Definitions containing the research րամ : 2963 Results

Հէն, հինից

See full entry →

s.

marauder, rover, robber, brigand;
— ծովու, sea-robber, pirate, free-booter, corsair, sea-rover;
—ք, marauding, plundering;
piracy;
հինից պարապիլ, to become a highwayman, to rob, to plunder;
հինի or հինիւ ելանել, to take to the highway, to over-run or scour, to make incursions;
զի՞նչ քան զայն — եւ աղաղակ կայցէ, what can be more grievous or more barbarous than that ?.

NBHL (1)

Նախ քան զգալ հինին, զոր ի հինէն անցանելոց էր ընդ նոսա՝ հրամայէ առնել, ի ծերպս մտանել թաքչել. զի թէպէտ պաշարէ էն զքաղաք, այլ ակն աստուծոյ զարհուրեցուցանէ զպաշարեալսն. (Գէ. ես.։)


Հիմնադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to found, to build, to lay the foundations;
to institute, to establish.

NBHL (1)

Զհակատս անխրամատելի հիմնադրեցի ի վերայ իմանալի վիմիդ. (Ճ. ՟Ա.։)


Ծննդագործեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to engender;
to give birth to;
to conceive, to form an idea.

NBHL (1)

Արարիչ չորեքկին նիւթոցս, յորմէ ամենայքն ծննդագործին հրամանաւ արարչին իւրեանց. (Եղիշ. ՟Բ։)


Ծննդագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

faculty of reproduction, generative faculty.

NBHL (1)

Միայն ծննդագործութեամբ սպասաւորեն արարչադիր հրամանին. (Գր. հր.։)


Ծնունդ, ծննդեան, ծննոդոց

See full entry →

s.

childbirth, confinement, delivery, lying-in;
birth, nativity, filiation;
origin, rise, source;
generation, race, offspring;
infant or child;
fruit, production;
effect;
horoscope, nativity;
—ք, posterity, children, descendants;
խթումն ծննդեան, Christmas-eve;
— Քրիստոսի, Christmas, nativity of our Lord;
—ք or գիրք ծննդոց, Genesis;
վերստին —, regeneration, renewing;
միւսանգամ —, resurrection;
— մտաց, conception, conceit;
— լուսնի, new moon;
— փոխոյ, interest;
usury;
— կենդանեաց, brood, litter, covey;
մերձ ի —, near lying-in;
about to bring forth young;
կալ ի ծննդոց, to cease from bearing, to become sterile;
օր ծննրոց, anniversary of birth-day;
երկիր ծննդեան իմոյ, my native country or soil, birth-place, home.

NBHL (1)

Հրամայեցաւ կնոջն՝ երկամբք ծնունդ. (Վանակ. յուրախացիրն.։)


Ծոծրակ

See full entry →

cf. Ծոծորակ.

NBHL (1)

ԾՈԾՈՐԱԿ եւս եւ ԾՈԾՐԱԿ. κοτίς occiput. Յետին կողմն գլխոյն կամ պարանոցին, րպէս ծորակ՝ երակ եւ անցք ուղղոյ կամ ծծոյ ընդ անրակն, եւ իբրու ծործոր կամ ձորամէջ.


Ծովական, ի, աց

See full entry →

cf. Ծովային;
—ք, aquatic animals.

NBHL (1)

Նման ես ծովուց եւ ծովականաց. քանզի ի նոսա զեռունք խաղան, եւ ի քեզ ճճիք եւ երամակք ոջլաց. (Պիտառ.։)


Ծովահերձ

See full entry →

adj.

that cuts, divides, cleaves or ploughs the sea.

NBHL (1)

Հաստատութիւն ջրամած, սառնեղէն, ծովահերձ. (Ագաթ.։)


Ծովեզր, զերաց

See full entry →

s.

sea-coast, sea-side, shore, strand, beach;
առ or ի ծովեզերին, on the sea-shore.

NBHL (1)

ընդ հարաւ, եւ ընդ ծովեզրն քանանացւոց։ Յամենայն ծովեզեր ծովուն մեծի։ Որ առ ծովեզերն հրէաստանի էր։ Նստաւ առ ծովեզերն։ Առ ծովեզերբ ծովուց։ Ի ծովեզերէն տիւրոսի եւ սիդոնի։ Կալ կամ բնակել առ ծովեզերբ կամ առ ծովեզեր։ Բնակել զծովեզերբ կամ ի ծովեզերին։ Եդեալ րունր առ ծովեզերին կացաք յաղօթս։ Հրաման տայր շուրջ զծովեզերօքն.եւ այլն։


Ծփամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

cf. Ծփիմ;
— ընդ մէջ յուսոյ եւ երկիւղի, to fluctuate between hope & fear.

NBHL (1)

Հրաման ետ ծփալ եւ դարձեալ կակղանալ. (Երզն. մտթ.։)


Հակաճառեմ, եցի

See full entry →

vn.

to contradict, to dispute, to debate.

NBHL (1)

Տրամաբանականք ոչ ինքեանք առնուն, այլ զոր տայցէ այն՝ որ հակաճառէն սմա։ Որպէս զի շառագունեալ զհակաճառօղն առ ինքեանս ցուցանիցեն. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Հակամէտ

See full entry →

adj.

leaning, inclined;
prone, bent, disposed;
— ի չարն, prone to evil, inclined to mischief.

NBHL (1)

Կարգէր ի վերայ երկրիս ըստ հակամէտ բարուց իւրոց հրամանատարս, որք զերկիւղ աստուծոյ անգամ եւ ընդ միտս ոչ ածէին. (Ղեւոնդ.։)


Հակառակ, աց

See full entry →

adj. prep. adv. adv. fig.

contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.

NBHL (2)

Մի՛ ընդ հակառակս ելանել հրամանին. (Վրք. ոսկ.։)

Զամենայն ընդ հակառակս եղբօրն հրամանաց յանդգնութեամբ գործէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Հակարաշ

See full entry →

cf. Հակառակ.

NBHL (1)

Զկէսն տրամաչափական կողման՝ հակառակ եւ հակարաշ անհարթ գոլով. (Տօմար.։)


Հաճոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

satisfaction;
complacency, consent, willingness.

NBHL (1)

Որ առ մարմնոցն են եւ տրամախոհութեանցն հաճոյութիւնքն որո՞վք պատճառօք ողջասցին. (Պղատ. տիմ.։)


Համագունդ

See full entry →

adj. adv.

cf. Համագումար;
flocked together, gathered in crowds or in a mob;
in a united company, with all the company, in crowds;
— թռչիլ, to fly in flocks or swarms.

NBHL (2)

Աղաւնեաց համագունդ երամ երամ խաղալոյ. (Եզնիկ.։)

Համագունդերամ շրջին ծիծեռունքն. ընթերցի՛ր, կա՛մ երամ երամ շրջին, եւ կամ համագունդ երամ։


Համազգի, գւոյ, գեաց

See full entry →

adj.

of the same nation, family, kind or sort;
national;
related;
homogeneous.

NBHL (1)

Ումեմն համազգին արամազդ վկայ, եւ ումեմն օտարականն արամազդ. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Համախոհ, ից

See full entry →

adj.

cf. Համախորհուրդ.

NBHL (1)

Երկուք եւս համախոհ ամատունի արամբք։ Վասն ատրներսեհի, եւ հասանայ, եւ նորին համախոհացն։ Զամենայն հնազանդեալս, եւ զհամախորհս. (Յհ. կթ.։)


Համախորհ

See full entry →

adj.

cf. Համախորհուրդ.

NBHL (1)

Երկուք եւս համախոհ ամատունի արամբք։ Վասն ատրներսեհի, եւ հասանայ, եւ նորին համախոհացն։ Զամենայն հնազանդեալս, եւ զհամախորհս. (Յհ. կթ.։)


Համախոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intelligence, concord, good understanding, harmony;
league, alliance, compact.

NBHL (1)

Կամ Մտածութիւն բազում իրաց. եւ Տրամախոհութիւն.


Համակերտ

See full entry →

adj.

similar, like;
—ք, all beings, all creatures.

NBHL (1)

Եթէ զերկնից ասիցես, նոյնպէս եւ զերկիր, եւ զայլսն ամենայն համակերտս՝ ծառայացեալս հրամանաց արարչին. (Եզնիկ.։)


Համահարզ, ից

See full entry →

adj.

aid-de-camp;
adjutant.

NBHL (1)

Էած զհամհարզսն՝ նախ յառաջ ինքն անցանէր թագաւորն քան զամենայն զօրսն։ Զանտիգոնոս զհամահարզն իմ։ Իբր զհամահարզ իմ հրամա՛ն տուր պատրաստել զօրու. (Պտմ. աղեքս.։)


Համահրեշտակ

See full entry →

adj.

angelic.

NBHL (1)

Հրամանաւ համահրեշտակ կաթողիկոսին հայոց տեառն գրիգորիսի. (Յիշատ.։)


Համանման, ից

See full entry →

adj. adv.

equal, alike, similar;
conformable, analogous;
imitating, following;
equally, alike.

NBHL (1)

Համանման երկնաբերձ կայից, կամ ձեռակերտին շամիրամայ, կամ նոցին համանմանիցն։ Զմայրս եւ զհամանմանս հատանեն. (Նար. խչ.։ Յհ. կթ.։ Պիտ.։ Փիլ.։)


Համապայծառ

See full entry →

adj.

quite clear, bright, shining, luminous, resplendent.

NBHL (2)

Քան զսիրամարդ գեղեցիկ չիցես, եւ ոչ այնպէս ծաղկալից համապայծառ թեւս ունիցիս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)

Զի մի օրն այն է աներեկ եւ անվախճան, համապայծառ եւ անստուեր արփիական։ Թագազարմից լուսերամին՝ համապայծառ է պանծալին. (Շ. իմ. եղակ. եւ Շ. առ մխիթ.։)


Կաթոտ

See full entry →

adj.

lustful, lascivious, libidinous, lewd;
ill with the gonorrhoea;
—ն տռփանք, illicit amours.

NBHL (1)

Կաթոտն շամիրամ. (Խոր.։ Յն. կթ։ Արծր)


Կալ, ոց, ից

See full entry →

s. ast.

threshing-floor, barn-floor;
corn-sheaves, rick, stack;
Halo;
արկանել, հոսել, սրբել զ—, to winnow.

NBHL (1)

Առանց հրամանաց կալ եւ կապ ունիցի զնոսա. (Ոսկ. յհ. Բ։)


Կալում, լի

See full entry →

va.

to take, to layhold of, to seize;
to arrest;
to subjugate, to rule over;
to succeed.

NBHL (1)

Եկալ զաթոռն աղեքսանդրի։ Չոգաւ կալ զդուռն քարամբք. (Սոկր.։ Վրք. հց. ձ։)


Կախեմ, եցի

See full entry →

va.

to hang, to suspend;
to hang on, to attach to;
to hang up, to hook, to clasp;
— զբեւեռաց, to hang from a nail.

NBHL (1)

Կախել զոք, կամ կախիլ եւ կախեալ կալ ուրուք զփայտէ, զկաղնվոյ. զմիոյ ձեռանէն։ Զծերս խակեցին զբութաց. զմանկուսն զստեանց կամ զպարանոցէ մարցն։ Անօթ զչորեցունց տտնոց կախեալ յերկնից։ Տեսին կախեալ զգազանն զձեռանք նորա։ Խոյ մի կախեալ կայր զծառոյն սաբեկայ զեղջերացն։ Զմարմինս նոցա կախեցին զպարսպէն։ Կախեաց զնիկանովրայ զգլուխն զբարձրամուր աշտարակէն յանդիման ամենեցուն։ Ցից մի, կախել զնմանէ անօթ ինչ. եւ այլն։


Կաղ, աց

See full entry →

adj. fig.

lame, halt, crippled, limping;
defective;
— ի —, կաղս ի կաղս, halting on one foot, hobbling along, with a halting gait;
so so, poorly, somehow or other, as well as may be;
— ի —ս ասել, պատասխանել, to say or reply undecidedly or doubtfully;
— ի — գիտել, to know imperfectly.

NBHL (1)

ԿԱՂ Ի ԿԱՂ. ԿԱՂ Ի ԿԱՂՍ. ԿԱՂՍ Ի ԿԱՂՍ. մ. Որպէս զկաղ. կաղալով. գայթ ի գայթ. սայթաքելով. սաղապելով. կակազելով. յարամրի. թերապէս. ահջւ. կմկըմալով, սանկ նանկ, կամաց կամաց, վախվըխելով, ճորով.


Կաղնի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s.

nut-tree or hazel-tree;
oak-tree;
—ք, hazel-grove or oak-grove.

NBHL (2)

Էր կաղնի մի սրբազանեալ զեւսի. (եւ այլն.) անդ. ըստ յն. այսինքն դիոսի կամ արամազդայ կաղնի։

Սակս կաղնւոյս արքայական կամիմք իմաստասիրել զախորժելիսն քեզ։ Ո՛չ արամազդեան կաղնին պառաւեալ՝ տայր պտուղ. եւ ո՛չ կաղնին տրովադական, կամ տիւռենացին կաղնի. այլ՝ մամբրէին, եւ որ ի նմանէն մեզ պտուղ ընդձեռէ ձջր շնորհի. (Մագ. ՟Կ՟Ը։)


Կաճառիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to assemble, to reunite, to meet together.

NBHL (1)

Ընդ առն թագաւորի տրամաբանեալ կաճառէ. (Ոսկ. գծ.։)


Կրկնամասն

See full entry →

s.

seconds.

NBHL (1)

Մասին մասն. երկրորդական մասն. մանրամասն.


Կրկջաձայն

See full entry →

adj.

chucking.

NBHL (1)

Զկրկջաձայն երամս կաքաւացն. (Փարպ.։)


Կրպակաւոր, աց

See full entry →

cf. Կրպակաւետ.

NBHL (1)

Գնեաց կտաւս ասուեաց, եւ համարէր զդրամն ի կրպակաւորն. (Վրք. հց. ձ։)


Կրօնակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

coreligionary.

NBHL (1)

այսպիսի հրամանօք վարժեալքս եղբարք. այսչափ զգուշութեամբ խրատեալ կրօնակիրք. (Լմբ. պտրգ.։)


Հագագասփիւռ

See full entry →

adj.

pronounced, uttered from the throat.

NBHL (1)

Թռչունք բաժանեալ ի զանազան տարմս եւ յերամս. (ո՛չ հագագասփիւռ ոք ի նոցանէ արտաշնչեալ. Զքր. կթ.։)


Ղամբար, աց

See full entry →

s.

lamp;
torch, flambeau;

NBHL (1)

Ղամպարամբ (կամ ղամպարմամբ) լուսոյ. (Ժմ.։)


Ղօղակ, աց

See full entry →

s. adj.

swimmer;
aquatic animal, fish;
hidden.

NBHL (1)

Բազմանային ձկունքն (ի նաւն պատրոսի). քանզի փութանային ղօղակքն՝ թէ ո՞վ յառաջագոյն սպասաւորեսցէ տէրունական հրամանին. (Ոսկ. ղկ.։)


Ղօղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to hide, to conceal oneself;
to lurk, to crouch, to squat;
to creep into;
to swim.

NBHL (1)

Ղամպարամբ լուսոյ՝ ղեկավար ճարտար՝ ղօղեալս ամրացո՛. (Ժմ.։)


Ճակաճան, աց

See full entry →

adj.

lecherous, libidinous, lascivious, wanton, lewd.

NBHL (1)

Քա՛ւ եւ մի՛ լիցի ողջախոհաց ի ճակաճանիս հայելով ի դէմս՝ գլել ի գութ։ Սիրի ի յորկորամոլ ճակաճանաց. (Պիտ.։)


Ճակատագիր, գրաց

See full entry →

s.

destiny, predestination, fate, fatality;
doom, star, fortune;
դառն, վեհ —, fatal, high destiny.

NBHL (2)

εἰμαρμένη, μοῖρα, πεπρωμένη, -νον , τύχη fatum, parca, fortuna. Բախտ եւ վիճակ հեթանոսական՝ որպէս թէ գրեալ ի ճակատ մարդոյ, իբրու վճիռ դիպուածոց անհրաժեշտ. սահման եւ հրաման անյեղլի, չարաչար իմանալով զնախախնամութիւնն, եւ զկամս աստուծոյ զդրական կամ զթոյլտուական. ճակտին գրածը.

Ի բաշխս բախտից, ճակատարգաց, եւ կապելոց հրամանաց։ Եւ ո՞ւր իցէ այն՝ զոր ասենն, եթէ որ ինչ ի ճակատագրին գրեալ է հրամանացն, այնմ չէ հնար վրիպել. ո՜ հրաման տկար, եւ անզօր սահման, զոր եւ գողքն եւ աւազակքն կարեն խախտել. (Եզնիկ.։)


Ճահաւորեմ

See full entry →

va.

cf. Ճահեմ;
— զգոյնս, to match colours.

NBHL (1)

Այլում ի հարցն ճահաւորեալ յարմարական շարամանել բանս։ Նմանութիւն աստուծոյ յանգագոյն նմա ճահաւորին տալ. (Մագ. ՟Ա. ՟Ծ՟Բ։)


Ճանապարհորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

journey, way;
— ընդ ծով, voyage;
ծախք ճանապարհորդութեան, travelling expenses;
— ընդ ծով եւ ընդ ցամաք, travels and voyages.

NBHL (1)

Զճանապարհորդութիւն հրամայեսցէ (այնմ), որ կարօղն է առանց վնասու կատարել. (Բրս. հց.։)


Հաւաստապէս

See full entry →

adv.

cf. Հաւաստեաւ.

NBHL (1)

Ապողոն դիւթելով՝ ո՛չ հաւաստապէս եւ ոչ յանդիմանաբար հրամանատուութիւն առնէր, այլ՝ երկդիմի եւ անորոշ պատամս տայր. (Նոննոս.։)


Հաւատամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to believe, to give credit to;
to confess;
to persuade oneself;
to commit oneself, to trust to, to confide in, to rely on;
չ-, to disbelieve;
— յաստուած, to believe in God;
— բոլորով սրտիւ, to believe firmly, with all one's heart;
— ամենայն բանի, to believe every thing;
— զոք, to side with, to second, to lend an ear to.

NBHL (1)

Հաւատացէ՛ք յաստուած, եւ յիս հաւատացէք։ Հաւատաց աբրամ աստուծոյ, կամ աբրահամ յաստուած, եւ համարեցաւ նմա յարդարութիւն։ Ոչ հաւատացին ի տէր աստուած (յն. տեառն աստուծոյ) իւրեանց։ Հաւատացին արք նինուէացիք յաստուած (յն. աստուծոյ)։ Հաւատացի տեսանել զբարութիւն տեառն։ Բազումք հաւատացին յանուն նորա։ Բայր ինքն յիսուս ոչ հաւատայր զանձն նոցա։ Չնչին փայտի հաւատան մարդիկ զանձինս իւրեանց։ Հաւատաց անքուս դաւթի յոյժ. (յն. հաւատացեալ եղեւ դաւիթ անքուսայ յոյժ։) Հաւատացէ՛ք տեառն աստուծոյ մերում, եւ հաւատասցէ ձեզ։ Մի՛ հաւատայր սիրելեաց, եւ մի՛ յուսայք յիշխանս. Եթէ աղաչիցէ զքեզ թշնամին քո, մի՛ հաւատար նմա (կամ մի՛ հաւանի), եւ այլն։


Հաւատարմապէս

See full entry →

adv.

cf. Հաւատարմաբար.

NBHL (1)

Որք ոչ հաւատարմապէս տեսին զիջեալն ի սանդարամետս. իմա՛, ոչ հաւատացեալ գոլով։


Հաւատարմանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be faithful;
to be confirmed, verified, justified;
—նայ լուրս, this news gains credit.

NBHL (1)

Հրամայէ հաւատարմանալ ի տեսանել զխաչն։ Շ. (բարձր.։)


Հաւաքաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

syllogism.

NBHL (1)

συλλογισμός syllogismus, ratiocinatio, argumewntatio. Հաւաքումն բանի տրամաբանութեամբ. քաղումն եզրակացութեան յառաջարկութեանց. ձեռնարկութիւն անվրէպ.


Հաւաքեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble, to gather together, to collect;
to amass, to hoard, to accumulate, to heap up;
to infer, to conclude;
to concentrate;
to compile;
to stock;
— զանձն, զխորհուրդս or զմիտս, to retire within oneself;
to collect one's thoughts, to meditate.

NBHL (1)

ՀԱՒԱՔԵԼ. Հաւաքաբանել. եզրակացուցանել. Տրամախոհութիւնն է՝ որ հաւաքէ։ Մարդում միայնում գոյ հաւաքելն. եւ այլն։ (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)