bald, hairless.
Կունդ եւ քաջալ անուն տային. (Մեծոփ.։)
high-breasted, broadbreasted, robust, intrepid.
Թիւնաբեր իժն՝ քաջալանջ եւ լայնապարանոց։ Վիշապ քաջալանջ. (Փիլ. լիւս.։ ՃՃ.։)
very good, excellent, honest, upright;
— այր, honest man.
Որովք քաջալաւք կազմին վարքն. (Նիւս. երգ.։)
Ի յանկումն եկեալ նոցա քաջալաւ սպառուածովք։ Բառնայ յինէն քաջալաւ յոյս մխիթարութան. (Պիտ.։)
excellence, probity, honesty.
Եւ նախնեաց ի քաջալաւութիւն եւ յազատութիւն ընտրելով։ Զորս վայել էր քաջալաւութեամբ եւս զարդարել։ Վարեցեալս կեանս առանց քաջալաւութեան՝ բազմաժամանակեայ մանկունս ասելի է։ Աբրահամ էր ծերունի զանցեալ՝ քաջալաւութեան աճումն։ Առ ի քաջալաւութիւն միաբանութեան յարմարեալք. (Փիլ.։)
fluent, eloquent.
encouraging, inspiriting;
— լինել, —ս մատուցանել, տալ, to rouse the courage, to give heart to, to inspirit;
cf. Քաջալերեմ;
—ս առնուլ, to pluck up courage, to take heart, to cheer up.
Առաքէ զլրտեսս ի քաջալերս ժողովրդեանն։ Զքաղէբ եւ զյեսու, որք քաջալերս խօսեցան. (Նախ. յես.։ Լմբ. ժղ.։)
Գոհացեալ զԱստուածոյ՝ էառ քաջալերս. (ՃՃ.։)
Զգացեալ սեբոխտայ զքաջալերս ի վասակայ. (Կաղանկտ.։)
Արդ իբրեւ զայս բարբառէին, եւ քաջալեր միմեանց տային. (Շ. եդես.։)
Սկսանի քաջալերս տալ ինքեան, թէ մի՛ վհատիր ո՛վ անձն, համբե՛ր եւ քա՛ջ լեր ի մարտդ։ Քաջալերս տայ, զօրացուցանէ։ Զքիրտն ջնջեսցես, քաջալերս մատուսցեն, սփոփիցես, մխիթարիցես. (Լմբ. սղ.։ Իգն.։ Սարգ. ՟գ. յհ.։)
Մի՛ քաջալեր լինիցիս ի ձեռինն (լապտերի), այլ պահել ո՛ւշ արասջիր զնա նովին լուսովն վառեալ. (Կոչ. ՟Ե։)
ՔԱՋԱԼԵՐ. ա. իբր Քաջալերական. քաջալերիւ.
Այսու մխիթար քաջալեր բանիւք վառէր պատրաստէր զնոսա. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 21։)
exhortative, encouraging.
Յորդորիչ քաջալերական՝ մաքրապարիցն խրախճանութեան. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
Լի քաջալերական խրատու։ Քաջալերական բանս կամ բանից։ Իսկ դիւցազնաբար՝ զյորդորականն ասէ, եւ զքաջալերականն, եւ զներբողականն ի կենցաղս վախճանելոցն. (Արծր. ՟Դ. 11։ Ճ. ՟Բ.։ Երզն. քեր.։)
to encourage, to give courage, to animate, to reanimate, to invigorate, to incite, to embolden, to cheer up.
Բայց միայն լոկ զմիմեանս քաջալերէին։ Քաջալերեալ սրտապնդեալ զմի մի ի նոցանէ՝ քաջալերէր մխիթարէր իւրեանց բարառովն։ Քաջալերեսցէ հիւսն զդարբին.եւ այլն։
Գոչումն հրեշտակին քաջալերէր զնոսա՝ ասելով, ցնծացէ՛ք յարեաւ, որպէս յառաջն ասաց. (Շար.։)
to take courage, to be inspirited;
—լերեա՛ց, courage ! be courageous, take heart, don't be disheartened, cheer up !.
Քաջալերեա՛ց, զի՛ եւ այդ եւս քո ուստր է։ Քաջալերեացարուքն, պինդ կացէ՛ք։ Քաջալերեցաւ ժողովուրդն բանիւքն եղեկիայ։ Զորս տեսեալ պօղոսի՝ գոհացաւ զԱստուածոյ, եւ քաջալերեցաւ։ Քաջալերեա՛ց, զօրասցի՛ սրիտ քո։ Քաջալերեցարո՛ւք, եւ զօրասցի՛ն սիրտք քո։ Քաջալերեցարո՛ւք, եւ զօրասցի՛ն սիրտք ձեր։ Քաջալերեա՛ց դուստր, քաջալերեա՛ց եւ այլն։
Յաղթութիւն արար նախ առաջին սատանայի Քրիստոս, եւ ապա նովաւ ամենեքեան քաջալերեցաք. (Լմբ. սղ.։)
encouraging.
Այն՝ որ քաջալերէ.
Առ նա թերեւս ունիցիմք զգիւրահասոյցն քաջալերիչ՝ զերանելին զուկաս. (Ագաթ.։)
Օրինակ քաջալերիչ հոգեւոր ծննդոց իւրեանց. (Ագաթ.։ եւ Կորիւն.։)
Որոց եւ մեք քաջալերիչք էաք. (Փարպ.։)
Առընթեր ունի զքաջալերիչն Յիսուս, որ խրախոյսն տայ, քաջալերեցարո՛ւք ասէ, ես յաղթեցի աշխարհի. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։)
Տկարացեալ մարմնով, եւ հզօր զօրութեամբ. զարհուրեալ, եւ քաջալերիչ աշխարհի. (Մեկն. ղկ.։)
Լցեալ կատարեսցուք ի ձեռն քաջալերիչ բանին մերոյ զպակասութիւն հաւատոցդ ձերոց. (Եփր. ՟ա. թես.։)
encouragement, exhortation, comfort;
courage.
Ծնգաց կթուցելոց քաջալերութիւն զգեցուցեր։ Սուրբն ձեռօք առցէ քաջալերութիւն։ Ետես զյաղթութիւն քաջալերութեան գնդին յուդայ։ Մխիթարեցան բարձրացան քաջալերութեամբ.եւ այլն։
Ցուցեալ ամենայն երկրաւորաց զքաջալերութիւն ամենայն մեռելոց յարութեան ... Մխիթարութիւն՝ քաջալերութիւն առ արարածս մատուցանէ. (Ագաթ.։)
Համբեր ամենայնի յօրինակ մեզ եւ ի քաջալերութիւն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)
Տէր Յիսուս Քրիստոս՝ զքաջալերութիւնդ քո շնորհեցեր նոցա. (Ճ. ՟Ա.։)
Մխիթարութիւն սիրելեաց, եւ յոյս յուսացելոց, եւ քաջալերութիւնք քաջաց. (Եղիշ. ՟Ա։)
attentive, mindful, docile, meek.
memory, remembrance;
attention;
intelligence, mind, sentiment, sense, instinct;
late;
cf. Յուշիկ;
— եւ ուրուշ, the senses;
— ի կուրծ, attentively, carefully, heedfully;
—ի —ով, with great attention, most attentively, more at leisure, diligently, carefully;
— առնել, առնուլ, ունել, դնել, to pay attention, to be attentive, to have in view, not to lose sight of;
to apply oneself to;
to mind, to take care, to be heedful or cautious, to take good heed, to be on one's guard;
to tend to, to aim at, to seek, to try, to endeavour, to strive;
յ— ածել, առնել, արկանել, to recall to mind, to remember, to remind;
cf. Յիշեցուցանեմ;
յ— գալ, լինել, զ—ով գալ, to bear in mind, to recollect, to call to mind, to remember;
յ—ի ունել, կապել, to preserve in one's memory, to have recollection of, never to forget;
— ի կուրծս առնել, to think, to meditate, to conceive or imagine the design of;
— ի կուրծս արկանել, to take a thing for serious, in earnest;
զ— եւ զուրուշ գրաւել, cf. Մոգեմ;
ընդոստուցանել զ—, to excite the attention;
— ունել յոք, to follow with the eyes;
յ— բերել, cf. Յիշեմ;
յ—ի բերել, to revive, to cause a person recover his breath, to quicken, to rouse;
— ունել, to wait;
բառնել յ—ոյ մտաց, to cause to forget, to put out of one's head;
պրծանիլ յ—ոյ յիշատակաց, to be forgotten;
յ— լինի ինձ, ինձ յ— անկանի, I do remember;
— ի կուրծս անկաւ գրել, the idea struck him to write, he conceived the idea of writing;
— ի կուրծս քաջալերէին զմիմեանս, they incessantly encouraged one another;
չէ ի յ— մտաց, he does not remember;
նմա ընդ յ—ի կապեալ, calling to his memory, reminding him;
— կալ, attention !.
Եթէ ոք միտ եդեալ մեղմով ուշ ի կուրծս (կայցէ), գտանէ։ Յայնպիսի նեղութեանց եւ խռովութեանց որպէս ի մէջ բազում խաղաղութեանց՝ ուշ ի կուրծս քաջալերէին. (Վեցօր. ՟Ե։ Ոսկ. ապաշխ.։)
shout of encouragement or incitement, encouragement, comfort, incitement;
encouraging, animating;
exhorting;
— տալ՝ մատուցանել, to encourage, to give heart to or inspirit, to rouse, to excite, to urge on;
— բառնալ՝ հարկանել, to shout encouragingly;
— առնուլ, to take heart, to cheer up, to take courage.
«սիրտ տալը, քաջալերութիւն» ՍԳր. Ոսկ. Բուզ. որից խրախուսել ՍԳր. խրա-խուսանք Ոսկ. փիլիպ. կենսախրախոյս Նար. խրախուսութիւն Կիր. պատմ։
ἅλειψις exhortatio incitatio βοή clamor. (որպէս թէ Խրախ յոյս) Ձայն յուսադիր. քաջալերութիւն. յորդորումն. գրգիռ յառաջ խաղալոյ. յորդորանք, սիրտ տալը՝ առնելը.
consoling, consolatory;
consoler, comforter;
cf. Մխիթարութիւն;
— լինել՝ տալ՝ մատուցանել, to comfort, to console, to solace;
— ինչ առնել մտաց, to flatter, to adulate, to wheedle, to coax, to allure.
= Հյ. մի՛ խիթար «մի՛ վախենար, հոգ մի՛ անիլ» ձևից ածանցուած, ինչպէս որ քա՛ջ լեր ձևից ածանցուած է քաջալեր, քաջալերել։ Հայերէնի հետ ճիշտ միևնոյն կազմութիւնն ունի վրաց. ნუვეϑი նուգեշի «մխիթարու-թիւն», որ կազմուած է 6უ ვემინის նու գեշի նիս «մի՛ վախենար» արգելականից։ Հայե-րէնի նման վրացերէն էլ ասւում է ცემა ցե-մա «տալ» բայով՝ ნუვემინის ცეემა նուգե-շինիս ցեմա «մխիթար տալ»։
որ եւ իբրեւ յատուկ անուն, ՄԽԻԹԱՐ, այ. παράκλησις, παραίνεσις consolatio, admonitio. Մխիթարութիւն. սփոփութիւն. արգահատանք. քաջալերութիւն. յորդոր. ախտակցութիւն. կարեկցութիւն. մխիթարանք.
ՄԽԻԹԱՐ ՏԱԼ, կամ ՄԱՏՈՒՑԱՆԵԼ. Մխիթարել. παρακαλέω consolor. քաջալերս տալ.
Եւ այսու մխիթար եւ քաջալեր բանիւք վառէր պատրաստէր զնոսա. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 21։)
notification of goodnews;
preaching the Gospel.
Զի մի՛ հայհոյեսցի պաշտօնն մեր, այսինքն աւետարանութիւնն մեր։ Եղիցես դու քաջալերեալ ի պաշտաման քում, այսինքն յաւետարանութեան քում. (Եփր. ՟բ. կոր. եւ Եփր. ՟բ. տիմ.։)
to encourage, to embolden, to strengthen.
Տալ արիանալ. զօրացուցանել. սրտապնդել. քաջալերել. սիրտ տալ.
very good, very useful.
καλοκάγαθος bonus, optimus, probus Բա՛րի եւ լաւ. քաջալաւ. ընտիր յոյժ. աղէկ ու լաւ, շատ աղէկ.
great goodness, good-nature, nobleness, gentility.
good;
well;
եթէ — թուի առաջի or յաչս, if you please or like;
— ծերութիւն, a prosperous old age;
— վարդապետութիւն, good or sound doctrine;
— այր, a good man;
— խոտել, to despise or to scorn well;
— է մեզ աստ լինել, it is a good thing for us to remain here;
— է or — է բանդ, վադապետ, you say well, master;
ոչ է — մարդոյգ միայն լինել, it is not well for man to be alone;
տուժել զայր արդար չէ —, it is not a good thing to do ill to the just.
Գիտաց եւ տէր մեր, եթէ բարիոք զարհուրեցան, քաջալերեաց զնոսա. (Եփր. համաբ.) որ եւ ռմկ. աղէկ մը. էփ էյի։
foolish, wanton, mad, cracked.
Թէպէտ եւ ոք ասել (զճշմարիտն) քաջալերցաւ, ամենայն իրօք իբր բախած եւ յիմար ծաղր արարաւ. (Փիլ. լին.։)
conqueror;
monarch, emperor, prince.
Իւրոցն ետ քաջալերս իւրով յաղթութեամբն յաղթել աշխարհակալ յաղթողին. (Սկեւռ. յեսայ.։)
cf. Բանտարգել.
Եւ այսպէս զմիմեանս քաջալերեալ ի ժամանակս բանտամուտ վշտացն. (Ղեւոնդ.։)
cf. Բազմաժամանակ.
Քանզի զայնս՝ որոց բազում յաւիտեան վարեցեալս հանդերձ մարմնովն կեանս առանց քաջալաւութեան, բազմաժամանակեայ մանկունս ասելի է. (Փիլ. իմաստն.։)
cf. Խրախոյս.
Խրախոյս. յորդոր քաջալերութեան. Յամբողջ յաղթութեանն տալ խրախուսանս։ Յայտէր խրախուսանօք, իբրու թէ ինքն իցէ տուիչ յաղթութեանն. (Պիտ.։)
to encourage or excite by mutual shouting, to call loudly, to address with a loud voice;
to encourage, to give courage to, to raise the spirits of, to reanimate, to excite, to incite, to embolden.
Խրախուսել բառս առ մեզ քաջալերել ասի. (Գէ. ես.) (այլ առաւել՝ քաջալերիլ։)
to hector, to swagger, to brave, to bully, to insult;
to laugh to scorn, to laugh at;
to advance fearlessly, to have the hardihood or boldness, to face, to brave;
to attempt, to risk;
to rush upon, to assault, to attack;
— ի վտանգս, to run risks, to seek perils, to brave or to face dangers;
— ի մարտ, to plunge into the thickest of the fight;
յաղօթս —, to confide in prayer.
θαρρέω audeo, praesumo, aggredior γαυροῦμαι exsulto. Վստահիլ. համարձակիլ. իշխել. քաջալերիլ. յանդգնիլ. ձեռներեց լինել.
to assemble, to rally, to gather together, to convoke;
to excite to blows, to set fighting;
to keep, to celebrate a feast;
— պատերազմ՝ խումբս —, to fight, to come to blows, to join battle.
Զերկուս բիւրսն քաջալերեաց. եւ խմբեաց յուսով լինել պատարագ եամենայն. (Հ. կիլիկ.։)
"cf. Ժոյժ ունել."
Ցանէր նա զլեղին յաչս հօրն իւրոյ, եւ ասէր, ժուժեա՛ հայրիկ եւ համբերեա. յն քաջալերե՛ց. (Տոբ. ՟Ժ՟Ա. 13։)
to inspirit, to animate, to encourage.
Ժիր կացուցանել. տլ ժրանալ. քաջալերել. զօրացուցանել. ժրացնել, սիրտ տալ, զօրացնել.
cf. Լլկանք.
sole, alone, only, simple;
empty, desert;
deprived of;
— օր, work-day;
— մնալ ի մարդկանէ, to be, or to remain unpeopled;
— եւ մերկ ի սփոփութենէ, disconsolate, very sad;
— or — ի լոկոյ, only, simply;
բանիւ լոկով, with the word alone.
Բայց միայն լոկ զմիմեանս քաջալերէին. (՟Ա. Մակ. ՟Բ. 37։)
to fly.
Տեսեալ (Նեստորի) զկոմսունս պաշտպանս եղեալ իւր, ի սոսա քաջալերեալ թեւացաւ. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)
mulberry;
սպիտակ կամ սեաւ —, white or black -;
թթոյ օշարակ, a drink made from mulberies;
ծառ թթոյ, cf. ԹԹենի;
—ք, piles, hemorrhoides.
Փեղքն տեսանելով զարիւն, նաեւ զարիւն խաղողոյ, եւ կամ սեաւ թըթոյ, քաջալերէին ի պատերազմ. (Մխ. ապար.։)
to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.
antagonist, adversary, rival, opponent.
Առարկու ելեալ թշնամեացն՝ յաղթեաց։ Առ որ ժպրհի բանս յառնել առարկու։ Եւ ոչ նոցա արժան է սորին վասն առարկու մեզ յառնել։ Թէ ոչ էր զօրութիւն փրկչին մերոյ նմին առարկու։ Անգոսնէին՝ զոր ասէր, առարկու (իբր առարկութիւն կամ ընդդիմութիւն) ածեալ ի մէջ զոր ի մովսիսէ խոստումն։ Վկայքն զինէին, եւ զօրագլուխն մարզէին. առարկուքն պնդէին, եւ վարժիչքն քաջալերէին. (Լմբ.։)
to divert, to exhilarate;
to drive away melancholy, to enliven, to animate, to revive;
— զմիտս, to cheer, to soothe the spirit;
— զլսելիս, to delight the ears, to please, to solace.
εὑφραίνω exhilaro, laetifico ἁναζωπυρέω exsuscito τέρπω delecto Տալ զուարթանալ. զուարթ առնել. զարթուցանել, եւ արծարծանել զոգիս յուրախութիւն, ի քաջալերութիւն, եւ ի զգաստութիւն.
to grow stronger, to recover one's self;
to take root;
to revive;
to reign, to predominate;
to grow, to increase;
to be able;
— անդրէն, to collect one's strength, to gather strength, to recover;
to fortify one's self;
զօրասցին ձերք քո, courage! thy arms shall be strengthened;
զօրացիր, take heart! courage! cheer up!
ἱσχύω (լծ. հյ. իշխել). possum, valeo ἁνδρίζομαι in virum evado, viriliter ago κρατέομαι, κατακρατέω fortificor, praevaleo Զօրութիւն զգենուլ. ոյժ առնուլ. արիանալ. զօրաւոր եւ զօրագոյն լինել. զօրել. քաջալերիլ. տիրել. իշխել.
to fortify, to strengthen, to sustain, to harden, to fence, to establish, to secure, to repair, to reinforce, to restore, to corroborate;
to brighten up, to comfort, to embolden, to reanimate, to revive, to cheer up, to make revive;
— զձեռս or զբաղուկս ուրուք, to lend or bring help, to succour, to aid;
ի յազթութիւն — զոք, to render victorious, to give the victory.
ἑνισχύω, κατισχύω, δυναμόω , κραταιόω corroboro, fortifico, munio եւ այլն. Տալ զօրանալ. քաջալերել. սրտապնդել. եւ Հաստատուն առնել. ամրացուցանել. զօրացընել, սիրտ տալ, ուժովցընել, ամրցընել .... զոր օրինակ ասի.
catechism (of St. Cyril).
to pass;
to surpass, to surmount, to excel;
to go beyond, to exceed;
to escape, to leap;
to be wanting, to fail;
cf. Անցանեմ;
— զհասակաւ, ծերութեամբ, to grow old;
— զարամբ, զամուսնութեամբ, to be unfaithful to the husbands or marriage bed.
Զանցեալ էին զհասակաւ վասն յերկար ծերութեանն։ Աբրահամ էր ծեր զանցեալ։ Ծերութիւն զանցեալ՝ քաջալաւութեան աճումն։ Սխալակելով, եւ զանցանելով զգինւով (այսինքն զգինըմպութեամբ) առանց հանճարոյ. (Փիլ.։)
to instigate, to prompt, to incite, to suggest, to inspire, to advise, to counsel, to dictate.
συμβουλεύω, παραινέω, ὐποτίθημι , θέλγω suggero, dicto, hortor, demulceo որ եւ ԹԵԼԱԴԻՐ ԼԻՆԵԼ. Յուշ առնել. խրատ տալ. յորդորել. ազդել. քաջալերել. ամոքել. հրապուրել. զեկուցանել. ի միտս արկանել. տուն տալ, միտքը բան ձգել, անկկաճը կամ բերանը դնել.
suggestion, instigation, persuasion, incitement, counsel, advice, dictate.
Զի՞նչ թելադրութիւն մատուցանես ցաւագնեալ անձին իմոյ. (Ճ. ՟Ա.) իբր յորդոր քաջալերութեան։
the head downwards.
Շմաւոն քաջալերեալ երդմնեցոյց, զի գլխիվայր հանցեն զնա ի խաչ. (Եփր. համաբ.։)
that causes easily to comprehend.
Առ նա թերեւս ունիցիմք զդիւրահասոյցն քաջալերիչ լերանելին ղուկաս. (Ագաթ.։)
antagonist, adversary, opponent;
rival, competitor;
champion, hero;
triumpher.
Ընդդէմ խրոխտ ախոյենին (կամ ախոյանին)։ Ոչ գոյր չափ գլխանոյն ախոյենիցն։ Յաղթել ախոյանից ... Կործանին վատանուն յախոյանէ անտի։ Ի փախուստ կացուցանելով զինքն առանց նահատակեցելոցն ախոյանից։ Նախամարտիկ եւ առաջին ախոյանից։ Ախոյանաց քաջալերութիւն. (Խոր. հռիփս։ Բուզ. ՟Ե. 4։ Եզնիկ.։ Պիտ.։ Սարկ. քհ.։)
without seed;
unfruitful, barren.
Մի՛ եղիցի կին ամուլ, եւ այր անսերմն։ Զարս՝ որ անսերմն էին, աբրահամաւ քաջալերէր. (Եփր. ել. եւ Եփր. համաբ.։)
disheartened, dispirited, cowardly.
ԱՆԽՐԱԽՈՅՍ ԱՆԽՐԱԽՈՒՍԵԼԻ Որում չիք խրախոյս կամ քաջալեր. անվստահ. սրտաբեկ. լքեալ. անսիրտ, սիրտը դող. ճէսարէթսիզ.
cf. Անխրախոյս.
ԱՆԽՐԱԽՈՅՍ ԱՆԽՐԱԽՈՒՍԵԼԻ Որում չիք խրախոյս կամ քաջալեր. անվստահ. սրտաբեկ. լքեալ. անսիրտ, սիրտը դող. ճէսարէթսիզ.
evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.
Եւ այս, զի քաջալաւութիւն վեհագունիցն երեւեսցին. (Շիր.։)
man;
husband, spouse;
person;
youth, young man;
— երեւելի, personage;
— իւրաքանչիւր, every one, every person, every body;
— ոք, a person, some one;
— ընդ արամբ, — զարամբ, in competition;
with emulation;
— ցընկեր, one to another;
ընդ — եւ ընդ կին, the men as well as the women, both men and women;
առ —, յայր, each person, a head, a man;
առն տալ, to marry;
առն՝ արանց լինել, to get, to be married;
վատ արանց, coward;
քաջ արանց, brave, courageous;
— խաղաղութեան, peaceful man;
— գործոյ, ingenious, active man;
— զօրութեան, valorous man;
— մահու, guilty, worthy of death;
— պատերազմի, belligerous, warlike, martial;
արք արեանց, sanguinary, bloody men;
— Աստուծոյ, man of God.
cf. Անարիութիւն.
Խենեշութիւն եւ անարութիւն։ Անարութեան եւ իգութեան առաջնորդ։ Փոխեսցին միտք մեր յերկիւղէ եւ յանարութենէ յարութիւն եւ ի քաջալերութիւն։ Անարութիւն եղջերուաց. (Փիլ.։)
thence;
—ի վերուստ, from above.
Այլ ոք անդուստ յանդգնագոյնս բարբառեցաւ։ Անդուստ քաջալերել սկսաւ Յուդա. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 9։ ՟Գ. 58։)
fearless, bold, courageous, intrepid;
fearlessly;
courageously, intrepidly.
Աներկիւղ ամրութիւն, քաջալերութիւն, կամ գրկախառնութիւն, համարձակութիւն, ընթացք, փրկութիւն, գաւառ. (Փարպ.։ Պիտ.։ Նար.։ Լմբ.։ Եփր.։)
to cut, to hew, to carve, to sculpture;
to polish;
to coin;
to forge, to fabricate;
to beat, to hammer;
— զպատկեր, to carve an image.
to hold out, to stretch forth, to tender, to offer, to present;
to heap up, to accumulate;
— զձեռն, to stretch forth the hand;
ձեռն, ձեռն օգնականութեան — ումեք, to offer a helping hand, to lend assistance, to help, to succour;
— զմիտս, զխօրհուրդսի, to fix one's mind on, to contemplate intently.
Կարկառ նմա (ադամայ) յիսուս ըզձեռն իւր բեւեռած, կոչէր ձեռամբ՝ քաջալերէր՝ մի՛ երկնչիր. (Գանձ.։)
cf. Խրոխտումն.
lover.
Սատանայ քաջալերէր մխիթարէր զհոմանիս իւր զդեւս. (Եպիփ. ծն.։)
one;
first, firstly, in the first place;
մի աստուած, one God, one only God;
ի մի, in one, together;
առ մի սիւնակ, at, or by each column;
առ այր մի, to each person, a-head, a-man;
մի առ մի, մի ըստ միոջէ, one by one, successively, from hand to hand;
bit by bit, piece by piece, in detail, minutely, exactly;
particularly, specifically, individually, distinctly;
մի ըստ միոջէ ասել, նշանակել, to specify, to go into detail;
ժողովել ի մի, to collect, assemble or unite together;
մի ոմն, one, one person;
մին ի նոցանէ, one of them;
մին կամ միւսն, either, either one or the either;
մէն մի նոցանէ, every one of them;
ոչ մին եւ միւսն, neither;
neither one nor the other;
ընդ մի, ընդ մի համար, conjointly with, together, at once;
in one, like on and the same thing;
մի եւ նոյն, the same;
մի զմիոյ կնի, one after the other;
մի՛ զի կոյր էր եւ մի or երկրորդ զի աղքատ էր, in the first place he was blind, in the next poor;
մի մի, միոյ միոյ, միում միում, each;
every one;
one another;
one by one;
ըստ միոյ միոյ ամսոյ, monthly, month by month;
մի առ միոջ, one after another, one on the other;
մի զմիով, with emulation, surpassing one another, outvying;
մի մի տարի, annually, every year, year by year;
մի ընդ միով, one under another, in a subordinate state;
մի մի իշխան մի մի օր մատուսցէն զընծայս, all the chiefs make daily offerings;
մի ըստ միոջէ, cf. Մի.
Ի միոջէ միոջէ լուիցես։ Միում միում նոցա շնորհէր։ Միում միում կաշառ գաղտ խթէր։ Զմի մի ի նոցանէ ի ծածուկ քաջալերէր։ Առ մի մի ձիղ՝ հազար սպառազէնք. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ. ՟Ե. ՟Զ։)
no, not, none;
մի՛ ասեր ինչ, say nothing about it;
մի՛ արդեօք, is it not ?
մի՛ արդեօք դու իցես եգիպտացին, art not thou that Egyptian ? is it not you ?
մի՛ գուցէ, lest, for fear that;
that it may not;
մի՛ երբեք, մի՛ բնա, never, not at all;
մի՛ եւ մի՛ or մի՛ եւ մի՛ իւիք, beware ! not at all, by no means, never;
մի՛ եւս, never, not again, no more;
մի՛ եւս առներ, take care not to do so again;
մի՛ իւիք, by no means;
մի՛ եղիցի, մի՛ լիցի, may it never be ! God forbid ! never;
մի՛ ոք, nobody;
մի՛ perhaps ?
կերիցէ մի՛, neither should he eat;
մի՛, մի՛ վշտացուցանէք զիս, no, no, do not afflict me.
Ի միոջէ միոջէ լուիցես։ Միում միում նոցա շնորհէր։ Միում միում կաշառ գաղտ խթէր։ Զմի մի ի նոցանէ ի ծածուկ քաջալերէր։ Առ մի մի ձիղ՝ հազար սպառազէնք. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ. ՟Ե. ՟Զ։)
firm, steady;
hard, solid, strong, fast, compact, close, stiff;
constant, immovable, steadfast, firm, infrangible, unshaken;
— պնդով, strongly, steadily;
— կալ, to hold fast, to preserve, to persist;
— ունել, to hold firmly to, to retain.
to give heart, to encourage, to fortify;
to consolidate, to strengthen.
Պնդակազմ առնել. որպէս Սրտապնդել. քաջալերեր. զօրացուցանել. սիրտ տալ.