Definitions containing the research օղ : 5283 results

Յուսակիր

adj.

bringing or bearing hope.

· Calfa

NBHL (1)

ἑλπιδοφόρος spem praeseferens. Կրօղ կամ բերօղ յինքեան զյոյս. յուսաբեր. յոյս եւ ապաւէն.


Յուսահատ, ի, ից

adj.

in despair, without hope, comfortless, brokenhearted, disconsolate, discouraged, despondent;
— առնել, to despair, to take away all hope, to drive to despair, to throw into despair;
— լինել, to be in despair, to lose all hope, to be desperate, hopeless, to give oneself up despair, to despond, to be disheartened, to get discouraged;
— զումեքէ, to despair of a person's life, to give over, to deem past recovery.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνέλπιστος, ἁφεγνώσμενος, ἅθυμος desperans, desperatus. Հատանօղ զյոյս իւր, կամ հատեալ ի յուսոյ. յուսակորոյս. անյոյս. յուսակտուր. եւ Անյուսալի.


Յստակախօս, ից

adj.

speaking clearly, distinctly.

· Calfa

NBHL (1)

Յստակ խօսօղ. ոյր բանքն են յստակ. լուսաւոր վարդապետութեամբ.


Յստակեմ, եցի

va.

cf. Յստակեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յստակ ի փշոց զանդս մեր ընձեռեսցուք սերմանօղ մշակողին, եւ զկնի յստակելոյն ոռոգեսցուք զայն հոգեւորական ջրովն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 23։)


Յօդական, ի, աց

adj. gr.

compound;
articular;
conjunctive.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Յօդիչ. կապակցօղ. շաղկապ. որպէս Եւ, ու, ւ.


Յօդաւոր, աց

adj.

articulated, articular;
articulated, uttered;
well expressed, well turned, harmonious.

· Calfa

NBHL (1)

ἁρθρώδης, ἑνάρθρος articulosus, compositus. Ունօղ զյօդս. յօդական. յօդեալ. բաղյօդեալ. բաղադրեալ. բաղկացեալ. տարրեղէն. մարմնեղէն. նիւթական.


Յօժարացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Յօժարեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այս նախանձ ձեր զբազումս յօժարեցոյց նմանօղ լինել ձեզ. (Եփր. ՟բ. կոր.։)


Յօնակից

adj.

having joined eyebrows;
— լինել, to knit the brow;
— ճօճ, knitting the brows nervously.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանէր զՊօղոս, զի զայր, այր մեծակն, յօնակից (կամ յունակից). (ՃՃ.։ Հ. հոկտ. ՟Լ.։ Վրք. ոսկ.։)


Յօրինիչ

s.

cf. Յօրինող.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յօրինէ կամ յօրինեաց. յօրինօղ. հաստիչ. ստեղծօղ. տնօրէն.


Ն (nou)

s.

the twenty second letter of the alphabet, and the seventeenth of the consonants;
four hundred, four hundredth.

· Calfa

NBHL (1)

Կէտ աւարտեալ հոգին սուրբ. ն՝երումն (այսինքն յորում, որով, կամ ըստ որում) աւարտէ զեկեղեցի սուրբ՝ հրաշափառագոյն կոչմամբ եւ եօթնարփետն շնորհօք. (Քեր. քերթ.։ (Այսոքիկ եդան առ իմանալոյ, եւ ոչ հետեւօղ լինելոյ)։)


Նազեցուցանեմ, ուցի

va.

to honour, to respect.

· Calfa

NBHL (1)

Որում պատիւ մատուցանեմք, զնա ոչ իշխեմք կոչել իսկ անուամբն, այլ ինքնիւն. աստուստ եւ պիւթագորականացն առեալ զսկիզբն. ի՛նքն ասաց, նազեցուցանելով եւ պանծալի առնելով զպատմօղն վարդապետն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 99։)


Նախագահեմ, եցի

va.

to preside over.

· Calfa

NBHL (1)

Ներտաղական ասի, յորժամ շեշտն նախագահէ զնուազն քան զերեկն. քանզի արեկ է շինօղ քան զշինուածն. (Երզն. քեր.։)


Նախագիւտ

s.

author, inventor.

· Calfa

NBHL (1)

Նախկին գտօղ. գտակ. հաւակ. եւ Նախ գտեալն.


Նախագլուխ, լխոց

adj. s. chief, principal.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ ոք ի նոցանէ ընդդէմ դառնայ նախագլուխ իշխանին, այսինքն՝ կոմսին, եւ կամ տրիբունին։ Գնայ ի նախագլուխ իշխօղն։ Տացեն ի նախագլուխս ճակատուն (ի զօրագլուխս). (Մխ. դտ.։)


Նախագծեմ, եցի

va.

to sketch, to delineate, to outline.

· Calfa

NBHL (1)

Կշռողն մտաց, եւ անգոյիցն նախագծօղ. (Նար. մծբ.։)


Նախագնաց

adj. s.

gone before, preceded;
precursor, forerunner.

· Calfa

NBHL (1)

Պօղոս նախագնաց աղօթիցն զնախագնաց զսուրբսն ունիցին. (Խոսր. պտրգ.։)


Նախագոյ, ից

cf. Նախագոյակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքն բարեգործօղն՝ ի բարւոջն ըստ գերազանցութեան նախագոյ։ Ամենայն յաւիտենի եւ ժամանակի, եւ ամենայն զիա՛րդ եւ իցէ էի՝ նախագոյ սկիզբն եւ պատճառ։ Եւ պարզաբար՝ որ ինչ զիա՛րդ եւ իցէ է՛՝ ի նախագոյէն եւ՛ է, եւ՛ հնարաւորի, եւ՛ ապրի. (Դիոն. ածայ.։)


Նախագոյակ, աց

adj.

pre-existent;
— էն, the First Being.

· Calfa

NBHL (1)

Սա (կիւրակէ օրն) է նախագոյակ լուսոյն ծնօղ, եւ սկիզբն զէակսն գոյացուցանողացն աւուրց. (Յհ. իմ. ատ.։)


Նախագործ

adj.

first acting or operating;
made before.

· Calfa

NBHL (1)

πρωτουργός primario efficiens. Նախկին գործօղ. նախագլուխ գործոց. եւ Նախագործական.


Նախագուշակ

cf. Կանխագուշակ.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխաւ գուշակօղ, եւ գուշակեալ. մարգարէական. եւ Զգացողական. նշանակական.


Նախադիր, դրաց

s. gr.

founder or institutor;
preposition.

· Calfa

NBHL (1)

πρόθετης primus institutor, auctor. Նախ դնօղ. նախկին յօրինիչ.


Նախազեկոյց

cf. Կանխազեկոյց.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխաւ զեկուցեալ, եւ զեկուցանօղ, կանխազեկոյց.


Նախախնամ

adj.

cf. Նախախնամական.

· Calfa

NBHL (1)

πρόνοος, προνοητικός providus, -a. Նախախնամօղ. յառաջատես. եւ Նախախնամական.


Նախախնամական, ի, աց

adj.

provident, careful.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԱԽՆԱՄԱԿԱՆՆ գ. Նախախնամօղն աստուած, եւ նախախնամութիւն նորա. իսկ ի մարդիկ՝ Հոգողութիւն. խնամ։ (Փիլ. նխ. ստէպ։)


Նախախնամիչ

adj.

providing, preserving, taking care.

· Calfa

NBHL (1)

Նախախնամօղն այն է, որ յառաջինսն լինի առ հոգ ուրուք։ Անուն կենդանի, նախախնամօղ մատն. (Խոսր.։ Նար. ՟Գ։)


Նախախնամութիւն, ութեան

s.

Providence;
foresight, prevision, care.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում ծնօղք զդստերս առաւել պատուեն. եւ զայս՝ նախախնամութեամբ. զի որդւոց դիւրին է ապրել՝ քան դստերաց. (Մխ. դտ.։)


Նախածանօթ

adj.

known before;
prescient, knowing beforehand.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ՆԱԽԱԾԱՆ. Յառաջանթօ, յառաջնմէ ծանուցեալ՝ յայտնեալ, ծանօթ գտեալ, եւս եւ ճանաչօղ, տեղեակ.


Նախածին

adj. s.

created, born or produced first;
bearing young for the first time;
first-born;
նախածինք, cf. Նախնիք.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԱԾԻՆ. πρόγονος progenitor. իբր Նախածնօղ. նախահայր, նախամայր.


Նախակրթական, ի, աց

adj.

elementary, primary.

· Calfa

NBHL (1)

Նաախկրթօղ. տրամադրօղ. եւ Տրամադրութիւն.


Նախահայր, հօր

s. fig.

the primitive or first father, progenitor of the human race, Adam;
patriarch;
author, inventor.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԱՀԱՅՐ. որպէս Նախահաւ. նախածնօղ մարմնաւոր կամ հոգեւոր.


Նախահոգակ

adj.

provident;
— խնամք, foresight;
— զգուշութիւն, precaution.

· Calfa

NBHL (1)

προμηθής, προνοητής, προνοητικός providus, provisor, procurans եւ այլն. Կանխաւ հոգացօղ՝ խնամակալու. նախախնամօղ. յառաջատես. փութաջան եւ զգուշաւոր վասն ապագայից.


Նախահրաման

adj.

commanded, ordered beforehand.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխաւ հրամայօղ կամ հրամայեալ. հրամայողական. բուռն.


Նախահրաւէր

adj.

invited beforehand.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխաւ հրաւիրօղ, եւ հրաւիրեալ, հրաւիրական.


Նախաձայն

cf. Կանխաձայն.

· Calfa

NBHL (1)

Նախաձայնօղ, կամ նախաձայնեալ.


Նախաձեռնեմ, եցի

vn. va. to undertake;
to presume;
to preelect;
to promote, to raise, to exalt;
to consecrate or ordain.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ նախաձեռնել, ոչ ձեռնադրութիւնս առնել։ Իշխանութիւն ունին նախաձեռնել, եւ անուանս կոչել արժանաւորացն վիճակին։ Զպօղոս յեպիսկոպոսութիւն նախաձեռնէին։ Ի կարգ քահանայութեան նախաձեռնեալ (եղեւ)։ Յեպիսկոպոսութիւն նախաձեռնեցաւ փռիւգացւոցն. (Սոկր.։)


Նախաճաշակիչ

s.

taster, assayer.

· Calfa

NBHL (1)

προγεύστης, προγευτής praegustator. Նախ առօղ զճաշակ ինչ. համտես ընօղ.


Նախամարտիկ

s.

fighting in the first rank;
coryphaeus, champion;
skirmisher, sharpshooter.

· Calfa

NBHL (1)

Նախամարտիկ քոց մանկանց եղիազար։ Մեծ՝ ճշմարտութեան նախամարտիկ եւ վարդապետ (պօղոս)։ Ոչ յաղագս անարգութեան նախմարտկաց. (Ածաբ. մակաբ.։ Առ որս. ՟Է. ՟Ժ՟Ե։)


Նախամեծար

adj.

preferable, better, preferred, most esteemed;
— առնել, ընտրել, համարել, to prefer, to like better, cf. Նախամեծարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ՝ իբր Նախամեծարօղ.


Նախանձարկու

adj.

inspiring, raising or provoking envy.

· Calfa

NBHL (1)

Որ նախանձ արկանէ այլոց. գրգռօղ ի նախանձ եւ ի վրէժ.


Նախանձաւոր, աց

adj. s.

zealous, full of zeal, desirous, ardent, fervent;
emulous;
zealot, emulator, rival, competitor;
envious, jealous;
— լինել, to be zealous;
to bear envy, to be envious of;
to vie with.

· Calfa

NBHL (1)

Նախանձաւոր եւ հետեւօղ հայրենի առաքինութեանցն լեալ. (Խոր. ՟Ա. 8։)


Նախանձընդդէմ

adj. adv.

emulating, vying;
jealous, rival, emulous, full of emulation;
with emulation, wying with each other;
— ջանք, emulation, rivalry;
— կիրք, jealousy;
— լինել, գալ, to emulate, to vie with.

· Calfa

NBHL (1)

ἁντίζηλος aemulus, zelotypus. իտ. geloso. եւ ընդ բայի. ζηλοτύπως ἕχω per aemulationem facio, invideo. Ունօղ զնախանձ ընդդէմ այլոց. Նախանձայոյզ դէմ ընդդէմ. նախանձակից գոլով՝ դիմամարտութեամբ ընդ այլում.


Նախապատմելի, լւոյ, լեաց

adj.

foretelling, predicting.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Նախապատմօղ. որ յառաջն ասաց.


Նախապատմեմ, եցի

va.

to tell, narrate or announce beforehand.

· Calfa

NBHL (1)

Նախապատմօղ մարգարէից՝ զխոնարհելն քո յերկնից. (Շար.։)


Նախասահմանութիւն, ութեան

s.

predestination.

· Calfa

NBHL (1)

Պօղոս սամոստացի խոստովանի (զբանն աստուած կամ զՔրիստոս) նախասահմանութեամբ յառաջ քան զյաւիտեանս գոլով (որպէս զայլ մարդիկս անգոյս), իսկ էութեամբ ի նազարեթէ ցուցեալ (այս ինքն ի կուսէ սկիզբն առեալ). այսպիսի է նորա ամբարշտութիւն. (Աթ. ՟Դ։)


Նախասերմանեմ, եցի

va.

to sow previously.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս ամենայն ի սիրտս բնաւից նախասերմանեաց ժողովօղս. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Նախասպան

s.

first-shooting.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջին սպանօղ. ի նախկին նետաձգութեան հարկանօղ որսոյ.


Նախաստացող

s.

first master.

· Calfa

NBHL (2)

Առաջին ստացօղ. նախկին տէրն.

Առաջին ստացօղ. (նախկին տէրն.)


Նախատ

s. adj.

insult, outrage, injury, opprobrium, shame, infamy;
infamous, ignominious, opprobrious, base, villainous;
despised, scorned, vile;
— լինել, to become an object of scorn or ignominy, to be infamous.

· Calfa

NBHL (2)

Բարեկամ մարդոյն աստուած էր. յորմէ նախատ եղեւ հայրն մեր՝ ասելով, կինս զոր ետուր. Համամ առակ. ուր կա՛մ ընթերցի՛ր, յոր նախատ (այսինքն նախատօղ) եղեւ ադամ. եւ կնո իմա՛, յանդիմանեալ եղեւ, եւ ետ պատասխանի անտեղի։

Արածօղս զերամակս ... նախատ վարձկանութեանց. կա՛մ է նախատինք, եւ կամ նախատական։


Նախատեմ, եցի

va.

to insult, to injure, to offend, to outrage, to abuse, to load with injuries;
to reproach, to blame, to censure.

· Calfa

NBHL (1)

Զբանս նախատողացն։ Նախատօղքն զգեցեալ էին զծիրանիս, եւ նա զվէրս. (Իսիւք.։)


Նախատես

adj.

foreseeing, prescient;
— լինել, to be provident.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԱՏԵՍ. Տեսանօղ ապագայից. մարգարէ.