to supplicate, to pray, to conjure.
quick, prompt, dexterous, nimble;
rapid, swift;
expeditious;
frequent;
quickly, promptly, adroitly, swiftly, speedily;
արագ արագ, very quickly, very soon, cf. Անյապաղ.
Մերձ է ի հասանել օր մովաբու, եւ չարիք նորա արա՛գ են յոյժ. (Երեմ. ՟Խ՟Ը 16։)
West sun set;
the western nations;
յարեւմուտս կոյս, westerly, towards the west.
Մինչեւ ցծովն արեւմտից։ Որոյ նիստն ընդ արեւմուտս է։ Որ նստի ընդ արեւմուտս։ Յարեւմտից մովաբու։ Յերկրէ արեւելից, եւ յերկրէ արեւմտից։ Յարեւմուտս կոյս քաղաքին.եւ այլն։
appeal;
complaint, recourse;
claim, lodging an appeal;
— արկանել բառնալ՝ հարկանել ունել cf. Բողոքեմ.
Կցեցաւ բողոք սահմանաց մովաբացւոյն ընդ բողոքս գաղիմացւոյն. (Ես. ՟Ժ՟Բ. 8։)
lancer.
Մեկնակազէնք մովաբու հետեւակ խշտաւորքն. (Վանակ. հց.։)
bath;
wash-house;
scullery;
privy, watercloset, close-stool;
slop-pail;
ջուր —լեաց, suds, slop sink, drain;
ջերմ —ք, thermal baths, hot baths.
cf. Լողորդ.
Տարածեսցէ մովաբ զձեռս իւր իբրեւ զլուղորդ. (Գէ. ես.։)
cf. Թշնամանամ.
Թշնամեցա՛յք ընդ մադիանացիսն։ Մի՛ թշնամիցիք ընդ մովաբացիսն. (Թուոց. ՟Ի՟Ե. 17։ Օր. ՟Բ. 9. 19։)
cf. Թշնամանամ.
Թշնամեցա՛յք ընդ մադիանացիսն։ Մի՛ թշնամիցիք ընդ մովաբացիսն. (Թուոց. ՟Ի՟Ե. 17։ Օր. ՟Բ. 9. 19։)
to aggregate.
self-created;
self-acting, that makes or works for himself, or by himself.
Արդ եւ զմովաբացւոցն ճառէ, զի մի ինքնագործ ինչ յառաջասաց իրքն կարծիցին. (Ոսկ. ես.։)
near, next, close, contiguous, nigh, beside;
նստել — ումեք, to sit near some one;
դիտել —, to observe closely;
— ինձ, near me;
կալ 'ի սպասու — ումեք, to serve some one;
գայ —, he comes near;
տուն նորա է — իմումս, his house is close to mine;
լինել —, to be near or close;
բնակէ նա — այն ինչ պալատի, he lodges quite close to such a palace;
— կալ, to attend, to be present, to wait;
— դնել, to put, to place near, to join.
Յարոյէր, որ առընթեր կայ սահմանացն մովաբու։ (Թուոց. ՟Ի՟Ա. 15։)
long, extended, ample;
prolix;
slow, tardy;
length;
—, ընդ —, long, a long while;
at length.
Երկար մովաբացւոյն գոչէ». պիտի երանք, կամ մէջք, ըստ յն։
cf. Զարդարեմ.
Զարդարեցուսցես զկանայս մովաբացիս. (Կիւրղ. թուոց.։)
to offend, to shock;
to despise, to depreciate, to disparage;
to disapprove, to disallow, to refuse, to reject;
to blame, to find fault with.
to clothe or dress oneself, to wear, to put on;
to take lodgings, to pass the night, to sojourn, to dwell;
to stay;
— զրահս, to put on a breastplate or cuirass.
Ագարուք աստ զայս գիշեր... Եւ ագան իշխանքն մովաբու։ (Թուոց. ԻԲ. 8)
cf. Կառանչ.
Ի հրապարակացն մովաբու ելանէր գոչումն եւ կառաչ։ Լսիցեմք զկառաչ ուրուք, յորժամ զբողոք բառնայցէ։ Գոչիւն եւ կառաչ մարցն խանդաղատելոց. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. մտթ.։)
blow with a fist;
ill treatment, atrocious offence, wrong, injury.
Լուայ զնախատինս մովաբու, եւ զկռփանս որդւոցն նմոնայ. (Սոփ. ՟Բ. 8։)
cry, shrill cry, shriek, screech, scream;
squalling, wailing, outcry;
աղիողորմ —, piteous cry;
— առնուլ, բառնալ, ղճչի հարկանիլ, to cry, to make a loud outcry, to shriek, to scream, to screech, to squall, to howl, to yelp, to whine;
— բարձեալ աղաղակել, to utter piercing screams.
Ճիչ առեալ եւ զօձիս պատառեալ։ Ձա՛յն առ, ճի՛չ բարձ։ Ճի՛չ բարձէք ի վերայ մովաբու. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 43։ Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 12։ Երեմ. ՟Դ. 8։ ՟Խ՟Ը. 31։)
cf. Հան.
Ըստ հին հարուածոց հանւոյն մովաբու. (Նար. ՟Լ՟Զ.)
starving, famished;
— առնել, to make suffer famine, to famish, to starve.
cf. Պանդխտիմ.
to commit fornication, to abandon oneself to prostitution, to lewdness, to be prostituted;
to commit adultery;
to worship idols, to idolize.
Պոռնկեցաւ նու քո թամար։ Զի մի պոռնկեսցի երկիրն։ Պղծեցաւ ժողովուրդն պոռնկել ընդ դստերսն մովաբու.եւ այլն։
quite naked;
unarmed;
nakedly, openly, ingenuously;
— պտուղք, drupa.
Հանին ընդ սուր զզօրսն մերկանդամս մովաբացւոց. (Եփր. թագ.։) cf. ՄԵԿՆԱԿԱԶԷՆ։
to rise, to rise against, to revolt, to rebel, to mutiny, to rise in insurrection;
to reject, to despise;
— զոք, — ի ներքուստ ձեռին ուրուք, to shake off the yoke, to free or rid oneself from another's domination.
Նշխահեաց մովաբ զԻսրայէլ։ Նշկահեաց արքայն Մովաբու զարքայն Իսրայէլի։ Արքայ Մովաբու նշկահեաց զիս։ Նշկահեաց եդոմ ի ներքուստ ձեռին Յուդայ։ Նշկահեաց զարքայն Ասորենստանի, եւ ոչ ծառայեաց նմա։ Յո՞ յուսացեալ նշկահեցեր զիս։ Նշկահեաց Սեդեկիա զարքայն բաբելացւոց. (՟Դ. Թագ.։)
new-married couple;
cf. Նու.
Նովանս ի տունս ի մովաբացւոցն եւ յամովնացւոց աշխարհէն ածէին. (Ոսկ. ես.։)
to murmur, to mutter, to mumble, to speak through the teeth;
to sing low, to hum, to murmur gently;
to grumble, to whine, to moan.
Մրմնջեսցեն ի միասին, որպէս մրմնջեն ի միտս իւրեանց։ Եւ ոչ այնպէս՝ որպէս ողբան ի մովաբ. մրմնջեսցես, եւ պատկառեսցես։ Մրմնջեսցէ իբրեւ զլալիւնն յազերայ։ Այս ամենայն է՝ զոր մրմնջէին զքէն առակօք. (Ովս. ՟Է. 2։ Ես. ՟Ժ՟Զ. 7։ Երեմ. ՟Խ՟Ը. 32։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 44։)
that has made a vow;
allied;
Nazarite;
professed (monk or nun);
pilgrim.
Աշխատեցաւ մովաբ ի մեհեանս իւր, եւ մտցէ ուխտաւոր ի ձեռագործս իւր» իմա՛ աղօթել եւ նուիրել ինչ. (Ես. ՟Ժ՟Զ. 12։)
shepherd;
cf. Հովիւ.
Արքայն մովաբացւոց իբրեւ այր մի շպետ՝ տայր զհաթրկս խաշանց՝ իսրայէլի. (Եփր. թագ.։)
bought, suborned.
cf. Պատարագաբարձ.
weakness, debility, imbecility, infirmity;
languor, extenuation;
impotency;
indisposition, sickness;
fragility;
cf. Տկարամտութիւն;
— ածել or արկանել զաստուծով, to accuse God of weakness.
Մարդկօրէն ասեմ վասն տկարութեան մարմնոյ ձերոյ։ Պարտ է մեզ՝ որ կարօղս եմք, զտկարութիւն տկարացնզ բառնալ։ Վասն նորին տկարութեանն եւ անշահութեանն։ Ի տկարութենէ ձայնի աղօրւոյն։ Զի ծանիցէ ամենայն մարդ զիւր տկարութիւն։ Տկարութիւն՝ անպիտան յանդիմանի։ Իւրեանց տկարութեանզ մտօքն։ Մեռցի ի տկարութեան մովաբ.եւ այլն։
woe, cry of pain or grief, lament, wail, moans;
disaster, calamity, misfortune;
— զ—իւ աղաղակել or ճիչել, to cry bitterly, to wail, to lament aloud, to deplore, to complain;
— կարդալ անձին, to create misfortunes for oneself;
արդարեւ —ի են արժանի, they are truly unhappy.
Վա՛յ քեզ մովաբ։ Վա՛յ մեզ։ Ու՞մ է վա՛յ։ Վա՛յ ձեզ. վա՛յ նոցա։ Վա՛յ ինձ։ Վա՛յ է ինձ։ Վա՛յ վա՛յ քեզ։ Վա՛յ ինձ, վա՛յ ինձ, վա՛յ ինձ, յաւուր յայնմիկ։ Վա՛յ վա՛յ, քաղաք մեծ։ Վա՛յ վա՛յ վա՛յ՝ որ բնակեալ են յերկրի. եւ այլն։
woe ! alas ! oh ! ah !
— քեզ, woe to you!
— ինձ, — զիս, — զինեւ, woe is me ! how unhappy I am !
— — քաղաքդ մեծ ! woe ! woe to the great city !.
Վա՛յ քեզ մովաբ։ Վա՛յ մեզ։ Ու՞մ է վա՛յ։ Վա՛յ ձեզ. վա՛յ նոցա։ Վա՛յ ինձ։ Վա՛յ է ինձ։ Վա՛յ վա՛յ քեզ։ Վա՛յ ինձ, վա՛յ ինձ, վա՛յ ինձ, յաւուր յայնմիկ։ Վա՛յ վա՛յ, քաղաք մեծ։ Վա՛յ վա՛յ վա՛յ՝ որ բնակեալ են յերկրի. եւ այլն։
fugitive, deserter, runaway;
fugitive, fleeing;
fleeting, transient;
— ծառայ, runaway slave;
— առնել, արկանել, հանել, վարել, տալ, to put to flight;
— լինել, գնալ, երթալ, դառնալ, անկանել, դիմել, to take to flight, to turn tail, to run away.
Պանդխտեսցին առ քեզ փախստականքն մովաբու։ Մինչեւ յե՞րբ տեսանիցէք փախստականս։ Ընդ հրէայսն փախըստականս առ քաղդէացիսն։ Փախստական է յերկրէս եւ ի թագաւորութենէ իւրմէ.եւ այլն։
sheep-master or owner.
• «հովիւ». մէկ անգամ ունի Դ թագ. գ. 4. «Մովսա արքայ Մովաբայ էր նեկաթ»։ Այս բառը մեկնելով Կիւրղ. թգ. գը-րում է. «Նովկէտն (կամ նովպէտն) հովուա-պետ է». իսկ Հին բռ. դնում է «նեկատ՝ հռ. վիւ, նակեդ՝ հովուապետ»։