Definitions containing the research երկնային : 227 Results

Հոգեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj. s.

spiritual, intellectual, immaterial;
angelic;
angel.

NBHL (1)

Ընդ երկնայինսն պարել զհոգեղէն պարս. (Պտրգ.։)


Հոգի, գւոց

See full entry →

s. adv.

soul, spirit, ghost;
the Holy Ghost, Paraclete;
spirit, angel;
soul, person, individual;
soul, breath;
soul, spirit, life, heart;
wind, breath;
sprite, fiend, goblin;
soul, essence, motive, principle, spirit;
meaning, character, spirit;
desire, genius, turn of the mind, disposition, inclination;
երկնային, աստւածային, վեհ, անմահ —, celestial or blessed, divine, sublime, immortal soul;
դիւցազնական, առաքինի, գեղեցիկ, ազնուական, դիւրազգած —, heroic, virtuous, high or elevated, noble or great, tender or sensible mind, soul or spirit;
նուաստ, անարգ, յուզեալ, մոլորեալ —, mean or grovelling, low, vile or ungenerous, troubled, erring spirit or mind;
— բանական, զգայական եւ տնկական, rational, animal and vegetable life or existence;
— իմաստութեան, intellect, spirit of knowledge;
— բանաստեղծական, poetic fire, genius or enthusiasm;
—ք հրեղինաց, heavenly spirits, spirits of light;
—ք խաւարի, spirits of darkness, devils;
հրաժարեալ —ք, the dead, the defunct, the deceased;
դատապարտեալ —ք, the damned;
խաղաղութիւն հոգւոյ, tranquillity or peace of mind, hearts ease;
վեհանձնութիւն հոգւոյ, magnanimity, generosity;
կարողութիւնք հոգւոյ, the faculties of the soul;
հոգւով, in spirit;
spiritually;
feelingly, warmly;
—ք իբր հարիւր հազար են ի քաղաքին կարնոյ, there are a hundred thousand souls or inhabitants in the city of Erzerum;
ճշմարտութիւն է պատմութեան —, truth is the soul or life of history;
մարմին ջանայ հակառակ հոգւոյ եւ — հակառակ մարմնոյ, the flesh is at war with the spirit, and the spirit with the flesh;
խաղաց — տեառն ի վերայ նորա, the spirit of God fell upon him;
սիրել ամենայն հոգւով, to love with all one's heart or soul;
աւանդել զ—ն, to render or give up the ghost, soul or spirit;
փչել, հանել զ—ն, to expire, to die;
աղօթել վասն հոգւոցն ննջեցելոց, to pray for departed souls;
հանգուսցէ տէր զ— նորա, God rest his, her soul;
cf. Ոգի;
հոգւոյ տուն, guest's house.


Ճեմիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to walk, to take a walk, to walk out.

NBHL (1)

Առ երկնային կամարն ճեմեսցիս. (Նիւս. ի թէոդոր.։)


Հերկ, ի

See full entry →

s.

tillage, plough, culture, tilth;
ploughed land;
— or —ս հարկանել, —ս հերկել, cf. Հերկեմ.

NBHL (1)

Հերկս հարցուք, եւ պատրաստեսցուք երկնային սերմանցն ընդունելութեան. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)


Հինգ, հնգից

See full entry →

adj. s.

five;
fifth;
երիւք հնգօք ամօք, for fifteen years, for three lustra;
պակաս քան զյիսուն հնգիւ չափ, forty five;
որ օր — էր ամսոյն, on the fifth day of the month.

NBHL (1)

Բաղխեմ ըզդուռնըդ երկնային՝ նախ քան զփակելն ընդդէմ հնգին. (Յիսուս որդի.։)


Ծնկեմ, եցի

See full entry →

va.

to exhaust, to tire out;
to depress, to overdo;
tomortify, to emaciate, to weaken, to make lean.

NBHL (1)

Վերածես զիս ի ծնկեալ արտմութենէս ի քո յերկնային յարկդ (Լմբ. սղ.։)


Կաթեմ, եցի

See full entry →

vn.

to drop, to flow drop by drop;
to trickle, to run down;
to distil;
անձրեւ ոչ եւս կաթեաց յերկիր, not a drop of rain fell;
— լուսոյ, to shine forth, to appear.

NBHL (1)

Յորում կաթեաց շողն երկնային. (յորմէ Շողակաթ) (Շ. եդես.։)


Համաբնակից

See full entry →

cf. Բնակից.


Համանունաբար

See full entry →

adv.

homonymously.

NBHL (1)

Հրեշտակք անուանին ամենայն երկնային դասապետութիւնքն համանունաբար։ Որպէս ձեռքն գործոց է պաշտպան, այսպէս եւ գործն նորին համանունաբար կոչի ի գրոց (ձեռք). (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Ճանապարհորդ, աց

See full entry →

s.

traveller, passenger, wayfarer.

NBHL (1)

Արեգակն ... երկնային ճանապարհորդ. (Պիտառ.։)


Կոկոզանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow proud, puffed up;
to walk, to act or to talk in a-stately, boastful orimposingmanner;
to strut, to stalk.


Կոկոզիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Կոկոզանամ.


Մերձիմ

See full entry →

vn.

cf. Մերձենամ.

NBHL (1)

Իսկ որ ի հաց քո երկնային՝ անմաքրապէս ընդ իմ մերձին. (Յիսուս որդի.։)


Մերօրէն

See full entry →

adv.

like us, after our manner.

NBHL (1)

Ո՛չ եթէ մերօրէն ինչ, այլ անճառաբար յղացար եւ ծնար զէմմանուէլն։ Անփորձ ի մերօրէն հարսանեաց հարսն երկնային, եւ անհարսնացեալ մարիամ. (Թէոդոր. կուս.։)


Միահամուռ

See full entry →

adv.

collectively, altogether, generally, all at once;
in all;
in a crowd, in a mass;
եւ զի — ասացից, to say briefly, in short.

NBHL (1)

Միահամուռ ժողովեալք։ Միահամուռ լինին ամենեքեան ՟Ռ եւ ՟Լ՟Ղ։ Ամենեքեան միահամուռ զերկնային նախանձ բերելով. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Զ. ՟Ը։)


Պարեմ, եցի

See full entry →

va.

to dance with, to dance in company, to perform a ballet;
— երգս, to sing and dance in a ring.

NBHL (1)

Շնորհեաց մեզ ընդ երկնայինսն պարել զհոգեղէն պարս. (Պտրգ.։)


Հայս, ից

See full entry →

s.

paste;
dough;
— հարականել, to knead.

NBHL (1)

Եկն հայսն երկնային, եւ ապականեաց զհայսն մեղաց, եւ նովաւ թրին հացք պատարագին։ Բայց զի՞նչ ասեմ զնա ի հայսի, քանզի ինքն է հայս յարութեան, զի ի ձեռն բնակեցելոյ աստուածութեանն զկեանս յաւիտենականս ի մարմնի միացուցեալ խառնեաց. (Պիտառ.։)


Հանդուրժեմ, եցի

See full entry →

vn.

to suffer, to support, to sustain;
to last, to endure, to resist;
to be able.

NBHL (1)

Ոչ հանդուրժէր շարժել զերկնային մարմինն (այսինքն չկարէր). (Արծր.։)


Հարսն, սին, սունք

See full entry →

s.

a newly married, bride, spouse;
betrothed, affianced bride;
daughter-in-law;
nymph;
larvae;
յաւերժ —, nymph;
—սունք լեռնայինք, oreads, mountain nymphs;
խօսիլ —, to betroth, to affiance.

NBHL (1)

Ուրա՛խ լեր հարսն երկնային՝ կոյս անապական։ Հարսն ի յերկրէ երկնից։ Հարսն ընծայեալ յերկրէ յերկինս. (Շար.։)


Հարսնածու, աց

See full entry →

s.

paranymph, match-maker.

NBHL (1)

Զի դու ձեսայ ես երկնային, ես հարսնածու մաքուր հարսին. (Շ. խոստ.։)


Սպասաւորակից

See full entry →

cf. Պաշտօնակից.

NBHL (1)

Քեւ զուարճանան դասք իմանալի՝ հոգեղինացն զինուորութիւնքն, սպասաւորակից մարմնաւոր ընծայեալ զքեզ տեսանել։ Նաեւ զօրութիւնք երկնայինք սքանչանային ընդ սպասաւորակցին առաքինութիւն. (Բրս. ի ստեփ.։)


Ստեղծագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to create.


Պաղ, ից

See full entry →

s. adj.

frost, ice;
sleet;
cold, icy, glacial, freezing;
հալիլ, լուծանիլ —ին, to thaw, to melt, to liquefy;
— ձուլել, to freeze, to ice.

NBHL (1)

Յորում կաթեաց շողն երկնային, զպաղըն հալեաց զհիւսիւսին. (Շ. եդես.։)


Սանդարամետական, ի, աց

See full entry →

cf. Սանդարամետային.

NBHL (1)

Երկոտասանիցն աստուածոց ... եւ սանդարամետականացն, եւ այնոցիկ՝ որչափ երկնային աստուծո մականուանել. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Սգամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to be in, or to wear mourning, to mourn;
to afflict oneself, to be sorrowful, to regret, to be moved, to bewail, to lament, to deplore.

NBHL (1)

Ուստի երկնայինքն սգացան. (Համամ առակ.։)


Սերմն, սերման, սերմունք, սերմանք, մանց

See full entry →

s. fig. bot. med.

seed, grain;
berry;
corn, pulse;
progeny, race, descendants;
germ, bud, seeds, cause, principle;
cotyledon;
— արութեան, sperm;
— ձկանց, spawn;
— շողգամի, rape-seed;
ի — տալ զցորեան, to sow corn;
ելանել արութիւն սերման, to be afflicted with gonorrhea;
— առնուլ կնոջ, to conceive.

NBHL (1)

Որ զբոյսն երկնային առանց սերման ծնար. (Շար.։ տես եւ անսերմն։)


Յոգնանուն

See full entry →

adj.

polyonomic.

NBHL (1)

Զվերամբարձեալն եւ զերկնային իմաստութիւնն բազում անուամբ ի յոքնանուն. (Փիլ. այլաբ.։)


Յոլովակի

See full entry →

adv. adj.

often, frequently, many times;
much, more.

NBHL (1)

Յոլովակի երկնային զօրութիւնք կոչին։ Կոչի յոլովակի զգայութիւնն՝ եւ զգայարանքն. (Դիոն. երկն.։ Նիւս. բն.։)


Յստակ, աց

See full entry →

adj. fig. adv.

clear, clean, pure, limpid;
pure, sincere, candid;
manifest, evident, distinct;
clearly, cleanly, purely;
distinctly, evidently, manifestly.

NBHL (1)

Յորժամ յստակ իցէ երկինք յամպոյ։ Յորժամ յստակ եւ խաղաղ իցէ օդն։ Ամենայն երկնայինք մաքուրք են եւ յստակք յաղտից։ Սա օրինակ է յստակ աղօթից. (Վեցօր. ՟Զ։ Շիր.։ Շ. բարձր.։ Վանակ. հց.։)


Նախադիր, դրաց

See full entry →

s. gr.

founder or institutor;
preposition.

NBHL (1)

Թռուցանէ զհոգիդ, եւ թեթեւացուցանէ՝ յերկնային ճանապարհն առաքելով. եւ մանաւանդ ի նախադիրս շինես զգործակից մարմինդ. (Մաշկ.։)


Նախամարտիկ

See full entry →

s.

fighting in the first rank;
coryphaeus, champion;
skirmisher, sharpshooter.

NBHL (1)

Նախամարտիկն զինուորութիւն երկնային պարուն (միքայէլ զօրավար երկնից). (Նար. ՟Լ՟Է։)


Նախայաւիտեան

See full entry →

cf. Նախայաւիտենական.

NBHL (1)

Դու նախայաւիտենական. համանգամայն եւ առժամեան. դու երկնային, եւ երկրաւոր. (Ոսկ. նոր կիր.։)


Նախայաւիտենական, ի, աց

See full entry →

adj.

existing before all ages, eternal, self-existent, increate;
— որդի, the Son of God before all eternity.

NBHL (1)

Դու նախայաւիտենական. համանգամայն եւ առժամեան. դու երկնային, եւ երկրաւոր. (Ոսկ. նոր կիր.։)


Նախընծայ, ից

See full entry →

adj. s. adv.

offered previously;
preliminary;
premices;
primitively, at first;
— օրինակ, first example.

NBHL (1)

Այս են աղաչանք նախընծայ՝ սկիզբն պատարագին։ Կանխեա՛ բարեգութ նախընծայ քաղցրութեամբ։ Խրախացի՛ր յողջոյն նախընծայ՝ երկնային աւետաւորին. (Նար. ՟Լ՟Գ. ՟Լ՟Ը. եւ Նար. կուս.։)


Նաւարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to sail, to navigate, to go to sea;
cf. Հողմ.

NBHL (1)

Նաւարկեալք հմտաբար ընդ զրահեղեղ կռապաշտութիւնսն, շնորհազարդ փայլմամբ փայլեալք ի յերկնային նաւահանգիստն. (Շար.։)


Յառաջեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to advance, to push on, to urge on, to bring or drive forward, to accelerate, to quicken;
to cause to advance, to help on.

NBHL (1)

Զպոռնիկսն յառաջեցոյց յերկնային արքայութիւնն. (Նար. ՟Լ՟Գ։)


Յարակայ

See full entry →

adj. adv. s. gr. ast.

ever-living, imperishable, everlasting, permanent, perpetual;
continually, always, incessantly;
constantly, eternally;
epact;
preter-imperfect;
celestial hemisphere.

NBHL (1)

Յարակայ ի կեանս յերկնային քաղաքն առաջնորդես. (Անյաղթ բարձր.։)


Մշտապաշտօն

See full entry →

adj.

instant in prayer, constant in worship, fervent, devout, pious;
assiduous.

NBHL (1)

Սրբազանք եւ երկնայինք՝ աստուածամերձ բուրմամբ. (Շ. տաղ. հրեշտ։)


Մոլորական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

wandering, vagrant;
false, erroneous, heretical;
deceitful;
fallible;
— աստղ, erratic star;
—ն, demon;
antichrist.

NBHL (1)

Եօթն բազմակքն նշանակք են մոլորականացն։ Մոլորականքն ո՛չ ի ձեռն ամենայն մասանացն եւ կողմանցն երկնային գնդին շուրջ յածին. (Փիլ. ել.։)


Մարմին, մնոց

See full entry →

s. geom.

body;
flesh;
man, creature, mortal;
corpse, dead body;
carcass, carrion;
body, consistency;
whole, ensemble;
solid;
— առնուլ, to become incarnate;
եւ բանն — եղեւ, and the Word was made flesh;
cf. Երկնային.


Մեծանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow, to increase in stature or size;
to become larger, greater;
to grow rich;
to become renowned;
— մեծութիւն յոյժ, to become very wealthy or immensely rich.

NBHL (1)

Մեծանան զերկնային եւ զանպատում մեծութիւնս նորա. (Համամ առակ.։)


Մեղմագոյնս

See full entry →

adv.

cf. Մեղմ.

NBHL (1)

Փոխարկեցեր զբնութիւն հրային՝ ի մեղմագոյն ցօղ երկնային. (Յիսուս որդի.։)


Հրանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to ignite, to become fire, to be on fire, to kindle, to be inflamed;
to catch or take fire, to burn, to be lighted, set on fire;
to take fire, to be all fire, blaze or excitement.

NBHL (1)

Լեզուք աշակերտացն յերկնային ծորանն թացան, եւ հրացան ի հոգւոյն. (Համամ առակ.։)


Հրաւիրակ, աց

See full entry →

s.

inviter, host, hostess.


Հրեշտակատեսիլ

See full entry →

adj.

cf. Հրեշտակատիպ.

NBHL (1)

Հովիւ բարի, որ յերկնայինսն նմանեալ հրեշտակատեսիլ. (Տաղ ի լս. քերթ.։)


Նմանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

similarity, resemblance, conformity, analogy;
assimilation;
comparison;
uniformity, equality;
imitation;
likeness, image, effigy;
figure, type, form;
parable, example;
ըստ նմանութեան, ի —, in imitation of, after the fashion of;
ըստ նմին նմանութեան, in like manner, likewise;
cf. Բերեմ.

NBHL (1)

Բերել զնմանութիւն երկնային հրեշտակացն՝ փառաբանիչս տեառն աստուծոյ ամենեցուն եւ մեզ լինել. (Ժմ.։)


Յաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to salt, to season or flavour with salt.

NBHL (1)

Անապական ազդ երկնային՝ որ յաղեցեր զազգ մարդկային. աղ անուանեալ հայցմամբ գնդին՝ զիս յաղեսցես բանիւ քոյին. (Յիսուս որդի.։)


Ութաշտիճանեայ

See full entry →

adj.

having eight steps or stairs;
of eight degrees or orders.

NBHL (1)

Որոյ են ութ աշտիճանք, կամ դասակարգութիւնք. (որպէս թուեն ոմանք ի հրեշտակս, ի բաց առեալ զանունն Զօրութիւնք՝ որպէս հասարակ անուն ամենայն երկնային զօրաց)


Ուղեւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to set out on a journey, to start, to go to travel, to travel, to take a journey, to journey.

NBHL (1)

Ոտք իմ զերկնայինն ուղեւորին ճանապարհ։ Կեանք աշխարհիս որպէս ճանապարհ ուղեւորեալ (այսինքն ընդ որ ոք ուղեւորի), արագ եւ առ աչօք անցանեն. (Ճ. ՟Բ.։ Զքր. կթ.։)


Ուղէշ, աց, ից

See full entry →

s.

branch, bough;
shoot, slip;
—ք եղջերուաց, tiers of the horns of deer;
յապաւել զ—ս, to prune, to lop, to trim off the superfluous branches.

NBHL (1)

Անօրէնութեանն ուղէշ ծաղկեցաւ։ Վերարձակութեան քաջաբեր ուղէշս։ Ի քէն աճեալ ուղէշն երկնային. (Նար. ՟Ի՟Դ. ՟Կ՟Ա. եւ Նար. կուս.։)