Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Հաստակառոյց

See full entry →

adj.

well built, solid, stable.

NBHL (2)

Հաստատուն կառուցեալ. հաստահիմն. ամրաշէն. եւ Կարծրակուռ. ամուր, պինտ.

Հաստակառոյց հիմն, կամ հիմունք, երկիր, գետին, վէմք, քարինք. (Անան. եկեղ.։ Անյաղթ բարձր.։ Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Բ։ Արծր. ՟Ե. 7։ Տօնակ.։)


Հաստահարուստ

See full entry →

adj.

strong, robust, vigorous.

NBHL (2)

Հարուստ մի հաստ, այսինքն պինդ, տոկուն. կամ հարուստ պնդութեամբ. ուժեղակ. զօրաւոր. յաղթ. ըստ յն. հզօր. ἱσχυρός fortis, robustus.

Հաստահարուստ անդամս ունէին. (Վեցօր. ՟Թ։)


Հաստահեղոյս

See full entry →

adj.

well nailed or fastened.

NBHL (1)

Հաստահեղոյս հիմամբ։ Հիմունք հաստահեղոյսք. (Շ. եդես.։ Տօնակ.։)


Հաստահիմն

See full entry →

adj.

well based or built, firm, solid, stable.

NBHL (1)

Հաստատուն հիմամբ. քաջ հիմնացեալ, ամրացեալ. անշարժ. անդրդուելի.


Հաստայարկ

See full entry →

adj.

strong roofed.

NBHL (1)

Հաստաձեղուն. եւ Ամրակառոյց.


Հաստաշինած

See full entry →

adj.

stable, firm, well built.

NBHL (1)

Հաստատուն շինուածով. ամրակառոյց.


Հաստապինդ

See full entry →

adj.

hard, firm.

NBHL (1)

Հաստատուն եւ պինդ. ամրապինդ.


Հաստաջով

See full entry →

cf. Հաստաստեղն.

NBHL (2)

ՀԱՍՏԱՋՈՎ ՀԱՍՏԱՍՏԵՂՆ. Խիստ կամ կարի ջովացեալ, ուռճացեալ ոստովք. եւ հաստատուն աղեղամբք.

Տնկեաց (տունկս) ... հաստաստեղունս. (Նար. խչ.։)


Հաստաստեղն

See full entry →

adj.

flourishing, well branched.

NBHL (2)

ՀԱՍՏԱՋՈՎ ՀԱՍՏԱՍՏԵՂՆ. Խիստ կամ կարի ջովացեալ, ուռճացեալ ոստովք. եւ հաստատուն աղեղամբք.

Տնկեաց (տունկս) ... հաստաստեղունս. (Նար. խչ.։)


Հաստատաբան

See full entry →

adj.

truth-speaking, veracious, exact, accurate, correct.

NBHL (1)

Ոյր հաստատուն է բան. հաւաստաբան. անսուտ.


Հաստատագոյն

See full entry →

adj. adv.

very firm, very solid;
firmly, surely.


Հաստատական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

firm, solid, immutable;
— բան, affirmative.

NBHL (1)

Հաստատուն. հաստատ, կամ հաստատողական. որպէս συστατικός constituendi et compingendi vim habens.


Հաստատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be confirmed, strengthened, to take root in.

NBHL (1)

ՀԱՍՏԱՏԱՆԱԼ. Հաստատուն լինել. հաստատիլ. պնդիլ.


Հաստատաչափ

See full entry →

adj. geom.

stereometric;
solid.

NBHL (1)

Հաստատուն մարմին ըստ երկրաչափից, ունակ երկայնութեան, լայնութեան, եւ խորութեան.


Հաստատաչափութիւն, ութեան

See full entry →

s.

stereometry.

NBHL (1)

στερεομετρία solidorum dimensio. Չափուն հաստատուն մարմնոյ ըստ երկրաչափից.


Հաստատապէս

See full entry →

adv.

cf. Հաստատ.

NBHL (1)

Հաստատապէս սեռն ստուգութեամբ զաստուածունակ կամս հրատարակեցին. (Նար. խչ.։)


Հաստատեմ, եցի

See full entry →

va.

to affirm, to sustain;
to prop, to confirm, to consolidate;
to fortify, to comfort, to invigorate, to strengthen, to encourage;
to restore, to mend, to revive, to refresh;
to assure, to guarantee, to attest, to certify, to witness, to approve, to corroborate;
to legalize, to ratify;
to institute, to found, to erect, to create, to make;
— անդրէն, to reestablish;
— զերեսս, զձեռն, զմիտս, to set out, to start, to proceed, to move on;
to deliberate, to resolve, to purpose;
to conduct or comport oneself, to act;
to threaten;
— զառաղջութիւն, to recover, improve or restore health;
—եալ էր ի խորհրդեան, he was resolute and decided in action.

NBHL (2)

Հաստատել զտապանակն ի մէջ խորանին. զտաճար բնակութեան ի միջի մերում։ Սանդուխք հաստատեալ յերկրի ... եւ տէր հաստատեալ կայր ի նմա։ Հաստատեմ զուխտ իմ ընդ ձեզ։ Հաստատեցին բան։ Հաստատեաց զմեզ ընդ իւր ի բարեկամս եւ ի թիկունս։ Հաստատեցին նմա ազատութիւն։ Հաստատեցաւ ագարակն այն աբրահամու։ Որդւոյ իւրում հաստատեսցէ զնա։ Ոչ լինիցի հաճոյ յաչս տեառն իւրոյ՝ որում հաստատեցան։ Հաստատել զսիրտ հացիւ, կամ հացի զսիրտ։ Կերաւ, եւ հաստատեցաւ այնու ոգի նորա։ Իբրեւ հաստատեցաւ մանուկն, եւ այլն։

Յամուրն ... զինուն պատրաստութիւն հաստատեալ կային. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 27։)


Հաստատութիւն, ութեան

See full entry →

s. chem. adv.

stability, firmness, solidity, fixedness, consistence;
constancy, resolution;
strengthening, consolidation, confirmation;
prop, stay, support, base;
affirmation, assertion, acknowledgment, authorization, certifying, approbation, ratification;
solidification;
— երկնից, the firmament;
— մտաց, constancy, firmness of purpose;
— առնուլ, to be vouched for, of a certainty, to prove true, to be confirmed, attested, certified;
հաստատութեամբ, cf. Հաստատ;
հաստատութեամբ եդեալ էր ի մտի, he was resolved, he has taken a resolution, he decided to.

NBHL (3)

στάσις, βεβαίωσις, στήρυγμα , κραταίωσις, ὐπόστασις statio, confirmatio, firmitas, fulcimentum, subsistentia, substantia եւ այլն. Հաստատ կամ հաստատունն գոլ. հաստատելն եւ հաստատիլն՝ ըստ ամենայն առման. եւ Հաստատուն ինչ. հաստարան, նեցուկ. ամրութիւն. սերտութիւն. զօրութիւն. ստուգութիւն. ապացոյց.

ՀԱՍՏԱՏՈՒԹԻՒՆ. στερέωμα firmamentum. Հաստատուն միջոց տարածութեան որ յօդս եւ յերկինս.

Ի ՀԱՍՏԱՏՈՒԹԵԱՆ ԿԱԼ, է Հաստատուն կալ, եւ տեւել։ (Իգն. ստէպ։)


Հաստարան, աց

See full entry →

s.

stanchion, prop, stay, support;
counterfort.

NBHL (1)

Նեցուկ հաստատութեան. յենարան հաստատուն. ապաւէն ամրութեան.


Հաստարմատ

See full entry →

adj.

well or deep-rooted, well established, firm, solid;
— առնել, կանգնել, to strengthen, to root, to establish.

NBHL (2)

εὕριζος bene radicatus. Որոյ արմատն է հաստատուն.

Հաստարմատ տունկ. (Նար. խչ.։ Շ. եդես.։)


Հաստիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

creator, producer.

NBHL (1)

κτιστής, κτίζων creator. Ստեղծիչ. արարիչ. նոյնպէս ստուգաբանի եւ անունս Աստուած.


Հաստոյժ

See full entry →

adj.

prudent, cautious.

NBHL (1)

Բառ անստոյգ. իբր Ուժեղակ. զօրաւոր. տոկուն. եւ Զգուշաւոր.


Հաստուած, ոց

See full entry →

s.

creature, created being;
construction, structure.

NBHL (1)

Պատճառ փառաբանութեան իսկութեան հաստչին զհաստուածոցս առնուն գոյութիւն։ Զհաստուածս մարմյնո։ Կերպարան զստին հաստուածոյ։ Հաստուածին գոյիւ. (Նար. կուս. եւ ՟Գ. ՟Ի՟Ե. ՟Ձ՟Գ։)


Հաստումն, ման

See full entry →

s.

creation;
production;
strengthening, consolidation, confirmation, reestablishment, restoration.

NBHL (1)

Իմանալւոյ հաստման մարդոյ բնութիւն։ Կերպարան ծառայի իմանալի իմն հաստումն իմացեալ։ Որպէս կենդանեաց ստեղծմունք եւ հաստմունք ճանաչին. (Աթ.։)


Հատակոտոր

See full entry →

s.

bit, piece, morsel;
remnant, shred, fragment;
— առնել, կոտորել, to cut up, to cut in pieces;
to break, dash or smash to pieces;
to mutilate, to curtail, to change, to alter.

NBHL (2)

Հատին ինչ ինչ յայլոցն, եւ այնպէս ունին յինքեանս զհատակոտորսն. որ եւ հատակոտորք իցեն, յայտ յանդիման աղաղակեն, թէ ընդ ամենայն իսկ ողջ մարմնոյն ունին ազգականութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։)

Ի բանս աստուածաշունչ գրոց ոչ գտանի հատակոտոր ինչ. (Գր. տղ. թղթ.։)


Հատանիմ, տայ

See full entry →

vn.

to be cut, separated, divided;
to be exhausted, to decline, to fail, to desist;
to abstain, to refrain;
to shine, to glitter, to sparkle;
to yield, to give way, to fall into;
— գունոյ, to turn pale;
to be discoloured, tarnished, to lose colour, to fade, to grow pale;
— ի յուսոյ, to lose hope, to cease to hope, to despair;
յանգործութիւն —, to foment, to cherish idleness;
յանմտութիւն —, to be without even the shadow of common sense;
ի զեղխութիանս —, to plunge into debauchery;
ի չարութիւն —, to abandon oneself to wickedness;
— բոցոյ, to flame, to cast a glare, to shine;
զհետ —, to apply oneself to;
ի վաճառս —, to deal, to traffic;
ի գինեվաճառս —, to keep a wine-shop, a tavern;
իբրեւ զկարկուտ հատեալ յամպոց, like hail fallen from the clouds;
ամենայն ուրեք ոսկւոյ եւ ականց նշոյլք —նէին, all was brilliant with gold and precious stones;
փայլատակունք —նէին, thunderbolts fell;
գունդ մի հատեալ, a detachment of troops;
հատեալ ի յուսոյ, desperate;
բան հակիրճ հատեալ, brief, succinct discourse.


Հատիկ

See full entry →

s.

small grain.

NBHL (2)

Հատ. սերմն. ուն.

Գայ թռչունն առնուլ անմեղուեամբ զհատիկն, եւ ըմբռնի ի նոյնն. (Լմբ. սղ.։)


Հատուած, ոց, ից

See full entry →

s. geom.

cut, shape, fashion;
section, division;
part, portion;
bit, piece, fragment;
retrenchment, separation;
emigration, transmigration, colony;
article, head, point;
segment;
—ք կոնի, conics;
առաջանիւթ — օրագիր, leading article;
— գնալ ուրեք, to emigrate;
գրել —, to write an article;
— տալ բանին, to interrupt, to break in upon.

NBHL (1)

Յունաց թափել յաշխարհէն հատուածիւ։ Ասէ զպեղեգացւոց հատուածից յունաց՝ երթեալ եւ այլն։ Հատուածք երթեալ։ Եղբօր ընդ նմին հատուած եկելոյ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Հատուածակողմն

See full entry →

s.

prism;
— անգունական, achromatic -.


Հատուածիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to remove, to separate or detach oneself;
to retire, to go away, to cut and run;
to change one's abode, to emigrate, to colonize, to settle oneself as a colonist or planter.

NBHL (1)

Նենգողին կարթիւն հատուածեալ ի բաց հերքեցայ։ Հատուածեալ ձայն ողջունի քոյ, հեռացեալդ խաղաղութիւն. (Նար. ՟Հ՟Ե. եւ ՟Ի՟Ե։)


Հատուածոյ

See full entry →

adj.

of many pieces, composed.

NBHL (1)

Եդեալ են ի նմա դրունք հատուածոյ. մանր յօրինուածովք. (Արծր. ՟Ե. 7։)


Հատումն, ման

See full entry →

s.

cut, incision;
division, separation;
— անդամոց, amputation.

NBHL (2)

Հատմունք, եւ խտրանք, եւ որչափ այլ կիրք են. (Պղատ. տիմ.։)

Բաժանմունս եւ հատմունս յաստուածային ծնունդն մուծանել. (Կիւրղ. գանձ.։)


Հատուցանեմ, ուցի

See full entry →

vn.

to render, to restore, to give back;
to pay, to discharge, to acquit;
to disburse, to lay out;
to recompense, to satisfy, to make amends, to compensate, to indemnify;
to cut;
— ի ստենէ, to wean, to take from the breast;
— զփոխարէնն, to render like for like, to requite;
— զվնասն, to make up for, to indemnify for;
— չար փոխանակ բարւոյ, չար — երախտեաց, to render evil for good;
— զմեղս հարանց՝ որդւոյ, to revenge the sins of the fathers upon the children;
—ցեր ինձ բարիս, եւ ես —ցի քեզ չարիս, I have rendered you evil for good;
աստուած հատուսցէ քեզ ի բարիս, may God reward you;
cf. Հատուցումն.

NBHL (2)

Հատոյց զամենասուրբ հոգին իբրեւ զխունկ անոյշ ի ձեռն միածնին իւրոյ. (Տօնակ.։)

Խակագոյն համարեցաւ ի մօրէն հատուցանել իսկ անդէն զծնունդսն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 8։)


Հատուցումն, ման

See full entry →

s.

restitution;
payment, reimbursement;
remuneration, recompense;
compensation, gift, offering, fine, amends;
cutting;
— վնասուց, damages, indemnity, reparation;
— փոխարինի, compensation;
exchange, any thing given in return;
ի —, in payment;
in return;
օր —ցման, the Last Judgment;
— առնել, to reward, to requite, to recompense;
to make amends for;
հատուցանել ումեք զ—, to give tit for tat, to make a return for, to requite;
to avenge, to punish;
հատուցանել զ—ի թշնամիս, to revenge oneself on one's enemies.

NBHL (2)

Վարձուց հատուցումն։ Ըստ իւրաքանչիւր վաստակոց զիւրաքանչիւր հատուցմունս. (Ագաթ.։)

Ի փոխարէն հատուցմունս հարիւրաւորս հաստուսցէ նոցա պարգեւատուին առատութիւնն. (Ղեւոնդ.։)


Հարազատաբար

See full entry →

adv.

cf. Հարազատապէս.

NBHL (1)

Զբուն զհարազատ անունն հարազատաբար գոչեաց. (Փիլ. լին.։)


Հարազատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Հարազատիմ.

NBHL (1)

Սակս որոյ եւ երկոցունց մասնաւորաբար եւ հարազատասցի սա. (Յհ. իմ. ատ.։)


Հարամանի, նւոյ

See full entry →

cf. Խարամանի.

NBHL (1)

Օձք հարամանիք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։ Իսկ Եղիշ. ՟Բ.)անխտիր ունին գրիչք՝ Խարամանի, եւ Հարամանի։


Հարաւահողմ

See full entry →

s.

south wind, auster.

NBHL (2)

Աւուրք ջերոտ հարաւահողմն գարուն դրանցն բանալոյ. (Ագաթ.։)

Հարաւահողմ մահաբեր խորշակ։ Մահաշունչ հարաւահողմ խաբէութիւն։ Ի հարաւահողմ խաբէութենէ հեթանոսաց։ Որ ի հարաւահողմն հագարու հասին. (Յհ. կթ.։)


Հարեւանցի, ի Հարեւանցի

See full entry →

adj. adv.

superficial, light;
futile, frivolous, vain, transitory, fleeting;
superficially, slightly, for form's sake, negligently, in passing, with an absent look;
— անցանել ընդ, to graze, to pass close to, to glide by;
to skim along or over, to glance at;
to touch lightly or briefly on.

NBHL (1)

Կանգուն կալով երկրպագեն հարեւանցի. (Շ. բարձր.։)


Հարէժ

See full entry →

cf. Խերեւէշ.

NBHL (1)

Այրին ինչ ոչ ունէր, բայց միայն երկու հարէժս, այսինքն է երկու դանկ արծաթոյ. (Ոսկ. ապաշխ.։)


Հարթածաւալ

See full entry →

adj.

equally stretched, plain, flat.

NBHL (2)

Հարթածաւալ ճառագայթից ծագմանն ընդունակ. (Աթ. ի կոյսն.։)

Ճառագայթքն յելս առաւօտուն հարթածաւալ տարածէին. (Պիտ.։)


Հարթակ

See full entry →

s.

iron.

NBHL (1)

Ո՞ւր հայկակ, որ ըստ հաւուն իւր հակակ, որ է հարթակ հաւասար. (Մագ. ՟Ի՟Է։)


Հարթայատակ

See full entry →

adj.

even with the ground, plaid, flat, on the same floor, on a level, levelled;
— առնել, to pull down or raze to the ground, to level with the ground, to raze;
to level, to make even.

NBHL (1)

Հարթայատակ ձեղուն. (Գէ. ես.։)


Հարթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

level, levelling, planing, smoothing;
equality.

NBHL (1)

Ոչ հաւասարէ այնր հարթութեամբ համազուգակցել։ Զուգաձայն սրբաբանութեամբ՝ հանգունատիպ հարթութեամբ. (Նար. ՟Թ. եւ ՟Լ՟Դ։)


Հարթուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to give umbrage, to scare, to startle, to fright away, to estrange, to alienate, to remove;
— զվարսս, to cause the hair to stand on end.

NBHL (1)

Աչաց լոյս երեւեալ՝ ի բաց հարթուցանէ ի տեսանելեաց զքունն. (Նիւս. երգ.։)


Հարիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

beater;
plectrum.

NBHL (1)

Զքնարն իսկ ձախովն վարելով, եւ զհարիչն աջովն ունելով. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Հարիւրագլխի

See full entry →

adj.

hundred-headed.

NBHL (1)

ἐκατοντακάρανος, ἐκατοντακέφαλος centiceps. Որ ունի գլուխս հարիւր.


Հարիւրադուռն

See full entry →

adj.

(թեբէ) hundred-gated (Thebes).

NBHL (1)

ἐκατόμπυλος, ἐκατοντάπυλος centum portas habens. Որ ունի դրունս հարիւր, կամ յոքնադուռն.


Հարիւրաձեռանի

See full entry →

cf. Հարիւրաձեռն.

NBHL (1)

Յաղագս հարիւրաձեռացն, մի մի ի նոցանէ հարիւր ձեռս ունելով. (Նոննոս.։)


Հարիւրաձեռն

See full entry →

adj.

(բրիարէ) hundred-handed (Briareus).

NBHL (1)

Հարիւրաձեռանիքն օգնէին աստուածոցն ի մարտին։ Յաղագս հարիւրաձեռացն, մի մի ի նոցանէ հարիւր ձեռս ունելով. (Նոննոս.։)