Definitions containing the research քո : 5989 Results

Նժոյգ, ուգից

See full entry →

s.

fresh horse, relay, led-horse;
prancer;
courser.

NBHL (1)

Բազում նժոյգս զարքունական ձիոյ։ Զոր հեծուցեալ իլ վերայ իւրոյ նժուգի՝ ապրեցուցանէր։ Մատուցանէր նժոյգս սրավարս։ Ետ տանել ընդառաջ նորա նժոյգս մեծազարդս եւ երեւելիս. (Բուզ. ՟Դ. 12։ Փարպ.։ Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Գ. 9։)


Նիզակընկէց լինիմ

See full entry →

sv.

to throw down one's arms and desert, to abandon one's post, to flee.

NBHL (1)

Փախստեայ նիզակընկէց եղեալ՝ թիկունս ի թշնամիս դարձուցանել. յն. դասալքութիւն. (Եւագր. ՟Դ։)


Նիշ

See full entry →

s. geom.

sign, mark;
spot, speckle;
point;
այս —, այն —, such a one, such;
so and so;
յայս — աւուր, in such a day;
բանից նիշ, cf. Նշանաբան.

NBHL (1)

Յայս նիշ տեղւոջ բնակէ ի դաւթի եկեղեցւոյս։ Թաքուցին յայս նիշ տեղւոջ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. ՟Ժ՟Ե։)


Նիրհիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to fall into a doze, to begin to nod, to doze, to nap, to be drowsy, to drop off to sleep, to take a nap or snooze;
— ի քուն թանձրութեան, to fall fast asleep or into a sound sleep, to be fallen into a deep sleep;
նիրհեալ ջրհորք, waterless or dried wells.


Նիրհեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Նիրհեցուցանեմ.

NBHL (4)

ՆԻՐՀԵՄ եւ ՆԻՐՀԻՄ, եցայ. ձ. νυστάζω dormito καθυπνόω obdormio, -isco. Նիրհ առնուլ. թմբրիլ ի քուն. ննջել. մրափել, բարեւտել.

Փոքր մի ննջիցես, փոքր մի նիրհիցես։ Ոչ նիրհեսցես, եւ ոչ ննջեսցեն։ Յերազանան յանկողինս իւրեանց, սիրեն զնիրհել։ Նիրհէր ի քուն թանձրութեան. յն. տարբերեալ լինէր խոր քնով։

Ի բազում հոգոց եւ ի տրտմութենէն նիրհեցաւ ի քուն։ Յորժամ նիրհիս, ննջեսցնես։ Զի մի՛ երբէք նիրհեսցի յաղօթս. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Ը. ՟Ժ՟Բ։)

Ի կայծականց վերայ նիրհին, անքուն որդանցն կեր լինին. (Յիսուս որդի.։)


Նիրհումն, ման

See full entry →

s.

cf. Նիրհ.

NBHL (1)

Մի՛ քունն ինձ կորուստ լիցի, եւ մի՛ նիրհումնն ապականութիւն գործեսցէ. (Նար. ՟Ձ՟Բ։)


Նիւթեմ, եցի

See full entry →

va.

to spin, to twist;
to weave, to plait;
to prepare, to form, to project, to design;
to cause, to produce, to excite;
to contrive, to machinate, to plot;
— զնենգութիւն, to weave plots or snares, to conspire, to plot, to lay snares;
դաւ —, to frame or plot a treacherous design, to hatch treason;
կործանումն —, to ruin, to cause the ruin of;
չարիս — ումեք, to meditate evil against a person, the ruin of;
— խորհուրդս չարութեան, to meditate gloomy, foul or heinous thoughts;
— անձին չարիս or զկորուստ, to contrive one's own ruin;
— նիւթ, to accumulate;
— զգործն, to undertake, to execute, to put into execution;
լրբենի սէր նորա մահ նիւթեաց նմա, his infamous passion cost him his life.

NBHL (2)

լեզու քո նիւթէր զնենգութիւն։ Ի սրտի իւրում նիւթէ զնենգութիւն։ Անիրաւութիւն ձեռք ձեր նիւթեն։ Մի՛ նիւթեր բարեկամի քում չարիս։ Որ նիւթէ զբարիս, խնդրէ զշնորհս բարութեան.եւ այլն։

Որք արտաքոյ կանոնելոյս այլազգ նիւթեն եղբարց. (Կանոն.։)


Նկատեմ, եցի

See full entry →

vn.

to see, to look at, to regard, to observe, to examine, to consider, to contemplate, to reflect, to ponder on;
to show or pay regard to.

NBHL (1)

Ի կիր արկ յիս զամենայն մեքենայս՝ զինչ եւ առ միտս քո նկատեսցի. (Ճ. ՟Ա.։)


Նկար, ուց

See full entry →

s.

painting, picture;
image, figure, effigy;
embroidery or needlework of divers colours;
lively description;
ի —ու հանել, to paint, to take or draw a portrait;
to describe;
cf. Թատրոնական;
cf. Մաւրիտանական.

NBHL (1)

Ի ներքոյ նկարացն՝ նշան քրիստոսեան խաչին ոսկեղէն. (ՃՃ.։)


Նկարագիր, գրաց

See full entry →

s. adj.

description;
picture, painting;
representation, likeness, portrait;
delineation, design, plan, model, form;
style;
text;
cf. Նկարագիծ;
painted;
described;
պատկերակերպ —, portrait, likeness;
— բնութեան, the picture of nature;
ըստ —գրին, literally;
մեկնել ըստ —գրին, to explain literally.

NBHL (3)

Լի՛ց քոյին շնորհօք զայս նկարագիրս (զպատկեր քո նկարեալ). (Շ. տաղ.։)

Անեղծական քո նկարագիր։ Կնիքն, եւ նկարագիրն իւր. (Նար. ՟Լ՟Բ. ՟Լ՟Ը։)

Ոչ երբէք տեսի այսպիսի նկարագիր պատկերի (դիմաց)։ Ո՞ր խորութիւն գերեալ ունի զարքունական զայն նկարագիր. (Ճ. ՟Ա.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Նկարագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to paint, to represent;
to portray, to depict, to paint, to describe, to give a description of;
to characterize.

NBHL (2)

Նկարագրեաց իբր զտարացոյց գեղոյ պատկերի ձեւոյ տեսակի զնմանութիւն նորին ի յանձին։ Նկարագրեա՛ հոգւով քո բարձրեալ ի նորոգումն անեղծանելի։ Որ զօրինակն նկարագրէր տէրունական տնտեսութեանն. (Նար. խչ. եւ ՟Ի՟Զ. կ. ուր եւ ՟Ծ. ասի, նկարագրեր, իբր նկարագրեցեր։)

Նկարագրեցաւ մեզ գիր կենդանի յարգանդ մաքուր մեծին մեսրովբայ. (Շար.։)


Նկարակերտեմ, եցի

See full entry →

va.

to paint;
to embroider.

NBHL (1)

Զամենայն արարածս, որ ի նկարակերտեալ ի քումմէ հրամանէդ եկին ի մէջ. (Բենիկ.։)


Նկարեմ, եցի

See full entry →

va.

to paint;
to represent, to figure, to form;
to depict, to describe, to write;
— ի միտս, to imagine, to fancy, to picture to oneself;
— ի գրի, to write, to describe.

NBHL (3)

Գունելն արծնելն եւ նկարելն։ Ետես արս նկարեալս յորմս, պատկերս քաղդէացւոց նկարեալս գրչաւ ի նկարս։ Ի վերայ ձեռաց իմոց նկարեցի զպարիսպս քո։ Նկարեսցես ի նմա զքաղաքն երուսաղէմի ... նկարեսցես զտունդ եւ պատրաստութիւն իւր.եւ այլն։

Զահագին օր գալստեան քո նկարեա՛ առաջի աչաց իմոց. (Եփր. աղ.։)

առակ օրինակի նկարեցաւ անդ։ Յորում նկարեալ է խորհուրդ մարգարէից։ Ի փոքուն նկարեաց զմեծն, եւ ի մարմնականն զհոգեւորն. (Իգն.։)


Նկարէն

See full entry →

adj.

painted, coloured, variegated, varied with many colours;
embellished with imagery;
— պաստառք հնդկաց, printed calico, chintz, cotton.

NBHL (1)

Եթէ ասիցէ, նկարէնքդ եղիցին քո վարձք, ամենայն խաշինքս նկարէնս ծնանին։ Երեւէր նկարէն։ Ամղան մի նկարէն գեղեցիկ։ Վարագոյր ի բեհեզոյ նիւթելոյ՝ նկարէն յասղնագործաց. (Ծն. ՟Լ՟Ա. 8. եւ ՟Լ. 37։ Յես. ՟Ե. 21։ Ել. ՟Ի՟Ե. 16։)


Նկուն

See full entry →

adj.

vanquished, conquered, humbled, lowered, abased, depressed;
base, abject, vile, low, contemptible, mean, poor, little, ignoble;
— առնել, to conquer, to subdue, to bear or break down, to humble, to depress, to abase, to weaken, to harass, to mortify, to humiliate;
— լինել, to be conquered, overcome, humbled, abased, worsted, to succumb, to yield to.

NBHL (1)

Նկուն (են) մեղքն ի մէջ արդարոց։ Գտցէ զոք նկուն քան զինքն, զի կլանել մարթասցէ։ Յայլ ինչ չեղէ ձեռնհաս, եւ նկուն գտայ։ Նկուն եղեալ գտաւ ի ներքոյ քան զսովորական բնութիւն. (Յճխ. է։ Մծբ. ՟Ժ՟Թ։ Փարպ.։ Եղիշ. ՟Ե։)


Նման, ից

See full entry →

adj. v. imp. adv.

like, similar, resembling, approaching;
equal, conformable, analogous;
— է, it suits, it is proper, fit or becoming;
it seems, it appears;
ամենեւին — է նմա, he is as like him as can be;
— զ—ն սիրէ, like loves like;
similarly, in the same manner, alike, such.

NBHL (1)

Աշակերտն քո աշակերտ ծերոյ էր, եւ նորա եդաք զնմանն իւր։ Նոքա ոչ էին նման աղօթից ծերոյն (այս ինքն նմանօղ)։ Նման իմաստութեան քո՝ զոր ունիս յաստուծոյ, յորդորեա՛ զնա. (Վրք. հց. ՟Թ. ՟Ժ՟Ա։)


Նմանաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imitating a person's voice or speech, mimicry.

NBHL (1)

Յենթադատութենէն զզօրութիւնն, այսինքն զնմանաբանութիւն ի ճահ ասելով (ի վերծանութեան)։ Բարուց բարկացողին կամ ողոքողին յառաջ բերել զնմանաբանութիւն ձայնիւ եւ ձեւով. (Երզն. քեր.։)


Նմանակերպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

similarity, conformity, uniformity, resemblance, analogy.

NBHL (1)

Ըստ նմանակերպութեան պատկերի իւրոյ։ Աստուածպետականին պատկերի նմանակերպութեամբ։ Ծանիցէ զնոսա, զորս ծանեաւ մաքուր ընդունարանս իւրոյ նմանակերպութեան. (Արծր. ՟Ա. 1։ Շ. հրեշտ. Տօնակ.։)


Նմանակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

cf. Նման;
imitating, following.

NBHL (2)

Մի՛ ասեր, թէ քոյ ինչ նմանակցաց ազգաց յաղթեցեր. (Ոսկ. ես.։)

Տեսանել զկորուստ նմանակից քո պատկերին։ Զի զմեզ նմանակից արասցես թաղման քո. (Մաշտ.։)


Նմանավիշտ

See full entry →

adj.

subject to the same afflictions or pains.

NBHL (1)

ὀμοιοπαθής iisdem adfectibus obnoxius. Ներքոյ անկեալ համանման վշտաց եւ կրից. նմանաչարչար.


Նմանի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj. s.

cf. Նման;
—ք, likeness, image, statue.

NBHL (1)

Առն նմանոյ քեզ ամպարշտութիւն քո. (Յոբ. ՟Լ՟Ե. 8։)


Ննջիւն

See full entry →

cf. Ննջումն.

NBHL (2)

ՆՆՋԻՒՆ ՆՆՋՈՒՄՆ. ὔπνος, κοίμησις somnus, dormitio. Նինջ. ննջելն. ի քուն լինելն. քուն.

Ի յօր կուսի մօր քոյ ննջման. (Շար.։)


Ննջումն, ման

See full entry →

s.

sleep, repose, dormancy;
decease, death, exit, transit;
coition, copulation;
ի — խոնարհիլ, cf. Նիրհեմ.

NBHL (2)

ՆՆՋԻՒՆ ՆՆՋՈՒՄՆ. ὔπνος, κοίμησις somnus, dormitio. Նինջ. ննջելն. ի քուն լինելն. քուն.

Ի յօր կուսի մօր քոյ ննջման. (Շար.։)


Նշանագործ, աց

See full entry →

adj. s.

performing miracles, doing wonders;
prodigious, marvelous;
thaumaturgus, wonderworker, miracle-monger.

NBHL (2)

Տե՛ս եւ զնշանագործն, զիա՛րդ փոքունս համարի զգործն. (Սեբեր. ՟Ը։)

Տաճար մաքուր եղեալ նշանագործին աստուծոյ։ Կալ ընդ նշանագործ հարանցն համարեսցի յարքայութեան երկնից. (Վրք. հց. ՟Ե։)


Նշանադրոշմ, ից

See full entry →

s.

character, letter.

NBHL (1)

Սա պսակ շնորհաց՝ արքունական նշանադրոշմ. (Սիւն. տաղ խչ.։)


Նշանակ, աց

See full entry →

s.

sign, mark;
signal, indication, character, expression, proof;
symbol;
emblem;
label, ticket;
sign, miracle, prodigy;
scepter;
sign-post;
flag, colours, ensign;
— հրոյ, smoke;
flame;
փողք —աց, signal trumpet, bugle;
— դատապարտութեան, judgment, sentence, condemnation;
սուրբ —ք, Sacred Elements;
— հաւատոյ, symbol or formula of faith, Creed;
—ք ախտից, symptoms;
կանգնել յաղթութեան —, to raise a trophy, a monument of victory.

NBHL (1)

ՆՇԱՆԱԿ. σύμβολον symbolum, tessera, indicium. Խորհրդաւոր նշան, ցուցակ գաղտնեաց. խորհուրդ. քուեայ. հանգանակ.


Նշանեմ, եցի

See full entry →

va.

to put a sign or mark upon, to sign, to mark, to brand;
to make a sign;
to promise in marriage, to affiance, to betroth.

NBHL (3)

Նշանեցաւ առ մեզ լոյս երեսաց քոց. (Սղ. ՟Դ. 7։)

Նշանեցաւ ի մեզ լոյս երեսաց քո տէր. Երես հօր՝ որդին, եւ լոյս որդւոյ՝ առաքեալ սուրբ հոգին. որով կնքեալք, եւ այլն. (Գէ. ես. ի Կիւրղէ.։)

Պահեա որպէս զաւանդ զկոյսս զայս, որ հարսնացեալ է միածնի քո, եւ նշանեալ է կենսատու խաչին որդւոյ քո. (Հ. հոկտ. ՟Ե.։)


Նշաւակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

spectacle, laughingstock;
shame, ignominy, opprobrium;
nickname, by-name;
hardy deed.

NBHL (1)

παράδειγμα, παράσημον traductio, ignominia, prodigium, facinus. Խայտառակութիւն. գործ ամօթալի. գործ նշանաւոր՝ անկարգ կամ արտաքոյ կարգի. առակ նշաւակի. ծանականօք.


Նշմարեմ, եցի

See full entry →

va.

to catch a glimpse of, to see imperfectly, to perceive, to discover, to examine, to observe, to regard;
զերկիր —, to cast the eyes down, to look on the ground.

NBHL (1)

Աստեղագէտքն՝ որ նշմարեն զաստեղս երկնից։ Նշմարեա՛ զամպս։ Ի քում ական զգերանդ ոչ նշմարես։ Ի մատչելն նորա նշմարել (զմորենին)։ Զգոգ մի նշմարէին, թէ ափն ծովուն իցէ։ Նշմարեսցես զտեղին.եւ այլն։


Նշոյլ, շուլից

See full entry →

s.

light, shining;
reflex, glimmer;
— խնդութեան, ray or beam of joy;
աղօտ, մռայլ —, faint glimmer, dim light.

NBHL (2)

Նշխար նշուլից փրկութեան կենաց հպաւոր։ Պարծանացն նշոյլ ամենեւին ինձ շիջաւ։ Ի ծագել անստուեր նշուլից ողորմութեան քո փառաց։ Ի յամպոյդ լուսոյ ցոլք նշուղից. (Նար.։)

Առաջի նշոյլի միոյ նորա իբրեւ զխաւար համարեալ է։ Ի ծորմանէ նշոլից ծայրագոյն լուսոյ քո. (Բենիկ.։)


Նշուլափայլ

See full entry →

adj.

shining, gleaming, radiant, brilliant.

NBHL (1)

Քառեակ մանեկաւ նշուլափայլ մաքուր ուլանցն յեռմամբ. (Նար. կուս.։)


Նշօշ

See full entry →

s. bot.

telegonus.

NBHL (1)

Դեղեքոն կամ դղեքոն. նշօշ, որ է կատաղին։


Նոխազ, աց

See full entry →

s.

he-goat, goat.

NBHL (1)

τράγος hircus, haedus. պ. նիհազ. Արու այծ՝ որպէս թէ նախն այծս, հայր այծեաց, եւ առաջնորդ նոցա. քօշ. քաղ. ... (ուստի լտ. հի՛րքուս, հէ՛տուս ).


Նողկամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

cf. Նողկտամ.

NBHL (1)

Նողկասցի մտացս կայից՝ համբոյր շողոքորթին. (Նար. ղ։)


Նողկնում

See full entry →

vn.

cf. Նողկտամ.

NBHL (1)

Նողկասցի մտացս կայից՝ համբոյր շողոքորթին. (Նար. ղ։)


Նողկտամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to be disgusted, to loathe, to feel sick or inclined to vomit;
to abhor, to detest, to turn from with disgust.

NBHL (1)

Նողկասցի մտացս կայից՝ համբոյր շողոքորթին. (Նար. ղ։)


Նողկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to disgust, to nauseate, to make loathe or sick of;
to repugnate, to cause to abhor;
to tire, to weary.

NBHL (1)

Մի՛ ուտիցես զհաց քո ընդ նմա, զի նողկտացուցանէ (ա՛յլ ձ. գարշեցուցանէ) զնա, եւ ապականէ զբանս քո բարիս. (Առակ. ՟Ի՟Գ. 8։)


Նոյական, ի, աց

See full entry →

cf. Նոյեան.

NBHL (1)

Նոր նոյեան (այս ինքն Քրիստոսի) տապանն (եկեղեցի) է քոյդ դադար. (Շ. տաղ հռիփս.։)


Նոյեան

See full entry →

adj.

of Noah.

NBHL (1)

Նոր նոյեան (այս ինքն Քրիստոսի) տապանն (եկեղեցի) է քոյդ դադար. (Շ. տաղ հռիփս.։)


Նորագիւտ

See full entry →

adj.

new-fangled, newly invented or discovered, new, recent, modern.

NBHL (1)

Զնորագիւտ դաստակերտս քո (զհաւատացեալ մոգպետն) բարեխօս առնեմք վասն անձանց մերոց. (Եղիշ. ՟Ը։)


Նորագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to renovate, to renew;
to restore;
to do something new, extraordinary, miraculous.

NBHL (1)

νεουργέω, καινουργέω, καινουργίζω , νεοποιέω novum facio, renovo, innovo, res notas edo. Նոր գործել. իբր նոր ինչ հաստել, նորակերտել. նորոնգել. նոր ինչ առնել արտաքոյ կարգի, կամանակնունելի.


Նորախնդիր

See full entry →

s.

newsmonger.


Նորակերտ, աց

See full entry →

adj.

newly built or constructed;
strange, stupendous;
newly ordained.

NBHL (1)

Որ երեւեցան նորակերտ դաստակերտին քո (մոգպետի). (Եղիշ. ՟Ը։)


Նորահրաշ, ի, ից

See full entry →

adj.

cf. Նորանշան.

NBHL (1)

Նորահրաշ տեսլեամբ յարութեան քո տէր։ Նորահրաշ պսակաւոր։ Ի նորահրաշ նաւակատիս, եւ այլն. (Շար.։)


Նորաձեւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

innovation;
mode, fashion;
—ք, fancy articles.

NBHL (1)

Իմանալ նորաձեւութիւնս տառից արտաքոյ քան զգրոց. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)


Նորայ, ոց

See full entry →

cf. Նորային.

NBHL (1)

Զի եթէ ի քումմէն ինչ երկմտիցես, ի նորայոցն հաւատասջի՛ր ուսանել։ Ոչ եթէ նա ինչ կարօտ մերովքս իցէ, այլ մեք ամենեւին նորայովքն։ Ի նորայոցն տաս, որպէս զի դու օգտեսցիս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. հռ.։)


Նորային, յնոյ, յնոց

See full entry →

pron.

one's own, his or her own.

NBHL (1)

Զի եթէ ի քումմէն ինչ երկմտիցես, ի նորայոցն հաւատասջի՛ր ուսանել։ Ոչ եթէ նա ինչ կարօտ մերովքս իցէ, այլ մեք ամենեւին նորայովքն։ Ի նորայոցն տաս, որպէս զի դու օգտեսցիս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. հռ.։)


Նորանշան

See full entry →

adj.

prodigious, marvelous, astonishing, surprising, wonderful;
unheard of, extraordinary, incredible, paradoxical, phenomenal, monstrous;
— ինչ, phenomenon, prodigy, paradox.

NBHL (1)

Նորանշան մահ։ Նորանշան արասցէ տէր զհարուածս քո։ Նորանշան ինչ ցուցցէ տէր։ Ոչ ինչ նորանշան զարհուրեցուցանէր։ Որ ինչ նորանշան սքանչելի էր.եւ այլն։


Նորասնունդ

See full entry →

adj.

newly fed, young, tender.

NBHL (1)

Հալածելով ի փարախէ նորասնունդ քո բանաւոր ոչխարաց. (Ոսկ. լս.։)


Նորատունկ, տնկոց

See full entry →

adj. s. fig.

newly planted;
young, small plant;
neophyte.

NBHL (1)

Ի հոտոյ ջրոյ ծաղկեսցի, եւ արասցէ հունձս իբրեւ զնորատունկ։ Որդիք քո որպէս նորատունկ ձիթենւոյ։ Որոց ուստերք իւրեանց որպէս նորատունկ հաստատուն են ի մանկութենէ իւրեանց։ Մարդն Յուդայ նորատունկ սիրելի։ Պահել զնորատունկ գործոց ձեռաց իւրեանց ի փառս. (Յոբ.։ Սղ.։ Ես.։)