Definitions containing the research բանական : 387 Results

Երգարան, աց

See full entry →

s.

singing book;
place of songs;
musical instrument;
— տարրաբանական, chemical harmonicon.


Երես

See full entry →

s. geom.

visage, face, look, countenance, mien, air;
forehead;
exterior, surface;
person;
eyes, sight;
body;
reputation, honour, respect;
meaning, sense, explanation;
mask;
— կօշկաց, vamp;
վերին —ք յարկաց, roof;
— եւ աստառ, outside and lining;
— դրոց, page;
—ք մի հողոյ, stratum, layer, bed;
ոչ —ք ինչ երեւելիք էին, they were not remarkable or important personages;
եւ քո —ք երթիցեն առաջի նորա, and thou shalt be in their midst or among them;
ըստ ժամանակի եւ —աց, according to the period and people;
զ—օք ջուրց, at the water's level;
upon the face of the deep;
զ—ն քարի տացէ, so much the worse for him;
to his harm or damage;
հոտոյ ընդ —ս հարկանիլ, to perceive the odour, bad smell, stink;
տալ զ—ս խնդրել զտէր, to turn his face towards, to seek God, to be converted;
զ—ս հաստատել, դնել, to turn towards, to go to, cf. Դիմեմ;
դնել զ—ս իւր առնել ինչ, to turn the mind or attention towards, to form or conceive an idea;
—ս առնել, to have regard for, to respect, cf. Ակնածեմ;
յ—ս բերել, գալ, to manifest, to show, to display, to make known, to discover;
to appear, to present one's self;
յ—ս անկանիլ, to appear;
անկանել ի վերայ —աց, to fall prone, to prostrate one's self;
խոնարհիլ անկանիլ —աց, to sulk, to be in ill humour;
ելանել յ—աց ուրուք, to go out of the presence of;
յանդիման լինել միմեանց —օք, to see one another, to meet;
թաքչել յ—աց ուրուք, to hide or conceal one's self, to keep out of sight of some one;
հատանիլ քնոյ յ—աց, to have the sleep broken or troubled, to be unable to sleep more;
ակն առնուլ —աց ուրուք, to honour, to respect a person;
ի խոնարհ կախիլ —աց, to knit one's brows, to be melancholy, to frown, to look displeased, sullen or vexed;
զ—ս ծռել, to make wry faces;
առնուլ զ—ս ուրուք, to assume the appearance of some one, to sustain a part or character, to bear a part;
յ—աց, for, on account of;
յ—աց նորա, for his sake;
յ—աց հօր քոյ, from your father, in your fathers name;
առաջի —աց Տեառն, in presence or before the face of God;
յերեսս, to one's face;
in the face of, cf. Առաջի, cf. Յանդիման;
—, —, առ —, face to face;
man to man;
ինձ — արա, I entreat you! listen to me! do me the favour! առ —ս, ի վերին, externally, apparently;
բացաւ —օք, with the face uncovered;
unmasked (man), unveiled (woman);
barefaced, impudent;
frankly, openly;
ընդ — ամենայն —ս երկրի, over or throughout the whole earth;
հաց —աց, cf. Առաջաւորութիւն;
օծանել զ—ս անոյշ իւղով, cf. Իւղ;
որով —օք, with what an air ! with what audaciousness! ազնիւ —օք, of a handsome countenance;
երեսս առնում, cf. Անձնաւորեմ. area, superficies, surface.

NBHL (1)

πρόσωπον, ὅψις facies, vultus, aspectus Առաջին երեւեալն եւ երեւեցուցիչն յամենայնի. մանաւանդ ի կենդանիս, դէմք, կերպարան. տեսիլ. երեւոյթ. մակերեւոյթ. ... որպէս ի բանական կենդանին.


Երեւակ, ի

See full entry →

s.

Saturn (planet);
cf. Երեւոյթ;
cf. Տեսիլ.

NBHL (1)

Երեւակ կենացդ փայտի ձեւասցի ի պատկեր այտիս։ Ճշգրիտ տեսակ կերպի երեւակիս բանականի։ Իբրեւ զերեւակ նմին եւ տեսակ կոչի։ Երկրի երեւակ, ծագմանն դիտակ. (Նար. ՟Կ՟Է. ՟Հ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)


Երեքմասնեայ

See full entry →

adj.

composed of three parts, tripartite;
of three sorts, triple.

NBHL (1)

Զի է մեր երեքմասնեայ հոգիս. եւ ունի մասն, է ինչ՝ որ բանական, եւ է որ սրտմտական, եւ է որ ցանկական։ Երեքմասնեայ ոգւոցս մերոց եղելոց, եւ այլն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)


Երեքմասնեան

See full entry →

cf. Երեքմասնեայ.

NBHL (1)

Զի է մեր երեքմասնեայ հոգիս. եւ ունի մասն, է ինչ՝ որ բանական, եւ է որ սրտմտական, եւ է որ ցանկական։ Երեքմասնեայ ոգւոցս մերոց եղելոց, եւ այլն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)


Զգօնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become wise;
to grow familiar.

NBHL (1)

Կամօք չարանայ (բանականն), եւ յորժամ կամի՝ կարօղ է զգօնանալ։ Եթէ բնութեամբ չար ինչ էր օձ, ոչ զգօնանայր երբէք ի գազանութենէ անտի իւրմէ. նա աւանիկ տեսանեմք ի հնարագիտութենէ թովչաց զգօնացեալ. (Եզնիկ.։)


Զգօնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render wise;
to tame, to subdue, to humanize.

NBHL (1)

Զմոլորական մտաց խակութիւն զգա՛ստ յարմարէ. զանբանական վընջողութիւն ասուն կենդանեաց ողջախոհաբար զգօնացուցանէ. (Նար. խչ.։)


Զինուորաբար

See full entry →

adv.

in a military way, like a soldier.

NBHL (1)

Մարտնչելի է բանականապէս, այլ ո՛չ զինուորաբար. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)


Գործական, ի, աց

See full entry →

adj.

practical, active.

NBHL (2)

Պիտոյիցս ոմանք են բանականք, եւ ոմանք գործականք. (Պիտ.։)

Վայելեսցուք ի բանական եւ ի գործական պատմութեան արարչին. (Վրդն. ծն.։)


Գործառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

act, affair, work, enterprise, business, office, place, employment.


Գումարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

assembly;
mob;
sitting;
addition.

NBHL (1)

Գումարութիւն մարգարէից։ Բազմախուռն գումարութիւն ժողովրդոց։ Զերանելի անուանց գումարութիւն։ Զեկեղեցական գրոց գումարութիւնն։ Բազմացն գումարութիւն։ Գումարութեան բանական հօտից։ Ըստ գծագրացն գումարութեան. (Ագաթ.։ Կորիւն.։ Նար.։)


Գումարումն, ման

See full entry →

s.

cf. Գումարութիւն.

NBHL (1)

Գումարութիւն մարգարէից։ Բազմախուռն գումարութիւն ժողովրդոց։ Զերանելի անուանց գումարութիւն։ Զեկեղեցական գրոց գումարութիւնն։ Բազմացն գումարութիւն։ Գումարութեան բանական հօտից։ Ըստ գծագրացն գումարութեան. (Ագաթ.։ Կորիւն.։ Նար.։)


Դուռն, դրանց, դրաց

See full entry →

s.

door, entrance;
sluice;
— մեծ, portal;
— or — արքունի, the Ottoman or Sublime Port;
the Court;
դրան մարդիկ, the courtiers;
դրան երէց, almoner, chaplain;
արտաքին դրունք, porch, portico;
դրանց ի դուրս, դրանէ ի —, from door to door;
գրօք փակելովք, with closed doors;
դուրք դրանն, the street door, the gate, portal;
ի դուրս, out;
ի դուրս մերձեալ, եկեալ, հասեալ, impending, very near;
առ դուրս մահու, at death's door;
դրունք դժոխոց, the gates of Hell.

NBHL (1)

Դուռն է բանական հոգւոյն՝ ցանկականն։ Դուռն եղեւ ուղիղ հարցումն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ստիպ.։)


Եղկական, ի, աց

See full entry →

adj.

plaintive, mournful.

NBHL (1)

Զտառքս դամբանական եւ եղկական՝ ուժգնակի վերծանեալ. (Մագ. ՟Զ։)


Ենթակայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

existence;
hypostasis.


Գեղերեսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to polish;
to paint, to plaster;
to paint one's self.

NBHL (1)

Փորագրեցին, գեղերեսեցին ... արձան պատմաբանական. (Նար. խչ.։)


Գետ, ից

See full entry →

s.

river.

NBHL (1)

Գետովք մեղանց արեան։ Արտասուաց գետ։ Գետոցն բանականաց. (Նար.։)


Գերադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to elevate, to prefer;
to augment, to benefit.

NBHL (1)

Ասիմ կենդանի (ըստ սեռին), եւ գերադրիմ ի վերինսն (որպէս բանական ըստ տեսակին). (Համամ ի քեր. երզն.։)


Դասակարգեմ, եցի

See full entry →

va.

to put in order, to associate, to enrol.

NBHL (1)

Ի բանականութեանն ընդ անասունս դասակարգեալ. (Նար. ՟Ի՟Գ։)


Դարմանիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

careful of;
who nourishes.

NBHL (1)

Արեգակունք բանական բուսոց դարմանիչք. (Նար. առաք.։)


Դէմ, դիմի

See full entry →

prep. adv.

cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
— ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
— յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.

NBHL (1)

ԴԷՄ կամ ԴԷՄՔ. πρόσωπον persona Անձն. անհատն բանականի կամ իմացականի.


Գիշատեմ, եցի

See full entry →

va.

to tear, to devour;
— զմիմեանս, to tear each other, to tear one another to pieces.

NBHL (1)

Զժողովուրդսն գիշատեմ։ Գիշատի ի շանց։ Գիշատել դիւաց զմտացն բերան, կամ զբանական հոգին, եւ այլն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Գլխաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn. bot.

to have the pre-eminence, to be at the head;
to be finished;
to bud.

NBHL (1)

Կոչի այսպիսի տաճարապեա. վասն զի ո՛չ զանշունչ նիւթոյ շինուածի ժառանգութիւն գլխաւորի, այլ զբանական կենդանեաց ժողովոյ. (Սարկ. քհ.։)


Գծած

See full entry →

s.

ruled.


Գոյանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be created, to exist, to be;
to be formed, produced.

NBHL (1)

Գոյացաւ անայլայլապէս. վասն զի մնաց աստուած. եւ գոյացաւ ըստ մեզ ի մէնջ բոլորովիմբ. այսինքն մարմին եւ հոգի բանական ըստ ճշմարտութեան ունելով. (Մաքս.։)


Դիտապետ, աց

See full entry →

s.

the chief shepherd, or overseer;
archbishop.

NBHL (1)

Յարկ դիտապետին բանական հօտին (այսինքն քրիստոսի)։ Դիտապետք երկնաբնակք, վերատեսուչք անմոլարք. այցելուք ուղղադատք (առաքեալք)։ Տէր ստեփաննոս լերինդ մոկաց հզօր դիտապետ։ Իբր զեփրեմեան լերին հոգիընկալ հզօր դիտապետն (սամուէլ մարգարէ). (Նար.։)


Եռամասն

See full entry →

adj.

that consists of three parts;
tripartite.

NBHL (1)

Եռամասն խառնեալ էութեամբք (որ են աստուածութիւն, մարմին, եւ հոգի բանական) միաւորեցաւ անշփոթելի. (Նար. կուս.։)


Եռամասնեայ

See full entry →

cf. Եռամասն.

NBHL (1)

Եռամասն խառնեալ էութեամբք (որ են աստուածութիւն, մարմին, եւ հոգի բանական) միաւորեցաւ անշփոթելի. (Նար. կուս.։)


Ազդումն, ման

See full entry →

s.

cf. Ազդեցութիւն;
ազդմամբ, cf. Իրաւ, cf. Իրօք, cf. Արդարև, cf. Իսկապէս;
— առնուլ, cf. Զգամ.


Անմաքրական, ի, աց

See full entry →

cf. Անմաքուր.


Անյարիր

See full entry →

adj.

that cannot rise.

NBHL (1)

Անյարիր. անյարմար է քունն բանականի։ (՟Ղ՟Բ. ոչ ի դէպ.)


Աննկար

See full entry →

adj.

without painting, figure or device;
unformed, imperfect, shapeless.


Անշնչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

expiration, death;
asphyxia.

NBHL (1)

Գերազանց քան զբանականս յանշնչութեանն հրաշագործէ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Անուանեմ, եցի

See full entry →

va.

to name, to call, to denominate, to term.

NBHL (1)

Ի՞բր անուանեցայց բանական. (Նար. ՟Ի՟Ա։)


Անպատասխանի

See full entry →

adj.

without answer;
— առնել, to confound.

NBHL (1)

Ընդդէմ բռնադատօղ դիւացն խորհրդոց՝ բանական միտքս անլուր եղէ, եւ անպատասխանի. (Լմբ. սղ.։)


Անկատարելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imperfection, incomplete state;
defectiveness, want, faultiness.

NBHL (1)

Անկատարութիւն ոգւոյն բանականի. (Խոր. ՟Ա. 2։)


Անկատարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անկատարելութիւն.

NBHL (1)

Անկատարութիւն ոգւոյն բանականի. (Խոր. ՟Ա. 2։)


Անհանճար, ից, աց

See full entry →

adj.

foolish, imprudent, ill-advised.

NBHL (1)

Իբր անհանճարական. անարուեստ. անմտական. անբանական. ἁνεπιδήμονος, ἁπαίδευτος, ἅλογος. եւ այլն. imperitus, irrationalis եւ.


Այլասացիկ

See full entry →

adj.

allegorical;
— յորջորջումն, allegory.

NBHL (1)

Որ եւ ԱՅԼԱՓՈԽ, ԱՅԼԱՇՐՋԻԿ. Փոխաբերական. այլաբանական. առակաւ եւ օրինակաւ կամ նշանակաւ ասացեալ. ուստի յարակից գոյականաւ վարի որպէս այլաբանութիւն, փոխաբերութիւն, այլասացութիւն. μεταφορά կամ ἁλληγορία. metaphora, allegoria


Այլափոխ

See full entry →

adj. adv.

changed, altered, converted, turned;
degenerate;
different;
allegorical;
differently.

NBHL (1)

Եւ իբր այլասացիկ. այլաբանական.


Անանձն

See full entry →

adj.

inanimate, lifeless;
impersonal.

NBHL (2)

ἅψυχος, inanimis, inanimatus, ( ի բառէս անձն, ո՛չ ըստ որում դէմք, այլ ըստ որում հոգի կամ շունչ բանական. որպէս եւ անձնաւոր ասի հոգիաւորն, շնչաւորն. տե՛ս ի կարգին). անհոգի. անշունչ. մարդկային հոգի չունեցօղ. ճանսըզ, պիճան, նարեվան.

Ոչ եթէ ըստ Ապողինարի անանձն մարմին ընդ ինքեան միաւորեաց բանն, այլ՝ մարմին՝ բանական անձն ունօղ. (Սարկ. հանգ.։)


Անանջատ

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible.

NBHL (1)

ԱՆԱՆՋԱՏ ըստ փիլիսոփայից ասի այն ինչ, որում անհնար է բաժանիլ յէութենէ իրին կամ ենթակային. որպէս բանականութիւնն ի մարդոյ, կամ սեւութիւնն յեթովպացւոց.


Անասնաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

brutal, rude, ill-mannered.

NBHL (1)

κτηνώδης, -ες, belluinus, -um;
pecudi similis, brutus
Նմանեալն բարոյից անասնոց. ունօղ զբարս անբանից. եւ անբանական. հայվանի.


Անասնական, ի, աց

See full entry →

cf. Անասնախառն.

NBHL (1)

ἅλογος, brutalis, irrationalis որ եւ ԱՆԱՍՆԱՅԻՆ, ԱՆԱՍՆԵՂԷՆ. Անբանական. հանգէտ իրաց անասնոց անբանից. հայվանի, վահշի.


Անասուն, սնոյ, սնոց

See full entry →

adj. s.

irrational;
animal, brute.

NBHL (3)

Ի բանականութեանն ընդ անասունս դասակարգեալ. (Նար. ԻԳ։)

ԱՆԱՍՈՒՆ. Անբան. որ չէ ասուն. ոյր չիք բան, այս ինքն բանականութիւն, ասք եւ խօսք. ἅλογος, irrationalis, brutus, զայրի նադըգ.

ԱՆԱՍՈՒՆ. իբր անասնական. անբանական. անխօս, անբարբառ.


Անբան, ից

See full entry →

adj. s.

irrational;
dumb;
animal;
blockhead.

NBHL (7)

Որոյ չիք բան, այս ինքն բանականութիւն, եւ խօսք. անասուն. հայվան, զայրի նադըգ. ἅλογος. irrationalis, carens ratione etverbo.

Կենդանիք՝ ոմանք բանականք, եւ ոմանք անբանք գոն։ Ասելովն բանական՝ որոշեաց յանբանիցն։ Կենդանի բանաւոր, եւ կենդանի անբան։ Զանբանիցն եւ զբանաւորաց զբնութիւնս։ Ոչ երբէք բանականն յանբանումն տեսանի, եւ ոչ անբանն ի բանականումն. (Սահմ.։)

Նախախնամութիւն՝ անբա՞ն է, եթէ բանական. բանական. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Որպէս անբանական. օտար ի բանէ. անպատճառ. անխորհուրդ. անմտական. անկարգ. անիրաւ. տգէտ. անխելք. ագըլսըզ.

Անբան մասունքն հակառակին կործանիլ ի մեղսն, եւ բանականն ընդդէմ դարձեալ՝ ոչ տայ թոյլ. (Լմբ. սղ.։)

Մարդն տաճար է Աստուծոյ, եւ բանական աշխարհ ի մէջ անբան աշխարհի. (Ոսկիփոր.։)

Զանազանութիւն բանական պաշտամանն, եւ անբանի. (Բրս. հց.։)


Անբանաբար

See full entry →

adv.

cf. Անբանս.


Անբառաչ

See full entry →

adj.

without bellowing, — roaring, — bleating.

NBHL (1)

Անբան, անբանական. անպատեհ. սնոտի.


Անգարշ

See full entry →

adj.

that does not disgust;
— լինել, not to disgust.


Անդրագիր

See full entry →

s.

inscription.

NBHL (1)

Ձեռնաձուլեցին տապարատաշ սրագործ անդրագիր արձան պատմաբանական. (Նար. խչ.։)