Definitions containing the research գործ : 4939 Results

Անազդական, ի, աց

See full entry →

adj.

strange, extraordinary;
undutiful, insolent, impudent, froward, obstinate, stubborn;
rascally, wicked.

NBHL (1)

ἁνενέργητος. Որում կամ որ չազդէ ինչ վնաս. աններգործելի.


Անազդելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

insensible.

NBHL (1)

Եւ իբր անազդական. աններգործելի.


Անակնառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անաչառութիւն.

NBHL (1)

Մի՛ ոք գործիցէ ինչ առանց օրինաց եւ իրաւանց, այլ՝ արդարութեամբ եւ անակնառութեամբ. (Մխ. դտ.։)


Անամօթանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to lose all shame, to be shameless.

NBHL (1)

Մայրն անամօթացաւ ի գործս իւր. (Լմբ. ովս.։)


Անամօթիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Անամօթանամ.

NBHL (1)

ԱՆԱՄՕԹԻՄ որ եւ ԱՆԱՄՕԹԱՆԱԼ. ἁναισχυντέω, ἁπαναισχυντέω, impudenter vel inverecunde ago. Անամօթ լինել. անամօթի գործ գործել. եւ լրբիլ. յանդգնիլ. աներեսութիւն ընել. էտէպսիզլիք եթմէք. առսըզլանմագ.


Անայցելու

See full entry →

adj.

abandoned, forlorn, helpless.

NBHL (1)

Որում ոչ լինի այցելութիւն վրէժխնդրութեան. ըստ կամի գործօղ՝ անողորմ.


Անապական, ի, աց

See full entry →

adj.

incorruptible;
pure, chaste, inviolate.

NBHL (2)

Անեղն եւ անապականն եւ մշտնջենաւորն Աստուած։ Անապականն յանապական տան միշտ կայ մնայ։ Կենագործեալք անապականիդ։ Անապականք, եւ ոչ մահկանացուք։ Գրաւական կենդանութեանս անապական է. (Նար.։)

Հաւատք անապական, կամ անապական բան ճշմարտութեան։ Ներգործութեամբ անապականաւ. (Նար.։)


Անապաշխար, ի, ից

See full entry →

adj. adv.

cf. Անապաշաւ.

NBHL (1)

Բազում եւ անապաշխար չար գործեալ էր. (Փարպ.։)


Անապատական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

solitary, eremitical;
hermit, anchorite.

NBHL (1)

Ցռոյ անապատականի։ Անապատական աշխատութեանցն գործաւոր. (Յոբ. ՟Ժ՟Ա. 12։ Իմ. ԺԷ. 16։)


Անապատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a desert, to be deserted;
to fall, to decay.

NBHL (1)

Որք անապատացեալ են ի ծնողաց։ Անապատացեալ ի գործոց բարեաց. (Բրս. հց. եւ Բրս. կրօն.։)


Անառակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

debauchery, dissoluteness, libertinism, excess, disorderly life, wantonness, lasciviousness, lust;
unchastity, prostitution.

NBHL (2)

Նոցին նմանեալք՝ զնոյն անառակութիւնս անխտիր գործեսցեն. (Եզնիկ.։)

Զերեւելիս կարծէաք Արարիչ, եւ գործէաք զամենայն անառակութիւնս. (Եղիշ. ՟Ը։)


Անասելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

unspeakable, ineffable.

NBHL (2)

Այն՝ որ գործէ զաղտեղութիւն, զանասելին մարդոյ լեզուին. (Շ. եդես.։)

Ղովտ արբեցաւ, եւ զանասելի գործսն գործեաց. (Կիր. ՟ը. խհ.։)


Անասնային

See full entry →

cf. Անասնական.

NBHL (1)

Որ յանասնայինսն եւ ի գազանայինսն խոտորին զազրագործութիւնս. (Գր. հր.։)


Անասուն, սնոյ, սնոց

See full entry →

adj. s.

irrational;
animal, brute.

NBHL (1)

Անասուն մատամբք ձեռաց ի ձեռն հնչման գործւոյն՝ բանին կցորդեսցէ յԱստուած օրհնութիւնսն. (Վրդն. սղ.։)


Անաստուածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

atheism;
ungodliness, irreligion.

NBHL (1)

ἁθεότης, ἁθεία, atheismus, impietas in deum. Ուրանալն զԱստուած՝ գոնէ գործովք հեթանոսութեան. օտարութիւն յԱստուծոյ. ամպարշտութիւն. տինսիզլիք, իլհատ, քեաֆիրլիք.


Անարար, աց

See full entry →

adj.

increate.

NBHL (1)

Ոչ կարէ ներգործութեամբ գոլ մարմին նախ քան ընդունել զտեսակն, զի նիւթ է անարար (այս ինքն անորակ), եւ ոչ մարմին։ Ըստ այսոցիկ որակութեանց եւ ջուրն անարար ( ի լս. անորակ) ասի. (Նիւս. բն. ՟Բ. եւ ՟Թ։)


Անարգանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be debased;
to become abject or contemptible;
to lose value;
to humble or abase one's self.

NBHL (1)

Իշխանքն անարգացան։ Հովիւքս անարգացաք գործովք մերովք. (Լմբ. սղ.։)


Անարգասաւոր, աց

See full entry →

adj.

infertile, unfruitful, poor, barren, sterile.

NBHL (1)

Անմասն յարգասեաց եւ յարգեանց գործոց. անարդիւն. անպտուղ. անգործ. անզօր եւ անկերպարան. ἁδρανής. infirmus


Անարգել

See full entry →

adj. adv.

free, unembarrassed;
without obstacle, freely.

NBHL (1)

Զհիւանդագործ նիւթն, զոր չար կերակրովք յինքեանս անարգելք մթերեցին. (Բրս. սղ.։)


Անարդիւն

See full entry →

adj.

unproductive, fruitless, useless;
worthless.

NBHL (2)

Անբաժ յարդեանց. անարգասաւոր. անպտուղ. եւ անգործ. պիհասըլ.

Առանձինն խորհուրդք եւ յանձնառութիւնք՝ անգործք եւ անարդիւնք են յինքեանց, եթէ ոչ շարժեսցին ի մտացն առ անգսն իւրեանց արդիւնս եւ ներգործութիւնս. (Փիլ. լին. ՟Դ. 56։)


Անարժան, ի, ից, աց

See full entry →

adj.

unworthy, unfit, improper;
condemnable, blamable, illegal, dishonest;
— համարել, to disdain.

NBHL (2)

Անարժանօքն գործէին զօրութիւն՝ շնորհքն. (Ոսկ. եբր.։)

Անարժան գործք, կարգ, բանք։ Ոչ զոք հարցանէր ի մարդկանէ զարժանն եւ զանարժանն. (Փարպ.։)


Անարժանի

See full entry →

adv.

cf. Անարժան;
յ—, unworthily.

NBHL (1)

Ոչ ինչ ի չարեաց եւ յանարժանեաց գործեցի. (Եպիփ. յար. մեռ.։)


Անարժանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unworthiness.

NBHL (1)

Կատարեցին զգործն անարժանութեան. (Ագաթ.։)


Անարուեստ, ից

See full entry →

adj.

of no trade, or profession;
artless;
guileless;
immaterial, simple, natural;
rough, rude.

NBHL (2)

Անարուեստից գործաւորաց, եւ ընտրելոց յամենայն արուեստաւոր գործաւորաց. (Խոր. ՟Ա. 15. եւ ՟Բ. 24։)

Ոչ եղեալ մարդկային արհեստիւ. անձեռագործ. աննիւթ.


Անարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անարիութիւն.

NBHL (1)

Անարութեան գործ։ Իւրով անարութեամբն լքուցանէր զձեռս մարտիկ նահատակացն։ Արութեան եւ ոչ անարութեան են ցոյցք. (Պիտ.։)


Անարօր

See full entry →

adj.

uncultivated, waste;
intact, chaste.

NBHL (3)

Ոչ արօրադրեալ. ոչ հերկեալ. անգործ. ἁνέργαστος. incultus. չիհերկած, չի բանեցուցած. սիւրիւզմէմիշ. միւադդալ. կամ ոչ մշակեալ. եւ անսերմն.

Յետին անմտութիւն է սերմանել սերմանիս յանգործ եւ յանարօր երկիր. (Ոսկ. յհ.։)

Մեղր՝ պտուղ քաղցր եւ անարօր։ Զքաղցունսն գործեալ պար մեղուացն՝ մատուսցեն տռփողացն անարօր. (Ածաբ. նոր կիր.։ Մագ. ԿԲ։)


Անաւագ, աց

See full entry →

adj.

feeble, poor, low, humble, petty;
minor.

NBHL (1)

Որ բռնաբար յանաւագէն հանիցէ, չարութիւն գործէ. (Եզնիկ.։)


Անբան, ից

See full entry →

adj. s.

irrational;
dumb;
animal;
blockhead.

NBHL (3)

Բանիւն առաջնորդելով՝ մի՛ ինչ անբանս գործեսցեն. (ՃՃ.։)

Ի հովուական ցպոյ եւ ի մաճակալութեան գործոյ, եւ յայլոց անբան արհեստից. (Լմբ. պտրգ.։)

Առանց խորհրդոյ գործ առաքինութեան անբան եւ անպտուղ անուանի։ Մարմինն աղաղակէ զանբան աղօթս. (Լմբ. սղ.։)


Անբաւ, ից

See full entry →

adj.

infinite, unbounded, unlimited, innumerable, immense.

NBHL (2)

Իբրեւ ոչինչ ժամանեալ յանբաւ գործոյ պատերազմին. (Փարպ.։)

Աճապարել յանբաւ գործոյն։ Հասանել ժամանել յանբաւ գործոյն. (Յհ. կթ.։)


Անբաւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow or increase excessively, to be immense.

NBHL (1)

Անբաւանան դաշտք սորայս վրիժագործ աղիտիւք. Հանդերձ անբաւացեալ զօրու. (Պիտ.։)


Անբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

infertility, barrenness.

NBHL (2)

Առընթեր կայ երկրագործութեան անբերութիւն. (Բրս. մկրտ.։)

Ընդ երկրագործութեան լծակցի երբեմն եւ չարաչար վտանգ անբերութեանն։ Անբերութեանն դառնագոյն հարուած։ Անդաստանի անբերութիւն. (Պիտ.։)


Անբնակ

See full entry →

adj.

houseless;
uninhabited, desert;
— առնել, to depopulate, to unpeople.

NBHL (1)

Յումմէ՞ լուան զանբնակ գործոյդ լուր. (Թէոդոր. Մայրագ.։)


Անգայթ

See full entry →

adj.

not liable to stumble, surefooted;
not liable to scandal.

NBHL (1)

Զմնալն հոգւոյն անգայթ յառաքինի գործս. (Լմբ. սղ.։)


Անգայտ, ից

See full entry →

adj.

thin, incompact, porous;
rare, subtile;
soft, liquid.

NBHL (2)

Անգայտ մաղովք զգործած գբոցն յօրինէ (մեղուն). (Վեցօր. ՟Ը։)

Անգայտն՝ ներկուց աղօտաց երկամանակ. հի՛պէս. Եօնոօք։ Զանգայտն եւ զմեծասարն գործիցէ երկայն. (Թր. քեր.։)


Անգէտ

See full entry →

adj.

ignorant, unlearned, stupid, awkward;
յանգէտս, ignorantly, inadvertently;
at all events, at all hazards;
յանգէտս լինել, to connive, to dissemble.

NBHL (2)

Անգէտս հրամանի թագաւորին, կամ քո նենգաւոր գործոյդ. (Փարպ.։)

Անգիտիցն չափոց չարութեան գործոց. (Նար. Ի։)


Անգթաբար

See full entry →

adv.

cruelly, unmercifully.

NBHL (1)

Անգթաբար հրամայիցէ գործել. (Մխ. դտ.։)


Անգիտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be ignorant;
to forget one's self.

NBHL (1)

Եւ զի այսոքիկ այսպէս, անգիտանամ յերկաքանչիւրոցն ընտրութենէ։ Վասն որոյ անգիտանամ, թէ զի՛նչ գործեցից ... Եւ թէ զի՛նչ արարից, անգիտանամ զելս վտանգիս եղելոյ. (Շ. ատ. եւ Շ. ընդհ.։)


Անգիտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

not to be understood, incomprehensible.

NBHL (1)

Որպէս զսեղան յանգործ քարանց, եւ զմայրն՝ նոր եւ անգիտելի առն ընտրեաց. (Բրսղ. մրկ.։)


Անգղ, գեղ, գեղց, եղաց

See full entry →

s.

vulture.

NBHL (1)

Ըստ նմանութեան անգեղց ի վերայ մեռեալ գործոց անկանիս. (Իսիւք.։)


Անգոյ, ից

See full entry →

adj. s.

not existing, having no being;
non-existence, non-entity;
nothing;
արար Աստուած զաշխարհս յանգոյից, God created the world from nothing;
յանգոյս, vainly.

NBHL (2)

Յանգոյից ստեղծագործել. (Նար. ԽԹ։)

Ի նիւթ անգոյ բարեգործեալ զփափկութեան զդրախտն. (Գանձ.։)


Անդադար

See full entry →

adj. adv.

incessant, continual;
restless, agitated;
incessantly, continually.

NBHL (1)

Բերան անդադար՝ առնէ (կամ գործէ) խռովութիւնս. (Առակ. ՟Ի՟Զ. 28.) յն. անյարկ. ἅστεγος. non tectus, sine tecto.


Անդաստիարակ

See full entry →

adj.

without education, uneducated, ungoverned.

NBHL (1)

Զի մի՛ բարեգործելն անդաստիարակ իցէ։ Ջերմութիւն անդաստիարակ. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Բ։)


Անդատ

See full entry →

adj.

not sentenced, not condemned.

NBHL (1)

Ապա թէ աստ անդատ կայցեմք մնայցեմք ի գործել զմեղսն, զիա՞րդ ոչ է պարտ երկնչել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)


Անդատապարտ

See full entry →

adj.

not deserving condemnation, blameless.

NBHL (1)

Եւ զմեզ անդատապարտ պահեա՛ ի քահանայագործութիւն. (Պտրգ.։)


Անդարձ, ից

See full entry →

adj. adv.

irrevocable, irreclaimable;
impenitent;
held in mortmain;
Անդարձաբար.

NBHL (1)

Ի կշտամբանս չարագործաց եւ անդարձիցն առ Աստուած. (Եփր. խոստ.։)


Անդարման

See full entry →

adj.

irremediable, irreparable, incurable.

NBHL (1)

Եթող զայգին՝ անգործ եւ անդարման. (Մծբ. ԺԸ։)


Անդեղայ, ի, ից, այց

See full entry →

s.

antidote, counter-poison.

NBHL (1)

Ի ձեռն բազում անդեղեաց միաւորելոց առաւել ներգործեն զբժշկութիւն՝ քան միով. (Մխ. ապար.։)


Անդէն

See full entry →

adv.

there;
-, — առ մնին, — վաղվաղակի, — իսկ, — եւ անդ, on the spot, immediately, out of hand, without delay.

NBHL (1)

Անդէն առձեռն պատրաստ՝ ի գործն յաջորդի. (Պիտ.։)


Անդնդական, ի, աց

See full entry →

cf. Անդնդային.

NBHL (1)

Անկեալ ի վիհ գարշութեան մեղաց՝ անդնդականաց ապականութեանց։ Զանդնդականաց գործոց խոստովանեա՛ իբր ի յականջս Աստուծոյ արագ ժամանելոց. (Նար. ԻԸ. ԽԵ։)


Անդուստ

See full entry →

adv.

thence;
—ի վերուստ, from above.

NBHL (1)

Զբնութիւն օդոցն փոխէ ի ջերինս, եւ անդուստ ի վիշտս ամպրոպաց։ Բարեխառնեալ օդս, եւ անդուստ զառողջագործ յամենեսեան զեղուցանել խնամ. (Պիտ.։)