրրկածին ալիք փորձանաց. (Ոսկիփոր.։)


Մրրկատարափ

See full entry →

adj.

raining impetuously;
— նետք, սլաքք, a storm of arrows.

NBHL (1)

Խիտ եւ ուժգին տեղացեալ՝ որպէս զտարափ մրրկալից.


Մրրկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be tempest-tost or tempest-tossed, to be driven, or whirled about, to be very agitated, rough;
մրրկէր ծուշ ընդ երկիր, curling clouds of smoke ascended to the skies.

NBHL (2)

Մրրկեալ ալիք թշնամին ինձ յարուցանէ. (Շար.։)

Ամբարձան ի ծովու աշխարհի մրրկեալ սատանայական ալիքն. (Իգն.։)


Յագելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Յագեցուցիչ.

NBHL (1)

προσκορής satietatem inducens, fastidium adferens. Յագեցուցիչ. յափրացուցիչ. տաղտկալի.