Definitions containing the research երէ : 2300 Results

Տիրասպան, ից, աց

See full entry →

adj.

slaying one's master.

NBHL (1)

Ի վերայ տիրանենգ եւ տիրասպան ժողովրդոց։ Տիրատեացք, տիրասպանք. (Փարպ. Մեսր. երէց.։)


Տնանկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Տնանկանամ.

NBHL (1)

Ոչ գիտես, թէ տնանկեալ կորնչիս. (Եղիշ. երէց.։)


Տոհմական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

of good family, high-born, illustrious, noble, patrician;
national;
relation, kindred;
—ք, produce, fruit, revenue, harvest.

NBHL (1)

Հատն ցորենոյ պտղաբերէ տոհմականաւ։ Եբեր պտուղ տոհմականաւ։ Տոհմականօք բուսանի։ Ոչ վիշապք զտոհմականս արդեանց կրեն. (Ագաթ.։ Շ. խոստ.։ Լմբ. սղ.։ Եզնիկ.։)


Վճիռ, ճռոց

See full entry →

s. adj.

sentence, award, judgment, decree, decision, act, ordinance;
sentence, maxim;
decisive, peremptory;
— բանիւք, with a peremptory voice;
— հատանել, առնել, բերել, ի վերայ ածել, դնել, տալ, to issue a warrant or writ, to sentence, to adjudge, to judge, to declare, to pronounce, to ordain, to condemn;
to deliberate, to decide, to resolve, to decree;
to enact, to order;
— մահու հատանել, ի վերայ դնել, to sentence to death, to sign a deathwarrant.

NBHL (1)

Վասն համառօտ վճռի դատաստանի մարգարէին։ Յառաքելական վճիռն յաղթութիւն բարձեալ բերէ. (Կոչ. ՟Բ։ Սեբեր. ՟Է։)


Վնաս, ուց

See full entry →

s.

wrong, prejudice, injury, detriment;
damage, harm, hurt, loss, grievance;
ill, fault, sin, injustice, mischief;
հասուցանել, տալ, գործել, cf. Վնասեմ;
—ուք վաճառել, to sell at a loss;
ի — ուրուք, at the peril, at the loss, at the detriment, at the expense of a person;
ոչ մեծ ինչ է —ն, there is no great harm done;
ի — իւր շրջեցաւ իրն, the affair turned out to his disadvantage;
էր գիր —ու նորա գրեալ, his accusation was written above;
զի՞նչ — է իմ, what fault have I ?
— է քեզ գինին, wine is bad for your health;
որ — գործէ նոյն եւ հատուսցէ, he that does the damage must answer for it.

NBHL (1)

βλαβή noxa, damnum, detrimentum, pernicies ζημία mulcta, poena. (Վնաս՝ նոյն ընդ Վզեան. յորոց եթէ ի բաց դիցի տառդ վ, լինին՝ նաս. որպէս լտ. եւ թ. նօդսա, նօ՛քսան. եւ զեան. ռմկ. զիան , որ եւ զարար, քէտէր. իսկ սանս. վինա՛սա, է կորուստ)։ Ամենայն ինչ՝ որ բերէ զրկանս կամ տուգանս, եւ նոյն իսկ տուգանք. տոյժ. զրկանք. (հակառակն շահու եւ օգտի).


Վշտաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վիշտ.

NBHL (1)

κίνδυνος . Որ ինչ բերէ զվիշտ. նեղիչ.


Վշտատես, աց

See full entry →

adj.

in distress, in pain, plagued, discomposed, suffering.

NBHL (1)

Հէգ եւ վշտատես երէ կոչէ. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Վշտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause displeasure, to sadden, to offend, to afflict, to grief, to plague, to discompose, to vex, to torment.


Վսեր, ի — գալ

See full entry →

s.

cf. Վէս;
cf. Հէք;
boldness, effrontery;
cf. Վզանութիւն;
ի — գալ, to grow bold, to withstand, to oppugn, to impugn, to contend, to dispute.

NBHL (1)

Ոչ ունիմ վստահութիւն կոչել զանուն ահաւորիդ ի վերայ վսերիս։ Վերացո՛ ի վսերէս զվէր վիրաւորեալ ծառայիս. (Յհ. գառն.։)


Վսերական

See full entry →

cf. Վսեր.

NBHL (1)

Ոչ ունիմ վստահութիւն կոչել զանուն ահաւորիդ ի վերայ վսերիս։ Վերացո՛ ի վսերէս զվէր վիրաւորեալ ծառայիս. (Յհ. գառն.։)


Վսերամիտ

See full entry →

cf. Վսեր.

NBHL (1)

Ոչ ունիմ վստահութիւն կոչել զանուն ահաւորիդ ի վերայ վսերիս։ Վերացո՛ ի վսերէս զվէր վիրաւորեալ ծառայիս. (Յհ. գառն.։)


Վսերային

See full entry →

cf. Վսեր.

NBHL (1)

Ոչ ունիմ վստահութիւն կոչել զանուն ահաւորիդ ի վերայ վսերիս։ Վերացո՛ ի վսերէս զվէր վիրաւորեալ ծառայիս. (Յհ. գառն.։)


Վտակ, աց

See full entry →

s. fig.

brook, rivulet, stream, small river or current of water;
— արտասուաց, արեան, flood, stream;
— ս արտասուաց իջուցանել, to shed a flood or torrent of tears;
բազում —ս արեան հեղուլ, to cause immense bloodshed;
cf. Զեղումն.

NBHL (1)

ῤύαξ, ῤυάκιον rivus, rivulus. (որ են լծ. ընդ Առնու) ἅφεσις remissio alvei ὐδραγωγός aquaeductus διώρυξ fossa λίμνη stagnum διέξοδος exitus, transitus χείμαρρος torrens եւ այլն. (Ի Վէտ. վէժ. վազ) Վիժակ. հոսանք. ջուր յորդեալ յաղբերէ. անցք կամ ճիւղ ջրոյ. առու. ուղխ.


Վրիժաբեր, աց

See full entry →

adj.

vindictive.

NBHL (1)

Որ ի վերայ բերէ զվրէժ՝ զպատիժ.


Տագնապիչ

See full entry →

adj.

cogent, urgent, violent, acute, sharp.

NBHL (1)

Որ ինչ բերէ զտագնապ. տագնապօղ.


Տակառ, աց

See full entry →

s.

barrel, cask, puncheon, butt;
tun;
խից —ի, spigot;
ծորակ —ի, tap;
շերտ or կողք —աց, staff.

NBHL (1)

πίθος dolium. Առ մեօք վարի որպէս Կարաս գինւոյ. քիւփ, ֆըչի. իսկ վրացերէն՝ տակա՛ռի է Գուբ.


Տանուտէրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

condition or authority of the master of a house, or of the chief of a tribe;
feudality.

NBHL (1)

Խտրեն զտանուտէրութիւն երէս աստեղն (հրատի), որ է երեքշաբաթ. նոյնպէս եւ զտանուտէրութիւն կռոնոս աստեղն (երեւակի), որ է շաբաթ. (Շիր.։)


Տեսարանական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

scenic, theatrical;
— յաղթութիւն, theatrocracy.


Տեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sight, vision, look, view;
theory, plan, speculation;
visit;
contemplation, consideration;
idea, conception, knowledge, notion;
vision, dream;
prophecy;
ecstasy;
տեսութեան or դիտական ասպարէզ, field of view or vision;
համառօտ —, cursory view, short notice, sketch;
հասարակաբար տեսութիւն, at or with a single glance, in a summary way.

NBHL (1)

Որ տեսութիւն իմն բերէր յինքն որպէս զանպարտելի պարիսպ։ Քարոզել յայտնապէս զչքնաղ տեսութիւն. (Յհ. կթ.։ Շար.։)


Տերեւաբեր

See full entry →

adj.

leaf-bearing, petali-ferous.

NBHL (2)

Որ բերէ յիւրմէ այսինքն ընձիւղէ զտերեւս.

Եւ Որ բարձեալ բերէ ուստեք զտերեւ.


Տիեզերակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

universal dominion, rule over the whole world.

NBHL (1)

Թագաւորեալ աղեքսանդր մակեդոնացի տիեզերակալութեամբ։ Վկայութիւնք տիեզերակալութեանն արտաշիսի։ Արշակ քաջ՝ տիեզերակալութեամբ իմն ձեռներէց լինէր ինքնիշխանաբար։ Ի տիեզերակալութեան աղեքսանդրու. (Արծր. ՟Ա. 7։ Խոր. ՟Բ. 12։ Յհ. կթ.։ Վրք. ածաբ.։)


Վաճառակուր

See full entry →

adj.

selling or sold wretchedly;
— առնել, to sell;
— լինել, to be sold.

NBHL (1)

Վաճառակուր զանձինս արարին։ Զկանայս եւ զմանկունս վաճառակուր առնէին։ Զօրքն զմարդագերին վաճառակուր արարին ի հեռաւոր ազգ։ Վարեաց ի գերութիւն՝ վաճառակուր առնել ի կողմանս արասցեն յազգս ազգս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։ Սամ. երէց.։ Լաստ. ՟Բ։ Արծր. ՟Բ. 6։ ՟Գ. 4։)


Վայելչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

suitableness, proportion, propriety, decency, conveniency;
decorum, dignity, nobleness;
comeliness, elegance, grace, beauty, splendour;
enjoyment, use;
delight, pleasure, advantage;
— երեսաց, comeliness, loveliness, attractiveness.

NBHL (1)

Ոչ եթէ որում չգտանին պիտոյքն, համբերօղ է, այլ որ յաննախանձելի վայելչութիւնսն է, եւ չարեացն համբերէ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Վայրասուն

See full entry →

adj.

savage.

NBHL (1)

Փոյթ է աստուծոյ վասն արարածոց, երէոց, անասնոց, թռչնոց, եւ վայրասուն գազանաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Բ։)


Վայրենակեր

See full entry →

adj.

feeding on venison.

NBHL (1)

Կերօղ զվայրի որսս՝ զերէ վայրի.


Վատասրտեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Վատասրտիմ.

NBHL (1)

Ոչինչ վատասրտեալ դողային։ Վատասրտեալ՝ ի բաց եկին։ Ոչ եմ վատասրտեալ։ Քաջալերէ ոչ վատասրտել. (Եղիշ. ՟Գ։ Խոր. ՟Գ. 17։ Ճ. ՟Բ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Վատոտն

See full entry →

adj.

unfortunate, ill-fated, unlucky;
inauspicious.

NBHL (1)

Յորժամ զերեք փեսայսն մեռեալ տեգսանէին, չորեքեանն (եղբարք նոցա մնացեալք) այլ ոչ մտաբերէին ի կինն. զի վատոտն համարէին զնա. (Բրսղ. մրկ.։)


Վարդաբեր

See full entry →

adj. s.

rose-bearing;
—ք, rose-garden.

NBHL (2)

ῤοδοφόρος rosifer. Որ բերէ յիւրմէ այսինքն բուսուցանէ զվարդ.

Եւ Որ բարձեալ բերէ զվարդս կողովով.


Վարդապետօրէն

See full entry →

adv.

cf. Վարդապետաբար.

NBHL (1)

Եւ սոքա յառաջնոցն վեհից ընդունին միշտ զհոսումն իմաստութեան իբր յաղբերէ բղխեալ վարդապետօրէն. (Շ. հրեշտ.։)


Վարժիչ

See full entry →

cf. Ուսուցիչ.

NBHL (1)

Վարժիչ կարգաց կրօնաւորաց։ Վարժիչ հանուրց եկեղեցեաց։ Իբր զվարժիչս օրինակօք։ Առարկուքն պիդէին, եւ վարժիչքն (մրցանաց) քաջալերէին. (Շար.։ Գանձ.։ Լմբ. ատ.։)


Վարձաբեր

See full entry →

adj.

bringing pay or a reward.

NBHL (2)

μισθοφόρος stipendiarius. Որ բերէ տայ զվարձ.

ՎԱՐՁԱԲԵՐ. Որ բերէ վարձանս եւ օժիտս հարսին. ἑδνοφόρον dona offerens sponsae.


Վարձանք, նաց

See full entry →

s.

portion, dowry;
hire of an harlot;
cf. Կապէնք.

NBHL (1)

Զոր ինչ բերէ կինն պռոյգս, գրեսցեն զնա. նոյնպէս գրեսցեն զվարձանսն, այս ինքն զտուայրն, որ է մահր. որպէս եւ հաւանի այրն ի պռոյգս, եւ կինն ի վարձանսն, գրեն հաստատուն. (Մխ. դտ.։)


Ցլափիղ

See full entry →

s.

chimera, half-bull-half-elephant.

NBHL (1)

Երեւեցան ի հնդիկս ցլափիղք. (Սամ. երէց.) ընձուղտ։


Ցորենաբեր

See full entry →

adj.

bearing or producing wheat.

NBHL (1)

σιτοφόρος frumentum ferens, et subvectans. Որ բերէ կամ բուսուցանէ զցորեան. Եւ Բերող կամ ունօղ յինքեան զցորեան.


Ցոփութիւն, ութեան

See full entry →

s.

profligacy, disorder, libertinism, licentiousness, debauchery, lewdness, scandalous behaviour.

NBHL (1)

Յիմարութիւն ցոփութեան բարոյիցն յայլանդակ միտս զնա փոխաբերէր։ Ի հրապոյրս ցոփութեան բերեալ ի բանից բանսարկութեանց ոմանց. (Յհ. կթ.։)


Ցրտաբեր, ի

See full entry →

adj.

causing cold, frigorific.

NBHL (1)

Որ բերէ կամ առթէ զցուրտ. սառուցիչ.


Ցօղուն, ղնոյ, ղուան

See full entry →

s. adj.

stalk, stem, blade;
straw;
rinsing;
dewy, dew-besprent.

NBHL (1)

Զօրէն ցօղնոյ հալածին իբրեւ հողմով ի ձայնէ թագաւորին։ Ներէ սերմանողն ցօղնոյն մինչ ի կալն, զի սնուցիչ է ցորենոյն. (Շ. մտթ.։)


Փաթերակ առնում

See full entry →

sv.

cf. Փաթերակիմ.

NBHL (1)

Յանարծակի փաթերակ առցէ։ Փաթերակ առցէ ի քարէ, ի փայտէ, ի գետոյ։ Փեթերակ յընկերէ առցէ։ Փաթերակի ի կախարդաց։ Ի գազանէ փաթերակի։ Տե՛ս որ չփաթերակիս. (Ախտարք.։)


Փաթերակիմ

See full entry →

vn.

to be fascinated.

NBHL (1)

Յանարծակի փաթերակ առցէ։ Փաթերակ առցէ ի քարէ, ի փայտէ, ի գետոյ։ Փեթերակ յընկերէ առցէ։ Փաթերակի ի կախարդաց։ Ի գազանէ փաթերակի։ Տե՛ս որ չփաթերակիս. (Ախտարք.։)


Փախուստ, խստի, խստեան

See full entry →

s.

flight, escape;
evasion, subterfuge, shift, tergiversation;
— զօրաց, rout, defeat, overthrow;
ի — դարձուցանել, to put to flight, to rout;
ի — մտաբերել, to meditate flight;
— առնուլ, ի — դառնալ, աճապարել, երթալ, մտանիլ, լինել, կալ, to take to flight, to flee, to run away, to turn one's back, to turn tail.


Փաղաքշեմ, եցի

See full entry →

va.

to caress, to fondle, to coax, to wheedle, to cajole, to flatter, to fawn, to adulate.

NBHL (1)

Ուրում փաղաքշէրն. որում երէկն փաղաքշէր սիրով. (Ոսկ. ի յհ. մկ.։)


Փայլփայլումն, ման

See full entry →

s.

resplendency.

NBHL (1)

Անդ էր տեսանել զփայլփայլումն ասպարաց. (Մեսր. երէց.։)


Փայտաբեր, ից

See full entry →

adj. s.

producing wood;
wood-carrier.

NBHL (1)

ξυλοφόρος lignifer, calo. Որ շալակեալ բերէ զփայտ. փայտակիր. փատ բերօղ, կրօղ.


Փայտաքաղ, ից

See full entry →

adj. s.

wood-gatherer.

NBHL (1)

Որ քաղէ բերէ զփայտ կամ զկրկուտս.


Փարաքումն, ման

See full entry →

s.

luxury.

NBHL (1)

Փարաքմունս. պարսկերէն՝ փերթ փերթ ասէ. որ է այլեւայլ մեղքն. (Լծ. նար.։)


Օժտաբեր

See full entry →

adj.

bearing gifts;
— լինել, to bring a portion or dowry;
to make a present.

NBHL (1)

Որ բերէ օժիտս. եւ որ ինչ հայի յօժիտս. ընծայաբեր. նուիրական.


Օձաթոյն

See full entry →

adj.

poisonous as an asp.

NBHL (1)

Զչար եւ զօձութիւն եւ զարեանարբու գազան։ Յաղագս օձաթոյն եւ կարճախայթոց հեշտ ցանկութեանց. (Մեսր. երէց.։ Վրդն. ել.։)


Օձակերպ

See full entry →

adj.

serpent-like.

NBHL (1)

Կլանէ զառ աչօք օձակերպ գաւազանս։ Գաւազանն մովսէսի օձակերպ եղեւ։ Չար դեւքն օձակերպք։ Յարեւան ի վերայ իմ օձակերպ դեւքն. (Նախ. ել.։ ՃՃ.։ Մեսր. երէց.։ Մարաթ.։)


Օձահալած

See full entry →

adj.

driving away serpents.

NBHL (1)

Եղջերու օձ ուտէ. (վասն այսորիկ կոչի եղոփոն. որ հռոմերէն օձահալած ասի. Ոսկ. տիտ.։) (Իսկ յն. է եղջերուասպան, կամ սպանօղ որթուց եղանց։)


Օտարակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

foreign yoke.

NBHL (1)

Յետ նորա վարազդատ ի նմին թագաւորութեանն տոհմէ. որ ապա օտարակալութիւն. (Եզնիկ երէց.։)