Definitions containing the research քո : 5989 Results

Գետահետեմ, եցի, տեալ

See full entry →

va. vn.

to make flow like a river;
to flow like a river.

NBHL (1)

Գետահետեա՛ զյորդահոս իմաստութիւն քո ի սիրտս մեր. (Ճ. ՟Ժ.։)


Գետամոյն

See full entry →

cf. Գետակուր.

NBHL (1)

Եթէ ոչ լինէին տղայքն գետամոյնք, թերեւս ոչ լինէր ապրեալ Մովսէս, եւ ոչ յարքունիսն սնեալ. (Ոսկ. գծ.։)


Գետափն, փին, փանց

See full entry →

s.

edge of a river, hank, shore;
beach;
quay.

NBHL (1)

Ելաք արտաքոյ քաղաքին առ գետափնն. յն. առ գետով. (Գծ. ՟Ժ՟Զ. 13։)


Գետնահարց

See full entry →

s.

cf. Գետնակոչ.

NBHL (1)

Եւ եղիցի իբրեւ գետնաձայնաց բարբառ քո. (Ես. ՟Ի՟Թ. 4։)


Գետնաձայն

See full entry →

s.

cf. Գետնակոչ.

NBHL (1)

Եւ եղիցի իբրեւ գետնաձայնաց բարբառ քո. (Ես. ՟Ի՟Թ. 4։)


Գետնափոր

See full entry →

adj.

hollowed;
subterraneous.

NBHL (1)

Ջանայր որսալ զվախթանգ. եւ ի գիշերին արար գետնափորս ի դրան քաղաքին ծածուկս, եւ թաքոյց ի ներքս տասն այր ընիր. (Պտմ. վր.։)


Գերագոյն, գունի

See full entry →

adj.

supreme, sublime, excellent, superior, eminent.

NBHL (1)

Գերագոյն քան զերիքովին փողն եղջերեայ՝ զբռնութիւն բելիարայ սովաւ հարթեալ տապալեցեր։ Համբարձեալ վերադրեաց գերագոյն դրան. (Նար. ՟Զ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)


Գերադրական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

superlative.

NBHL (1)

Զմեծութիւն քո, զիմանալին եւ զանապատումն զգերադրական շնորհն. (Համամ առակ.։)


Գերազանց

See full entry →

adj.

excellent, sublime, eminent, superior, magnificent, extraordinary;
— իմն օրինակալ, excellently, eminently, supremely.

NBHL (1)

(Ծառ) գերազանց առ ամենեքումբք պտղաբերօքն. (Պիտ.։)


Գերակայ, ից

See full entry →

adj.

eminent, pre-eminent, supreme.

NBHL (1)

Այսմ որ յոքունց գոլ գերակայ՝ նախ նստելոց յաթոռ նորայ. (Յիսուս որդի.։)


Դառնահոտ

See full entry →

adj.

that stinks.

NBHL (1)

Իբրեւ զդառնահոտ ծծումբ ի քիմս քո ծանրանան. (Կլիմաք.։)


Դառնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become bitter, to turn sour;
to be offended, irritated;
to be tired, displeased.

NBHL (1)

Դառնասցի յորովայն քո, այլ ի բերան քո է քաղցր. (Յայտ. ՟Ժ. 9. 10։)


Դառնացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

that imbitters, irritates.

NBHL (1)

Լո՛ւր քո դառնացուցչիս։ Դառնացուցիչս քաղցրութեան բարերարիդ. (Նար. ՟Լ՟Բ. եւ ՟Է։)


Դասակցիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be in the same class or society, to enrol one's self.

NBHL (1)

Դասակցեալ անմարմնոցն մաքուր կուսութեամբ. (Շար.։)


Դասեմ, եցի

See full entry →

va.

to put in order, to order, to arrange, to distribute;
to enrol, to associate.

NBHL (1)

Ընդ սուրբս քո դասեա՛։ Ընդ հրեշտակսն դասեցայք. (եւ այլն. Շար.։)


Դասեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Դասեմ.

NBHL (1)

Եւ դասեցո՛ ընդ սուրբս քո. (Շար.։)


Դաստակերտ, աց

See full entry →

s.

manufactory, edifice, building;
estate, village, country house, villa.

NBHL (2)

Ունիցի դաստակերտս մեծամեծս։ Պատրաստեա՛ ի դաստակերտս քո. (Առակ. ՟Ի՟Դ. 5. 27.)

Դաստակերտ մեծ եւ սիրելի զհայոց աշխարհիս անուանէին։ Զնորագիւտ դաստակերտս քո (զհատուցեալ մոգպետն) բարեխօս առնեմք վասն անձանց մերոց. (Եղիշ. ՟Գ. եւ ՟Ը։)


Դատակնիք, կնքի, կնքաւ

See full entry →

s.

sentence;
condemration, proscription, censure, fulmination.

NBHL (2)

ψήφισμα, ψῆφος decretum, sententia, suffragium, calculus Կնիք դատի, մանաւանդ դատապարտութեան. վճիռ. դատավճիռ. քուեայ. որոշումն ատենի.

Դատակնիք հատուցման, կամ մահու, կամ յանդիմանութեան։ (եւ ի լաւ անդր,) Շնորհեա՛ ինձ, որպէս դատակնիք բանին քո վճռեաց, եւ այլն. (Նար.։)


Դատապարտեմ, եցի

See full entry →

va.

to condemn, to damn, to censure, to reprobate;
to sentence, to execute.

NBHL (1)

Ոչ դատապարտէ զնա, յորժամ դատի զնա։ Զանմեղս, կամ զանպարտսն դատապարտէիք։ Դատապարտեսցեն զնա ի մահ։ Որով դատիս զընկերն, զանձն քո դատապարտես։ Զի եթէ զանձինս քննէաք, ապա ոչ դատապարտէաք (կր).եւ այլն։


Դատապարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

condemnation, damnation, perdition.

NBHL (1)

Եւ մի՛ բաժակ քո կողիցդ արեան ի դատապարտութիւն եղիցի։ Կորստեան, սատակման, ի մահ դատապարտութեան։ Ոչ ի փայտ դատապարտութեան սեւեռեալ. (եւ այլն. Նար.։)


Դատարան

See full entry →

cf. Դատաստանարան.

NBHL (2)

Աւասիկ կան առաջի քոյոյդ դատարանի. (Ճ. ՟Ա.։)

Նստեալ քո ի հոգւոջ քում դատարանի. (Մաշկ.։)


Դատարկ, աց

See full entry →

adj. adv.

empty, void;
hollow;
vain, useless;
idle, indolent, unoccupied, lazy;
— ինչ, in vain.

NBHL (1)

Կային դատարկք ի հրապարակս։ Ընդէ՞ր կայք աստ զօրս ցերեկ դատարկք։ Ոչ միայն դատարկք, այլ եւ փասքուսք։ Բանն իմ մի՛ դարձցի դատարկ։ Ընդ ամենայն դատարկ բանի։ Մի՛ ելանիցէք դատարկք։ Ոչ դատարկս եւ անպտուղս հաստատիցեն զձեզ.եւ այլն։


Դատարկաբան, ից

See full entry →

adj.

that speaks in vain.

NBHL (1)

Ի դատարկաբան բանից բազմաց պարապեցո՛ զանձն քո. (Կոչ. ՟Ա. յն. ի դատարկ բանից։)


Դատողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

judgement.

NBHL (1)

Հեծանոցաւ դատողութեան քո տէր սրբես զկալ աշխարհի. (Շար.։)


Դարանակալ, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Դարանագործ.

NBHL (1)

Տո՛ւր ինձ զքոյոց աթոռոցդ զդարանակալ իմաստութիւն. իմա՛, առընթեր նստեալ, աթոռակից.


Դարապետ, աց

See full entry →

cf. Դարապան.

NBHL (1)

Քարոզեցից առաջին հարցն եւ դարապետացն զփրկութիւնս քո. (Եփր. ի տեառնընդառաջ.։)


Դարափոր, ից

See full entry →

cf. Դարափոս.

NBHL (1)

Որոյ անունն այնպէս էր եւ ոչ թարգմանեցին, կամ ի դարափորէ՝ ուր թաքուցեալն էր. (Կիւրղ. թագ.։)


Դարձ, ից

See full entry →

s. adv.

turn, circuit, return;
reference;
reduction;
increase;
burden (of a song);
conversion, change;
— յետս or ընդ կրունկն, recoil, putting or drawing back, retreat;
— հիւանդութեան, paroxysm;
— փոխարինի, recompense, return;
retaliation, compensation, retribution;
— առնել, to turn, to turn about, to return;
again.

NBHL (1)

Առ այր քո դարձ քո։ Առ քեզ լիցի դարձ նորա։ Դարձ իւր էր յարեմաթեմ։ Ի դարձին հարկանէր, կամ ի դարձէ սատակել զազգն։ Այն արշաւան այսպիսի դարձիւ վճարեցաւ։ Ի դարձի տարւոյս այսորիկ.եւ այլն։


Դարձարան

See full entry →

s.

penitentiary.

NBHL (1)

Զապստամբսն եւ զհայհոյիչսն, եւ զմահացուցիչն քո ընդունիս ի դարձարան. (Բենիկ.։)


Դարձաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

return;
conversion.

NBHL (1)

Առ մոլորելոյս դարձաւորութիւն՝ ձայն քո. (Նար. լ։)


Դարձընթաց լինիմ

See full entry →

sv.

to pass by;
to return running.

NBHL (1)

ԴԱՐՁԸՆԹԱՑ ԼԻՆԵԼ. Դարձ իմն առնել յընթացս. ըստ յն. քերել հարեւանցի. քովէն անցնիլ


Դարձուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to return, to turn;
to avert;
to restore;
to bring or carry back, to reinstate;
to bring back, to recall;
to return, to send back;
to make over again;
to reduce;
to distract;
to abate;
to resolve;
to convert;
— յետս or ի բաց —, to revoke;
to reject;
to reflect;
— անդրէն, to cede, to resign, to yield;
— զերախտիս, to remunerate;
— զմաղձ, to vomit.

NBHL (2)

Դարձոյց զամենայն աւարն, եւ զժողովուրդն։ Դարձուցանելով դարձուցի՞ց զորդի քո յերկիրն՝ ուստի ելեր։ Զարծաթն այսրէն կշռով դարձուցաք։ Ոչ դարձոյց զերեսս իւր յինէն։ Դարձոյց զերեսս իւր յորմն։ Դարձո՛ զոտն քո ի ճանապարհէ չարէ։ Դարձոյց զթիկունս իւր։ Դարձուսցէ զբարկութիւն իւր ի նմանէ։ Դարձոյց զվէմն ի վտակս ջուրց։ Դարձուցից զսուգ նոցա ի խնդութիւն։ Դարձոյց զմիտս իւր։ Կենաց ի կեանս դարձուցանէ։ Զամենայն զօրսն ի փախուստ դարձուցանէին։ Դարձոյց զարծաթն առ մայր իւր։ Դարձուցաւ ինձ այսրէն արծաթն։ Եւ զյափշտակութիւնն դարձուցանիցէ։ Դարձուցից քեզ զամենայն անդս սաւուղայ.եւ այլն։

Դարձուցանել ի մեզ զտէրութիւնն քուշանաց։ Ի մի օրէնս դարձուցանես զամենայն ազգս. (Եղիշ. ՟Ա։)


Դաւանարան

See full entry →

cf. Վկայարան.

NBHL (1)

Զլուսաւորչին սուրբ դաւանարան։ Ի շինուած յարկի քումդ հանգստի՝ դաւանարանի այսր բարի հովուի. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)


Դաւանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

confession or declaration of faith.

NBHL (1)

Քրիստոսաւանդ, կամ խոստովանողական դաւանութիւն։ Դաւանութեան բարեաց ուսուցիչք։ Ըստ բանի աստուածազգացիկ քում դաւանութեան։ Զհերձուածողականն խիստ դաւանութիւն. (եւ այլն. Նար.։)


Դեղագործ, աց

See full entry →

s.

apothecary;
that prepares tinctures, physic or poison.

NBHL (1)

Դմա դեղագործ անհմուտ ասէ. ծեփեա՛ զապարանս քո, զի դեղագործեցից. (Ոսկիփոր.։)


Դեղագործեմ, եցի

See full entry →

vn.

to prepare physic or tinctures.

NBHL (1)

Ծեփեա՛ զապարանս քո, զի դեղագործեցից։ Ո՛չ այդպէս, այլ նախ դեղագործեա՛, եւ ապա ծեփեցից։ Ոչ դեղագործողի աղօթիւք տացի գիծ եւ գեղեցկութիւն նկարից, եթէ ոչ ուսմամբ ընդունի զհմտութիւն արհեստին. (Ոսկիփոր.։)


Դերեւ

See full entry →

adj.

eluded, vain, useless, frustrated;
—, ի —, ի —ս առնել, կացուցանել, հանել, to frustrate, to deceive, to deprive, to elude, to avoid, to render vain, to render abortive, to make useless;
to annul, to invalidate;
—, —ս լինել, ելանել, to deceive one's self, to be frustrated, to deprive one's self, to be vain, useless, to miscarry, to escape.

NBHL (2)

Անկիւղաս, զդաշտս նորա ասէ. սիմաքոս՝ զդերեւս նորա, այսինքն զխոպանս կորդացեալս եւ զփշաբերս. (Գէ. ես.։)

Դերեւս արար զհակառակութիւն հակառակողաց։ Ի դերեւս առնեմք զփրկագործութիւնն։ Մի՛ դարձուցաներ զերեսս քո առ ի դերեւ առնել զխնդրուածս մեր։ Ի դերեւս արար զմահն քրիստոսի. (Լմբ.։)


Դերեւանք, նաց

See full entry →

s. pl.

vanity, uselessness, privation, want.

NBHL (1)

Վարժօղքն (աշակերտաց) պղերգագոյնք՝ ի բարի յուսոյն միշտ լքուցանելով՝ ի դերեւանս զնոցա զառածեն զոգիս, ախմարագոյնս յոյժ գործելով։ Փարատել զտաղտկալի դերեւանս անգործութեան՝ յառաջադէմք ելով. (Պիտ.։)


Դէմ, դիմի

See full entry →

prep. adv.

cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
— ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
— յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.

NBHL (6)

Հնազանդիմ հրամանաց քոց ամենայն դիմօք. (Վրք. հց. ՟Ե։)

Դէմք նախագաղափարացն, ես, դու, նա. եւ ածանցացն, իմ, քո, նորա։ Դէմք (բայից) երեք. նախ՝ յորմէ բանն, երկիր՝ առ որ բանն. երիր՝ յաղագս որոյ բանն. (Թր. քեր.։)

Դնէ զյովհաննէս մկրտիչ ի դէմս ամենայն աստիճանաւորաց. իսկ զփոքրիկն ի դէմս ամենայն փոքունց. (Բրսղ. մրկ.։)

Դէմս արարի առ քո սրբութիւնդ։ Դէմս արարին առ ի վկայարան սրբոյն. (ՃՃ.։)

Ածել ի դէմս տեսութեան ընտրողական բանի քո. (Արշ.։)

Դէմ կալ խորհրդոյ քում. (Վրք. հց. ՟Զ։)


Դժնէութիւն, ութեան

See full entry →

s.

atrocity, asperity;
— հայեցուածոյ, hurtful aspect.

NBHL (1)

Դառնութիւն (է՝) դժնէութիւն ի ներքուստ աղմկեալ ի չարէն. (Ոսկ. եփես.։)


Դժոխական, ի, աց

See full entry →

adj.

infernal.

NBHL (1)

Յեւայէ խաւար եւ քուն դժոխական, իսկ ի քէն լուսաւոր ճրագ աշխարհի. (Գր. սքանչ. առ կոյսն.) յամենայն նշանակութիւնս հայի։


Գիծ, գծից

See full entry →

s.

line, stroke, dash, trace;
notch, incision, cut;
flourish;
hyphen.

NBHL (1)

Մի՛ ջնջեսցին գիծք կենդանատուիդ ի քո գրեցեալս շնչոյ։ Զմրաշարս գիծ. (Նար. ՟Կ՟Ե. եւ Նար. կուս.։)


Գին, գնոց

See full entry →

s.

price;
value;
tax, estimate, valuation;
rate, tariff;
purchase, bargain;
— հատանել, արկանել, to rate, to appreciate, to value, to estimate, to tax, to set a price on a thing;
անարգ — հատանել, to undervalue;
գնոյ առնուլ, գնոց ստանալ, to buy, to purchase for money;
գնոյ ըմպել զջուր, to drink water that has cost money;
բարձրացուցանել, աճեցուցանել, իջուցանել, նուազեցուցանել զ—, to buy dearly;
վիճել վասն գնոյ, to raise, to augment, to reduce, to lower the price;
վիճել վասն գնոյ, to bargain;
սովորական —, price-current;
որոշեալ —, no abatement;
դնելով դնեցից ի քէն դնոց, I will pay you the price.

NBHL (2)

Գնոց գնեցեր (զմեզ) զպատուական քո զարիւնդ փրկանս տուեալ. (Խոսր. պտրգ.։)

Գինք արեան քո եմք։ Զգինս արեան քո յիշեա՛. (Շար.։)


Գիշերախառն

See full entry →

adv.

by night, nightly.

NBHL (1)

Գիշերախառն հասանէր ի վերայ յամնէացւոցն։ Զհրամանն արքունի գիշերախառն կատարեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 9։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 10։)


Գիշերօթիմ

See full entry →

vn.

cf. Գիշերեմ.

NBHL (1)

Եւ կամ պարսպապահ լինել՝ արտաքոյ գիշերօթեալք. (Փիլ. բագն.։)


Գիջակն, կանց

See full entry →

adj.

blear-eyed.

NBHL (1)

ԳԻՋԱԿՆ գրի եւ ԳԻՃԱԿՆ, ԳԷՃԱԿՆ. Որոյ աչքն է զգածեալ խոնաւութեամբ. բժաբեր. ջրջրկած աչքով, ճպռոտ.


Գիջին

See full entry →

cf. Գիջային.

NBHL (1)

Զգաստ միտք լինին ի ցամաքուտ վայրս. իսկ վարք գիջինք ընկղմեն զմիտս. (Նեղոս.։)


Գիսաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

hairy, long-haired;
comet;
Greek monk.

NBHL (1)

Լնուլ զպասքումն ազգի գիսաւոր (հոնաց)։ Գլխագերծաց եւ գիսաւորաց. (Կաղանկտ.։)


Գիտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to acquaint, to instruct, to inform.

NBHL (1)

Շնորհն ի միտսդ գիտաց առնէ, թէ ընդունելի են աղօթքդ քո. (Նար. խրատ.։)


Գիտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj. s.

that may be known, perceivable;
—ք, note, remark.

NBHL (1)

Որ գիտելի է եւ ձերումդ իմաստութեան։ Ի քում գիտելի նետից՝ յետ նախկի գրելոյն հարան յանձին. (Շ. թղթ.։)