Definitions containing the research որս : 2903 Results

Յուղարկաւոր

See full entry →

adj. s.

accompanying, escorting;
—ք, attendants, train, retinue, suit;
— ճառ, funeral oration.

NBHL (1)

Խնդրել ի թագաւորէն հետեւակս եւ հեծեալս յուղարկաւորս ընդ մեզ. (՟Ա. Եզր. ՟Ը. 52։)


Յուռթեմ, եցի

See full entry →

va.

to make amulets or charms, to enchant, to cast a spell over, to bewitch, to charm, to fascinate.

NBHL (1)

Դիւաբնակն բագնաց, յորս յուռթեալք հեթանոսական յիմարութեամբքն (զոհէին զզաւակս). (Անան. եկեղ։)


Յուսամ, ացայ

See full entry →

vn.

to hope, to expect;
to trust, to confide;
to promise or flatter oneself;
— ի տէր, առ աստուած, to trust in God.

NBHL (1)

Յուսացաւ կոչել զանուն Տեառն Աստուծոյ։ Յուսա՛, կամ յուսացարո՛ւք ի Տէր. առ Աստուած։ Յողորմութիւնս կամ յիրաւունս քո յուսացայ։ Աչք ամենեցուն ի քեզ յուսան։ Յուսացաւ յԱստուած։ Ո՞ւր են աստուածք նոցա, յորս յուսացեալ էին ի նոսա։ Յուսացեալ էին ի դարանամուտսն։ Յուսացաւ սա ի բազում մեծութիւն իւր։ Յուսացելոց յինչս։ Եթէ յականս պատուականս յուսացայ։ Զսպառազինութիւնն նորա հանէ, յոր յուսացեալ էր։ Յո՛ր կողմն եւ յուսացեալ իցէ. եւ այլն։


Յստակ, աց

See full entry →

adj. fig. adv.

clear, clean, pure, limpid;
pure, sincere, candid;
manifest, evident, distinct;
clearly, cleanly, purely;
distinctly, evidently, manifestly.

NBHL (1)

Որ յաղագս գունիցն է ... հաւասարքն առանց զգայութեան (աչաց) են. զորս արդեօք եւ յստակս կոչեմք. (Պղատ. տիմ.։)


Յստակութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

clearness, pureness, cleanness;
limpidity;
purity, candour, sincerity, ingenuousness.

NBHL (1)

Հանգոյն արեգական ի խորս ուրեք ընդ յստակութիւն ջուրցն առաքելով զիւր ճառագայթսն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Յօդ, ից

See full entry →

s. gr.

articulation, joint, juncture;
bond, tie, link, connexion;
article.

NBHL (2)

Եւ ծայրակտուր փողից յօդին։ Եւ ընդ հատեալ մասանց յօդին, եւ այլն. (Յիսուս որդի.։ Իսկ Առ որս. ՟Ա. իբր յն. ընթացք կենաց։)

Սրտմտութիւն նոցա ասէ ըստ նմանութեան օձին. ո՛չ վայրապար օձի. այլ յօդին յաւելուած զսկզբնատիպ չարն առակաւ եցոյց. (Առ որս. ՟Դ։)


Յօդացաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rheumatism, gout, arthritic disease, arthritis.

NBHL (1)

ἁρθρίτις arthritis, morbus articularis. Ցաւ յօդից մարմնոյ. յորս գլխաւորն կոչի ոտնառութիւն. նիգրիս, նըգրըս։ (Գաղիան.։)


Յօդաւոր, աց

See full entry →

adj.

articulated, articular;
articulated, uttered;
well expressed, well turned, harmonious.

NBHL (1)

Պատասխանիս բանիցն հարցողաց յօդաւորս եւ պատշաճաւորս առնէ. (Նար. երգ.։)


Յօդեմ, եցի

See full entry →

va.

to join, to unite, to tie, to bind, to annex;
to articulate, to pronounce, to utter;
to feign, to contrive, to invent;
to compose, to form.

NBHL (1)

Ի չորից հիւթոցն յօդեալ են։ Նախ զչորս հիւթսն մեկնեալս արարեալ, եւ ապա նոքօք յօդեաց զամենայն. (Եզնիկ.։)


Յօժարամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

goodwill, entire disposition, inclination, devotion, eagerness.

NBHL (1)

Վկայէ փենեհէզ, որ անուանեցաւ յօժարամտութեամբն։ Գովիցէք զյօժարամտութեան օրէնս. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Գ։)


Յօժարատրական, ի, աց

See full entry →

adj.

liberal, generous, open-handed.

NBHL (1)

Ազատականութեան է յօժարատրականն գոլ յիրս գովելիս, եւ առատանալն ի ծախս պատշաճաւորս. (Արիստ. առաք.։)


Յօշատեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յօշեմ.

NBHL (1)

Կա՛մ զորդիսն յօշատեն, կամ զծնողս ի բաց մղեն օտարս կարծելով. (Առ որս. ՟Ա։)


Յօշեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut to pieces, to cut up, to tear in pieces;
անդամ անդամ —, to dismember, to tear limb from limb, to pull to pieces, to dilaniate;
— ընդ մէջ, to divide in halves;
to cut or break asunder.

NBHL (1)

Ձեռք բազմագութ կանանց ո՛չ կերակուրս կարկառեցին մանկանց ի զօրանալ պաշարմանն, այլ ի կերակուր զնոսա յօշեցին, եւ սովոյ դեղ զիւրեանցն արարին սիրելիս. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Նազարացի, ցւոյ

See full entry →

adj. s.

Nazarean;
Nazarene;
— գոլ ի գինւոյ, to abstain from vine.

NBHL (1)

Նազարացիք քարշեցան (ի գերութիւն), ողբս փոխանակ օրհնութեան բարձրացուցին. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Նախ

See full entry →

adj. adv.

first;
firstly, in the first place, at first;
— քան, before, ere;
— քան զամենայն, first of all.

NBHL (1)

Մաքրելի՛ է նախ առաջին զինքն, եւ ապա ընդ սրբոյն խօսելի։ Ծանի՛ր զքեզ նախ առաջին. (Առ որս. ՟Բ։)


Նախագահ

See full entry →

adj. s.

"cf. Յառաջագահ;
— արքեպիսկոպոս, primate;
— նստել, բազմել, լինել, to preside, to be the president, to hold the first place;
—ք, cf. Նախաթոռք."

NBHL (1)

Մին իշխէ, եւ նախագահ նստի. եւ մինն ածեալ լինի (այսինքն առաջնորդի) եւ ուղղի. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Նախագահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

presidency;
precedency, primacy, primateship.

NBHL (1)

Վարդապետութեան եւ նախագահութեան։ Զուարճանալ նախագահութեամբն։ Վասն նախագահութեանցն հակառակութիւն։ Որք չար նախագահութեան ցանկացան, անտի ծնան հերձուածս. (Ածաբ. յայտն. եւ առ որս. ՟Ժ՟Բ։ Բրս. հց.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)


Նախագիր

See full entry →

adj. s.

written before;
prescribed;
title;
exordium, preamble.

NBHL (1)

Եւ այսոքիկ՝ գեղեցիկք ըստ աստուծոյ կենացն նախագիրք. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Նախագոյն

See full entry →

adj. adv.

more ancient;
cf. Յառաջագոյն.

NBHL (1)

Ծանուցեալ նախագոյն զպատճառս։ Նախագոյն յառաջեալ ի տեղի մարտին։ Զորս կալեալ էր նախագոյն. (Փարպ.։)


Նախադաս

See full entry →

adj.

set over, put above, promoted, preferred, superior;
— առնել, համարել, to prefer.

NBHL (1)

Նախադա՛ս է, եւ պատուական ամենայնիւ անձն բանական քան զմարմինն։ Զնախադասսն ինքեան՝ սիրոյն ջերմութեամբ առաւել զօրացուցանէ ի բնաւորսն ունականութիւնս. (Գր. հր.։)


Նախադիր, դրաց

See full entry →

s. gr.

founder or institutor;
preposition.

NBHL (1)

Վասն նախադրին, ուստի՞ (յորմէ՞), եւ որո՞վ, եւ յորու՞մ. (Առ որս. ՟Զ։)


Նախաթիւ

See full entry →

s.

antedate.

NBHL (1)

Ծաղր առնեմ զքո եւ՛ զնախաթիւսդ, եւ՛ զթուակցութիւնս, յորս դու մեծամեծս պանծաս. (Առ որս. ՟Զ։)


Նախաթուեմ, եցի

See full entry →

va.

to antedate.

NBHL (1)

Նոյնք եւ նախաթուին, եւ զկնի թուեալք լինին ի գրոց. (Առ որս. ՟Զ։)


Նախաժամանեմ, եցի

See full entry →

va.

to come, arrive or get before, to get the start of;
to outstrip, to out-walk.

NBHL (1)

Յորս թէպէտեւ այնքան անագանուսումն էր, յոյժ սաստկութեամբ քան զնախաժամանեալն զօրանայր։ Նախաժամանելոցն արժանաւոր. (Ածաբ. ի կիպր.։)


Նախախնամեմ, եցի

See full entry →

va.

to provide, to be the providence of, to take care, to supply, to look, to preserve, to watch.

NBHL (1)

Երեքումբք այսոքիւք նախախնամիմք. կամ տանջանօք, կամ փրկութեան յուսով, եւ նահատակութեամբք առաքինութեանցն. (Առ որս. ՟Ե։)


Նախածին

See full entry →

adj. s.

created, born or produced first;
bearing young for the first time;
first-born;
նախածինք, cf. Նախնիք.

NBHL (1)

Զանազանեալ նախածինն, եւ առաջնածինն. առաջնածին՝ արուն, իմաստունն (իբրեւ հայր). իսկ վատթարն, իբր թէ ընդհանուր նախածին ընտանացեալ ընդ ախտաւորս հիւթանիւթսն, որք զօրէն մօր ծնանին. (Փիլ. լին. ՟Դ. 160։)


Նախակարգեմ, եցի

See full entry →

va.

to preordain, to pre-establish, to predispose;
to predestine.

NBHL (1)

Առ որս արժան է նախակարգել զբանս. (Շ. ընդհանր.։)


Նախահոգակ

See full entry →

adj.

provident;
— խնամք, foresight;
— զգուշութիւն, precaution.

NBHL (1)

Կենդանեաց ոմանք գործասէրք, եւ կէսք նախահոգակք։ Մեղու իմաստուն, եւ մրջիւն յառաջախոհ, իմաստունք եւ նախահոգակք. (Առ որս. է։ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Նախամարտիկ

See full entry →

s.

fighting in the first rank;
coryphaeus, champion;
skirmisher, sharpshooter.

NBHL (1)

Նախամարտիկ քոց մանկանց եղիազար։ Մեծ՝ ճշմարտութեան նախամարտիկ եւ վարդապետ (պօղոս)։ Ոչ յաղագս անարգութեան նախմարտկաց. (Ածաբ. մակաբ.։ Առ որս. ՟Է. ՟Ժ՟Ե։)


Նախայայտնի

See full entry →

adj.

foreknown.

NBHL (1)

Յետինքն զերիցագունիցն գերակայ բոլորմունս ոչ ունին, բայց մասնաւորս ի նախայայտնից լուսափայլութեանց ի ձեռն առաջնոցն համեմատաբար ի նոսա անցեալ. (Դիոն. երկն.։)


Նախապատուեմ, եցի

See full entry →

va.

to respect, to honour most, to pay the highest honour to.

NBHL (1)

Ոչ կարելով դիւրաւ գտանել ի համապատիւսն զնախապատուելին. (Առ որս. ՟Դ։)


Նախապատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

preeminence, preference, advantage.

NBHL (1)

Ոմն վէմ կոչի, եւ միւս ոմն սիրի առաւել. եւ համբարեն այլք զնախապատուութիւն։ Պարտ եւ արժան էր՝ ծննդեանն պատիւ ընդունել, եւ կուսութեան՝ նախապատուութիւն. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ. եւ Ածաբ. ծն.։)


Նախասահմանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

predestination.

NBHL (1)

Յարացոյցս (կամ տեսակս) ասեմք գոլ, զորս ի յաստուած էացուցիչս եւ միեղէնս նախագոյացեալ սահման էիցս, զոր աստուածաբանութիւն նախասահմանութիւնս կոչէ. (Դիոն. ածայ.։)


Նախասկիզբն

See full entry →

s.

first author, first principle, beginning, origin, source;
chief, escort, guide.

NBHL (1)

Յէէ իմեմնէ մեր մարմինս, եւ ոչ յէէ. հակառակաբար առ նախասկիզբն նիւթն գոյացեալ յոչիմեքէ (այսինքն յոչնչէ). (Առ որս. ՟Գ։)


Նախասպան

See full entry →

s.

first-shooting.

NBHL (2)

Առաջին սպանօղ. ի նախկին նետաձգութեան հարկանօղ որսոյ.

Յորս թեթեւաշարժք, եւ նախասպանք. (Փարպ.։)


Նախատ

See full entry →

s. adj.

insult, outrage, injury, opprobrium, shame, infamy;
infamous, ignominious, opprobrious, base, villainous;
despised, scorned, vile;
— լինել, to become an object of scorn or ignominy, to be infamous.

NBHL (1)

Ոչ ըստ այնմ տայ պատասխանի սակս նախատ ինչ գտանելոյ, այլ զիմաստութեան զխորսն դիմադրէ. (Համամ առակ.։)


Նախատես

See full entry →

adj.

foreseeing, prescient;
— լինել, to be provident.

NBHL (1)

Զգաստ առ մերձաւորս, նախատես առ հանդերձեալսն. (Բրս. հց.։)


Նախատիպ

See full entry →

cf. Նախագաղափար.

NBHL (1)

Հայեսցու՛ք ի նախատիպն Յովսէփ։ Զկուզ եւ զմուկն (դրօշեալ) պաշտեցին, զորոց նախատիպ կենդանիսն որսային ի կորուստ. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. իմ.։)


Նախարար, աց

See full entry →

s.

satrap, proconsul, lord, governor of a province, prefect, mayor;
—ք, magnates, grandees, noblemen.

NBHL (1)

Նախարարք այլազգեաց։ Թագաւորաց այնր կողման. եւ նախարարաց երկրին։ Ի բա՛ց արա զթագաւորսն, եւ դի՛ր ընդ նոցա նախարարս։ Կացոյց ի վերայ թագաւորութեան նախարարս հարիւր եւ ՟Ի. եւ այլն։


Նախճիրք

See full entry →

s.

slaughter, carnage, blood;
great loss, prejudice, waste;
—րս արեան գործել, to slaughter;
—րս գործեցին դժնդակս ընդդեմ թշնամեաց, they made a dreadful slaughter of the enemy.

NBHL (2)

Կոտորած սաստիկ յորսս կենդանեաց, եւ ի պատերազմի մարդկան. վնաս. զեան. ոճիր. հարուած. պրս. նախջիր, որ եւ շիքեար, որ է որս. եւ նախշ, վնաս, հարուած. (որպէս եւ նօգսան, լտ. նօ՛քսա, վնաս).

Մեծ ինչ նախճիրս որսաց կոտորել. (Բուզ.)


Նահատակ, աց

See full entry →

s.

the first to begin a combat, champion, hero, martyr.

NBHL (1)

Զարեհ էր այր սէգ, եւ յորս էրէոց նահատակ. իսկ առ պատերազմունս վատ եւ տաղտուկ. (Խոր. ՟Բ. 50։)


Նահատակակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

companion in arms or in martyrdom.

NBHL (1)

Խորհրդակից բարի, եւ նահատակակից յօժարամիտ. (Առ որս. ՟Գ։)


Նահատակիմ, եցայ, եա՛ց, եա՛

See full entry →

vn.

to take one's chance, to expose oneself, to attack, to be foremost in the battle, to charge the enemy;
to fight, to struggle, to wrestle, to wage war;
to make great efforts, to take much trouble, to persist;
to exercise oneself, to practise;
to devote oneself, to become a martyr;
ի ճգնութեան վարս —, to lead an ascetic life.

NBHL (1)

Նահատակեցի՛ր ընդդէմ հանապազորդեան թշնամւոյն. (Ճ. ՟Ա. եւ Առ որս.։)


Նայ, ից

See full entry →

adj. s. gr.

humid;
semi-vowel, liquid letters.

NBHL (1)

Տառք բաղաձայնք ... նա՛յք են չորս, ղ, մ, ն, ր։ Երկու ձայնորդք, որոց երկրորդն նա՛յ է. (Թր. քեր.։)


Նաշ, ի

See full entry →

s.

bier, coffin;
cf. Դագաղ.

NBHL (1)

Չորս մարդ առնուն զնաշն, եւ ուսեն. (Ոսկիփոր.։)


Նարկա

See full entry →

cf. Նարկայ.

NBHL (1)

Իսկ որ ասին նարկա, զհոմանուն ախտն յորժամ կազմեսցէ այնոցիկ՝ որ ի նա հպին ձկունքն, դիւրաւ զնոսա կարթաբար որսայ. (Փիլ. լիւս.։)


Նաւաբեկ

See full entry →

adj.

shipwrecked;
— նաւաստի, ծովագնացք, the shipwrecked mariners or people, the survivors from a wreck;
— լինել, to be shipwrecked, cast away.

NBHL (1)

Նաւաբեկեցայց եւ ի յուսոյ։ Նաւաբեկեցելումն տու՛ր ձեռն. (Ածաբ. Առ որս. ՟Ը. եւ Ածաբ. աղք.։)


Նաւաբեկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to run aground, to strand, to founder, to be lost.

NBHL (1)

Նաւաբեկեցայց եւ ի յուսոյ։ Նաւաբեկեցելումն տու՛ր ձեռն. (Ածաբ. Առ որս. ՟Ը. եւ Ածաբ. աղք.։)


Նաւակատիք, տեաց

See full entry →

s.

inauguration, dedication, consecration;
feast, festival, rejoicing;
cf. Խթումն;
առնել զ—իս շինուածոյ, to inaugurate a building;
—իս առնել սեղանոյն, to dedicate or consecrate an altar.

NBHL (1)

Երեք նաւակատիքս առանց մսակերութեան. ակնարկէ ի ճրագալոյցս, եւ ի խաչ, եւ ի վարդավառ, քան զորս դնէ կանխել մի մի յիսնեակ պահս։


Նաւաղօղակ, աց

See full entry →

adj. s.

sea-faring;
navigator, voyager.

NBHL (1)

Ամենայն նաւաղօղակն (կամ նաւալուղակն) ի մի վայր ժողովեալ՝ ոչ բարձցեն թեփ մի ի տանոյ նորա, եւ ի նաւս ձկնորսաց խալամ նորա. (Յոբ. ՟Խ. 26։)