Definitions containing the research քաղ : 2474 results

Աղերսահայց

NBHL (1)

Գագիկ Արծրունի աղերսահայց յարքայէ Սմպատայ լեալ՝ առ ինքն զքաղաքն Նախջուան խոկայր դարձուցանել. (Յհ. կթ.։)


Աղիկամի

NBHL (1)

Զմակեդոնացիս հռովմայեցիք ինքնօրէնս աղիկամիս թողին։ Առեալ կարասի յանտիոքացւոց՝ ինքնօրէն աղիկամի զքաղաքն թողոյր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Աղուեսաքուն, քնոյ

NBHL (1)

Բազում երկիւղն Աստուծոյ չտայ ի խոր ի քուն ընկղմել մտացն, այլ ծանծաղագոյնս յաղուեսաքունս միայն զքաղցր ցանկութիւն քնոյն եւեթ կատարեն. յն. վեր ի վերոյ ննջելով. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Ամենաժանտ

NBHL (1)

Ո՛չ ասաց ժանտի եւ ամենաժանտի, այլ ի քաղաքին անուանէ կոչէ, թէ Յուդա Սկարիովտացի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)


Ամենալից

NBHL (1)

Սեղան ամենալից՝ խորտկօք։ Երկիր է սեղան ամենալից, եւ հանդերձ եւ կերակուր։ Վայրք ինչ բազում, եւ ամենալիցք։ Զքաղաք մի մեծ եւ ամենալից։ Երկինք են սենեակ, եւ երկնից առագաստքն ամենալիցք. (Ոսկ.։)


Այգուց

NBHL (1)

Յարեաւ այգուց, եւ անձն նորա ընդ նմա։ Եւ էր այգուց։ Այգուցն իբրեւ դարձաւ անդրէն ի քաղաքն։ Մինչդեռ այգուցն առ նովաւ անցանէին. (Սիրաք. ԼԴ. 24։ Յհ. ԺԸ. 28։ Մտթ. ԻԱ. 18։ Մրկ. ՟Ժ՟Ա. 20։)


Անդամայաղթ

NBHL (1)

Ծառայք անդամայաղթք, առողջք։ Յորժամ տեսանիցես եւ գլխաւորս քաղաքաց մարմնագեղս՝ անդամայաղթս. (Ոսկ. ես.։)


Անդատաւոր

NBHL (1)

Ի դիպող ժամուն, զի անդատաւոր էր քաղաքն. քարկոծեցին զստեփաննոս նախավկայն. (Պիտառ.։)


Անմարդիմ, եցայ

NBHL (1)

Մատնեաց տէր զգիւղաքաղաքն զարշակաւանն ի ձեռս հարուածոցն ... զի անմարդեցաւ. (Բուզ. ՟Դ. 13։)


Անուշանամ, ացայ

NBHL (1)

γλυκάζω. dulcesco, ὅζω. oleo, odorem spiro. Անուշութիւն յինքեան բերել, եւ բուրել. քաղցրանալ. եւ Հեշտանալ. անուշնալ.


Անուշացուցանեմ, ուցի

NBHL (1)

ԱՆՈՒՇԱՑՈՒՑԱՆԵՄ որ եւ ԱՆՈՒՇԵԼ. Անոյշ կամ համեղ կամ ախորժելի առնել. քաղցրացուցանել. զուարճացուցանել. անուշցընել.


Աստեղագիտական, ի, աց

NBHL (1)

Յաստեղագիտական եւ քաղդէաղանդն կարծեաց օրինեց։ Աբրամ թարգմանի հայր վերամբարձ, երեւեցուցանէ զաստեղագիհականն եւ զվերամբարձայածուն. (Փիլ. իմաստն.։)


Արդիւնաւորեմ, եցի

NBHL (1)

Բայց եւ աստ խնդութեամբ արդիւնաւորէք զհեշտութիւնս։ Բազո՛ւմս արդիւնաւորեսցիս (կամ արդիւնացուցես) քեզ զքաղցրութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ 12. 14։)


Բանջարաճաշակ

NBHL (1)

Զանձն տուեալ քաղցի եւ ծարաւոյ, եւ բանջարաճաշակ կենաց. (Ագաթ.։)


Բաւական

NBHL (1)

Կեանք մշակի բաւականի քաղցրասցի. (Սիր. ՟Խ. 18։)


Երասանակեմ, եցի

NBHL (1)

Անդ լծեալ զջորիսն՝ երասանակեցին զկառսն ի թագաւորական քաղաքն. (Ճ. ՟Զ.։)


Ընչաթափ

NBHL (1)

Հարկահանք ձեր ճռաքաղ առնեն զձեզ ... ընչաթափ առնեն ի դէմս հարկի. (Գէ. ես.։)


Թողում, ղայ

NBHL (1)

Զեղբայր մի ձեր աստ առ իս թողուցուք։ Թողի ի ձեռաց։ Թողից զայգի իմ, եւ մի՛ յատցի եւ մի՛ բրեսցի։ Եթող նշխար։ Թողից զպարարտութիւն իմ, կամ զքաղցրութիւն իմ։ Ոչ թողցէ զքեզ, եւ ոչ ընդ վայր հարկանիցէ։ Գուցէ թողեալ հօր մերոյ զէշսն՝ եւ զմէնջ հոգասցէ։ Զշառաւիղ արմատոյ դորա թողէ՛ք յերկրի։ Թողին զուխտն Աստուծոյ։ Թողցեն օտարաց զմեծութիւնս իւրեանց։ Մի՛ թողուր զիս Տէր Աստուած իմ։ Սիրտ իմ եթող զիս։ Իբրեւ կամեցաւ մտանել յամբոխն, ոչ թողին զնա աշակերտքն.եւ այլն։


Իւրովին

NBHL (1)

իւրովին հեզութեամբն համոզեալ։ Իւրովին ձեռօք իսկ կերակրել զաղքատս։ Կուսական իւրովին քաղաքավարութեամբ. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։ Մագ. կ։)


Լուանալիք

NBHL (1)

Շինէ ըստ պիտոյից ի միջոցաց քաղաքին լուանալիս (եւ կամ լուալիս). (Խոր. ՟Ա. 15։)


Խակակութ

NBHL (1)

ὅμφαξ acresta. Խակ կթեալ. տհաս քաղեալ. որպէս ազոխ, եւ պտուղ տտիպ. եւ ծնունդ անկատար.


Խոզանման

NBHL (1)

Բանսարկուն զմեզ խոզանման աղբասնունդ մեղացն քաղաքակիցս արար. (Լծ. կոչ.։)


Խօսօղ

NBHL (1)

ԽՕՍՕՂ. Խօսնակ. աքաղաղ. խօրօզ. եւ այլ հաւ երգօղ.


Ծաւալական

NBHL (1)

Եւ որչափ ծաւալական է, մինչեւ զբնութիւնն այնոցիկ՝ որ առ բերանովն են ճանապարհացն՝ քաղցրութիւն առտուելով, մեղր ընկալաւ առասութիւն. (Պղատ. տիմ.։)


Ծնունդ, ծննդեան, ծննդոց

NBHL (1)

Ուրհայ, որ կոչի ի գիրս ծննդոցն արահաթ. եւ այն իսկ քաղաքն եդեսիոյ. (Մարթին.։)


Հերու

NBHL (1)

Ո՞չ հերու թօթափեաց աստուած զքաղաքս ամենայն. (Ոսկ. գծ.։)


Հորդեմ, եցի

NBHL (2)

Ճանապարհք մեղաւորաց հորդեալ ի քարանց, եւ ի վախճանի խորխորատ դժոխոց. (Սիր. ՟Ի՟Ա. 11. (կամ ըստ նոր թարգ. ղորկ եւ հորդեալ քարաքաղ։))

Ճանապարհ հորդեցին մեզ յերկնային քաղաքն երուսաղէմ. (Ժմ.։)


Հրաշագործեմ, եցի

NBHL (1)

Ի քաղաք մեծ, որոյ արուեստաւոր եւ հրաշագործօղ աստուած է. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)


Հրաշագործութիւն, ութեան

NBHL (1)

Զծայր քաղաքին, եւ որ ի նմա հրաշագործութիւնք. (Խոր. ՟Ա. 15։)


Մահտարաժամ

NBHL (1)

Յարձակումն թշնամեաց, կամ մահտարաժամ, կամ սով, կամ կարկուտ։ Եհաս մարդկան մահտարաժամ, սկիզբն արարեալ ի միւռոյ քաղաքէն. (Ճ. ՟Գ.։)


Մարդագերութիւն, ութեան

NBHL (1)

Այլս առանձինն քաղաքառուս ի մարդագերութեան. (Փիլ. լին. ՟Ա. 77։)


Մշտնջենաբուղխ

NBHL (1)

Ուրա՛խ լեր բերկրեալ, որ քաղցրութեամբ մշտնջենաբուղխ աղբերբն զծարաւեալսն յագեցուցեր. (Եպիփ. կուս.։)


Յուդայական

NBHL (1)

Յուդայ, եւ Բենիամին։ Յուդայ, եւ ամենայն Իսրայէլ։ Իշխանք Յուդայ։ Ի մի ի քաղաքացն Յուդայ։ Եւ դու Բեթղեհէմ երկիր Յուդայ. եւ այլն. որ եւ ստէպ թարգմանի, երկիր Հրէաստանի, Հրէաստան։


Ոգեղաբարբառ

NBHL (1)

Կէսքն գեղեցկաձայն, եւ քաղցրաբարբառք. եւ կէսքն խստաձայնք (զի՛լ), եւ ոգեղաբարբա՛ռք. (Վեցօր. ՟Ը։)


Պասեքատօն

NBHL (1)

Պատճառս այնչափ բազմութեան ի քաղաքին գտանել՝ զզատիկ պասեքատօնին ասէ լինել. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Պարշարեմ, եցի

NBHL (1)

Պարշարեցաւ մուփարկինն՝ քաղաքն մարտրոսաց. (Վրդն. պտմ.։ Որպէս եւ ՟Գ. Մակ. ՟Ղ. 18. յօրինակս ինչ գրի,)


Պտղատու

NBHL (1)

Եւ զանպըտուղ ծառըս քաղցրին՝ զպտղատուս դառնագունին, մի՛ հատաներ յայգւոյ քոյին. (Յս. որդի.։)


Ջախջախիք

NBHL (1)

Յապականութիւն դարձոյց զբազում քաղաքս, եւ արեան ջախջախիս արարեալ զդասս հաւատացելոց. (Ուռհ.։)


Ռետինական

NBHL (2)

ՌԵՏԻՆԱԿԱՆ կամ ՌԵՏԱԿԱՆ. Ունակ լաւութեանց ռետնի. կամ կաթեալ որպէս ռետին քաղցր.

Ռետինական (կամ ռետական) մաղթանօք յերեսս անկեալ պատիմք (կամ աղաչեմք)։ Ռետական գթով (կամ սիրով) ցող քաղցրութեան մեզ ցօղեսցէ. (Տաղ.։)


Տանձի, ձւոյ, ձեաց

NBHL (1)

Ի թզենւոջ եւ ի տանծւոջ քաղցրացաւ։ Նախանձ առ միմեանս կալան խնձորի եւ տանձի՝ եղբարք գոլով. (Նիւս. կազմ.։ Մխ. առակ.։)


Տիտանացիք, ցւոց

NBHL (1)

Տեսեալ արքայն տիտանեան (բէլ՝) զարհուրեցաւ։ Պատահէ նզմա պայապիս քաղեայ տիտանեան՝ պատերազմաւ. (Խոր. ՟Ա. 10. 13։)


Տիտանեան, եանք

NBHL (1)

Տեսեալ արքայն տիտանեան (բէլ՝) զարհուրեցաւ։ Պատահէ նզմա պայապիս քաղեայ տիտանեան՝ պատերազմաւ. (Խոր. ՟Ա. 10. 13։)


Փղձկամ, ացայ

NBHL (1)

Եւ զի փղծկեսցին միտք նորա եւ նեղեսցի, ետ նմա զկէս քաղաքին. (Եփր. թագ.։)


Փղձկիմ, եցայ

NBHL (1)

Եւ զի փղծկեսցին միտք նորա եւ նեղեսցի, ետ նմա զկէս քաղաքին. (Եփր. թագ.։)


Քսանամեակ

NBHL (1)

Յաղթօղն կոստանդիանոս զքսանեմեակն ի նիկոմիդացւոց քաղաքին կատարեաց։ Ճշմարտ թուօղն ժամանակաց եւսեբի պամփիլեայ աւարտաբանէ ի քսանեմեակն ոստանդիանոսի. (Խոր. ՟Բ. 85։ Ասող. ՟Ա. 1։)


Արշալոյս, լուսոյ

s.

dawn, daybreak, twilight, aurora;
cf. Արշալուրշք.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՀՀԲ աշալուրջք դնում է աշել «նայիլ» և լրջանալ բայերից։ Աւետիքեան, Բա-ցատր. շար. 325 «յորում լինի աշել կամ նայիլ, կամ յորում լրջանան աչք»։ ՆՀԲ աչք և լուրթ բառերից և ո՛չ թէ «արշք կամ առաջին և լոյս»։ ՋԲ աչք և լուրջ «զուարթ» բառերից (հմմտ. աչա-լուրջք բառի տակ տուած բառատռու թիւնը. «որ ծագմամբ լուսոյն զուարճա-զուցանէ զաչս»)։ Էմին, Վահագն Վի-շապաքաղ (Изслыд. 77) զանս. amš։ «արշալոյս»։ Lagarde, Arm. St. էջ 190


Արուսեակ, սեկի

s.

Venus, Lucifer;
devil.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳԴ պրս. ❇ zāvars «արուսեակ»։ ՆՀԲ պրս. արուսէ «հարս» (այս բառը մեզ հետ գործ չունի, որովհետև արաբ. [arabic word] 'arūs բառն է)։ Lag. Urgesch 337 rué արմատից։ Էմին, Վահագն վիշա-պաքաղ (Изслыд. 77) սանս. aruša «առաւօտու աստուածութիւն»։ Mordt-mann, ZDMG 31, 417 խալդ. Arazua ւառաւև անուան հետ։ Muller SWAW 88 (1877), էջ 11 զնդ. auruša, օաս-ors «ճերմակ» և սանս. arusa ձևերի հետ։ Տէրվ. Altarm. 50 սանս. aruša, զնդ. auruša ձևերի հետ՝ լոյս արմա-տից։ Նոյն հեղինակը՝ Մասիս 1881 մայ 1 և Նախալ, էջ 45, 48, 63 թէ՛ սանս. և զնդ. ձևերը և թէ հայ. արև, արե-գակ, արուսեակ բառերը հանում է հնխ. ark կամ պարզական ar արմա-տից, մերժելով լոյս բառի հետ որևէ առնչութիւն։ Bugge, Etrusk. u. Armen. էջ 3 իբրև նուազական *արուսի ձևից, որ մեկնում է «արև» և կցում էտրաւսկ.