Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Դարբնեմ, եցի

See full entry →

vn.

to forge.

NBHL (1)

χαλκέω Դարբնութիւն առնել. շինել կամ թեքել ինչ որպէս դարբին.


Դարբնոց, աց

See full entry →

s.

forge, smithery, smithy.

NBHL (1)

χαλκεῖον, χαλκών, χαλκευτέριον officina fabri aerarii, vel ferrarii Գործատուն կամ խանութ դարբնաց.


Դարբնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

lock-smiths trade or work, ironmongers trade, ironware, smithcraft.

NBHL (2)

Որ զդարբնաթիւնն ուսեալ, կամ զայլ արուեստս. (Յճխ. ՟Ե։)

Որպէս ի դարբնութենէ դարբինն։ Զնոյն դրօշէր դարբինն դարբնութեամբ. (Եզնիկ.։)


Դարգճակալ

See full entry →

adj.

that lies on a litter, that is ill in bed.

NBHL (1)

Մինչեւ լնիլ (կամ լի լինել) քաղաքամիջաց մահճակալ եւ դարգճակալ հիւանդօքն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե.) յն. մահճօք եւ դարգճօք հիւանդաց։


Դարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to roost, to perch;
to remain, to stay.

NBHL (1)

Իբր Ի դարի ուրեք նստել, զկայ առնու. դղալ. կամ թառիլ որպէս զհաւս. յորմէ Դադարել, որպէս դարելով դարել.


Դարձադարձ

See full entry →

s.

return;
relapse;
new fall;
— առնել, to turn or return several times.

NBHL (1)

Առանց դարձադարձի յաւագամեծար տաճար անդր պնդեալ ժողովէին. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 11.) յն. անվերադարձաբար ἁνεπιστρέπτως


Դարձառած

See full entry →

adj.

of routine, habitual.

NBHL (1)

Որ վերստին առնու զիմն. կրկնօղ. յամառ. ունակացեալ.


Դարձասէր

See full entry →

adj.

that loves to turn often.

NBHL (1)

Մի՛ յանհոգս լինիր (յետ յաղթութեան), զի դարձասէր եւ լիրբ է թշնամին. (Կիր. ՟ը. խհ.։)


Դարձարան

See full entry →

s.

penitentiary.

NBHL (1)

Զապստամբսն եւ զհայհոյիչսն, եւ զմահացուցիչն քո ընդունիս ի դարձարան. (Բենիկ.։)


Դարձաւոր

See full entry →

adj.

that turns;
that is converted.

NBHL (2)

Որ դարձ առնէ, կամ դառնայ ի մեղաց. դարձուոր, եւ զղջաւոր.

Աղաչաւոր կռապաշտեալ, յամրային դարձաւոր. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Դարձեալ

See full entry →

adj. adv.

turned, returned;
converted. again, anew;
moreover, besides, otherwise, even, likewise;
bis;
also.

NBHL (4)

πάλιν iterum, rursus, denuo, praeterea Դառնալով, դարձ առնելով. այսինքն Վերստին. անդրէն. միւսանգամ. երկրորդ անգամ. երկրորդ. եւ եւս. կրկին. եւ միւս եւս նորանց, մէյմալ

Կամ ἁναπάλιν , իբր դարձեալ վերստին. iterum, vel e contrario

Եւ բոցք՝ դարձեալ՝ զդիւրածախ անասնոցն զմարմինսն ոչ թառամեցուցանէին. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 20։)

Մեծարի ի նմանէ յոյժ, նախ՝ վասն ... դարձեալ՝ զի ... ։ Նախ՝ վասն փեսայի նորա համազասպայ. դարձեալ եւ վասն եւ այլն. (Խոր. ՟Գ. 51։)


Դարձուած, ոց

See full entry →

s.

circuit, return;
reward, retribution;
answer, report, signification;
— բանից, phrase, sentence, style.

NBHL (4)

ἁποστροφή conversio, aversio, reversio Դարձ. շրջումն. խոտորումն, ի բաց դարձումն. կամ Հատուցումն. զի յայլ եւ այլ միտս մեկնի ասելն.

Յառաջագոյն գիտէր զկամացն փոփոխումն եւ զբնութեանն դարձուած՝ ըստ իւրոյ վճիռն տալոյ. (Կիւրղ. ծն.։)

ԴԱՐՁՈՒԱԾ. στροφή flexus, versio, versutia Մանուած բանի. խրթնութիւն. խելամտութիւն.

ԴԱՐՁՈՒԱԾ. Փոխադարձութիւն բանի. պատասխանի բանիւ կամ գրով.


Դարձուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to return, to turn;
to avert;
to restore;
to bring or carry back, to reinstate;
to bring back, to recall;
to return, to send back;
to make over again;
to reduce;
to distract;
to abate;
to resolve;
to convert;
— յետս or ի բաց —, to revoke;
to reject;
to reflect;
— անդրէն, to cede, to resign, to yield;
— զերախտիս, to remunerate;
— զմաղձ, to vomit.

NBHL (4)

ἁποστρέφω, ἁναστρέφω, στρέφω , ἁποδίδωμι averto, converto, verto, reddo Տալ դառնալ ի նախկին վայր կամ ի վիճակ. շրջել. փոխել զդէմս յայլ կողմն, եւ զիրս յայլ ինչ. զառեալն յետս տալ. զտուեալն յետս առնուլ. դարձընել, ետ խաւրել, փոխել.

Դարձոյց զամենայն աւարն, եւ զժողովուրդն։ Դարձուցանելով դարձուցի՞ց զորդի քո յերկիրն՝ ուստի ելեր։ Զարծաթն այսրէն կշռով դարձուցաք։ Ոչ դարձոյց զերեսս իւր յինէն։ Դարձոյց զերեսս իւր յորմն։ Դարձո՛ զոտն քո ի ճանապարհէ չարէ։ Դարձոյց զթիկունս իւր։ Դարձուսցէ զբարկութիւն իւր ի նմանէ։ Դարձոյց զվէմն ի վտակս ջուրց։ Դարձուցից զսուգ նոցա ի խնդութիւն։ Դարձոյց զմիտս իւր։ Կենաց ի կեանս դարձուցանէ։ Զամենայն զօրսն ի փախուստ դարձուցանէին։ Դարձոյց զարծաթն առ մայր իւր։ Դարձուցաւ ինձ այսրէն արծաթն։ Եւ զյափշտակութիւնն դարձուցանիցէ։ Դարձուցից քեզ զամենայն անդս սաւուղայ.եւ այլն։

Դարձուցանել ի մեզ զտէրութիւնն քուշանաց։ Ի մի օրէնս դարձուցանես զամենայն ազգս. (Եղիշ. ՟Ա։)

Զգերանդիսն հրամայի ի պատերազմական անօթս դարձուցանել. (Արշ.։)


Դարմանաւոր

See full entry →

adj.

curing.

NBHL (1)

Ի քաղցական եւ դարմանաւոր աշխարհիս՝ լի եւ անկարօտ ամենալցոյցն շրջէր. (Ագաթ.։)


Դարմանեմ, եցի

See full entry →

va.

to nourish, to sustain, to feed;
to fodder;
to cherish, to foment;
to physic, to dress, to heal;
to repair.

NBHL (2)

ἑπιμελέομαι, ἑπισκοπέω, θάλπω, θεραπεύω եւ այլն. curo, medeor, alo, colo եւ այլն. Դարման տանել. հոգալ. խնամարկել. յանձանձել. սնուցանել. տածել. մշակել. տնտեսել. պէտ ընել.

Ած զնա ի պանդոկի մի, եւ դարմանեաց զնա։ Դարմանել քաղցրութեամբ, կամ խնամութեամբ, ողորմութեամբ։ Դարմանել զտուն, կամ զինչս եւ զընտիրս, զդաշտ, զերկիր, զանձն, զոտս.եւ այլն։


Դարմանիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

careful of;
who nourishes.

NBHL (1)

Որ դարմանէ. խնամօղ. սնուցիչ, եւ այլն.


Դարշունակալ

See full entry →

adj.

cf. Սուսերաւոր.

NBHL (1)

Ունօղ կամ կրօղ զդաշոյն. սուսերաւոր.


Դաւաբեր

See full entry →

adj. s.

factious;
contriver.

NBHL (2)

Որ ոք կամ որ ինչ բերէ զդաւ.

Դաւաբեր թշնամի։ Դաւաբեր վտանգ. (Պիտ.։)


Դաւաճան, աց

See full entry →

adj. s.

fraudulent, fallacious, disloyal;
impostor;
felon, cheat, prevaricator, sycophant, traitor.

NBHL (4)

Ի դաւաճան խորամանկութեանց. (Լմբ. սղ.։)

Դաւաճանս կրեալ յիւրայոցն՝ փախեաւ ի մադիամ. (Նախ. ել. ՟Ե։)

Խաբէութեամբք եւ դաւաճանօք վարատեալ. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)

Ինձ առիթ եւ դաւաճան ապականութեան փորեցին։ Դաւաճանօք թշնամեացն, կամ յանցուցելոցն. (Լմբ. սղ.։)


Դաւաճանաբար

See full entry →

adv.

deceitfully, craftily, slily.


Դաւաճանեմ, եցի

See full entry →

va.

to betray, to defraud, to deceive, to prevaricate.

NBHL (1)

Դաւաճանիս ի տարադէպ ժամու. (Լմբ. ժղ.։)


Դաւաճանող

See full entry →

cf. Դաւաճան.

NBHL (1)

Դաւաճանօղ եւ ամբարտաւանագոյն գազան լինիցի. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Դաւաճանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

treason, deceit, intrigue, rebellion, fraud, prevarication;
stratagem;
ambush.

NBHL (1)

ἑπιβουλή, ἑνέδρα, σύνδεσμος insidiae, conjuratio Դաւ. դաւելն. նենգութիւն. չարարուեստ խաբէութիւն. դարան. ... եւ Համախոհութիւն.


Դաւաճանումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դաւաճանութիւն.

NBHL (1)

Նենգապատիր դաւաճանմամբ. (Անան. եկեղ։)


Դաւանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to confess, to avow, to profess, to protest.

NBHL (3)

ԴԱՒԱՆԵՄ ԴԱՒԱՆԻՄ. ὀμολογέω confiteor, profiteor Հաւան լինել, եւ յանձն առնուլ զիմն իբրեւ ճշմարիտ. խոստովան լինել. վկայել, խոստանալ զհաւատարմութիւն. հաստատել՝ զոր հաւատայ կամ ընդունի.

Դաւանիմք (կամ դաւանեմք) ընդ սրովբէից զկենդանարդ համայնից։ Լուսաւոր ձայնիւ յերկնից զքեզ դաւանեաց հայր էակից. (Շար.։)

Բելիարայ զանձն դաւանեաց։ Ասեմ զիս քեզ դաւանել։ Դաւանեմք ի հաւատ ուղիղ։ Արդար դաւանեցայ ամենայն իրօք ամբարիշտս. (Նար.։)


Դաւանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

confession or declaration of faith.

NBHL (1)

Քրիստոսաւանդ, կամ խոստովանողական դաւանութիւն։ Դաւանութեան բարեաց ուսուցիչք։ Ըստ բանի աստուածազգացիկ քում դաւանութեան։ Զհերձուածողականն խիստ դաւանութիւն. (եւ այլն. Նար.։)


Դաւանումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դաւանութիւն.

NBHL (2)

Ստոյգ դաւանմամբ։ Դաւանման ճշմարտականի։ Ուղղահամբոյր դաւանմամբ։ Ստայօդն թիւր դաւանման. (Նար.։)

Առնուլ ընդ քեզ դաւանմամբ՝ զթոշակ հաւատոցն. (Մաշկ.։)


Դաւանք

See full entry →

s.

cf. Դաւ.

NBHL (2)

Զխոստովանութիւն մերոյս դաւանից։ Բարեկամ ձեր դաւանիցդ. (Ոսկիփոր.։)

Այլ զայն ի դաւանացն պատրումն արուեստակէ։ Ի բռնաւորէ եւ ի հարստէ, կամ յաշխարհիս մասանց դաւանս կրել. (Փիլ. սամփս. եւ Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)


Դաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to defraud, to cheat, to contrive.

NBHL (4)

Դաւ գործել. դաւաճանել. նենգել. վնասել կամ սպանանել չարարուեստ հնարիւք. խաբել.

Ի ձեռն սիրոյ դաւել։ Դաւել կամիցի զարքայ. (Խոր. ՟Ա. 26։ ՟Բ. 36։ Դաւել նմա, կամ անձին իւրում. Զքր. կթ.։ Նանայ.։ Մաշկ.։)

Դաւող ամպարհաւաճութիւն, կամ ցանկութիւն, կամ կարծիք. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. բագն.։)

Ըստ բազմապատիր նենգութեան բարոյից դաւօղ աղուեսուց խորամանկեալ. (Նար. ՟Կ՟Թ։)


Դաւողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fraud, deception, cheat.

NBHL (1)

Ստահամբաւ դաւողութեամբ զամենեսեան ի մի վայր գումարէին. (Յհ. կթ.։)


Դաւումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դաւողութիւն.

NBHL (1)

Շրջեալ զդաւումնն՝ ի վնաս նոցա յառնէր։ Որ եղբարց թերեւս լինելոց է դաւումն. (Փիլ. սամփս. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Դափիւն

See full entry →

s.

the sound of a tabour;
uproar, noise, rumour.

NBHL (1)

ԴԱՓԻՒՆ ԴԱՓՈՒՄՆ. χορός strepitus Շչիւն շառաչիւն իբրեւ զձայն թմբաց. եւ Դոփիւն. դրնդիւն. ձայն ամբոխի. եւ Մեծաբանութիւն.


Դափումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դափիւն.

NBHL (1)

ԴԱՓԻՒՆ ԴԱՓՈՒՄՆ. χορός strepitus Շչիւն շառաչիւն իբրեւ զձայն թմբաց. եւ Դոփիւն. դրնդիւն. ձայն ամբոխի. եւ Մեծաբանութիւն.


Դափր՞՞՞հատանեմ

See full entry →

sv.

to tap, to stamp with the foot, to scrape the ground.

NBHL (1)

Եղնգամբ ձեռացն զերկիր դաբր հարկանէին. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)


Դգալ, ի

See full entry →

s.

cf. Դրգալ.

NBHL (3)

ԴՐԳԱԼ կամ ԴԳԱԼ կամ ԴՔԱԼ կամ ՏԱՐԳԱԼ. Մի ի սպասուց ի վերայ սեղանոյ առ ըմպելոյ զթան կամ զօշարակ. գործի գոգեալ կիսաբոլոր կամ կէս ձուաձեւ, մեծ կամ փոքր.

Ի տախտէ եւ յաթոռոյ՝ մինչեւ ցպնակ եւ ցդրգալ (կամ ցդգալ). (Կանոն.։)

Երեւէր այրն սկաւառակովն, եւ տայր նմա երիցս անգամ դքալով. (Հ=Յ. մայ. ՟Ի՟Զ.։)


Դդըչումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դդըչիւն.

NBHL (5)

ԴԴԸՉՈՒՄՆ կամ ԴԸԴԸՆՉՈՒՄՆ. որ եւ ԴԸՆԴԸՆՉՈՒՄՆ.

Ձայն հոսանաց ջուրց, խոխոջիւն. ... եւ Շչիւն անհեթեթ ձայնից եւ բանից. ... եւ Ծածանումն. կամ շարժլումն աչաց .

Ընդ որ անցանէ ահագին դըդընչմամբ գետն որոտան. (Ուռպ.։)

Խրախոյս տային խաւարային դդըչմամբ. (Յհ. կթ.։)

Հեշտալի եւ գողտրիկ աչացն դդչումն ժպտելոյ. (Փիլ. սամփս.։)


Դըդընչումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դդըչիւն.

NBHL (5)

ԴԴԸՉՈՒՄՆ կամ ԴԸԴԸՆՉՈՒՄՆ. որ եւ ԴԸՆԴԸՆՉՈՒՄՆ.

Ձայն հոսանաց ջուրց, խոխոջիւն. ... եւ Շչիւն անհեթեթ ձայնից եւ բանից. ... եւ Ծածանումն. կամ շարժլումն աչաց.

Ընդ որ անցանէ ահագին դըդընչմամբ գետն որոտան. (Ուռպ.։)

Խրախոյս տային խաւարային դդըչմամբ. (Յհ. կթ.։)

Հեշտալի եւ գողտրիկ աչացն դդչումն ժպտելոյ. (Փիլ. սամփս.։)


Դդմենի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s.

pumpkin, gourd.

NBHL (1)

κολοκύνθη cucurbita Բոյս դդմոյ. եւ այլ տունկ համասեռ. գապագ։ (Յոնան. ՟Դ. 6=10։ Նար. կ.։)


Դեգերանք, նաց

See full entry →

s. pl.

frequenting company;
evagation, distraction, dissipation.

NBHL (1)

διατριβή commoratio Դեգերիլն. դեգերումն. թարթափումն, ընդերկարելն. յարանելն. պարապումն. զբաղումն. եւ Տատանումն վարանմամբ.


Դեգերիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to frequent company;
to trifle;
to wander, to recreate one's self.

NBHL (4)

διατρίβω, ἑνδιατρίβω moror, commoror, incumbo, studeo Թարթափիլ. կալ մնալ ուրեք, եւ պարապիլ կամ կրթիլ յիրս ինչ. պատաղիլ. յամել առ ժամանակ մի. եւ Տատանիլ. բանի մը հետ ըլլալ, ատէն անցընել, տիտիկ ընել, զբաղիլ, կենալ, մնալ.

Դեգերեսցին (կամ դեգերեցին) յիմաստասիրութեան. (Եղիշ. ՟Ա։)

Յարաժամ դեգերիմ յընթեռնուլն։ Յողոք դեգերիմ. (Նար.։)

Դեգերեցան ի բանս ինչ։ Դեգերիլ ի ներբողումն, կամ ի բանս գովեստից, կամ ի նմին պատմութեան. (Յհ. կթ.։)


Դեգերումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դեգերանք.

NBHL (2)

Բազմաժամանակեայ դեգերմամբք մաշէին զաւուրս իւրեանց ի դպրոցս ասորի գիտութեան։ Բազում թախանձանօք եւ յերկար դեգերմամբ խնդրեսցէ. (Փարպ.։)

Անցեալ ընդ ամենայն դեգերմունս (կենցաղոյս). (Լմբ. սղ.։)


Դեդեւեմ, եցի

See full entry →

va.

to vacillate, to stagger, to totter.

NBHL (1)

Իբրու զանհաստատ եւ զաննեցուկ նաւամակոյկն շարժեալ դեդեւացուցանեն։ Ամենայն ախտ հոգւոց չար են, որք շարժեն եւ դեդեւացուցանեն զնա. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Դեդեւիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to vacillate, to totter, to waver, to shake, to fluctuate.

NBHL (3)

Իբր Դեհդեհ (ասդիս անդին) շարժիլ. աստանդիլ. շարժլիլ. տարուբերիլ. տատանիլ. իրօք կամ մտօք. դանդաչել. երերալ. գլորտըկիլ.

Սնափառն ի սաղմոսել կանգնի, եւ անձամբ դեդեւի. (Կլիմաք.։)

Յայս կոյս կամ յայն խաւարեալ աչօք դեդեւէին. (Լմբ. իմ.։)


Դեդեւումն, ման

See full entry →

s.

vacillation, unsteadiness, uncertainty, irresolution.

NBHL (1)

Յորժամ ոչ է ըստ աստուծոյ եւ վասն աստուծոյ գործն, միշտ ի դեդեւումն է գործօղն. (Լմբ. առակ.։)


Դեղագործ, աց

See full entry →

s.

apothecary;
that prepares tinctures, physic or poison.

NBHL (1)

ԴԵՂԱԳՈՐԾ. Կազմօղ կամ պատրաստօղ զմահադեղ. զէհիր շինօղ


Դեղագործեմ, եցի

See full entry →

vn.

to prepare physic or tinctures.

NBHL (1)

Ծեփեա՛ զապարանս քո, զի դեղագործեցից։ Ո՛չ այդպէս, այլ նախ դեղագործեա՛, եւ ապա ծեփեցից։ Ոչ դեղագործողի աղօթիւք տացի գիծ եւ գեղեցկութիւն նկարից, եթէ ոչ ուսմամբ ընդունի զհմտութիւն արհեստին. (Ոսկիփոր.։)


Դեղադիր, ոյ

See full entry →

adj. s.

who applies a plaister or administers medicine;
hair-pencil to dye the eyes.

NBHL (1)

Միայն զտեսսն պատուեալ անշուշտ, որպէս հարօր ի վար, կամ դեղադիր ի դեղոցի. (Յհ. կթ.։)


Դեղախունկ

See full entry →

s.

spice, aromatic or medicinal drug.

NBHL (1)

Խունկ՝ որ լինի դեղ, կամ առողջարար հոյզ.


Դեղահունդ

See full entry →

s.

seed;
dried fruit fortable.

NBHL (2)

Ունդ կամ սերմն՝ որ ի դեղ դալարի.

Բանջար ինչ, կամ հաց լոկ, կամ դեղահունդք (կամ դեղակունդք), թէ բեւեկն, թէ ձիթապտուղ, թէ թուզ. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։)


Դեղառեալ

See full entry →

adj.

poisoned.

NBHL (1)

Կամէր երկոցունց կողմանցն՝ դեղատուին եւ դեղառելոցն զփրկութիւն գործել. (Աբր. մամիկ.։)