monarchical, absolute, despotic;
— իշխան, absolute master, monarch;
— իշխանութիւն, absolute power, monarchy;
— ունել, to reign absolutely;
— առնել, to make universal.
μονάρχης, μόναρχος monarcha, qui solus imperat եւ μοναρχικός monarchicus. Ունօղ զմի հեծան՝ այսինքն զգաւազան իշխանութեան ի վերայ բազում վայրաց կամ ազգաց. բացարձակ եւ ընդարձակ տէրութեամբ. ինքնակալ. միապե եւ Միապետական.
Փոյթ եղեւ գրիգորի աստուածաբնի բազում ջանիւ միահեծան առնել զտօնին (զատկի) կատարումն ընդ ամենայն եկեղեցիս. (Տօնակ.։)
cf. Միայար.
ՄԻԱՀԵՏ կամ ՄԻԱՀԵՏԻ. ὀμοῦ simul. ընդ միահետ. Միահաղոյն. միանգամայն. նոյնհետայն. զոյգ առ նմին. հետը մէկ տեղ, նոյն ատեն, մէկէն. ...
Ճա՛հ էր եւ ի դէպ՝ տալ զօրէնսն, բայց ո՛չ միահետ (կամ միահետի) եւ զշնորհսն։ Այս ամենայն ընդ միահետ եղեւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21. 24։) cf. ՎԱՂՎԱՂԱԿԻ ՀԵՏ։
cf. Միայար.
ՄԻԱՀԵՏ կամ ՄԻԱՀԵՏԻ. ὀμοῦ simul. ընդ միահետ. Միահաղոյն. միանգամայն. նոյնհետայն. զոյգ առ նմին. հետը մէկ տեղ, նոյն ատեն, մէկէն. ...
Ճա՛հ էր եւ ի դէպ՝ տալ զօրէնսն, բայց ո՛չ միահետ (կամ միահետի) եւ զշնորհսն։ Այս ամենայն ընդ միահետ եղեւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21. 24։) cf. ՎԱՂՎԱՂԱԿԻ ՀԵՏ։
with one voice, unanimously;
one-voweled.
Միաձայն բարբառով աղաղակեն։ Եւ ընդ սերովբէսն եւ ընդ քերովբէսն միաձայն սրբասացութեամբ յօրինել նուագս։ Միաձայն երգով ի մի հանդէս պարու տօնեսցուք քեզ. (Ժմ.։ Պտրգ.։ Լմբ. վերափոխ.։)
cf. Ձայնակից լինիմ.
Միաձայնեալ՝ ասէին։ Միաձայնելով գովէին զքեզ։ Եւ նոցա միաձայնեալ՝ ասէին։ Միաձայնեալ եղեն մարդիկ ընդ հրեշտակս. (Շար.։)
Եթէ ոչ միաձայնին վկայքն, իւրաքանչիւր կողմանցն լիցի ընտրութիւն առաջի դատաւորացն. (Մխ. դտ.։)
cf. Ձայնակցութիւն.
Տե՛ս զմիաձայնութիւն մարգարէին առ մարգարէ։ Անմարմնոց զինուորութիւնքն ընդ հողեղինացս միաձայնութեամբ ի մի բերելով զօրհնութիւնսն. (Ճ. ՟Գ.։)
with one horse.
Յաւելաւ եւ միաձին յովանակական (ընթացք յասպարիզի). (Եւս. քր. ՟Ա։)
cf. Մենամարտ.
Զօրական ոմն քաջամարտիկ ի թագաւորէ հարկաւորի ելանել նահատակ ընդ այլում թագաւորի միամարտի. (Մխ. առակ.։)
Մինչ ընդ բազումս փորձի եւ ուսանի, յայնժամ կարասցէ միամարտիկ լինել եւ յաղթել. (Վրք. հց. ՟Գ։)
Կրկին անգամ միամարտիկն լինելոյ ընդ եփթաղեայ արքային։ Միամարտեալ (կամ մենամարտեալ) ընդ սպայակոյտ զօրուն. (Յհ. կթ.։)
of one year, one year old.
Յորժամ եղեւ (մարիամ) միամեայ, արար յովակիմ ընդունելութիւն մեծ. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ը.։)
cf. Միամտիմ.
Ի ծառայութիւն մտին ստահրացւոյն, եւ ընդ նմին միամտեցան։ Զի միամտեալ եւ հաւանեալ եւ նուաճեալ էին ի տէրութեանն արտաշրի. (Ագաթ.։)
to be candid, open, sincere, to behave sincerely;
to conduct oneself loyally or faithfully, to ascertain, to verify, to become assured, persuaded, to believe, to acquiesce, to agree, to consent.
Ի ծառայութիւն մտին ստահրացւոյն, եւ ընդ նմին միամտեցան։ Զի միամտեալ եւ հաւանեալ եւ նուաճեալ էին ի տէրութեանն արտաշրի. (Ագաթ.։)
united, joined, attached, chained together;
continuous, continual;
immediate;
at a single stroke, at one bout, in a moment, immediately, at the same time;
— տողել, to join together, to link, to chain.
Ի մի յարեալ. շարայարեալ. շարակցեալ. շարունակեալ. միաբան, եւ անընդմէջ.
only, sole, singular;
alone, lovely;
simple, plain;
solely, singly, singularly, simply;
solitarily;
— թէ, — զի, it being well understood that, on condition that, provided that, unless;
մի —, one only;
ոչ —, not only.
Ոչ է բարւոք մարդոյդ՝ միայն լինել։ Մնաց յակոբ միայն։ Չեմ միայն, զի հայր ընդ իս է։ Դու միայն օգնեա՛ ինձ միայնումս։ Նմա միայնոյ։ Միայն տեառն։ Քեզ միայն. (յն. միայնոյ տեառն. քեզ միայնոյ։) Նոցա միայն տուաւ երկիր։ Ի վերայ գզաթու միայնոյ (կամ միայն). եւ այլն։
Կամ μονώτατος plane solus, unicus κατὰ μόνας, καταμόνας seorsum, privatim. Միայնակ. առանձինն. անձամբ՝ առանց ընկերի. ուրոյն. անօգնական. մինակուկ.
ՄԻԱՅՆ ԸՆԴ ՄԻԱՅՆ. մ. μόνον, μόνοι solum, soli եւ այլն. Ինքն միայն ընդ այլում միայնոյ. առանձինն. առանձնաբար. մինաւորիկ, երկուքը.
Խօսեցեալ ընդ նմա միայն ընդ միայն. (Փարպ.։)
Մեղանթոս միայն ընդ միայն կռուեցաւ. յն. մենամարտեցաւ. (Եւս. քր. ՟Բ։)
Առաւել միայն ընդ միայն խրատիցիս։ Երթ յանդիմանեա՛ զնա, մինչ դեռ դու եւ նա միայն ընդ միայն իցէք. (Ոսկ. եփես. Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
cf. Մենանամ.
μονάζω solitarius sum μονοῦμαι solus remaneo, solitarem dego vitam ἑρημόομαι desolor. Միայն լինել կամ մնալ. մենանալ. առանձնանալ միոյ կամ երկուց. անապատանալ, հեռանալ կամ զրկիլ յընկերաց. հրաժարել յաշխարհէ. միայնակեաց լինել.
cf. Միայնարան.
solitary, hermit.
solitude, retreat, loneliness.
Ընկա՛լ զըներդ քո (զգիրս եփրեմի) ի քումն միայնութեան. (Մագ. ՟Գ։)
Գրիգորիոս միայնութեան սիրող, անընդմիջաբար միշտ ընդ աստուած խօսող. (Տաղ.։)
to be united, joined, incorporated, identified.
Յորժամ եկեղեցի հարսնացեալ միանայ ընդ փեսային։ Որ միացար սրբութեամբ ի լոյսն մաքուր որպէս զանմարմին. (Շար.։)
Կապեալ ընդ շնորհիդ ի քեզ միանալ անբաժանելի։ Ընդ հաստողիդ միանալ՝ տէրունի մարմնոյդ ճաշակմամբ։ Միասցի կնիքդ լուսոյ ի գեղ տեսակիս։ Ընդ քեզ միասցուք առմամբ քո շնորհիդ. (Նար. ՟Ի՟Դ. ՟Ծ՟Բ. ՟Կ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)
all at once, together, unitedly, all at the same time, altogether;
jointly, in concurrence, at the same time;
all, quite;
totally, entirely;
— եւ, yet, even, also;
— ասել, եւ — իսկ ասել, եւ զի — ասացից, upon the whole, after all, in a word, in short;
ոչ — առնել, to repeat several times, over and over again.
ἄμα, ὀμοῦ, ἀθροῶς simul ἑφάπαξ semel ἄδην penitus, prorsus συνολών, ἀπασαπλῶς simpliciter, ut semel omnia dicam. Համայն. համանգամայն. միահաղոյն. միահամուռ. ընդ ամենայն. բոլորն ի միասին. զոյգ ընդ նմին. նաեւ. մէկանգամէն, մէկէն, մէկտեղ.
Եւ միանգամայն պարզաբար (ասել կամեցեալ)։ գուցէ պահօք զամենայն սուրբսն ընդ աստուծոյ քաղաքավարեալ։ Դու՝ միանգամայն պարզաբար, զամենայն ինչ ի վեհագոյնս փոխարկեցեր. (Բրս. պհ. ՟Ա։ Ոսկ. նոր կիր.։)
solitary being, anachorite, hermit;
coenobite, monk, friar, religious;
only, alone, without company.
Օրն միանձն մեկնաւոր՝ ոչ ունի հաղորդութիւն ընդ այլ աւուրսն։ Չի՛ք ինչ ի նոսա պարզ եւ լոկ եւ միանձն։ Ըստ միանձնն մեծութեան երկնի եւ երկրի եւ ծովու։ Նայեսցի ընդ ծիծառն անջատ եւ միանձն. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Դ. ՟Զ. ՟Ը։)
solitary, coenobitical, monkish, monachal, monastic;
conventual;
unitarian.
Միանձնական վարուք ընդ աստուծոյ միաւորութեանն։ (Տօնակ.։)
monachism, monastic life;
solitude.
Թէ միանձն ոք իցէ, եւ ագահիցէ. քան զորոյ միանձնութիւնն լաւ ասէ զմիաբանութիւն ընկերաց. (Նախ. ժող.։)
Որ գնայ ընդ իմաստունս միանձնութեամբ օրինացն աստուծոյ. (Համամ առակ.։)
Լուսաւորն մեծ. իբրու թէ ինչ մի մեծանձնութեամբ մեկնակ՝ մեծ է ըստ միանձնութեան երկնից, երկրի եւ ծովու. իսկ այլքն եւս՝ որ կոչին մեծ, ոմն մեծ քան զընկեր իւր. (Շիր.։)
uniform, equal.
Ոչ ամենեքեան միապէս ընթանամք ոտիւք, եւ ոչ միանմանս վաստակեմք ձեռօք առ ճգնութիւնս. (Իսիւք.։)
cf. Համանուն.
Ասորին՝ ներքինւոյ եւ առն հաւատարմի միանուն կոչէր. ընթերցի՛ր զատաբար, մի անուն։
cf. Միաշաբաթի.
Յերեկոյի շաբաթուն, յորում լուսանայր միաշաբաթին։ Ընդ առաւօտս միաշաբաթուն (կամ միաշաբաթւոյն)։ Բայց ի միաշաբաթուն (կամ միաշաբաթոջն) վաղքաջ ընդ առաւօտն։ Ի միաշաբաթւոջն (կամ միաշաբաթոջն)։ Ի միաշաբաթւոջ աւուրն։ Ըստ իւրաքանչիւր միաշաբաթուցն (կամ միաշաբաթիցն). եւ այլն։
first day of the week, sunday.
Յերեկոյի շաբաթուն, յորում լուսանայր միաշաբաթին։ Ընդ առաւօտս միաշաբաթուն (կամ միաշաբաթւոյն)։ Բայց ի միաշաբաթուն (կամ միաշաբաթոջն) վաղքաջ ընդ առաւօտն։ Ի միաշաբաթւոջն (կամ միաշաբաթոջն)։ Ի միաշաբաթւոջ աւուրն։ Ըստ իւրաքանչիւր միաշաբաթուցն (կամ միաշաբաթիցն). եւ այլն։
continuous, uninterrupted;
strung, arranged, conjoined.
ὀλόκληρος integer, totus συνεχής continuus συνεχέως continenter, sine intermissione. Ի մի կարգ շարեալ. շարադասեալ. միայար. անընդհատ. շարունակ. ամբողջ. միակտուր.
walking in the same steps, conformable, like.
Որոյ շաւիղն եւ ընթացքն է մի. զուգաճանապարհ. զուգընթաց. միաբան.
Միաշաւիղ ընթացան եւ ստեղծան արեգակն եւ լուսին. (Սարկ. տոմար.։)
unanimous, of one mind.
Միակամ միաշունչ միախորհ ընդ հօր եւ հոգւոյն, ինքն բաշխիչ շնորհաց հոգւոյն սրբոյ. (Ագաթ.։)
in one mass, in one body in a lump, massive;
plain, simple;
— ծով, smooth sea.
Որպէս թէ պաղելով պաղեալ եւ եղեալ իբր մի զանգուած. միաձոյլ. ձուլեալ եւ սերտեալ ի մի. շարունակ. անընդհատ. միակտուր.
to be a monarch, to reign or govern with absolute power, to have sovereign authority;
— զաշխարհն, to be absolute master of the country, of the world.
նաեւ իբր ձ. μοναρχέω solus impero, dominor, rego. կր. ab uno regor, dirigor. Միապետ լինել. տիրել առանձինն որպէս ինքնակալ, կամ ընդ ձեռամբ ունել եւ ուղղել.
Իբրեւ միապետեցաւ թագաւորութիւն պարսից. այսինքն ընդ միով թագաւորաւ անկաւ. (Արծր. ՟Ա. 5։)
having the same definition;
having conterminous bounds of confines.
Յամենայն շարժմունս առ մի սահման շաղկապաւ. եւ են միասահման. ո՛րզան, հոգին սուրբ՝ քերեալ գիծ՝ յերկաքանչիւրոց եզաբար ընդ պատճառաւ. (Քեր. քերթ. այսինքն որպէս որչին ասի բան եւ սահման հօր իբր ծնունդ, նոյնպէս եւ հոգին՝ սահման հօր եւ որդւոյ՝ իբր ելումն յերկոցունց որպէս ի միոյ պատճառէ։)
one-edged.
Ունէր այր զսուսեր իւր ընդ մէջ իւր, եւ զմիասայրի ի վերայ բարձի իւրոյ. (Նեեմ. ՟Դ. 18։)
of one mind, unanimous.
Վահան մամիկոնեանն հանդերձ ընդ իւր միասիրտ արամբք. (Փարպ.։)
consubstantial;
simultaneous, common, compatible;
united, only, sole.
Վասն որոյ եւ մեք զհոգին սուրբ ընդ հօր միաւորեալ, եւ ընդ որդւոյ միասնական խոստովանիմք. (Ժմ. եւ այլն։)
ՄԻԱՍՆԱԿԱՆ, ի, աց. ա. ἑπιτοαυτό socialis, comitativus եւ այլն. Զարարածոց ասի՝ որպէս Համասուն, կամ ի միասին գտեալ ուրեք. այսինքն միաբան. միաբանական. համօրէն. միահամուռ. եւ Ընտանի. ընկերական. միախորհ. յարակից. շաղկապեալ, եւ այլն.
Միասնական զուգութեամբ ընդ մեզ իսկ կցորդեցեր (զիւղն օծութեան). (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
fed, reared or brought up together.
Զմիասնունդ ազգն՝ բազում ազգս այլալեզուս ընդ երեսս երկրի սփռէր. (Ագաթ.։)
equally spread or extended every where.
Միօրինակ տարածեալ ընդ ամենայն կողմն.
massive, solid, compact, homogeneous.
Երթեալ զհետ միատարր ընթերցուածոցն. (Նախ. թղթ. պաւղ.։)
to unite together, to combine.
Զայս ամենայն մասունս ըղձականս (սուրբ նշխարաց) ընդ խաչին հիւսեալ միատարրեցին. (Նար. խչ.։)
of the same race, family or nation.
Որոց մի է տոհմ. մի տոհմ համարեալ. ընտանի.
living with, in the same house;
cohabitant.
Որպէս Տնակից. յարկակից. ընտանի.
cf. Միաւորեմ.
Մերոց մարմնոց նման առնուլ մարմին, եւ միացուցանել ըստ ճշմարտութեան ընդ իւր. (Պրպմ. ՟Ի՟Բ։)
Արարիչն զհողեղէնս բնութիւն միացոյց ընդ ինքեան. (Մեկն. ղկ.։)
united, joined;
one, singular;
equal, alike;
unit;
— թիւք, the units, the simple numbers.
Եւ ոչ է իսկ մին միաւոր քրիստոս յերկուս բաժանեալ։ Ո՞ է՝ որ զմի միաւոր շունչն ընդ ամենայն մարմինն սփռէ։ Միաւոր է, եւ ներհակ ոչ ունի։ Զերից հատածացն միաւոր զօրութեանն։ Զմիաւոր ճշմարտութիւն հրամանացն քրիստոսի պատմել։ Երրորդութիւն՝ միաւոր ըստ բնութեանն աստուածութեանն։ Ոչ ասաց միաւոր կոչմամբ, բարւոյն, այլ՝ հանդերձելոց բարեացն։ Երկինք յոգնակի, եւ երկիր միաւոր. (զի այլ երկիր ոչ է. Պրպմ. ՟Խ՟Է։ Կոչ. ՟Թ։ Եւագր. ՟Ի՟Ը։ Եղիշ. ՟Ե։ Ագաթ.։ Տօնակ.։ Վրդն. քրզ. եւ Վրդն. սղ.։)
(Հետք յարդգողի) խիտ աստեղք են՝ բազումք, նուաղք. եւ յոյժ ընդ աղօտ երեւմանէն՝ միաւոր լոյսն տեսանի. (Շիր.։)
to unite, to join, to conjoin;
to attach, to tie together, to glue together;
to mix, to combine, to annex, to incorporate, to identify;
to join together, to couple, to match, to pair;
վերստին —, to reunite, to rejoin, to tie again.
Կամի զհինսն ընդ նոր պատարագս յարմարել եւ միաւորել մշտնջենաւորութեամբ։ Խոնարհելն քո ի ներքոյ ընկերին՝ ընդ աստուած միաւորէ զքեզ. (Փիլ. բագն.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)
to be united, joined, attached or tied together;
to be mixed;
coupled, matched.
Միաւորիլ ասին ըստ պատահման սիրոյ։ Միաւորիլ ասեմք եւ զընդմիմեանս կցեալս. (եւ այլն. Պրպմ. ՟Ը։)
Միաւորեսցի դարձեալ սիրով ընդ հեռացեալսն ի նմանէ. (Շար.։)
Միաւորեցան ձայնք երկնաւորացն ընդ երկրաւորացս։ Միաւորեցաւ ձայն գգուանաց նորա երգոցն հրեղինաց. (Եփր. ծն.։)
Ոչ միայն միջնորդաւ անձինն ընդ հողոյ միաւորեցաւ դիմակ տեսակօք, այլ եռամասն խառնեալ էութեամբք միաւորեցաւ անշփոթելի. (Նար. կուս.։) այսինքն ոչ միայն մարմին էառ հանդերձ բանական հոգւով, այլ եւ միացոյց ընդ աստուածութեան իւրում։ (որ ի վեր է քան զմիաւորիլ հոգւոյ մերոյ ընդ մարմնոյ։)
Զիա՞րդ եւ միաւորի անստացականն ընդ ստացականին (այսինքն անեղն ընդ եղականին), եւ ընդ պարագրելւոյն անպարագրելին. (Աթ. ՟Բ։ (ըստ այսմ առ նախնիս՝ առաւել Միանալ ասի, քան Միաւորիլ։))
Որ ի յերկրի մարդ, եւ ի յերկինս ընդ երրորդութեանն միաւորեալ. (Գանձ.։)
Հոգիդ աստուծոյ՝ անեղ էութիւն, ընդ հօր եւ ընդ որդւոյ միաւորեալ բնութեամբ։ Վասն որոյ եւ մչք զհոգին սուրբ ընդ հօր միաւորեալ, եւ ընդ որդւոյ միասնական խոստովանիմք. (Շար.։ Ժմ)
union, junction, conjunction;
adhesion, combination;
reunion;
incorporation;
gluing;
copulation, pairing;
unanimity.
Անլոյծ միաւորութիւն։ Շարադրութիւն եւ միաւորութիւն (բանին ընդ մարմնոյ). (Աթ. ՟Դ։ Տե՛ս եւ Պրպմ. ՟Ը։)
Միաւորութիւն սիրելւոյն (ընդ սիրելւոյ)։ Եղիցի ի մէջ քո եւ դերենկիդ անկասկած միաւորութիւն։ Եկեղեցւոյ անունն՝ ո՛չ բաժանման, այլ միաբանութեան եւ միաւորութեան անուն է. (Նիւս. կուս.։ Արծր. ՟Գ. 13։ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
born together, twin.
Բառ ռմկ. որպէս թ. գարընտաշ. Ի միոյ որովայնէ ծնեալ, կամ երկուորեակ.
urethra.
Ի դուրս հոսի ընդ միզուկն։ Յորժամ ի միզուկսն հասանէ, ի մի երակ ի բաց գնայ. (Բժշկարան.։ եւ Ոսկիփոր.։)
is it ? can it be ? is it possible ? perhaps ? is it that ?.
Ածէ՛ք առ իս զտեսողըն հին, միթէ ողբան ըստ պատշաճին՝ զահեղ կորուստ իմոյ զարմին։ Յուսահատիլ չէ պարտ բնաւին, միթէ կարճէ ըզչափ չարին։ (Ուռպ. ողբ.։)
mutual damage.
Դէմք քերովբիացն ի միմեանց կողմ հային, եւ երկոքին ի հաշտարանն ... մշտնջենաւոր ընդմիմեանս հարութիւն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 66։)