Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Արեգակնային, յնոյ, նոց, (ou նայինց ou նայից)

See full entry →

adj.

solar.

NBHL (1)

Յարեգակնային ճառագայթիցն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Արեգակնատես

See full entry →

adj.

where the sun shines or shoots, luminous, clear.

NBHL (1)

Ունօղ զտեսիլ եւ զնմանութիւն ինչ արեգական. արեգակնակերպ.


Արեգակնափայլ

See full entry →

adj.

shining like the sun, brilliant, resplendent, clear.

NBHL (1)

Իբրեւ զարեգակն փայլուն կամ փայլեալ. յն. արեգակնատեսիլ կամ արեգակնակերպ.


Արեւ, ու

See full entry →

s.

sun;
light;
life, day;
յ—ու գալ, to come in broad, day-light, to come before the sun sets;
յ—ն երգնուլ, to swear by one's days or life;
զքաղցր —ն յաչաց հանել, ղրկել յ—է, to deprive of light, to blind;
յ—է արկանել, զ— հատանել, to murder, to kill;
to lose one's life;
ի մտանել —ու, the setting of the sun;
յելանել, ի ծագել —ու, the rising of the sun;
ըմպել յ— ուրուք, to drink to the health of some one, to toast;
մուտք, ելք —ու, sun set or – down, sun rise.

NBHL (1)

ՅԱՐԵՒԷ ԱՐԿԱՆԵԼ, կամ ԱՆԿԱՆԻԼ. Բառնալ կամ բառնիլ ի կենաց.


Արեւմուտք, մտից

See full entry →

s. pl.

West sun set;
the western nations;
յարեւմուտս կոյս, westerly, towards the west.

NBHL (1)

Զի՞նչ արդեօք եւ արեւմուտք աստեղաց. վասն մերոյ օգտի՞ եղեն, քան թէ հարկի շրջաբերութեանն պատեալք ընդ բոլորին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Արթնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to awake.

NBHL (1)

ἁνεγείρομαι expergiscor ռմկ. արթըննալ. Զարթնուլ. սթափիլ ի քնոյ. արթուն լինել.


Արթնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

watch;
want of sleep;
vigilance, diligence, precaution, care.

NBHL (1)

Ոչ յարթնութեան տեսիլ. (Խոր. եւ Փարպ.։)


Արթուն, թնոց

See full entry →

adj.

watchful, that does not sleep;
alert, lively, vigilant, diligent, careful;
— կալ, to watch, cf. Տքնել, cf. Հսկել, cf. Սկել, cf. Արթնանալ, cf. Զարթնուլ;
քուն ընդ —ս լինիմ, to doze, to drowse, to be half asleep.

NBHL (1)

ԱՐԹՈՒՆ ԿԱԼ, կամ ԼԻՆԵԼ. γρηγωρέω, ἁγρυπνέω vigilo Տքնիլ. հսկել, սկել. եւ Զարթնուլ. ( ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Բ 27։ Մտթ. ՟Ի՟Զ 40։ ՟Ա. Թես. ՟Ե 10։ Նեեմ. ՟Ե 3։ Երգ. ՟Ե 2։ ՟Ա. Եզր. ՟Ը 60։ ՟Բ. Եզր. ՟Ը 29։ Ղկ. ՟Ի՟Ա. 36։)


Արժանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be worthy, to deserve, to make one's self worthy.

NBHL (1)

Արժանացաւ անուանիլ ի ձէնջ որդի ձեր. (Յհ. կթ.։)


Արժանապէս

See full entry →

adv.

worthily.

NBHL (1)

Արժանապէս (կամ արժանաւորապէս ասել. կամ թարգմանեալ, կամ միաբանել, կամ շնորհել, կամ շրջել ընդ հրեշտակս. (Դիոն.։ Աթ.։ Փիլ.։ Կոչ.։)


Արժանաւոր, աց

See full entry →

adj.

that deserves, worthy, just, meritorious.

NBHL (2)

Ոչ չարակնեմ ընդ արժանիս. եւ արժանաւոր ո՞ ոք իցէ, բայց եթէ այն՝ որ ինձ եւ իմոյ կամացս հետեւեսցի։ Ի վերայարանց արժանաւորաց եւ սրբոց։ Արժանաւորացն մահ՝ այլոյ կենաց սկիզբն է։ Վասն միոյ արդարոյ եւ արժանաւորի բազում մարդիկ ապրին ազգակցութեամբ. (Փիլ.։)

Կարգաւ պատմութեան զհետ անցանելով՝ զարժանաւորսն ասացից. (Փիլ. տեսական.։)


Արժանաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be worthy, to merit.

NBHL (2)

ἁξιόομαι mereor, mereo Արժանաւոր կամ արժանի լինել, գտանիլ. եւ Ընդունել ըստ արդեանց վաստակոց.

Որք արժանաւորեցայք ի կոչումն փառատրութեան Քրիստոսի Աստուծոյ մերոյ։ Որք արժանաւորեցայք կոչիլ յաշակերտութիւն առաքելոյն թադէոսի. (Շար.։)


Արժանաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dignity, merit.

NBHL (3)

ἁξιότης, ἁξία dignitas, dignatio Արժանաւորն գոլ. արժանի գտանիլն. իրաւացի արժանիք, եւ արդիւնք վաստակոց. որպէս եւ Լաւութիւն իրաց.

Բարեպաշտութիւն եւ արժանաւորութիւն։ Արժանաւորութիւն եւ սրբութիւն։ Արժանաւորութիւն առ Աստուած, եւ արդարութիւն առ մարդիկ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ իմաստն։)

Բարուցն արժանաւորութիւն ի մարդկանէ կորեաւ յողդողդմամբ խորհրդոց. (Փիլ. նխ. ՟Ա։)


Արժանի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj. adv.

worthy, that deserves something;
just, convenient, suitable, decent, proper;
— համարել, to deign;
գնալ —, to go worthily, conformably;
— ըստ արժանւոյն, յարժանի, worthily, justly, suitably, cf. Արժանապէս;
— լինել, to be worthy, to deserve;
— առնել, cf. Արժանաւորեմ.

NBHL (4)

Աստուածութիւնն արժանեաց լսէ. (Փիլ. լին.։)

Ընկալջիք զնա ի Տէր արժանի Սրբոց։ Արժանի գնալ կոչմանն։ Արժանի աւետարանին գնայ ցէք։ Գնալ ձեզ արժանի տեարն. (Հռ. ՟Ժ՟Զ 2։ Եփես. ՟Դ 1։ Փիլիպ. ՟Ա 27։ Կող. ՟Ա 10։)

Ամենայն ինչ ծածկեալ է ըստ արժանումն՝ այնոցիկ, որ տեսանել ոչ կարեն. (Փիլ. լին. ՟Դ 21։)

ԱՐԺԱՆԻ ԼԻՆԵԼ. καταξίομαι Արժանանալ. արժանաւորիլ. Տե՛ս (Ղկ. ՟Ի 25։ ՟Ի՟Ա 36։ Գծ. ՟Ե 41։ ՟Բ. Թես. ՟Ա 5։)


Արժեմ, եցի

See full entry →

vn.

to cost, to amount, to stand in;
to be worth;
հաւասար —, to be equivalent.

NBHL (1)

ἅξιος, ἁνθάξιος εἱμι valeo, pretium exaequo Ըստ արժանւոյն կամ արժողութեամբ լնուլ զտեղի գնոյն. հաւասարիլ ըստ կամ ըստ յարգի. աժել. պ. էրզիդէն


Արի, րեաց

See full entry →

adj.

valiant, valorous, courageous, manly, strong, bold, intrepid, brave;
Արիք, the Persians.

NBHL (1)

Երկչոտն սաքրեաց ընդ արեաւն. (Փիլ. այլաբ.։)


Արիաբար

See full entry →

adv.

valiantly, valorously, courageously, manly, bravely, strongly, vigorously;
resolutely, generously, magnanimously.

NBHL (1)

Արիաբար ընդդէմ կալ, վարժիլ, կամ յաղթել, շահատակել, ելանել. (Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Նար. ՟Ձ՟Բ։)


Արիւն, րեանց

See full entry →

s.

blood, kin;
— խաղողոյ, unpressed wine, must, wine;
արեամբ ներկել՝ շաղախել, to imbrue with blood, to spot with blood;
— հեղուլ, to shed blood, to kill, to wound;
— հանել, to bleed;
հոսումն արեան, hemorrhage;
կցորդ արեան, who sheds blood with another, consanguineous, of the same blood, related;
cf. Ապաժոյժ.

NBHL (1)

ԸՆԴ ԱՐԻՒՆ ԳԱԼ. Մեռանիլ կամ շաղախիլ արեամբ.


Արիւնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be turned or changed into blood;
to become rod.

NBHL (1)

ἑξαιματούμαι in sanguinem convertor Յարիւն դառնալ, փոխիլ. եւ Արիւնիլ. արուն փոխուիլ՝ կտրիլ, արիւնոտիլ.


Արիւնաներկ

See full entry →

adj.

coloured with blood.

NBHL (1)

Յարիւնաներկ ծաղկաց ծիրանացեալ։ Արիւնաներկ մանուշակագոյն. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Արիւնռուշտ

See full entry →

adj.

bloody, full of blood;
sanguinary, bloodthirsty.

NBHL (1)

(Աչք ի բարկութե) շառագոյն արիւըռուշտ լինին։ Արիւնըռուշտ աչօք հայելով (շան ի թշնամին՝) փրփրով բերանն լի. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լիւս.։)


Արծաթագին

See full entry →

adj. s.

bought for money;
slave.

NBHL (1)

Ընդոծնին ասէ, եւ արծաթագնին տացէ. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա։)


Արծաթագոյն

See full entry →

adj.

silvery, having the colour of silver.

NBHL (1)

Արծաթագոյն կաթիլ. (Ոսկ. մտթ.։)


Արծաթաճաճանչ

See full entry →

cf. Արծաթափայլ.

NBHL (1)

Ուսուցանէ՝ զի արծաթաճաճանչ է տեսիլն. յն. արծաթատեսիլ. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Արծաթապատ

See full entry →

adj.

silvered.

NBHL (1)

περιαργυρόμενος, καρταργυρώμενος եւ այլն. argento obductus Արծաթի թիթղամբ պատեալ. արծաթով զարդարեալ. արծթով պատած. կիւմիշ իլէ գափլը.


Արծարծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to stir, to poke, to blow the fire;
to incense, to animate, to irritate;
to revive, to renovate, to renew.

NBHL (2)

Հուրն՝ որ երբեմն արհամարհեցաւն եւ շիջաւ, սկսաւ վերստին արծարծիլ զճառագայթս ճրագի. (Զքր. կթ.։)

Զայս զնորագործեալ ձայն փչեցեալ Աստուծոյ զօրութիւն յարոյց եւ արծարծեաց։ Որք ի հիւանդութեանց արծարծին յառողջութիւն. (Փիլ.։)


Արծարծումն, ման

See full entry →

s.

rekindling.

NBHL (2)

Արծարծելն, եւ իլն (ըստ ամենայն նշ)

Արծարծումն կայծական ճառագայթի. (Փիլ. լին. ՟Դ 26։)


Բարեգործ, աց

See full entry →

adj.

beneficent, virtuous, pious, that does good.

NBHL (1)

Խնդրէ ի քէն Աստուած՝ սիրել զնա իբրեւ զբարեգործ. (Փիլ. բագն.։)


Բարեգործեմ, եցի

See full entry →

vn.

to do well, good.


Բարեգործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bounty, beneficence;
good works.

NBHL (1)

Զի թէ հաւանեսցի խրատուցն, Աստուծոյ բարեգործութեանցն արժանի լինի. (Փիլ. այլաբ.։)


Բարեզարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

embellishment, ornament, finery;
reformation, reform.

NBHL (1)

Հանդերձքն՝ նշանակաւ՝ երեւելի բարզարդութիւն։ Կարգաւ եւ ոճով եւ բարեզարդութեամբ զարդարեալ էր (Հռեբեկա). (Փիլ. լին.։)


Բարելաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

great goodness, good-nature, nobleness, gentility.

NBHL (1)

Մրցանակ բարելաւութեան։ Սերմն բարելաւութեան. (Փիլ.։)


Բարեխառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

temperance;
temperature, moderation, modification, mitigation;
— օդոց, temperature of the air.

NBHL (1)

Ըստ օդոյ եւ տարեւորականաց ժամանակաց բարեխառնութեան. (Փիլ. իմաստն.։)


Բարեխօս, աց, ից

See full entry →

adj. s.

intercessor, mediator;
— լինել, cf. Բարեխօսեմ.

NBHL (1)

Ոչ իւրք բարեխօսիւ վարեցեալ. (Փիլ. լին.։)


Բարեկամանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be friendly, familiar, to make one's self familiar.

NBHL (1)

φιλοποιέομαι, φιλεόμαι amicus et benevolus reddor, concilior որ եւ ԲԱՐԵԿԱՄԻԼ. Բարեկամ լինել. ընտանի սիրով կապիլ. դաշնաւորիլ.


Բարեկամեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Բարեկամանամ.


Բարեկամուհի, հւոյ, հեաց

See full entry →

s.

friend.

NBHL (1)

Յաղագս խրախճանութեանցն՝ զբարեկամս եւ զբարեկամուհիս ոչ յոլովագոյնս հնգից՝ երկաքանչիւրոցն ի միասին կոչիլ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Բարեկենդան, ի

See full entry →

s.

carnival, holy day time;
բուն —, the day before lent, shrovetuesday, shrovetide.

NBHL (1)

Ի նոյեմբ. ՟Ժ՟Դ. հոռոմն բարեկենդան առնէ քառասնօրեայ պահոց՝ Քրիստոսի ծննդեանն. (Հ. կիլիկ.։ Տե՛ս եւ ի Տօմար. բարեկենդան այլեւայլ պահոց։)


Բարեկեցիկ

See full entry →

adj.

happy, prosperous, in good circumstances, rich.

NBHL (1)

Բարեկեցիկ եւ խրախճան կեանք։ Բարեկեցիկ փարթամութիւն անձանց. (Փիլ.։ Պիտ.։)


Բարեկիր

See full entry →

adj.

good, honest, virtuous;
բարեկիր առնել, cf. Հաճեմ, cf. Բերկրեցուցանեմ, cf. Հեշտացուցանեմ.

NBHL (1)

Ոչ միայն արթնութեամբ բարեկիրս գտանեմք (կամ գտանիմք), այլ եւ ննջելով. (Փիլ. բագն.։)


Բարեհաճիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to vouchsafe, to accept, to receive favourably, to please.

NBHL (2)

εὑδοκέω complaceo mihi de ... adquiesco, probo Հաճ եւ հաւան գտանիլ. լաւ համարել բարեսէր կամօք. կամել.

Զայս եւ տէրն աւանդեաց՝ զբարեհաճիլն ամենայն մարդկան. (Համամ առակ.։)


Բարեհաճոյ

See full entry →

adj.

very agreeable;
բարեհաճոյ լինել, cf. Բարեհաճոյանամ.

NBHL (2)

Որոց բարեհաճոյն լինել դէպ եղեւ, ապաքէն ամենայն իրօք բարեբաստիկ. (Փիլ. իմաստն.։)

Երբեմն՝ որպէս Բարեհաճիլ. (որ է եւ ոճ լտ)


Բարեհաճոյանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be very agreeable or very amiable.

NBHL (2)

Որոց բարեհաճոյն լինել դէպ եղեւ, ապաքէն ամենայն իրօք բարեբաստիկ. (Փիլ. իմաստն.։)

Երբեմն՝ որպէս Բարեհաճիլ. (որ է եւ ոճ լտ)


Բարեհամբաւ

See full entry →

adj.

of good renown, of great reputation, famous, renowned, celebrated.

NBHL (2)

Բարեհամբաւ գովութեամբ։ Լաւ զբարեհամբաւ գովութիւն համարեալք։ Էին զօրութիւն յամենայն բերանոց բարեհամբաւ գովեալ լիցի. (Փիլ.։)

(Պա՛րտ է) բարեհամբաւ լինել եւ գովիչ ի վերայ այսպիսի օգտակար իրաց. (Փիլ. բագն.) յն. εὑφημητέον


Բարեհաւան

See full entry →

adj.

obedient, submissive.

NBHL (1)

Եղիցի քեզ ապրել՝ ի նուէս նաւի՝ յոր երթասն լիցես (ի փոր կիտին). (Փիլ. յովն.։)


Բարեձեւ

See full entry →

adj.

of a good shape, well made, genteel;
graceful.

NBHL (1)

εὑσχήμων decorus, honestus Վայելուչ ձեւով. բարետեսիլ. պարկեշտ. համեստ.


Բարեմասն

See full entry →

adj.

well matched, lucky, fortunate.

NBHL (1)

Մեծութիւն եւ փառք, եւ որք նման ինչ սոցին են, ի բարեմասին բազումք դնեն։ Բնութամբ բարեմասին հասեալ են, եւ կրթութեամբ զբնութիւնն զարդարեցին. (Փիլ.։)


Բարեմիտ, մտաց

See full entry →

adj.

sincere, ingenuous, frank, naive;
innocent, good, well disposed.

NBHL (1)

Եւ ո՛չ ազատիլն յայնպիսի ախտէ՝ բարեմիտս արար զնոսա. (Իգն.։)


Բարեմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sincerity, innocence, goodness, indulgence.

NBHL (1)

Արժան է եւ ընդ մայրն յաղագս բարեմտութեանն խնամոյն զարմանալ. (Փիլ. լին.։)


Բարեպաշտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be religious, to lead a pious life, to do good works.

NBHL (2)

Յորոց ամենասուրբ երրորդութիւնդ երկրապադեալ բարեպաշտի։ Հաճեցար զմերոյս ազինս բարեպաշտիլ առ քեզ. (Մաշտ.։)

Եկիր բարեպաշտիլ առ աստուածսն. (Ճ. ՟Ա.։)