Entries' title containing լակ : 142 Results

Սխալականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fallibility.

NBHL (2)

Սխալականն գոլ.

Զի վերայ բուսեալ առաքինութեան զօրութիւն որ յոգւոջն էր՝ քակեաց հնութեան սխալականութիւննն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 7։)


Սխալակիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to stagger, to reel, to be a staunch toper, to be tipsy.

NBHL (3)

ἑκπαροινέω temulenter aliquid facio, ebrietate insolesco ἁκροθώραξ γίνομαι inebrior, leviter ebrius sum. Սխալակ լինել՝ որպէս զարբեալ. գինեհարիլ. գանգաչել. գթել. գինովի պէս ըլլա.

Արբենալով եւ սխալակելով եւ զանցանելով զգինովն։ Յորժամ սխալակեալք եղիցին, ի միւս եւս գինարբուս հրաւիրեն. (Փիլ. տեսական.։)

Յորժամ արբեցաւ, սխալակեցաւ, սկսաւ խօսիլ բանս հպարտս. (Բուզ. ՟Դ. 14։)


Սխալակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Սխալակումն.

NBHL (2)

Դեռ երեք ժամ է, եւ ոչ աղայոց է ժամ ուտելոյ, թող թէ կատարեալ արանց արբեցութեան եւ սխալակութեան. (Տօնակ.։)

Զոմանս տեսի ... պատճառաւ արամունեան յարբեցութիւն եւ ի սխալակումն խոտորեալ. (յն. լոկ, յարբեցութիւն). (Բրս. յուդիտ.։)


Սխալակումն, ման

See full entry →

s.

drunkenness, intoxication.

NBHL (2)

Դեռ երեք ժամ է, եւ ոչ աղայոց է ժամ ուտելոյ, թող թէ կատարեալ արանց արբեցութեան եւ սխալակութեան. (Տօնակ.։)

Զոմանս տեսի ... պատճառաւ արամունեան յարբեցութիւն եւ ի սխալակումն խոտորեալ. (յն. լոկ, յարբեցութիւն). (Բրս. յուդիտ.։)


Սաբելական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

sabellian.


Սաբելականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sabellianism.


Սալակապ

See full entry →

adj.

paved;
— առնել, to pave, to flag.

NBHL (1)

Զսալակապ եկեղեցին լուասցեն։ Սալակապ առնել զփողոցն անտիքոյ. (Կանոն.։ Վրդն. պտմ.։)


Սայլակ, աց

See full entry →

s.

small cart, truckle, dray-cart;
— ձեռաձիգ, barrow, hand-barrow.

NBHL (2)

Ոզա քահանայ եբարձ զաապանակն սայլակաւ։ Եդին ղնա ի վերայ սայլակի. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Առաքեցին հանդերձ տապանակաւն ի սայլակին։ Դրդուեցաւ ի սայլակէ անտի անկանիլ։ Ի վերայ ուսոցն բարձցեն զնտ, եւ ոչ եթէ ի սայլակի. (Եփր. ՟ա. թագ.։ եւ Եփր. ՟ա. մնաց.։)


Սայլակառք, ռաց

See full entry →

s.

baggage-waggon;
ammunition-waggon.

NBHL (1)

Ուղեւորական գրաստ, եւ սայլակառս. (Պտմ. աղեքս.։)


Սայլակերպ աստեղք

See full entry →

sn. ast.

arctus;
Charle's wain, the Great Bear;
ursa major.

NBHL (1)

Որ բնակեալ իցեն ի ցրտաշունչ աշխարհն հիւսիւսոյ, որ մերձաւոր դրացիք են շրջանաց սայլակերպն աստեղաց. (Վեցօր. ՟Ղ։)


Տանտալական, ի, աց

See full entry →

adj.

tantalizing.

NBHL (1)

Հասանել ի բաղձական տանտալական պատիժս պատուհասից։ Տարադատ տանտաղական՝ տիւռենական տարակուսեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Մագ. ՟Խ՟Ա։)


Տապալական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

declinable.

NBHL (2)

Թաւալական, եւ Հոլովական.

Զուղղականն, եւ զտապալականն. (Մագ. քեր. (ուր Երզն. հոլովական դնէ)։)


Տեսլական, ի, աց

See full entry →

adj.

special, formal.

NBHL (1)

Փորձեցայց դարձեալ ըստ իւրաքանչիւր ազգաց յարմարել զտեսլական օրէնս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ցոլական, ի, աց

See full entry →

adj.

shining, sheeny.

NBHL (1)

Փայլածութիւնն բանական դրդումն՝ խաղաղական շարժմամբ. ցոլական ծախումն՝ փայլատակմանց բարդեամբ ... զցոլականն եւ զբանականն ոչ ընկալաւ եկեղեցի. (Շիր.)


Փայլական

See full entry →

s.

pyramid.

NBHL (2)

πυραμίς pyramis. Պիրամիդէս, որ է հրաձեւ կամ փայլակնաձեւ.

Եղիցի արդ ըստ ուղիղ եւ վայելչական բանին՝ փայլականին հաստատուն եղեալ տեսակ՝ հրոյ տարր եւ սերմ. (Պղատ. տիմ.։)


Փայլակեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Փայլատակեմ.

NBHL (7)

Ոգիս զօրէ իբրեւ ի միջօրէոջ ամենայն շուրջ լուսաւորեալ եւ փայլակեալ։ Ի հրոյ յապականացուէ ապականացու լոյսս փայլակէ։ Լուսոյ աղամողումն, զոր աստեղքն փայլակեն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Փայլակեսցէ նեղեալն, եւ որոտասցէ հերձեալն. (Առ որս. ՟Է։)

Փայլակեսցէ լոյս ձեր առաջի մարդկան. (Կիւրղ. գանձ.։)

Մեծին ծագմամբ չփայլեն այլում, մինչ փայլակէ լոյսն անպատում. (Շ. յիշ. առակ.։)

Փայլակէր ի թուփն (մորենւոյ) հուրն։ Փայլակեսցէ սուր թագաւորի։ Քրիստոսիւ ապա փայլակեցելոյ՝ եմուտ արդարացուցիչ շնորհ։ Զի եւ փայլակեցելումն լուսոյ ճառագայթեալն իմասցի լոյս։ Լոյս ի լուսոյ փայլակեալ. (Պրպմ.։)

Փայլակեալք ի ներքոյ արեգական, որպէս յայնժամ տէրն ի լերինն այլակերպեցաւ. (Մաքս. ի դիոն.։)

Լռութեամբ (լեզուիդ՝) ձեռն քո ստաբանութիւն քարոզէ, շուրջ փայլակեալ ( περιαστραπτομένη ) ի մատանեաց ականց. (Բրս. ընչեղ.։)


Փայլակեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to flash or flare.

NBHL (2)

ՓԱՅԼԱԿԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Փայլեցուցանել իբրեւ զփայլակն. ծագել.

Իբրեւ ճառագայթս իմն փայլակեցուցեալ. (Փիլ. լին.։)


Փայլակն, կան

See full entry →

s.

lightning, flash of lightning;
սրավար, արագաթռիչ, իբրեւ զ—, quick, swift as lightning.

NBHL (5)

Իբր փայլուն ակն, կամ փայլեալ յաչս. որ եւ ՓԱՅԼԱՏԱԿՆ. որոյ յոքնականն լինի՝ փայլատակունք. (տե՛ս զկնի) ἁστραπή fulgur, fulgor. Շողիւն եւ նշոյլ լուսոյ կամ հրոյ որպէս կայծ եւ բոց անցաւոր. որպէս ստէպ լինի յամպս առանց որոտման, եւ որոտմամբ հանդերձ. տե՛ս եւ ԿԱՅԾԱԿՆ. կածկլտուք, փայլակ.

Սրեցից իբրեւ զփայլակն զսուսեր իմ։ Ելցէ իբրեւ զփայլակն նետ նորա։ Իբրեւ զփայլակն յայսկոյս եւ յայնկոյս ընթանան։ Որպէս փայլակն՝ որ ելանէ յարեւելից, եւ երեւի մինչեւ յարեւմուտս։ Եւ էր տեսիլ նորա իբրեւ զփայլակն։ Տեսանէի զսատանայ անկեալ յերկնից իբրեւ զփայլակն.եւ այլն։

Մի՛ դատեցայց ընդ սպանողին, ընդ փայլականն ըստորանկին. (Յիսուս որդի.։)

Զփայլակն սիրոյ շիջուցանել. (Առ որս.։)

Իբրեւ զտեսիլ փայլական. ա՛յլ ձ. օդոյ. ի յն. եւս կրկին ընթերցուած տեսանի. φέγγος կամ αὕρα.


Փայլակնաբար

See full entry →

adv.

like a flash of lightning.

NBHL (2)

Իբրեւ զփայլակն.

Փայլակաբար իմն սրեալ սուսերին ի վերայ (մեր) հասանել. (Յհ. կթ.։)


Փայլակնաբորբոք

See full entry →

adj.

ardent, vivid as a flash of lightning;
flashing, dazzling.

NBHL (6)

Բորբոքեալ որպէս զփայլակն. բոցանշոյլ. պայծառափայլ. լուսաւոր. լուսափայլ. հրափայլ.

Փայլակնաբորբոք ճառագայթիւք. (Խոր. հռիփս. եւ Խոր. վրդվռ.։ Շ. բարձր.։)

Զհետ փայլակնաբորբոք շաւղաց նորա. (Ոսկ. լուս.։)

Կամ մ. Իբրեւ զբորբոքումն փայլական.

Անմատոյց լուսով փայլակնաբորբոք ջահաւորեալ ի չորս անկիւնս աշխարհի. (Անյաղթ բարձր.)

Ուստի թերեւս առեալ՝ գրի ի Տօնակ. թէ փայլակն ասի ոչ միայն փայլատակումն, այլ եւ փայլածու, եւ արեգակն։


Փայլակնակերպ

See full entry →

adj.

like lightning.

NBHL (1)

Փայլակնատեսիլ, եւ փայլակերպ։ (Պիտառ.։)


Փայլակնահար

See full entry →

adj.

striking like a thunderbolt;
— առնել, to fulminate, to lighten.

NBHL (3)

Որ հարկանէ որպէս փայլակն կամ կայծակն. իսկ ՓԱՅԼԱԿՆԱՀԱՐ ԱՌՆԵԼ՝ է Շանթահարել.

Յանդուգն յարձակմամբ ի վերայ հասեալ՝ զանօրէնն Շաւասպ փայլակնահար իմն սրով սատակէր. (Յհ. կթ.։)

Զյառաջագահ ախոյեանսն փայլակնահար արարեալ դիթաւալ կացուցին. (Արծր. ՟Գ. 15։)


Փայլակնաձեւ

See full entry →

adj.

like lightning, very luminous, radiant, coruscant.

NBHL (3)

մ. Ի ձեւ փայլական. իբրեւ զփայլակն. փայլակնատեսիլ.

Տեսիլ փայլակնաձեւ զուարթնոյն. (Շար.։)

Սուր աստուածամուխ.. . նշան սքանչելարուեստ՝ փայլակնաձեւ փայլմամբ յեսանեալ. . . շողշողեալ. (Նար. խչ.։)


Փայլակնանամ

See full entry →

vn.

to flash like lightning, to gleam transiently.

NBHL (2)

ՓԱՅԼԱԿՆԱՆԱԼ. Իբրեւ զփայլակն փայլատակել. ծագել յանկարծ եւ ահեղակերպ պայծառութեամբ.

Հուր փայլակնացեալ։ Հրաբորբոք փայլմամբ փայլակնացեալք։ Զփայլակնացեալ նշխար մարմնոյ նորա եդին ի գերեզմանի. (Շար.։ Անան. եկեղ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)


Փայլակնանման

See full entry →

cf. Փայլակնակերպ.

NBHL (5)

մ. Նման փայլական.

Ի խնդիր վրիժուց արձակեցից զձեռն իմ փայլակնանման սուսերաւ. (Սկեւռ. աղ.։)

Ձկտեալ ձգիս ի բարձունս երկնից փայլակնանման յաււոր գալստեան անմահ արքային. (Նար. խչ.։)

Զհոգին փայլակնանման վերահամբարձեալ վեհից։ Սոքա բարձնական՝ փայլակնանման։ Սոսկալին փայլակնանման երեւեալ լուսափայլ կերպիւ. (Շ. տաղ.։)

Յարքայութիւնն երկնից փայլակնանման երեւեալք. (Երզն. լս.։)


Փայլակնանշոյլ

See full entry →

adj.

bright as a flash of lightning.

NBHL (1)

Ընտրեալ որոշեաց ի քարանց յոքունց զփայլակնանշոյլս. (Նար. խչ.։)


Փայլակնատարած

See full entry →

adj.

gleaming flashes;
extending, diffused as a lightning flash.

NBHL (4)

Որ սփռէ զփայլատակունս, կամ սփռի իբրեւ զփայլակն.

Ծայրագոյն լուսոյ ծագումն.. . փայլակնատարած ճառագայթարձակ փայլմամբ. (Խոր. վրդվռ.։)

Վասն մեր ի խանձարուրս շարունակեցաւ վերարկօղն փայլակնատարած լուսոյն. (Զքր. կթ.։)

Փայլակնատարած շաւիղ. (Շ. տաղ.։)


Փայլակնատեսիլ

See full entry →

adj.

resembling a flash of lightning, flashing, flaring.

NBHL (2)

Որոյ տեսիլն է իբրեւ զփայլակն. փայլակնացեալ դիմօք.

Երեսք հօրն պամբոյի պայծառացան իբրեւ զփայլակն. եւ նոյն շնորհաց հաղորդք էին հայրն սիլովանէ, եւ սիսոյի՝ արք փայլակնատեսիլք. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)


Փայլակնացայտ

See full entry →

adj.

emitting flashes, flashing, sparkling.

NBHL (5)

ՓԱՅԼԱԿՆԱՑԱՅԹ ՓԱՅԼԱԿՆԱՑԱՅՏ. Որ ցայթէ կամ ցայտէ զփայլատակունս. հրացայտ. բոցանշոյլ իբրեւ զփայլակն.

Զոր հրեղէն աթոռքն փայլակնացայթ հնչմամբ ընդունել ոչ բաւէին. (Պրոկղ. ներբ. ղկ.։)

Տեսանեմ այր մի փայլակնացայթ։ Մերկացեալ ի փայլակնացայթ փառացն. (ՃՃ.։)

Զարհուրեալք ի փայլակնացայտ եւ յանմատոյց լուսոյ աստուածութեանդ։ Յորմէ սասեալ դողային փայլակնացայտ ի լուսոյն։ Զարհուրեալք ի փայլակնացայտ տեսլենէ դատաւորին. (Պտրգ.։ Շար.։ Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։)

Ամպքն՝ լուսատեսակ, փայլակնացայտ եւ այլն։ Փաղփաղուն եւ փայլակնացայտ պայծառութիւն (ականց). (Խոր. վրդվռ.։ Վրք. ոսկ.։)


Փայլակումն, ման

See full entry →

s.

flashing;
lightning;
flash, light.

NBHL (5)

φέγγος splendor. Փայլատակումն. փայլակելն. փայլակն. եւ Փայլումն. ցոլմունք. շողիւն.

Զենելութիւն զնա արժան է կոչել տէրունեան փայլակմանց յալսն լուսոյ. (Փիլ. բագն.։)

Աղօտ եւ չափաւոր, որքան շաղօք փայլակումն ոչ կացեալ յերեւմանն. (Տօնակ.։)

Որպէս մեք ի ճայթել որոտման, կամ շողալ փայլակման՝ զգլուխս ի վայր արկանեմք. (Գէ. ես.։)

Իբրեւ ի փայլակմանէ կամ ի սաստիկ որոտմանց այնպէս փախստական լինին ի տէրունական կերպարանացն։ Յորոտումն ամպոցդ նայեաց, եւ ի փայլակմունս. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։ եւ Սարգ. ՟բ. պ. ՟Բ։)


Ինքնակալական

See full entry →
NBHL (1)

Որ ցուցանէ զիւր ներգործութիւն անըմբռնելի եւ անտեսանելի, ինքնակալական ամենեցունց. (Դիոն. երկն.։)


Այլակերպարան

See full entry →
NBHL (1)

Այլակերպարան բանիւք մտանէ ի ճառս. (Ոսկ. եբր.։)


Անընդելական, ի, աց

See full entry →
NBHL (3)

Ոչ անդէն եւ անդ զորընծայսն յանընդելական մեծամեծս ձկտեցուցանեն. (Ագաթ.։)

Ո՛չ մեծութիւն խոստանայ, այլ զանընտելական իրս. (Շ. մտթ.։)

Անընդելական իմն բուրեալ անուշից հոտ. (Ճ. ՟Գ.։)


Ծաւալական

See full entry →
NBHL (1)

Եւ որչափ ծաւալական է, մինչեւ զբնութիւնն այնոցիկ՝ որ առ բերանովն են ճանապարհացն՝ քաղցրութիւն առտուելով, մեղր ընկալաւ առասութիւն. (Պղատ. տիմ.։)


Կայլակնանամ, ացայ

See full entry →
NBHL (7)

ԿԱՅԼԱԿԱՆԱՄ ԿԱՅԼԱԿԵՄ ԿԱՅԼԱԿՆԱՆԱՄ. σταλάω, καταστάζω stillo, destillo. Բղխել, հոսել իբրեւ զկայլակս. ծորիլ. թորթորիլ. ցայտել. յորդել. վազել՝ ցաթկել արունի, ջրի, եւ այլն.

Աղբերաց արեան եւ ջրոյ կայլակեցեալ. (Միսայէլ խչ.։)

Ի հատանել հերացն՝ շիթս արեան կայլակացեալ հոսի. (Մագ. ՟Ժ՟Ա։)

Աստուածաբան ասէ, ել ջուր ի կողէն քրիստոսի, զի ցուցցէ՝ թէ մեռեալ է. կայլակեաց արիւն, զի ցուցցէ՝ թէ կենդանի է. (Տօնակ.։)

Աղբիւրք որպէս յերակաց ի վեր կայլակեն. (Եպիփ. սղ.։)

Մատռուակեա՛ զարեան քո վտակ՝ անմեղ կայլակեալ. (Լմբ. սղ.։)

Վտակք կրկնակի աղբեր կայլակնացեալ հրաշիւք. (Երզն. մտթ.։)


Պլակինդի

See full entry →
NBHL (1)

Գնեա՛ ինձ ի նմանէ պլակինդի (կամ պլակունտա). (Վրք հց. ԺԵ։)


Definitions containing the research լակ : 661 Results

Լալ, ի

See full entry →

s.

balass ruby.

NBHL (1)

Պայծառազարդ լալակն ի թագի. (Գանձ.։)


Լալկան

See full entry →

cf. Լալական.


Լաճ

See full entry →

s.

boy, lad;
waiter;
pot-boy;
shop-boy;
page, servant;
serf.

NBHL (1)

Իսկ թ. լաճ. ռմկ. լիճ, եւ լակ, է Թան. կերակուր խոնաւ եւ թանձր. որպէս եւ ուտեստ լակոտաց։


Լափեմ, եցի

See full entry →

va.

to lap up, to lick up, to eat up greedily, to quaff, to toss down, to swill;
to devour, to consume.

NBHL (1)

Նոյն եւ յն. լա՛փդօ, լտ. լա՛մպօ. եբր. լագագ. λάπτω, λείχω lambo, lingo. լեզուլ, կամ լեզուաւ ըմպել. լզել, լափլփել, լակել, լափլափ՝ լաքլաք խմել.


Լեզում, լեզի, լեզ

See full entry →

va.

to lick;
to lap.

NBHL (1)

ԼԵԶՈՒՄ λείχω, ἁπολείχω lingo, lambo. իտ. lecco. որ եւ ԼԻԶՈՒԼ, ԼԻԶԱՆԵԼ, ԼԻԶԵԼ. Լեզուաւ շփել եւ մաքրել, կամ յինքն ձգէլ. լըզել, լակել. եալամագ. ար. լահս, կամ լէւս էթմէք.


Թղթապահ

See full entry →

s.

keeper of the rolls;
notary;
chancellor.

NBHL (1)

ԹՂԹԱՊԱՀ ԹՂԹԱՊԱՆ. χαρτοφύλαξ (յորմէ՝ խարտաւիլակ). chartarum custos, chartularius, praefectus scriniorum Դիւանապետ. քարտուղար. ատենադպիր.


Թղթապան

See full entry →

cf. Թղթապահ.

NBHL (1)

ԹՂԹԱՊԱՀ ԹՂԹԱՊԱՆ. χαρτοφύλαξ (յորմէ՝ խարտաւիլակ). chartarum custos, chartularius, praefectus scriniorum Դիւանապետ. քարտուղար. ատենադպիր.


Թշնամական, ի, աց

See full entry →

adj.

hostile, inimical, adverse.

NBHL (1)

Սիրելական համբոյրք, եւ թշնամական ձաղութիւնք. (Պիտ.։)


Թոյլ, թուլից, թուլոց

See full entry →

adj.

languid, faint, feeble, weak, soft, delicate, tender;
— առնել՝ տալ, to permit, to accord, to give leave, cf. Թողացուցանեմ;
— առնել պարտուցն, to remit or cancel debts;
— լինել, to be permitted, accorded, conceded;
— տալ ումեք աւուրս ինչ, to concede a few days, to give time;
— տուք ինձ, let me, permit me, allow me;
— տուք ինձ զհամբերութիւն, don't make me lose patience;
leave me at peace, let me alone;
— տուր մինչեւ զայդ վայր, enough of that, enough;
տալովն Աստուծոյ, ըստ թոյլ տալոյ բարերարին, God willing, by divine permission.

NBHL (1)

ԹՈՅԼ. մ. Թուլակի. թուլ.


Թորումն, ման

See full entry →

s.

distillation, ejection, evacuation.

NBHL (1)

Ի թորմանէ բոսորայ կայլակք կաթուածոց. (Նար. մծբ.։)


Թուլաբար

See full entry →

adv.

faintly, effeminately, feebly, softly, languishingly.


Թուք, թքոյ

See full entry →

s.

spit, spittle;
— արձակել, to spit;
cf. Թքանեմ;
աման թքոյ, cf. Թքանոց.

NBHL (1)

Եցոյց նոցա զփառս յերեսս իւր յառաջ քան զթուքն, զպատիւն յառաջ քան զանարգանսն. (Եփր. յայլակերպ.։)


Թրթռումն, ման

See full entry →

s.

vibration;
quake, tremour.

NBHL (1)

Նշոյլս իմն արեգակնայինս յորմս փայլակեալ ... եւ ապա արգելեալ ընդդիմարահաւն՝ թրթըռումն եղեւ հրաշափառագոյն. (Առ որս. ՟Զ։)


Խամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ignorance, want of skill, or practice.

NBHL (1)

Զի մի՛ երբէք ի դրժօղն խամութենէն ի վերայ հասցէ պարտութենէն վտանգ։ Կորուստանեն զբնական ունակութիւնս արագութեան վասն ընտելակաց խամութեանն։ Ամենայն ինչ բնական ստածումն կրթութեամբ աճէ, եւ խամութեամբ խամրանայ. (Պիտ.։)


Խառուղ

See full entry →

s.

dried grapes, raisins;
bun, plum-cake.

NBHL (1)

Տտապս չամչեղէնս. եբրայեցին խառուղ խաղողոյ ասէ, այսինքն խորշակահար (իմա չորացեալ ի տապոյ). (Լմբ. ովս. ՟Գ։) (եբր. աշիշա, է եւ պլակինդի)։


Խաւարայած

See full entry →

adj.

cf. Խաւարագնաց.

NBHL (1)

Խաւարայած արեւելականքն՝ զրադաշտ եւ այլն. (Արծր. ՟Ա. 3։)


Խազ, ից

See full entry →

s. mus. adj.

note;
line, letter;
notch of an arrow;
նուագել զխազս, to solfa;
նուագումն խազից, solfeggio;
immoderately addicted to;
immature, unripe.

NBHL (1)

Որք զօրէն լակոնաց վիմացն, եւ լինիցին իբրեւ զխաղսն անդամաբեկք. այլ ի մեր. ձձ. գրի անդ,


Իմն, իրիք, իմիք, իւիք

See full entry →

adj. s. adv.

some, a, an;
somewhat;
really, in effect;
մեծ — է ինձ, it is a great thing for me;
կամէի —, I could wish;
I would.

NBHL (1)

Ի հրէականէն իւրիք իւիք կարի իսկ այլակերպ է (Եւս.քր.։)


Ինքնադիմաբար

See full entry →

cf. Ինքնադէմ.

NBHL (1)

Առաքելական գնդին, առ որս ինքնադիմաբար խոսելով երանելի ձայնիւ կենարարն մեր քրիստոս, եւ այլն. (Կիւրղ. աղ.։ Կիւրղ. խչ.։)


Ինքնակալ, աց

See full entry →

s. adj.

autocrat, monarch, emperor;
self-depending, independent, absolute, free;
— կամք, free will.

NBHL (1)

ԻՆՔՆԱԿԱԼ. ա. իբր Ինքնաալական. թագաւորական.


Առակեմ, եցի

See full entry →

va.

to allegorize, to make use of parables;
to confront, to compare, to resemble;
to expbse to public censure.

NBHL (1)

Սկսայց առակ (առեղծանելի), ոչ առասպելական, այլ որ է ճշմարիտ առակեալ. (Փիլ. սամփս.։)


Առասպելաբան, ից

See full entry →

adj. s.

narrator, fabulist;
mythologist;
romancer;
quack, story-teller.

NBHL (1)

Եւ իբր Առասպելաբանական, առասպելական.


Առասպելախօս

See full entry →

adj.

cf. Առասպելաբան.

NBHL (1)

Եւ μυθολογικός. mythologicus, fabulosus. Առասպելաբանական. առասպելական.


Առաքելաբար

See full entry →

adj.

apostolically.

NBHL (2)

Իբր Առաքելական.

Վարին առ այսոքիւք՝ եւ առաքելական ձայնիւն, ոչ առաքելաբար իմանալով. (Առ որս. ՟Ժ։)


Առաքելաշնորհ

See full entry →

adj.

who has the gifts of the apostles.

NBHL (1)

Ներսէս՝ զնոյն հարցն նորոգեաց զառաքելաշնորհս. (Բուզ. ՟Դ. 4.) իմա՛, զառաքելական շնորհս։


Առիւծակորիւն

See full entry →

s.

lion's cup, lion's whelp.

NBHL (1)

λεοντιδεύς. leonis catulus, λεοντίσκος, parvus leo Կորիւն առիւծու. առիւծի լակոտ.


Առողջամիտ

See full entry →

adj.

who is in his senses, whose judgement is souud;
lively.

NBHL (1)

Զժուժկալականն եւ զառողջամիտն եւ զտեւող (կեանս). (Փիլ. լին. ՟Բ 56։)


Ասիական, ի, աց

See full entry →

adj.

asiatic.

NBHL (1)

Ասիական կողմանն պետութիւն զինքնակալական առեալ բան. (Համամ առակ.։)


Ասպատակեմ, եցի

See full entry →

va.

to go marauding, to go plundering, to plunder, to infest.

NBHL (2)

Ասպատակաւորք ասպատակեցին ի մեզ։ Դարձան արք Իսրայէլի ասպատակեալքն զհետ այլազգեացն։ Ասպատակէին ի վերայ գեսերացւոյն։ Եւ ամաղէկ ասպատակեաց ի հարաւակողմն եւ ի սիկելակ. ( Յոբ. ՟Ա 7։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է 53։ ՟Ի՟Է 8։ Լ. 1։)

Ասպատակէ փայլակն, եւ ոչ հասանէ նմա. ( ՃՃ.։)


Զուգախառնեմ, եցի

See full entry →

va.

to mix together, to compose, to allay.

NBHL (1)

Զուգախառնեալք առասպելական պատմութեամբք։ Զուգախառնեաց ի խաղաղական ցնծութիւն. (Նիւս. սքանչ.։)


Զուգական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

even, alike, equal;
counterpart.

NBHL (1)

ἵσος, ἵσιος aequalis, par Զուգահաւասար. հաւասարակից. նման. համեմատ. ընկեր. եւ Ամոլակից. եւ Համագոյական.


Զուգաձայնեմ, եցի

See full entry →

va. mus.

to form an accord, to put in tune, to make harmony.

NBHL (1)

Որ եւ (այսինքն զոր եւ) առ իմս հոգեւորական խորտակումն զուգաձայնել ո՛չ է սխալական. (Նար. ՟Ի՟Ե։)


Ըէ՜հ

See full entry →

int.

alas! alack! oh! ah!

NBHL (1)

Ըէ՛հն աշխարհական է։ Ըհ՝ ջալական իմն է. ը՛հ զիա՞րդ կամ։ Ըհըն ցաւողական է եւ դառն. (Երզն. քեր.։)


Ընդերք, րաց

See full entry →

s.

entrails, guts, bowels, intestine, tripe;
caecum, blind-gut;
զսուրս նոցա —բաց իւրեանց մատուցանել, to slay others with their own swords.

NBHL (1)

Մագլօքն պատառեալ զ՝նտերսն՝ լակէ, զի կակուղ է. (Փիլ. լիւս.։)


Ընդհանրական, ի, աց

See full entry →

adj.

universal, general, catholic;
— եկեղեցի, the catholic or universal church;
cf. Թուղթ, cf. Ժողով.

NBHL (1)

Հաւատամք ի մի միայն ընդհանրական եւ առաքելական եկեղեցի. (Հանգ.։)


Ընթանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to run, to run to;
to apply;
to slide;
to gallop;
to walk;
to go, to depart, to pass;
արշաւասոյր —, to run full speed, to rattle along full speed;
երամովին՝ խուռն —, to run in company, in crowds, in a throng, to rush, to crowd, to flock;
— զհետ ուրուք, to follow, to run after;
— զհետ շաւղաց՝ հետոց ուրուք, to follow the tracks, to tread in the steps;
— զճանապարհս իւր, to follow one's career;
այսր անդր —, to dip into, to run over a book;
ընթանալով ասել, to say in few words, to touch lightly;
ի ճանապարհս պատուիրանաց —, to observe or obey the commandments;
բարւոք ընթանան իրք, affairs are thriving, business is prosperous;
cf. Զէն.

NBHL (1)

Վաղվաղ ընթանան պատգամք նորա։ Զի բանն տեառն ընթանայցէ։ Ընթանայր հուր ընդ երկիրն։ Իբրեւ կայծակն ընդ եղէգն ընթասցին։ Իբրեւ զփայլակն յայսկոյս եւ յայնկոյս ընթանան։ Համբաւ քաջութեանն ընդ ամենայն կողմանս ընթանայր.եւ այլն։


Ընտրեալ

See full entry →

adj.

select, elect;
virtuous, honest, upright.

NBHL (1)

Ընտրեալն առաքելականացն դասուց Պօղոս։ Ո՞վ ոք յընտրելոց. (Նար.։)


Ըստանձնեմ, եցի

See full entry →

va.

to assume, to take, to put on, to put on one's back, to embrace, to undertake.

NBHL (1)

Ըստ անձին այսինքն ի վերայ անձին առնուլ. բարձեալ բերել. բառնալ յուսս. շալակել. որ եւ ասի՝ Ըստ անձին ունել. ուստի եւ Յանձն առնուլ. շալկել, վրան առնել, բեռնաւորիլ.


Թաթաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to plunge, to immerse, to soak, to steep, to drench, to imbue.

NBHL (1)

ԹԱԹԱՒԵՄ βάπτω tingo, mergo μολύνω polluo, inqino εἱσκυκλέω voluto φυράω misceo, subigo περιβάλλω afficio որ եւ ԹԱԹԱՂԵՄ, ԹԱԹԱԽԵՄ. գրի եւ ԹԱՒԹԱՒԵԼ, եւ ԹԱՒԹԱՒՓԵԼ. Թանալ եւ ներկանել իբր ի խորս թաղմամբ. մխել եւ ընկղմել. շաղախել. զանգանել. խառնել. թաւալել. եւ այլն. թաթղել, թաթախել, մալակոնել, պըլըշտկել եբր. թաաապալ, թինէք եւ այլն.


Թաւալեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Թաւալեմ.

NBHL (1)

Զմազն թաւալեցոյց ի ձէթն. այսինքն շաղախեաց. մալակոնեց. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ժ՟Թ.։)


Թափառումն, ման

See full entry →

s.

cf. Թափառանք.

NBHL (1)

Որք առաքելական քարոզութեամբն ժողովեցան ի մեղացն թափառմանէ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Երկաթ, ոյ

See full entry →

s.

iron;
iron weapon, sword, razor, nail;
— կակուխ, soft, malleable iron;
— գիւրայերձ, red-short iron, hot-short iron, red shear or sear iron;
— կալուանացեալ, galvanized iron;
— կռանահար, forged, tilted, bar, or malleable iron;
— հայելական, specular, oligist iron, iron ore;
— հրաբեր, pyrophoric iron;
— սպիտակ կամ թանագ, plate, white iron, tinned iron plate, tin, tin plate;
—ք, irons, chains, fetters, gyves;
— հնոտի, old iron;
կոտորք —ոյ, grape shot;
սայր —ոյ, tag;
վաճառական —, smith, blacksmith;
պատել —ով, to bind or mount with iron;
բազմախողխող —, sharp;
—ի դար, iron age;
կռանել զ— մինչ տարաշէկն է, to beat the iron while it is hot.


Երկին, կնի

See full entry →

s.

heaven;
heavens, the sky, the firmament;
paradise, dwelling of the blessed;
air, ether;
ելանել յերկինս, to ascend up into heaven;
յերկինս ամբառնալ, to raise to the skies;
կապուտակ —, the blue sky;
կամար երկնից, the arch or vault of heaven;
հուր, շանթ երկնից, the bolts of heaven;
ցասումն երկնից, the wrath of heaven;
—ք եւ երկիր, heaven and earth;
—ք! արդար —ք, heavens! good heavens! ջինջ՝ պարզ՝ անամպ ամպամած —, clear, serene, cloudless, cloudy sky;
հրեզէն —, the Empyrean.

NBHL (1)

Ի սկզբանէ արար աստուած զերկին եւ զերկիր։ Գիր արարածոց երկնի եւ երկրի։ Ի հաստատութեան երկնից։ Ի ներքոյ երկնից։ Թռչնոց երկնից։ Եկաց արեգակն ի մէջ երկնից։ Երկինք երկնից տեառն են։ Արքայութիւն երկնից։ Գանձեցէ՛ք ձեզ գանձս յերկինս։ Որպէս փայլակն փայլատակեալ ի ներքոյ երկնից՝ ընդ երկնիւք ծագիցէ։ Անդ առ երկնիւք քերէր, եւ այսր յերկիր հասանէր.եւ այլն։


Երկիւղ, ի, իւ

See full entry →

s.

fear, timidity;
terror, apprehension, fright, dread;
doubt, distrust;
առ —ի, for fear of;
յ— անհնարին վարանել, զերկիւղի հարկանիլ, to fear, to apprehend, to be much afraid;
— արկանել յոք, to frigthen, to startle, to strike with terror;
խօլական —, a panic;
— մահու անկաւ ի վերայ իմ, the terror of death is fallen upon me;
երկեան — մեծ, they were sore afraid.


Երկնաթռիչ

See full entry →

adj.

that flies, rushes to heaven.

NBHL (1)

Երկնաթռիչ եւ փայլակընթաց խաչիդ ձեւակի. (Նար. խչ.։)


Զաղփաղփուն

See full entry →

adj.

inconstant, unstable, not solid, slippery.

NBHL (2)

ἑπισφαλής, -λῶς lubricus, -ce;
periculosus, -se Սահական. սխալական. խախուտ. պատիր. եւ Գայթ ի գայթի.

Այդոքիկ ո՛չ ճշմարիտ. այլ զաղփաղփունք եւ յոյժ սխալական. (Նիւս. խոստով.։)


Զանազանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

distinction;
difference;
diversity, variety.

NBHL (1)

διαφορά differentia, discrimen διορισμός distinctio ποικιλία , ἁλλίοτης varietas, diversitas Որոշումն, մտաւոր կամ իրական. տարբերութիւն. այլակերպութիւն, այլեւայլութիւն. խտիր. եւ Պէսպիսութիւն. բազմօրինակ կամ բազմապատիկն գոլ.


Զանցանեմ, նցի

See full entry →

vn.

to pass;
to surpass, to surmount, to excel;
to go beyond, to exceed;
to escape, to leap;
to be wanting, to fail;
cf. Անցանեմ;
— զհասակաւ, ծերութեամբ, to grow old;
— զարամբ, զամուսնութեամբ, to be unfaithful to the husbands or marriage bed.

NBHL (1)

Զանցեալ էին զհասակաւ վասն յերկար ծերութեանն։ Աբրահամ էր ծեր զանցեալ։ Ծերութիւն զանցեալ՝ քաջալաւութեան աճումն։ Սխալակելով, եւ զանցանելով զգինւով (այսինքն զգինըմպութեամբ) առանց հանճարոյ. (Փիլ.։)


Զգեստաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Զգեցուցանեմ.

NBHL (1)

Զգեստաւորեալ զհեթանոսս առաքելական կոչմամբ եւ այլն. (Շար.։)


Զգեստաւորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Զգեցուցանեմ.

NBHL (1)

Զգեստաւորեալ զհեթանոսս առաքելական կոչմամբ եւ այլն. (Շար.։)