Definitions containing the research օղ : 5283 results

Ուղղադաւան, ի, ից

adj.

orthodox, catholic.

· Calfa

NBHL (2)

Ուղիղ դաւանօղ. ուղղահաւատ. ուղղափառ. եւ Ուղղափառական. ողջամիտ.

Խոստովանօղ ուղղադաւան։ Ուղղադաւան հաւատացելոցս ի քրիստոս։ Առաքինի ուղղադաւանիցն. (Լմբ. ի շ.։ Ճ. ՟Ժ.։ Ժող. հռոմկլ.։)


Ուղղակշիռ

cf. Արդարակշիռ.

· Calfa

NBHL (1)

Ուղիղ կշռօղ եւ կշռեալ. արդարակշիռ. ուղղադատ.


Ուղղաձիգ

adj.

in a direct line, direct, straight, vertical, perpendicular, upright.

· Calfa

NBHL (1)

εὑθυτείνων recte extendens εὑθυτενής, εὑθύτονος in directum tendens, extensus εὑθείος rectus, directus. Ուղիղ ձգօղ, եւ ձգեալ.


Ուղղաշունչ

adj.

blowing straight.

· Calfa

NBHL (1)

εὑθύπνοος recte flans. Որ ուղիղ շնչէ. շիտակ փչօղ.


Ուղղընթաց

adj. fig.

straight (road);
just, virtuous.

· Calfa

NBHL (1)

Ուղիղ ընթացօղ. արդար. առաքինի. եւ Ուր ուղիղ ընթացք կայցեն առաջի.


Ումեկաւոր

adj.

kind, bountiful, beneficent.

· Calfa

NBHL (1)

Պետրոս եւ պօղոս՝ ամոլք սուրբք, ումեկաւորք նախահարցն. (Ճ. ՟Ա.։)


Ումպ

s.

drinking, drink;
drinking-bout, draught, sip, gulp;
ըմպել — առ —, to sip;
թէպէտեւ յ— էր, although he was about to drink.

· Calfa

NBHL (1)

Զնեստոր ոչ խաբեաց խօշիւն, թէպէտեւ յումպ էր». յն. զմպօղն իսկ գլխովին. (Թր. քեր.։)


Ունակ, աց

adj.

having, containing.

· Calfa

NBHL (1)

ἕχων habens. Ունօղ. որ ունի. ունեցօղ.


Ունակութիւն, ութեան

s.

cf. Ուն ;
habit, custom, accustoming, routine, practice;
ունակութեամբ, by routine, by rote;
ունակութեամբ յաղթի, custom conquers custom.

· Calfa

NBHL (1)

Հակառակ կան միմեանց որպէս ունակութիւն եւ պակասութիւն։ Ունակութիւնք քան զպակասութիւնս յառաջագոյն են, եւ ի բաց բարձօղք ունակութեանցն՝ պակասութիւնք. (Առ որս. ՟Գ։)


Ունայնաբան

cf. Ընդունայնաբան.

· Calfa

NBHL (1)

ματαιολόγος, κενολογῶν vaniloquus, inaniloquus, inanis. Ընդունայն խօսօղ, եւ խօսեցեալ. փճախօս, փուճ.


Ունայնութիւն, ութեան

s.

vanity;
inutility, futility;
ունայնութեան պաշտամունք, superstition;
ունայնութեանց ամենայն ինչ ընդունայն է, vanity of vanities, all is vanity.

· Calfa

NBHL (1)

Կորեան յունայնութեան յուսոյ։ Ամաչեսցեն անօրէնք յունայնութեան իւրեանց։ Ընդունայն են որդիք մարդկան, եւ ինքեանք յունայնութեան են ի միասին։ Ունայնութիւն ունայնութեանց, ասաց ժողովօղն. ունայնութիւն ունայնութեանց, ամենայն ինչ ընդունայն է, եւ այլն.


Ունդակեր

adj.

feeding on legumes, vegetarian.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԸՆԴԱԿԵՐ. Ունդս կերօղ. շատացեալ ընդեղինօք.


Ունելի, լւոյ, լեաց

adj.

holding, taking.

· Calfa

NBHL (1)

ἕχων, συλλάβων abens, qui comprehendit. Ունօղ. ունակ. եւ Ըմբռնօղ. զբռամբ ածօղ. ունեցօղ.


Ունիմ, կալայ, կալ

vn.

to have;
to take, to hold, to possess, to occupy, to enjoy;
to take, to stop, to retain;
to seize upon, to become master of, to subject, to subdue;
to contain, to enclose;
to carry, to support, to sustain;
to relate to, to refer to;
to be able, to know how;
— առ, իբրեւ, to esteem, to repute, to take for, to look upon as, to regard as;
— զտեղի, to stand instead of, to supply the place of;
— զոք, to stop one, to seize;
— զգուշութիւն, to take care, to watch;
— ի մտի, to form a design or project, to propose to oneself, to think to;
to retain;
զառաջս —, to oppose, to resist, to impede, to hinder;
to stand or go before;
զդէմ —, to make head against, to face, to resist, to oppose, to fight;
— առ իւր զխորհուրդս, to keep another's secret;
— զտունն, to maintain the honour of the house;
պինդ — զխոստովանութիւն, to keep the faith;
ի վայր — զբարկութիւն, to refrain from anger, to control one's anger;
գութ — զմէնջ, to have pity on us;
— զաղանդ, զուսումն, to follow the doctrine, to be of the sect of;
ոչ առ սուտս ունիմ զձեզ, I do not take you for liars;
զանձինս առ իմաստունս ունէին, they thought themselves wise;
իբրեւ զմարգարէ ունէին զնա, they looked on him as a prophet;
սրտմտութիւն կալաւ զնա, he was enraged;
զի՞նչ ունիս առնել, what have you to do ?
կալ զնա զեղջերացն, take it by the horns;
հրամայեցին նմա — զգլուխ բազմականին, they gave him the highest place at the feast;
տենդն կալաւ զնա, the fever has seized him, he has caught a fever;
ունիմ ի վենետիկ քսան եւ չորս ամ, I stayed twenty-four years in Venice;
ահ կալաւ զիս, fear seized me;
ի բանի մի ունիք, never mind, do not care for that;
— ունէին իւղ՝ այլ, they had indeed oil, but;
խօսել կալաւ, he began to speak;
կալարուք զկիրճս ջրոցն, seize the canals;
դիպող պատասխանեօք ունի զբերանս նոցա, he silences them with opportune replies;
խօսիլ ոչ ունիմ, ոչ ունիմ ասել, I cannot speak, I do not know how to speak.

· Calfa

NBHL (1)

Դիպօղ պատասխանեօք ունի զբերանս նոցա». այսինքն ըմբերանէ. (Իգն.։)


Ունկն, կան

s.

ear;
ունկունք, handle;
cf. Ականջ;
— դնել, մատուցանել, to give one's ear to, to lend an ear to, to listen, to hearken, to be attentive;
խօսել յունկանէ, to speak in one's ear;
to whisper;
— արկանել, to obey;
չդնել յունկան, to disobey;
զոր լուայք յունկանէ, what has been confided to your year;
եհաս յ— նորա, it reached even his ears;
— դիք, listen! attention !
cf. Թմբուկ.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒՆԿՆ ԴՆԵԼ. ἑνωτίζομαι, ἁκούω, ἑπακροάομαι, ὐπακούω auribus percipio, audio, ausculto, obedio (obaudio), subaudio . որ եւ ՈՒՆԿՆԴԻՐ ԼԻՆԵԼ. Ունկն մատուցանել ի լսել. ուշ ունել. լսօղ լինել. հնազանդիլ. անսալ. անկաճ դնել կամ տալ կամ կախել, մտիկ ընել.


Ունկնախից

adj.

shutting one's ears;
disobedient, contumacious.

· Calfa

NBHL (2)

Որ խցեալ ունի զունկն՝ զի մի՛ լուիցէ. անունկնդիր. անլսօղ. անսաստ.

Զի ատեցօղ՝ զմարդիկ տեսին, եւ ունկնախից ընդդէմ բանին. (Լմբ. ի շ.։)


Ունկնդիր, դրաց

s. adj.

auditor, listener, hearer;
listening, obedient, docile, submissive;
—ք, auditory, audience, the public.

· Calfa

NBHL (2)

Կալ ընդ ունկնդիրս. (Կանոն. (որպէս երախայք լսօղք ընթերցուածոց եւ խրատուց եւեթ։))

ἁκροατής, ἁκουιστής auditor εὑήκοος bene audiens, obediens. Ունկն դնօղ. ունկնդրօղ. ուշ դնօղ. անսացօղ. հնազանդ. մերձակայ խօսողին. եւ Աշակերտ. ատենակալ. եւ այլն.


Ուշաբարձ

adj.

maddening.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձօղ ուշոյ. ցնդիշ խելաց. ցնորեցուցիչ.


Ուշակալ

adj.

cf. Մտադիր.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒՇԱԿԱԼ ՈՒՇԱԿԱԼՈՒ. προσέχων, προσεκτηκώς, προσεκτηκώτερος attentus, attentior. Որ ուշ ունի. միտ դնօղ. զգուշաւոր դիտօղ.


Ուշակալու

adj.

cf. Մտադիր.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒՇԱԿԱԼ ՈՒՇԱԿԱԼՈՒ. Որ ուշ ունի. միտ դնօղ. զգուշաւոր դիտօղ.


Ուշատու

adj.

cf. Մտադիր.

· Calfa

NBHL (1)

Ուշադիր. փո՛յթ. գուն գործօղ. խելք տուօղ՝ ջանացօղ.


Ուշարար, ի, աց

adj.

cf. Մտադիր.

· Calfa

NBHL (1)

Ուշադիր. մտադիր. ուշեղ. հանճարեղ. ուշը բանեցնօղ, խելք ծախօղ.


Ուռկանարկ

cf. Ուռկանաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒՌԿԱՆԱՐԿ ՈՒՌԿԱՆԱՒՈՐ. ἁμφιβολεύς piscator (mittens retia). Արկօղ զուռկան յորս. ունօղ եւ ի կիր առօղ զուռկան. ցանցորդ. ձկնորս.


Ուռկանաւոր

adj. s.

fishing with a net;
fisher.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒՌԿԱՆԱՐԿ ՈՒՌԿԱՆԱՒՈՐ. ἁμφιβολεύς piscator (mittens retia). Արկօղ զուռկան յորս. ունօղ եւ ի կիր առօղ զուռկան. ցանցորդ. ձկնորս.


Ուռնած

s.

hammerer.

· Calfa

NBHL (1)

Ածօղ զուռնն ի վերայ. ուռամբ հարկանօղ. ուռնաւոր.


Ուռնաձեւ

adj.

hammer-shaped.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զձեւ ուռան. իբրեւ զուռնն կամ ուռամբ.


Ուսող, աց

s.

student, studier;
mathematician.

· Calfa

NBHL (1)

Ուսանօղ. աշակերտ. ուսումնասէր. եւ Ուսումնական, որպէս մաթէմադիկոս. μαθηματικός mathematicus.


Ուսումնական, ի, աց

adj. s.

scientific;
mathematical;
mathematician;
scholar, learned man.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ կամ ՈՒՍԸՄՆԱԿԱՆ. μεμαθηκώς, διδακτός edoctus, doctus μαθηματικός discendi cupidus, peritus. Ուսեալ. գիտնական. ուսանօղ. եւ Սեպհական գիտութեանց եւ ուսմանց.


Ուսումնակից, կցի, կցաց

s.

fellow-student;
school-fellow.

· Calfa

NBHL (2)

Գայր առ ուսումնակիցսն իւր ի վարդապետարանն։ Եւ յովհաննէս գնաց առ ուսումնակիցս իւր։ Պօղոս անուն ուսմնակից նիւսացւոյն։ Լեալ էին միմեանց ուսմնակիցք. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Վանակ. հց.։ Վրդն. պտմ.։)

Իգնատիոս աղաչէր զսուրբն պօղիկարպոս զուսմնակիցն իւր. (Ճ. ՟Գ.։)


Ուսումնասէր

adj.

fond of study, of learning, studious, diligent;
lettered, erudite.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԷՐ կամ ՈՒՍԸՄՆԱՍԷՐ. φιλομαθής cupidus discendi, doctrinae φιλόπονος studiosus. Սիրօղ ուսմանց եւ գիտութեանց. գիտնաւոր, բանասէր. ժիր. եւ Փոյթ. երկասէր.


Ուսումնատեաց

adj.

loathing study, hating science.

· Calfa

NBHL (1)

Ատեցօղ ուսման. խորշեալն կամ անփոյթ յուսմանէ եւ ի խրատուց (անձն, կամ բարք).


Որոգայթ, ից

s.

snare, trap, net, springe;
ambush, ambuscade;
cf. Լարեմ;
անկանել յ—, to fall into a snare;
cf. Ըմբռնիմ;
լարել զ— եւ ի նոյն հարկանիլ, շաղիլ, to fall into one's own snares;
— դնել ումեք բանիւք, to convict a person by his own words.

· Calfa

NBHL (1)

(որով գայթէ ոք) παγίς, πάγη laqueus, decipulum, tendicula. Գործի գայթելոյ՝ գթելոյ, եւ ըմբռնօղ. թակարդ. լար. հաղբ. ծուղակ. մեքենայ հնարիմաց առ ի վնասել.


Որոճեմ, եցի

va. vn. cf. Որոճիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կճղակահերձ իցէ, եւ որոճիցէ ոչ։ Որոճէ ոչ։ Որք որոճիցեն։ Որ որոճեն։ Ուղտ զի որոճայ։ Նապաստակ զի որոճայ։ Զորոճօղ յանասնոց. (եւ այլն. Ղեւտ.։ Օրին.։)


Որոմնացան

s. fig.

sower of tares;
devil, sower of strife.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանօղ զորոմն. բանսարկուն, եւ հետեւօղք նորա, որպէս եւ բան եւ գործք նոցա.


Որոնեմ, եցի

va.

to seek, to search, to inquire after or into, to make search, to ferret, to investigate, to rummage;
to louse;
— զերկիր, զքաղաք, to explore, to spy out.

· Calfa

NBHL (1)

Զորոնօղն իշոյ արքայ կացուցանէր. (Մագ.։)


Որոշեմ, եցի

va.

to distinguish, to discern;
to divide, to separate;
to decide, to determine;
to specify;
to choose, to select;
to excommunicate.

· Calfa

NBHL (1)

Որոշեցէ՛ք ինձ զբառնաբաս եւ զպօղոս ի գործ, յոր կոչեցեալ է իմ զդոսա։ Պօղոս որոշեալ յաւետարանն աստուծոյ։ Որոշեաց զիս յորովայնէ մօր իմոյ։ Իւրաքանչիւր ոք ի նոցանէ որոշեցին առաքել ի պէտս եղբարցն։ Ընտրեա՛ եւ որոշեա՛ զտնանկն եւ զտկարն.եւ այլն։


Որոշիչ, չի, չաց

cf. Որոշողական.

· Calfa

NBHL (1)

ἁφορίζων եւ այլն. Որ որոշէ. որոշօղ.


Որոշողական, ի, աց

adj.

definitive, determinative, distinctive, decisive.

· Calfa

NBHL (1)

ἁφοριστικός, διακριτικός segregans, discernens, dijudicans. Կարօղ որոշել՝ դատել


Որոշտեմ, եցի

va.

to destroy, to do away with.

· Calfa

NBHL (1)

Սամոստացին պօղոս զառողջ կանոնսն որոշտեաց. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Որոջ, աց

s.

lamb.

· Calfa

NBHL (1)

(իբր որոճօղ) ἁμνός agnus ἁμνίς, ἁμνάς agna. Ծնունդ ոչխարի. գառն. ամիկ. գառ.


Որովայնազգեաց

adj.

what she carries in her womb.

· Calfa

NBHL (1)

Յորովայնի կրօղ կամ կրեալ.


Որովայնապարար, աց

adj.

pampering one's belly, addicted to intemperance, gluttonous, guzzling;
— լինել, to pamper oneself, to be a greedy-gut, to be given to over feeding, to gormandizing or to gluttony.

· Calfa

NBHL (1)

γαστρίζων ventri deditus, ventrem explens, vorax. Որ պարարէ զորովայն իւր. կերօղ եւ արբեցօղ. իր փորը բտօղ, շատակեր, ճթքօղ.


Որոտաձայն

s.

thundering noise, rumbling, roll.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զձայն որոտման. եւ Որոտումն.


Որոտընդոստ

adj. adv.

thundering;
frequently thundering;
suddenly rumbling.

· Calfa

NBHL (2)

Ամպք՝ փայլակնացայտ, որոտընդոստ, ցօղաբուղխ առատութեամբ զտիեզերս արբուցանեն. (Խոր. վրդվռ.։)

Որոտընդոստ ահագնագոչ շիփորայիւք։ Յորոտընդոստ յարութեանն։ (Բոյսք) որոտընդոստք՝ անձրեւաբախք՝ ցօղահարք. (Ագաթ.։)


Որջանամ, ացայ

vn. fig.

to hide in a hole, to go to earth, to crouch or squat in a kennel;
to nestle, to creep into, to hide oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Որջացեալ յամուրն անի, իբրեւ ի կաղաղի հանդարտութեան ղօղեալ, (Խոր.՟Բ. 74։)


Որջասոյզ

adj.

hiding in caves or burrows.

· Calfa

NBHL (1)

Որջասոյզ եւ գրուանօղ. (Մագ. ՟Ի։)


Որսական, ի, աց

adj. s.

hunting;
cf. Որսորդ;
շուն —, hound, greyhound;
բազէ —, trained hawk;
թռչուն —, bird of prey;
ձի —, hunter.

· Calfa

NBHL (1)

θεραπευτικός venatorius. Որսացօղ. որսող. որսորդ, եւ Որսորդական.


Որսասէր

cf. Որսատենչ.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրօղ որսոյ կամ որսորդութեան.


Որսատենչ

adj.

fond of the chase, sportsman.

· Calfa

NBHL (1)

Տենչացօղ որսոց. որսասէր.


Որսող

s. fig.

hunter;
devil.

· Calfa

NBHL (1)

θηρευτής venator. Որսացօղ, որսորդ. չարարուեստ պատրիչ բանսարկուն.