Definitions containing the research արութիւն : 1540 Results

Ստուերագիր, գրաց

See full entry →

s.

sketch, draught, outline;
draughtsman, pattern-drawer.

NBHL (1)

Զմահն եւ զյարութիւնն իբրեւ ստուերագրօք յայտնէ. (Արշ.։)


Սրբագիր

See full entry →

s.

hagiographer;
—ք, hagiographic books.

NBHL (2)

Երրորդ դարձեալ գումարութիւն եբրայեցւոցն, զոր զսրբագիրսն կարգեն։ Սրբագրացն, Յռջբ. (՟Ա. Թագ. ըստ հերոն։)

Երրորդ գումարութիւն առնեն, զոր սրբագիրք կոչեն։ Որպէս սրբագրացն. (Եփր. ՟ա. թագ.։)


Սրեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to grind, to sharpen, to whet, to point, to set, to give an edge, to acuminate;
to spur, goad or urge on, to stimulate, to rouse up, to excite, to stir.

NBHL (1)

Զամենայն զփոյթ եւ զյօժարութիւն հակառակ եկեղեցւոյ խաշանցն սրէր. (Նախ. թղթ. պաւղ.։)


Սփոփանք, նաց

See full entry →

s.

relief, alleviation, solace, ease, consolation, soothing, comfort, balm;
diversion, recreation.

NBHL (2)

παραμυθία solatium, consolatio, exhortatio θεράπευμα, μείλειγμα mitigatio, lenitas, recreatio. Սփոփութիւն. մխիթարութիւն. սրտի դիւր. զուարճութիւն. զբօսանք. զովացումն. դեղ եւ դարման զօրանալոյ բնութեան. բուժումն. մխիթարանք.

Ի մխիթարութիւն եւ ի սփոփանս տկարութեան մերում. (Ժմ.։)


Սփոփութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Սփոփանք.

NBHL (1)

Մարդկան խօսի շինութիւն եւ մխիթարութիւն եւ սփոփութիւն։ Եթէ մխիթարութիւն իցէ ի քրիստոս, եթէ սփոփութիւն սիրոյ. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Դ. 3։ Փիլիպ. ՟Բ. 1։ Հոգւովդ քո՝ բարութիւն, եւ օծմամբ իւղոյ քո՝ սփոփութիւն. Նար. ՟Թ։)


Սքանչելակերպ

See full entry →

adj.

astonishing, surprising;
of an admirable form or aspect.

NBHL (1)

Եւ միւս ոմն ե՛ւս սքանչելակերպ՝ թէ տեսի զտէր ի վերայ աթոռոյ։ Եզեկիէլ յորժամ սքանչելակերպ զյարութիւնագործ տեսիլն պատմէ. (Ագաթ.։)


Սքանչելատես

See full entry →

adj.

cf. Սքանչելատեսիկ.

NBHL (1)

Զայն վայր երկնանման ահաւոր սքանչելատես։ Սքանչելատես յարութիւն. (Նար. ՟Ծ՟Ա։ Նանայ.։)


Վախ, ից

See full entry →

s. adj.

steep place, precipice;
— ի —է, steep, cragged;
ի —ից արկանել, ընկենուլ, մղել or հոսել, to precipitate, to throw headlong down;
անկանիլ or մղիլ ի —ից, to be cast down a precipice.

NBHL (1)

Զամենայն վախս եւ զբաղայս ի բաց ի խորհրդոց նորա տրոհեալ տարեալ. (Յհ. կթ.) այսինքն զդժուաարութիւնս կամ զարհաւիրս։


Վախ

See full entry →

cf. Երկիւղ.

NBHL (1)

Զամենայն վախս եւ զբաղայս ի բաց ի խորհրդոց նորա տրոհեալ տարեալ. (Յհ. կթ.) այսինքն զդժուաարութիւնս կամ զարհաւիրս։


Վաղիւ, ղուի

See full entry →

s.

tomorrow, next day, the following day;
—, ի —, ի — անդր, the morrow, the day after, on the morrow, tomorrow;
ի — անդր յետ մահու նորա, the day after his death;
վասն երկիւղի վաղուեանն, for fear of the future;
զկնի վաղուին, after tomorrow;
ի միւս —ն, ի միւսում —, the day after tomorrow;
վաղուենէ ի — առնել, to put off from day to day.

NBHL (1)

Վաղիւ եղիցին։ Վաղիւն յայսմ ժամու։ Առ ե՛րբ արարից. եւ նա ասէ. առ վաղիւ։ Տօն տեառն առ վաղիւ։ Եւ եղեւ ի վաղիւն երթայր ի քաղաք մի։ Եւ եղեւ ի վաղիւն։ Եւ եղեւ ի վաղիւ անդր։ Երեւեսցի արդարութիւն իմ ի վաղիւ անդր (կամ ի վաղիւ օր)։ Կանխեալ ի վաղիւ անդր. եւ այլն։


Պոյտն, պուտան

See full entry →

s. bot.

pot, earthen or metal pot, broth-pot;
cf. Պուտ.

NBHL (1)

Ու՞ր պուտանց մխիթարութիւն, ու՞ր կոկորդաց քաղցրութիւն։ Երիս ժամս ի պոյտն եփել զայն (որ եւ զկնի կաթսայ կոչի). (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Ի։)


Պոռնկոց

See full entry →

cf. Պոռնկանոց.

NBHL (1)

Պոռնկոցս զերանելի բարութիւնս երկնից կարծելով՝ ընդ ամենանդրեայ եւ ընդ այլ չարագլուխս. (Միսայէլ խչ.։)


Պտղաբեր, աց

See full entry →

adj.

bearing or producing fruit, fructiferous;
productive, fruitful, fructuous, fertile;
offering;
— ծառ, fruit-tree.

NBHL (1)

Արդարութիւն՝ արդարեւ էապէս պտղաբեր, եւ ուրախ առնօղ զմիտս. (Փիլ. այլաբ.։)


Պտղահասութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ripeness, maturity.

NBHL (1)

Յատոքութիւնս եւ ի պտղահասութիւնս (շարժել զբոյսս)։ Որ եւ զպտղահասութեանն յամարութիւն ... ապաժամ հասուցանէ. (Պիտ.։)


Ջերմին

See full entry →

adj.

rather warm, hot;
fiery.

NBHL (1)

Ջերմին ապաշխարութիւն։ Ջերմին արտասուս. (ՃՃ.։)


Ջնջիչ

See full entry →

s.

effacer;
expiator.

NBHL (1)

Ապաշխարութիւն՝ անօրէնութեան ջնջնչ. (Մաշկ.։)


Յերկարաձգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prolongation, protraction.

NBHL (1)

παρατένεια protensio. Յերկարութիւն. տեւողութիւն. եւ Յապաղումն.


Յիմարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Յիմարիմ;
to fool, to play the fool.

NBHL (1)

Որ յիմարանայն վասն Տեառն, Աստուած իմաստնացուցանէ զնա։ Յիմարանալով դարձուցանել զմեղաւորս յապաշխարութիւն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի՟Զ։)


Յիմարեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to drive mad, to distract, to dement;
to infatuate, to charm, to bewitch, to fascinate, to bewilder;
to intoxicate.

NBHL (1)

μωραίνω stultum reddo ἑξίστημι obstupefacio եւ այլն. Յիմար առնել՝ կացուցանել. ի յիմարութիւն դարձուցանել. ցնորեցուցանել. ապշեցուցանել. խենդեցնել, խեւցընել, խելքը առնել.


Յիսներեակ, եկաց

See full entry →

adj. s.

fiftieth;
period of fifty days;
Pentecost;
jubilee.

NBHL (1)

Ունել զաւանդութիւն պահոց յիսներեկին. յարութիւնն է կատարումն պահոցն յիսներեկի աւուրց. եւ անտի սկսանին զատկի պենդէկոստէք յիսներեակ աւուրսն։ Առաքինիք եւ պարկեշտք (միանձունք) զերիս յիսներեակսն եւ զերիս երեսներեակսն ի տարւոջ, եւ զերիս աւուրս ի շաբաթու անսխալ պահեն. Խոսրովիկ. այսինքն միայնակեացք պահեն ի տարւոջն զաւուրս 291. եւ միայն ուտիք է նոցա 74 օր։


Յղենամ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Յղանամ.

NBHL (1)

Յղենալ զարդարութիւն. (Ճ. ՟Գ.։)


Յոգնազան

See full entry →

adj.

divers, many.

NBHL (1)

Յոքնազան չարութիւն, կամ պիտառութիւն. (Յհ. իմ. պաւլ.։ Ասող. ՟Գ. 21։)


Յոլով, ից

See full entry →

adj.

much, great, much of, a great deal of;
—ք, many, several;
—ք ի մարդկանէ, most men, most people, the generality of mankind;
— անգամ, many a time, often.

NBHL (1)

Վասն յոլով աստ չարչարանացն՝ առատագոյն են անդ բարութիւնքն. (Գէ. ես.։)


Յոլովանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to increase, to augment, to grow, to multiply.

NBHL (1)

Բարութիւն յոլովասցի. (Նեղոս.։)


Յոլովեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to cause to abound or increase, to augment, to multiply;
cf. Յոլովանամ.

NBHL (1)

Գիտիցեմք յարդարութիւն յոլովել։ Յոլովեսցէ յողորմութիւն։ ՅԵգիպտոս յոլովեաց աստուածպաշտութիւնն. (Խոսր.։ Յհ. գառն.։ Վրդն. աւետար.։)


Յոխորտ

See full entry →

cf. Խրոխտ.

NBHL (1)

Յոխորտաբար առ կռուարարութիւնսն յարձակել. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Յոռութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bad condition or quality, deterioration, degeneracy, decay.

NBHL (2)

τὸ φύλαν, τὸ ἅτοπον pravitas, absurditas τὸ αἱσχρόν turpitudo εὑτέλεια vilitas πονηρία malitia եւ այլն. Վատթարութիւն. անպիտանութիւն. խոտանութիւն. յոռի ինչ. անտեղութիւն. գէշութիւն.

Ըստ գտանեն միտքն զգործսն յոռութեանց։ Յոռութեան գործովքն պարծէին։ Չար է յոռութիւն գործելն. բայց անթողլի մեղք այն է, որ ոք գործիցէ եւ պարծիցի։ Հին ասելովն՝ զյոռութիւն նորա կամի ցուցանել, զտկարութիւն եւ զտգեղութիւն նորա. (Ոսկ. եբր. Ոսկ. փիլիպ. Ոսկ. կողոս.։)


Յորդոր

See full entry →

adj. mus. s.

exhorted, encouraged;
prompt, ardent, diligent, eager, desirous;
copious, abundant;
andante;
exhortation;
— սրտիւ, կամաւորութեամբ, heartily, willingly, gladly;
— փութով, diligently, eagerly, promptly, readily;
— լինել, to exhort, to incite, to induce;
— երգել, to sing andante;
առ ի — վաստակոց, to inspire with the taste for labour, to incite to work.

NBHL (2)

Յիշեսցուք զառատ սէրն Քրիստոսի, եւ յորդոր լիցուք (այսինքն փո՛յթք) յապաշխարութիւն. (Ճ. ՟Ժ.։)

Ուժգինք էին, եւ յորդորք ի չարութիւն. (Ոսկ. գծ.։)


Յուղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Յուլացուցանեմ.

NBHL (1)

Բարութիւնք միշտ սովոր են յուղացուցանել զվայելուչսն, եւ ի ստահակութիւն ածել. (Ոսկ. ես.։)


Յօդ, ից

See full entry →

s. gr.

articulation, joint, juncture;
bond, tie, link, connexion;
article.

NBHL (1)

ՅՕԴ որ եւ ԶՕԴ. ἅρθρον articulus σύνδεσμος colligatio, ligamen, conjunctio, connexio, nexus, junctio, junctura ἀρμός, ἀρμονία compages, commissura, harmonia. Կապ, շաղկապ ո՛ր եւ է մասանց. յօդուած անդամոց. յարումն. կցումն. յարմարութիւն.


Յօդաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

connexion, conformity, accordance, harmony.

NBHL (1)

ῤυθμός rhythmus ἀρμονία, ἑφαρμογή harmonia, consonantia. Բարեյօդ կազմութիւն. չափակցութիւն եւ կապակցութիւն. համաձայնութիւն. համեմատութիւն. յարմարութիւն.


Յօդուածոյ, ից

See full entry →

adj. gr.

contrived, fictitious, artificial, imaginary;
compound.

NBHL (1)

Ոչ ի պարզ, եւ ոչ ի յօդուածոյս ի վնասակարութիւնս անկաք, այլ ի բազումս եւ յանհնարինս եւ ի պէսպէս դառնութիւնս. (Եւթաղ.։)


Յօդումն, ման

See full entry →

s.

connexion, harmony.

NBHL (1)

εἰρμός (յորմէ եռմոս). ἀρμονία (լծ. ընդ յարմարութիւն) nexus, series, harmonia. Զօդումն. շաղկապումն. եւ Բարեյօդ յարմարութիւն իրաց եւ ձայնից.


Յօժարական, ի, աց

See full entry →

adj.

spontaneous, willing.

NBHL (1)

Է՛ որ բնական, եւ է՛ որ յօժարական։ Յօժարական կենդանութիւն է, յորժամ յոռեգոյնն յաղթէ լաւագունին. իսկ յօժարական մահն է ըստ առաքինութեան կենցաղավարութիւն. (Սահմ. ՟Ը։)


Յօժարամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

goodwill, entire disposition, inclination, devotion, eagerness.

NBHL (1)

προαίρεσις, προθυμία animi promptitudo, praeelectio, institutum, voluntas. որ եւ ՅՕԺԱՐՄՏՈՒԹԻՒՆ, Կամաւոր յօժարութիւն. ընտրողական հաճութիւն. նախայօժարութիւն. յառաջամտութիւն.


Նախադատեմ, եցի

See full entry →

va.

to prefer, to put before.

NBHL (1)

Ոչ ոք նախադատէ ինչ, եթէ ոչ խորհեսցի. եւ ոչ յօժարի, եթէ ոչ դատեսցի։ Խորհուրդ ի վերայ տակաւին խնդրելեացն է, իսկ յօժարութիւն՝ ի վերայ նախադատելոցն։ Նախադատելոցն ի խորհրդոյն՝ փափագեմք յոյժ յօժարեալք. (Նիւս. բն.։)


Նախաճառ

See full entry →

adj.

predicted, foretold, prophesied;
— քարոզութիւն, prediction, foretelling, prophecy.

NBHL (1)

Մարգարէից բանք նախաճառ. (Նախաճառ մատակարարութիւն մարգարէիս. Շար.։ Լմբ. ատ.։)


Նախամարտկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

skirmish.

NBHL (1)

Յառաջամարտութիւն. զօրավարութիւն.


Նախանձեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to raise envy, to cause envy, to excite or awake jealousy;
— ի բարի նախանձս, to incite to emulation;
— զաստուած, to excite the jealousy or anger of the Almighty.

NBHL (1)

Զյօժարութիւն աքայեցւոցն վասն պաշտաման սրբոցն ի մակեդոնիա պատմեալ՝ նախանձեցուցեալս յորդորեաց. (Բուզ. ՟Դ. 4։ եւ Կորիւն.։)


Նախասահմանեմ, եցի

See full entry →

va.

to predestine.

NBHL (1)

Թէպէտ նախասահմանեալ էր, այլ դուք սպանէք։ Եցոյց զյառաջ հրաւէր կանխատես օգտակարութիւն, զոր յառաջագոյն գիտէր ասէ, եւ նախասահմանեալ. (Ոսկ. գծ.։)


Նախատինք, տանաց

See full entry →

s.

wrong, affront, injury, offence, outrage;
blame, reproach, censure;
shame, dishonour, opprobrium, infamy, ignominy;
—նս դնել, գործել ումեք, to affront, to wrong, to insult, to disgrace, to dishonour, cf. Նախատեմ;
լինել — ազգաց, to become the scorn of nations;
բառնալ զ—նս, to wipe off the ignominy;
ի —նս քո, for thy shame.

NBHL (1)

որ եւ ՆԱԽԱՏԱՆՔ (յորմէ է եւ հոլովն). ὅνειδος, ὁνειδισμός , ὁνείδισμα opprobrium, probrum, vituperatio, convicium, ignominia. Նախատելն, մանաւանդ նախատիլն, եւ առարկայ կամ նիւթ նախատանաց. անարգանք. թշնամանք. պարսաւ. լուտանք. անարգութիւն. անպատուութիւն. ամօթահարութիւն. խայտառակութիւն.


Նախատօն

See full entry →

cf. Նախատօնակ.

NBHL (1)

Գեղեցիկ էր եւ երէկ մեզ պայծառազգեցութիւն, իբրեւ ուրախութիւն իմն նախատօնակ. իսկ այսօր զնոյն ինքն զյարութիւն տօնեմք. (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)


Նախատօնակ

See full entry →

s.

eve of a feast.

NBHL (1)

Գեղեցիկ էր եւ երէկ մեզ պայծառազգեցութիւն, իբրեւ ուրախութիւն իմն նախատօնակ. իսկ այսօր զնոյն ինքն զյարութիւն տօնեմք. (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)


Նախնի, նւոյ, նեաւ

See full entry →

adj. s. adv.

first, primitive, ancient, old;
ancient, chief;
—ք, the ancients, ancestors, antecessors, forefathers;
ի —նումն, anciently, formerly, in times past, in former ages.

NBHL (1)

Նախնի բանն ճշմարիտ գոլով, իբրու՝ հաւասարութիւն զսիրելութիւն գործէ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Նարօտաներկ, աց

See full entry →

s.

dyer.

NBHL (1)

Զթուխ մազ ի սպիտակ փոխէ. զոր ամենեւին նարօտաներկաց ճարտարութիւն չէ ձեռնհաս ներկանել. (Սեբեր. ՟Ը։)


Նաւապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

command, steering, working, piloting a vessel.

NBHL (2)

κυβέρνησις gubernatio եւ այլն. Պետութիւն նաւու. եւ Ղեկավարութիւն. եւ Նաւավարութիւն կամ նաւասիութիւն.

Կամ որպէս Թիավարութիւն. ἑρετική remigium.


Նաւաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

profession of a sailor;
seamanship;
steering of a ship;
piloting;
navigation.

NBHL (1)

որ եւ ՆԱՒԱՍՏԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. Նաւաստելն. նաւաստի գոլն. արհեստ նաւարկութեան. հմտութիւն նաւավարութեան. նաւապետութիւն. ղեկավարութիւն.


Նաւարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

navigation, voyage at sea, passage.

NBHL (3)

πλόος, πλοῦς navigatio ἑλαύνειν impellere եւ այլն. Նաւարկելն. եւ Նաւորդութիւն. նաւավարութիւն. նաւաստութիւն. վարչութիւն.

Պարսաւ նաւարկութենա։ Նաւարկութիւն եւ ո՛չ մի ունի մխիթարութիւն. (Պիտ.։)

Նաւարկութիւն (կամ նաւարարութիւն) ունի ենթակայ, ունի եւ կատարումն. (Սահմ. ՟Ե։)


Յանցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to transgress or to sin, to induce to crime.

NBHL (1)

Յանցոյց զնոսա Ահարոն յոտնահարութիւն թշնամեաց իւրեանց. (Ել. ՟Լ՟Բ. 25. (յն. ցրեաց, կամ քայքայեաց)։)


Յաչաղանք, նաց

See full entry →

s.

envy, rancour;
ill-will.

NBHL (1)

Կամ Յաչաղ. իբր ակնահարութիւն. աչքիլելը. նազար.