Definitions containing the research րամ : 2963 Results

Պիտիմ

See full entry →

v. imp.

one must, it is necessary;
սակաւիկ ինչ պիտեցաւ, it was within a hair's breadth of.

NBHL (1)

ի քէն ակն ոչ ունէի, եւ ոչ պիտի իսկ։ Պիտի պատուել զնոսա (զտեարս՝) որչափ ի քէն է հրամայեալ. (Ագաթ.։)


Պիտոյանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Պիտանամ.

NBHL (1)

Հրամանն աստուածային բաւական է ունել զեզր ջրոյ անծանօթ ծօվու՝ ոչ պիտոյացեալ երկցի. (Խոր. աշխարհ.։)


Պիւռիոն, ի

See full entry →

s.

pyrheum, Persian Fire-altar.

NBHL (1)

Հրով վառեաց զպիւռիոնն պարսից, զոր տաճար հրոյ անուանէին, յորում զհուրն բորբոքէին հրապաշտքն։ Հրամայէր նմա միւսանգամ շինել զպիւռիոնն՝ զոր այրեաց. (Ճ. ՟Բ. եւ Հ=Յ. մարտ. ՟Ի՟Դ.։ եւ Տէր Իսրայէլ. մայ. ՟Ի՟Դ.) որ գրէ ՊԻՌԻՈՆ, եւ ՊԵՌԻՈՆ։


Պղեմբատ

See full entry →

s.

plumbatae, leaden shot or bullets.

NBHL (1)

հրամայեաց առնուլ նմա յիսուն պղեմբատ ի վերայ թիկանցն. (Ճ. ՟Ա.։)


Պղերգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Պղերգումն.

NBHL (1)

Բասրելով յիւրոց զօրացն վասն առաւել պղերգութեան եւ սաստիկ որկորամոլութեան. (խոսր ՟Բ. 21։ Ոչ եւս զհեղգ պղերգութեանցն բարձեալ ի ձեզ բերիցէք յինքեանս ախտ. Պիտ.։)


Պղնձագործ, աց

See full entry →

s. adj.

coppersmith, brass-founder;
brazier, tinker;
copper, bronze.

NBHL (1)

Հրամայեցեր գարծել զվրանն խորան ժամու՝ ոսկւով պատուականով եւ արծաթով սրբութեամբ, պղնձագործ հնչողութեամբ յանփուտ փայտից. (Մաշտ.։)


Պղնձախառն

See full entry →

adj.

coppery, cupreous, alloyed with copper.

NBHL (1)

Խառն ընդ պղնձոյ. յոր խառնեալ է եւ պղինձ. որպիսի է դրամն խառնակ. որպէս յն. ὐπόχαλκος subaeratus.


Պղնձակերտ, ից

See full entry →

adj.

made of copper.

NBHL (1)

Կատարէ զհրաշալին ամրագունիւք պարսպօք՝ հանդերձ դրամբք պղնձակերտիւք. (Խոր. ՟Ա. 15։)


Պղնձանիգ

See full entry →

adj.

having a copper bolt.

NBHL (1)

Պղնձանիգ դրամբք աղխեալ. (Սանահն.։)


Պղնձապատ

See full entry →

adj.

covered with copper, coppered.

NBHL (1)

Զշառաւիղ արմատոյ դորա թողէք յերկրի երկաթապատ եւ պղնձապատ. (Դան. ՟Դ. 12։ Ի զրահաւոր պատենազէն պղնձապատ վահանացն՝ նշոյլքն զլերամքն փայլատակէին. Խլ. մկ. ղ. 39։ եւ Խոր. ՟Գ. 37։)


Պճեղն, ճղան, ճղունք

See full entry →

s.

instep, ankle, ankle-bone;
foot;
cf. Խստոր.

NBHL (1)

Հրամայեց բեւեռել զպճղունսն ի փայտին. (Տէր Իսրայէլ. փետր. ՟Ժ՟Է.։)


Պճնասէր

See full entry →

adj.

smart, spruce, coquettish, elegant, fond of finery, of dress, flaunting, gaudy, beamish, spanking, flaring;
— լինել, to love finery, to dress oneself finely, to flaunt about fine and tawdry.

NBHL (1)

Սիրամարգ ... պճնասէր, եւ պատուասէր. (Առ որս. ՟Է։)


Պճնեմ, եցի

See full entry →

va.

to embellish, to bedeck, to adorn, to beautify, to set off, to trim studiously, to bedizen, to trick out.

NBHL (1)

(Զխաչն) թագաւորք քարամբք պճնեցին պատուականօք. (Անյաղթ բարձր.։)


Պնդագոյն

See full entry →

adv.

firmly, tightly, strongly;
steadily, steadfastly;
constantly, earnestly, diligently;
— չարախօսէին զինէն, they stood and vehemently accused me.

NBHL (1)

Տեսեալ դատաւորին զպնդագոյն հաւատս նորա, հրամայեաց, եւ հատին զգլուխն. (Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ժ՟Դ.։)


Պնդափակ

See full entry →

cf. Ամրափակ.

NBHL (1)

Հիմնաշարժ տապալմամբ ներքսագոյն երկրի՝ թուլացեալ պնդափակ աղխեալ սանդարամետական սահմանին. (Արծր. ՟Դ. 4։)


Պնդեմ, եցի

See full entry →

va.

to affirm, to fortify, to consolidate, to confirm, to strengthen;
to tighten, to strain, to restrain, to draw closer, to bind faster, to tie tight;
to constrain, to enforce, to press;
to invigorate, to corroborate, to encourage, to inspirit, to remove one's fear;
to persist, to insist, to urge, to be bent upon, to pretend, to maintain;
— զմէջ or գօտի ընդ մէջ, to gird up one's loins;
to arm or prepare oneself;
— զանձն, to refrain oneself, to keep with in bounds, cf. Ժուժկալեմ;
— զանձն ընդդէմ, to provide against;
— զհաւատս, to confirm the faith.

NBHL (2)

Հրամայեաց չորս ցիցս բեւեռել յերկիր, եւ ընդ այնր պնդել զերանելին. (Ճ. ՟Ա.։)

Եւս քան զեւս պնդել հրամայեաց զպահ բերդին (այսինքն զպաշարումնն). (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 23։)


Համատարած, ի

See full entry →

adj.

spread throughout, very extended, universal, general;
— ծով, the Ocean;
— օդ, atmosphere.

NBHL (1)

Ջուրք, եւ ջուր. զի համատարած ամենայն ջուրց հրամայէ. (Վրդն. ծն.։)


Համարձակեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Համարձակեցուցանեմ.

NBHL (1)

θαρσύνω, ἑάω, ἑπιτρέπω , προτρέπω fiduciam adfero, do;
permitto, propello. Համարձակ առնել զոք, կամ ումեք զիրս ինչ. հրաման տալ, թոյլ տալ. թողացուցանել. եւ Վստահացուցանել. քաջալերել. համարձակեցնել, ազատութիւն տալ, թող տալ, երես տալ.


Համեղահամ

See full entry →

adj.

cf. Համեղաճաշակ.

NBHL (1)

Բոյսս ... տարազոց մրգոց, համեղահամ դիւրամոքելիս կրից կոկորդաց. (Նար. ՟Ղ՟Զ։)


Հայ, ոց

See full entry →

s. adj.

Armenian;
—ք, Armenia;
—ք or —եր, the -s, the — nation;
— լեզու, բարբառ, the Armenian language;
թարգմանել ի —, յեղուկ ի — բան, to translate into —, into the — language.

NBHL (3)

ἁρμένος armenus, armenius. թ. էրմէնի. վր. սօմխուլի. Ազգ արամեան՝ որ ի Հայկայ թորգոմեան յաբեթեանց.

ՀԱՅ ա. իբր Հայկական. Արամեան. հայկազն, եւ Հայերէն.

Հա՛, հրամայեալ էի. (Գրչ. արիստակ.։)


Հայազն

See full entry →

cf. Հայկազն.


Հայաստան, ի

See full entry →

s.

Armenia.

NBHL (1)

ՀԱՅԱՍՏԱՆ. ա. Հայկական. արամեան. թորգոմեան.


Հայերէն

See full entry →

adj. adv.

Armenian;
in Armenian;
— գիր, Armenian writing;
— տառիւք, in Armenian letters or characters;
— լեզու, դպրութիւն, the Armenian language, literature;
ուսնանել զ—, to learn, to study -;
— թարգմանել, to translate into -;
— գիտ՞էք, խօսի՞ք, do you know Armenian ? do you speak Armenian ?.

NBHL (2)

Յունարէն դիոս թարգմանի, եւ հայերէն արամազդ. (Եւս. քր.)

ՀԱՅԵՐԷՆ, րենի. ա. ἁρμενικός armeniacus. Հայկական. արամեան. սեպհական հայոց բարբառոյ.


Հայիմ, եցայ, եա՛ց, եա՛

See full entry →

vn.

to look, to give a look, to cast the eyes on, to see;
to look upon, to gaze on, to consider attentively, to look in the face, to observe, to contemplate, to speculate, to weigh well;
to take care;
to concern, to regard;
to have in view, to aspire to, to aim at;
to face, to front, to look on, to overlook;
գեղեցիկ հայելով, handsome, elegant, beautiful, charming;
— ի վեր, to look up;
— ընդ պատուհանն, to peep or look in at the window or through the window;
— գաղտագողի, to look stealthily at;
պշուցեալ — յոք անյագ, to gaze with greedy or devouring eyes at, to stare at;
— յայրատս or յայրատութեամբ, to look at impudently, lustfully, lewdly;
— յոք սիրով, գորովալից աչօք, to look at lovingly or tenderly, to look sweet upon, to cast sheep's eyes on, to ogle;
— խանդաղատանօք, to gaze on dotingly, with fondness, with glistening eyes;
ընդ ակամբ — յոք, to look scornfully at or with contempt;
— մտօք, to contemplate, to muse on;
ոչինչ հայեցեալ ի, in spite of, despite;
մինչդեռ նա այսր անդր հայէր, as he looked about or around.

NBHL (1)

Ի խորհուրդս ամբարշտաց հայեցար։ Հայեա՛ց տէր յիրաւունս իմ։ Եղիցին ականջք քո հայել յաղօթս ծառայից քո։ Հայեցար յերկիր, արբեցուցեր զնա։ Հայեցարո՛ւք ի հրամանս օրինացն։ Ոչ հայեցան յօրէնս քո։ Հայեա՛ց յանձն քո, կամ հայեցարո՛ւք յանձինս ձեր, գուցէ եւ այլն։ Պա՛րտ եւ արժան է խնամակալութեամբ ի թագաւորի հայել բանս. (Ածաբ. ժղ.։)


Հայկազարմ

See full entry →

adj.

of the race of Haig, Armenian.

NBHL (1)

Որ է ի զարմէ հայկայ հայկազն. արամեան.


Հայկեան

See full entry →

adj.

Haighian, Armenian;
— գրոհ, the — nation.

NBHL (2)

Ի հայկեանն արամայ. (Խոր. ՟Ա. 12։)

Հայկեան եւ արամեան։ Հայկեանս գրոհի. (Մագ. ՟Ե. եւ ՟Ի՟Ը։)


Հայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the Armenian nationality.

NBHL (1)

Ի հայոց ազգէ կամ արամեան գոլն. հայք. արամեանք.


Հայրաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

like or resembling his father, following in the steps of his father;
like a father.

NBHL (1)

ՀԱՅՐԱԲԱՐՈՅ կամ ՀԱՅՐԱԲԱՐՈՒ. Ունօղ զբարոյս հօր իւրոյ. հօրամոյն. հօրը նման, հօրը ելած.


Հայրանման

See full entry →

adj.

resembling one's father.

NBHL (1)

ὀμοιόπατηρ patri similis. Նման հօր իւրոյ. հայրաբարոյ. հօրամոյն.


Հայրենասէր, սիրաց

See full entry →

adj. s.

fond of one' country, patriotic;
patriot;
ճշմարիտ, անձնանուէր —, a genuine, devoted patriot.

NBHL (1)

Հայրենասէր եւ աշխարհաշէն ըստ մերոյն արամայ։ Հայրենասէրն այն. (Մագ. ՟Ժ՟Գ։)


Հայրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

paternity.

NBHL (1)

Սուրբ եղիցի անուն քո. յիս ասէ սուրբ եղիցի քոյ հայրութեանդ անուն, առ ի վայելչական զիս լինել գործոց ըստ քում հրամանի հայրութեան. (Կիւրղ. ղկ.։)


Հանգանակ, աց

See full entry →

s.

assessment, rating;
club, clubbing, contribution, share, portion;
— հաւատոյ, symbol, creed;
—աւ, in clubbing together;
—աւ կոչունս առնել, to club for a dinner.

NBHL (1)

(ի համ, գալ. կամ համքանակ) գրի եւ ՀԱՆԿԱՆԱԿ. որ է ըստ յն. սի՛մվօլօն. իբր համարկանակ, միաբան արկեալն. σύμβολον symbolum, sors, signum եւ այլն. իսկ συμβουλή concilium. Որ ինչ ի միջի դնի միաբան խորհրդով ի մի վայր եկելոց, մանաւանդ ի պէտս խրախութեան. եւ բաժինն արկեալ յանցնիւրոց. վիճակ, գլուխ դրամոյ. գրաւ. դաշն. միաբանութիւն.


Հանգոյն

See full entry →

adv. adj.

as, like, after the manner of;
almost, nearly;
cf. Հանգունակ.

NBHL (1)

Հանգոյն գտանէ տէրունական հրամանքն իւր զժողովողիս բանս. (Լմբ. ժղ.։)


Հանգոյց, գուցից

See full entry →

s. bot. fig. mus. ast.

knot;
tie, bond;
station, post, stage, resting-place;
cf. Կայարան;
գորդեան —, the Gordian knot;
knot, joint;
knotty point, rub, difficulty, intricacy, tangle;
note;
վերելից or վերամբարձ, վայրաբեր, ascending, descending node;
գիծ —գուցից, nodal line;
— առնուլ, to make or tie a knot, to knot;
արձակել զ—ն, to untie, to loosen or undo a knot;
լուծանել զ—սն, to untie or cut the knot of a difficulty or question, to delucidate;
— ի —գուցէ փախչել, to flee by post, or by relays of horses.


Հանգուշն

See full entry →

adj. fig. adv.

turned or tucked up, close;
modest, reserved;
cautions, wary;
gathering up, picking up, closely;
modestly, decently;
cautiously.

NBHL (1)

Հրամայէ կրել զնա ի վերայ սրտին, զոր հանգուշն ամփոփ առնել եւ հանգրիճեցուցանել (յն. վերագօտեւորել) պարտ եւ արժան էր. (Փիլ. այլաբ.։)


Հանգրիճեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to tuck, turn or truss up;
to take in, to tighten;
— զհանդերձս, to tuck up one's clothes or gown;
— զբազուկս, to turn up the sleeves;
— զմիտս, to retire within oneself, to collect one's thoughts.

NBHL (1)

Հրամայեաց հանկրիճել փողահարացն, ազդ առնել պատերազմական փողօք. (Պտմ. աղեքս.։)


Հանդարտասիրտ

See full entry →

adj.

tranquil, imperturbable, peaceful, calm.

NBHL (1)

πραΰθυμος lenis animo. Որ հանդարտն է սրտիւ. անդորրամիտ. հլու. հեզ. անխռով ոգւով.


Հանդարտեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to tranquillize, to appease, to calm;
to render tranquil, to soften;
to be appeased, calmed, tranquillized;
to abate, to be settled, to diminish, to assuage;
to hold one's peace, to keep silence;
to support, to endure, to suffer, to resist, to be able;
— զկիրս, զամբոխեալ միտս ուրուք, to calm the passions, to relieve anxiety.

NBHL (1)

Զօրութեան բանից քոց ո՞ հանդարտեսցէ։ Երկիս ոչ կարէ հանդարտել ամենայն բանից նորա։ Կամ հանդարտիցե՞ն երիվարք ի մէջ մատակաց։ Չորրորդին ոչ կարէ հանդարտել։ Ոչ կարէր հանդարտել քաղաքն ընդդէմ յուդայ։ Ոչ հանդարտէին հրամանին։ Ոչ հանդարտեսցեն բարկութեան, կամ առաջի բարկութեան նորա։ Ոչ հանդարտեաց իւրում ամբարտաւանութեանն։ Ոչ կարէր երկիրն պանդխտութեան հանդարտել նոցա ի բազմութենէ ընչից իւրեանց։ Ոչ կարեմ միայն հանդարտել ձեզ.եւ այլն։


Հանդերձեմ, եցի

See full entry →

va.

to dress, to get ready, to prepare;
to make or get up;
to put in order, to arrange, to dispose, to fit up, to settle;
to provide, to furnish, to garnish, to set off, to deck, to adorn, to embellish, to clothe;
to equip, to arm, to fit out;
to construct.

NBHL (1)

Հրամայեաց այնոցիկի՝ որ զճրագսն հանդերձէին. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 9։)


Հանճարայեղց

See full entry →

cf. Հանճարեղ.

NBHL (1)

Հանճարամիտն աղեքսանդրոս. (Պտմ. աղեքս.։)


Հասակեղ

See full entry →

adj.

grown up;
of lofty stature, tall.

NBHL (1)

Զկողմանց հարաւոյ մարդիկն արար սեւ, եւ թանձրամարմին, եւ հասակեղ, եւ գէճ. (Ոսկիփոր.։)


Հասարակաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equality, parity;
— աւուր, equinox.

NBHL (1)

Երկոքինն դիպեսցին հասարակաւորութեամբ միջին տրամագծին. (Շիր.։)


Հաստ, ից

See full entry →

adj. s.

solid, stable, firm;
strong, robust;
thick, coarse, large;
—, —ք, stability, firmness, hardness, steadiness;
կալ ի —ի, to stand firm;
ի —ոջ պահել, to hold fast;
ի —ոջ ունել, to preserve, to keep.

NBHL (1)

Անխափան եւ անարգելն հրաման հաստիւք հաստատեալ ի պարզուածս ինքնաձեղուն յարկին. (Անան. եկեղ։)


Հաստատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be confirmed, strengthened, to take root in.

NBHL (1)

Ի լինելութիւն արարածոցն հրամայէր հաստատանալ։ Զհաստատութիւն երկնից՝ ո երեւի մեզ ջրեղէն, հրամայեաց հաստատանալ (կամ հաստանալ). (Ագաթ.։)


Հաստատեմ, եցի

See full entry →

va.

to affirm, to sustain;
to prop, to confirm, to consolidate;
to fortify, to comfort, to invigorate, to strengthen, to encourage;
to restore, to mend, to revive, to refresh;
to assure, to guarantee, to attest, to certify, to witness, to approve, to corroborate;
to legalize, to ratify;
to institute, to found, to erect, to create, to make;
— անդրէն, to reestablish;
— զերեսս, զձեռն, զմիտս, to set out, to start, to proceed, to move on;
to deliberate, to resolve, to purpose;
to conduct or comport oneself, to act;
to threaten;
— զառաղջութիւն, to recover, improve or restore health;
—եալ էր ի խորհրդեան, he was resolute and decided in action.

NBHL (1)

Գիտաց զնենգութիւն խորամանկութեան նորա, եւ ոչ կամեցաւ հաստատել զլսելիս իւր. (Մծբ. ՟Զ։)


Հաստատութիւն, ութեան

See full entry →

s. chem. adv.

stability, firmness, solidity, fixedness, consistence;
constancy, resolution;
strengthening, consolidation, confirmation;
prop, stay, support, base;
affirmation, assertion, acknowledgment, authorization, certifying, approbation, ratification;
solidification;
— երկնից, the firmament;
— մտաց, constancy, firmness of purpose;
— առնուլ, to be vouched for, of a certainty, to prove true, to be confirmed, attested, certified;
հաստատութեամբ, cf. Հաստատ;
հաստատութեամբ եդեալ էր ի մտի, he was resolved, he has taken a resolution, he decided to.

NBHL (1)

Հաստատութիւն խաղաղութեան։ Ընկեցին ի բաց զհաստատութիւնս իւրեանց եւ զդաշինս։ Ամենայն հաստատութեամբ ետու հրաման։ Հաստատութեամբ զօրութեամբ իմոյ։ Ո՞վ եկաց ի հաստատութեան տեառն։ Բեկանեմ զհաստատութիւն հացի։ Թագաւոր հանճարեղ՝ հաստատութիւն ժողովրդոց։ Հաստատութիւն իմ եւ ապաւէն իմ դու ես։ Ետուր նմա օգնական զեւայ, հաստատութիւն նմա զկինն նորա։ Եհաս թագաւորն յիրացն հաստատութեան վերայ.եւ այլն։


Հաստարմատ

See full entry →

adj.

well or deep-rooted, well established, firm, solid;
— առնել, կանգնել, to strengthen, to root, to establish.

NBHL (1)

Զճշմարիտ ազատութեան հրամանն հաստարմա՛տ արձանացո՛ առ իս. (Բենիկ.։)


Հատած, ից, ոց

See full entry →

s. gr. adj.

section, paragraph;
caesura;
cut, cut out;
—ք կոնի, conics, conic sections.

NBHL (1)

Այս հատած յայն հատած շարամերձեալ իմանի, յորժամ զիմանալի գիծն առնուցուս լինել բաժանումն. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)


Հատանեմ, հատի

See full entry →

va.

to cut, to cut off, to break;
to carve, to cut;
to divide, to separate;
to retrench, to diminish, to curtail;
to castrate;
to resolve, to decide, to determine;
to cross, to traverse, to pass;
to stop, to interrupt;
— գծից զմիմեանս, to cross one another;
— զծով, to plough, cross or traverse the sea;
— զծով եւ զցամաք, to run over, to over-run or scour both sea and land;
— ճանապարհ, to open, to pave away or road;
to progress towards, to bend one's steps to, to traverse, to travel;
— անցանել, to cross, to traverse, to pass, to travel over or through, to go over;
— ի ստենէ, to wean;
— զծառս, to fell, to cut down;
to clear;
դատ —, to sentence, to judge, to decide;
ական —, to mine, to dig, to hollow;
— զգլուխ, to cut off the head, to behead, to decapitate;
— զանդամս, to cut off limbs, to amputate;
— յարքունիս, to confiscate, to forfeit;
— ի կենաց, to slay, to deprive of life, to kill;
— զանձն ի փափկութիւն, to give oneself up to effeminacy;
ի վատութիւն —, to make a coward of;
— զծարաւ, to quench, to slake the thirst;
— զանձն յիմեքէ, to abstain, to keep from, to refrain, to forbear, to deprive or debar oneself of, to do without, to dispense with;
ակօս —, to plough, to furrow;
— գունդ մի, to detach, to form a detachment;
— լուսոյ զգիշեր, to drive away darkness;
— զբոց հրոյ, to spark, to sparkle, to emit sparks;
— զբանակն, to fray a way, to pass through, to cross;
— զգրիչ, to make a penpop;
գետն զդաշտն —նէ, the river traverses the plain.

NBHL (2)

Եւ զդրամոյ, որպէս Դրոշմել. ստակ կոխել.

Հատանել զծուլութիւն, կամ զզօրութիւն, կամ զ՝ի վերայ դիմելն։ Ի բաց հատանել զաւելորդ պարծումն, կամ զխորամանկացն տաճանմունս. (Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. յհ.։)


Հատավաճառ, աց

See full entry →

s.

money-changer.

NBHL (1)

κολλυβιστής nummularius, trapezita Լոմայափոխ, որ վաճառէ զհատս դրամոց, այսինքն փոխէ հանդերձ շահու իւիք. որ եւ սեղանաւոր ասի.