impatient;
incontinent, intemperate.
Ի վերայ ժուժկալին եւ անժուժկալին։ Յաղթեալ ժուժկալիւքն, եւ պարտեալ անժուժկալիւքն. (Նիւս. բն.։)
impatience;
intolerance;
incontinence, intemperance;
immoderation, violence.
Ի կիրակէի զայլ ինչ կերէ՛ք յաղագս անժուժկալութեան ձերոյ։ Եւ թէ ոք անժուժկալութեամբ սխալէ, բեռն ապաշխարութեան ի վերայ դնեմք. (Շ. թղթ.։)
cf. Անժուժկալութիւն.
Որպէս անժուժութիւնն Ադամայ եւ Եւայի անէծս ի վերայ էած եւ մահ, նոյնպէս եւ ծնելոցս ի նոցանէ՝ որ զնոյն անժուժութիւնն ունին. (Յճխ. ՟Թ։)
cf. Անհուպ.
Ի վերայ բարձր բազմականի, եւ յանհպելեաց վերարկուաց։ Փորձէր զսուրբ զանձն (զհոգի Յուլիանեայ), եւ զանհպելի մարմինն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. կիպր.։)
inevitable, indispensable, necessary;
irrevocable;
indispensably, necessarily, inevitably, irrevocably.
Պարտ էր ի վերայ նոցա անհրաժեշտ կարօտութեանն գալ։ Անհրաժեշտ շառաչմամբք հալածեալք. (Իմ. ՟Ժ՟Զ. 4. 16։)
without voice;
mute, without sound;
consonant.
Իջցէ որպէս զանձրեւ ի վերայ գեղման՝ անձայն. (Իգն.։)
handless;
without succour.
(Զկուռս) անոտս անձեռս ի վերայ ուսոց իւրեանց կրեն. (Թղթ. բարուք.։)
unproductive, unfruitful;
ungrateful, unthankful.
Ամենայն բարեօք լցեալք ի նմանէ՝ անձիրք առ տուիչն երեւեցան։ Անձիրս լինել ի վերայ երախտեաց. (Ճ. ՟Գ.։)
narrowness, contractedness;
pressure;
constraint;
anxiety, inquietude, chagrin, trouble, vexation, care, affliction, tribulation, anguish.
Յանձկութեան քում եւ ի նեղութեան քում, որով նեղեսցէ զքեզ թշնամին քո։ Նեղութիւն եւ անձկութիւն եւ մութ։ Ի նեղութեան եւ յանձկութեան։ Նեղութիւն եւ անձկութիւն ի վերայ ամենայն մարդոյ՝ որ գործէ զչար։ Նեղութի՞ւն, թէ անձկութիւն։ Զեղութիւն եւ զանձկութիւն գտի։ Յանջրդւոյ, յանձկութենէ, եւ ի թշուառութենէ. եւ այլն։
person;
hypostasis, personality;
creature, being;
soul;
mind;
heart;
myself, thyself, himself;
անձամբ, personally;
անձամբ անձին, by one's self, personally;
զանձամբ դառնալ, to turn back;
զանձամբ արկանել, to put on, յանձին բերել, to imitate;
յանձին ունել, to accept, to approve;
չառնուլ յ—, to refuse, to deny;
սիրէ նա զ— իւր, he loves himself;
վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի, I only answer for myself;
երգնում յ— իմ, թէ այդ այդպէս է, on my soul, it is so;
զգաստանալ յանձին, to revive, to recover one's senses;
փոյթ ունի նա վասն անձին, he takes care of himself;
անձին առնել, to commit suicide;
եռն յանձին հարկանել, to boast of, to flatter one's self, to prick one's self;
յ— առնել, to recommend, to confide;
յ— լինել, to commend one's self, to have confidence in, to confide in, to be committed.
Յանձն իմ երդուայ՝ ասէ տէր (յն. լտ. յիս ինքն)։ Առնել զնա չար կամ բարի յանձնէ իմմէ։ Յանձնէ տուժէի։ Եւ ոչ զանձն արժանի համարեցայ առ քեզ գալոյ (յն. լտ. զիս ինքն)։ Եթէ ես վկայեմ վասն անձին իմոյ։ Սուրբ առնեմ զանձն իմ։ Յանցաւոր զանձն իմ ես ինձէն երեւեցուցանեմ։ Համարիմ զանձն (կամ զանձն իմ) երանելի։ Ցո՛յց զանձն քո քահանային (յն. լտ. զքեզ ինքն)։ Սիրեսցե՛ս զընկեր քո իբրեւ զանձն քո։ Փրկեա՛ զանձն քո, եւ զմեզ։ Դու վասն անձին քոյ վկայես։ Գանձես անձին քում։ Ամենայն թագաւորութիւն բաժանեալ յանձն իւր։ Վկայէք զանձանց։ Յանձանց իսկ ոչ ընտրէք զարժանն։ Առ ոմանս պանծացեալս յանձինս։ Լացէ՛ք ի վերայ անձանց ձերոց։ Մի՛ ոք զանձին եւեթ խնդրեսցէ։ Զանձինս իւրեանց արարին ներքինիս։ Զանձն (կամ զինքն) ոչ կարէ ապրեցուցանել։ Ասել զանձնէ, թէ իցէ ոմն։ Յորոց պահեալ զանձինս՝ բարւոք գործիցէք. եւ այլն։
ԸՍՏ ԱՆՁԻՆՆ ԱՌՆՈՒԼ կամ ԲԱՌՆԱԼ, եւ այլն. ըստանձնել. ի վերայ իւր բառնալ. շալակել. շալկել.
Ոչ միտ դնել էր ասացելոցն, այլ միշտ զանձամբ դառնալ, եւ տեսանել զեկեալսն ի վերայ նոցա. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։)
ՅԱՆՁԻՆ ՈՒՆԵԼ. իբր յանձն իւր կամ ի վերայ իւր առնուլ. ընդունել. պինդ ունել. պահել. եւ խոստովանել, եւ խոստանալ. վըրան առնել. իւսթիւնէ ալմագ. սէօզ վէրմէք, գապուլ էթմէք. տե՛ս եւ ի տառն Փ, ՓՈՅԹ ՅԱՆՁԻՆ ՈՒՆԵԼ.
Օրհնեա՛ անձն իմ զՏէր։ Օրհնեցէ՛ք անձինք (կամ հոգիք) եւ շունչք արդարոց զՏէր։ Տրտում է անձն իմ (կամ ոգի իմ)։ Որ գտանէ զանձն իւր։ Կորուսցէ զանձն իւր։ Զի՞նչ տացէ մարդ փոխանակ անձին իւրոյ։ Մեծացուսցէ անձն իմ զՏէր։ Յամենայն անձնէ քումմէ։ Դնեմ զանձն իմ։ Դիցէ զանձն իւր ի վերայ բարեկամի իւրոյ։ Սիրտ եւ անձն մի։ Որք ընդ անձին իմոյ զիւրեանց պարանոցս մատուցին։ Ոչ հաճեսցի ընդ նա անձն իմ։ Ամենայն ցանկութիւն անձին քոյ գնաց ի քէն. եւ այլն։
Ըստ այսմ՝ ընդդէմ Ապողինարի հերետիկոսի, որ ուրանայր զմարդկային հոգին Քրիստոսի, ասի ի մեզ՝ թէ էառ Քրիստոս զհոգի կամ զանձն, եւ ոչ լոկ մարմին անանձն. եւ ընդդէմ Նեստորի ժանտի՝ որ երկու անձն կամ անձնաւորութիւնս դնէր ի Քրիստոս ըստ կրկին բնութեանց, ասի՝ թէ ոչ գոյր ի Քրիստոս անձն մարդկային, այլ միայն մի անձն աստուածային՝ ունակ կրկին բնութեանց։ Զայս քաջ պարտ է ի միտ առնուլ ուշիմ վերծանողաց զայս բառարան, եւ զամենայն գիրս նախնեաց. թէպէտեւ ի յետին դարս ի վերայ Քրիստոսի բառս ԱՆՁՆ ոչ վարիցի որպէս հոգի, այլ միայն որպէս Անձնաւորութիւն։
Զքերովբէիցն զթեւսն տարածեալ ի վերայ գլխոցն եւ բովանդակ անձանցն (իբր մարմնոցն երեւելոց). (Խոսր. պտրգ.։)
Ոմն զգայլոյ կորիւն սնուցանէ, եւ իբր զշան կորիւնս ընդ անձն ականին (տեառն իւրոյ. վըրան ցաթկելով խաղալ) (Եզնիկ.։) (Ա՛յլ է եւ ԱՌՆՈՒԼ կամ ԲԱՌՆԱԼ ԶԱՆՁԱՄԲ, ԸՍՏ ԱՆՁԻՆ. (այս ինքն ի վերայ ինքեան. տե՛ս ի ՟Ա. նշ։)
ՅԱՆՁՆ ԱՌՆՈՒԼ. ἑπιδέχομαι, ἁναδέχομαι, αποδέχομαι, προσέχομαι, suscipio, recipio, accipio, αἰρέω, eligo, ἑπινεύω, innuo, annuo, adsento, συγχωρέω, concedo. Ի վերայ իւր առնուլ. ըստանձնել. ընդունել. զիջանիլ. հաւանել. հաճիլ, տանել. անձը առնել, վըրան առնել.
rain;
— իջանել, to rain;
— արտասուաց, a flood of tears;
յորդ —, violent, pouring rain;
անձրեւաչափ (գործի), rain-guage.
Թուեալ են նմա շիթք անձրեւի, եւ զեղցին անձրեւով յամպս։ Դարձոյց զանձրեւս նոցա ի կարկուտ։ Նոր անձրեւօք կարկտի։ Ասէք՝ թէ անձրեւ գայ։ Ածից ես անձրեւ ի վերայ երկրի։ Ածէ անձրեւ ի վերայ. եւ այլն։
solid, stable, durable, tough, lasting;
hard, strong, firm, fast;
compact, massive, thick;
locked, fastened.
—, ամրի, րաց, րոյ, ոց, fort, fortification, fortress;
grotto, cave, cavern.
Տեղի ամուր՝ կեցուցանել զիս։ Քաղաք ամուր։ Քաղաքք ամուրք եւ պարսպաւորք։ Պարիսպք ամուրք։ Յամենայն քաղաքսն Յուդայ յամուրս։ Ի վերայ ամուր քաղաքաց։ Ամուր քաղաքի առելոյ։ Իբրեւ պարիսպ պղնձի ամուր։ Հրձիգ առնէր զամուր ամուր տեղիս թշնամւոյ. եւ այլն։
Գնայի ամուր ի վերայ նորա. (Վրք. հց. ՟Ի։)
Զամուրս նոցա հրձիգ արասցես։ Բաժանեցէ՛ք զամուրս նոցա։ Կործանեաց զամենայն ամուրս նորա։ Եւ եդ ի հովտին ամրոց։ Դիմէր ի վերայ ամրոցն պաշտրելոց։ Բերէին մեքենայս ի վերայ ամրոց։ Ամենայն պարիսպք ամրաց Հրէաստանի շինեսցին։ Եւ որ էին զամրօքն, սատակեցան յամրականացն։ Որ յամրի անդ էին։ Զիշխանութիւն զամրիդ։ Յայտ առնէր յամրէ անտի։ Պաշարումն ամրոյն։ Դիպեցան ամրոյն այնմիկ։ Յամուրս այրիցն։ Յամուրս անապատի. եւ այլն։
Դուք էիք մեր ամուր ապաստանի. արդ մեծ ամուրդ այդ հիմն ի վեր տապալեցաւ։ Առեալ զզօրսն՝ հասանէր ի վերայ ամրին. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Զ։)
cloud;
— փոշւոյ՝ ծխբյ, a cloud of dust, smoke.
ԱՄՊ գրի եւ ԱՄԲ. (լծ. ամբար, եւ ումպ) νεφέλη, νέφος nubes. պուլութ, էպր, սէհապ. Գոլոշի ջրոյ եւ երկրի՝ ջերմութեամբ արեւու վերացեալ՝ դիզացեալ թանձրացեալ յօդս. կամ մէգ ի բարձու, անձրեւաբեր, հողմակոծեալ, եւ հողմաբեր, եւ հովանի ի վերայ երկրի.
having the colour or appearance of a cloud.
Արեգակն շող ամպագոյն ի վերայ ծագեաց. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 22։ (Իսկ իբր ամպատեսիլ՝ ըստ յն. ասի))
voluntary, willing, free, spontaneous;
-, — մտօք voluntarily, spontaneously, freely;
willingly, at one's will or pleasure, of one's own accord or free will.
Զարթոյց բռնութիւն ի վերայ կամակար կամացն. (Եփր. ել.։)
to act according to ones entire will, pleasure or caprice.
Դի՛ք ի վերայ դոցա հարկս եւ հասս, զի մի եւ այլ կամակարեալ բռնասցին. (՟Բ. Եզր. ՟Դ. 20։)
free-will;
spontaneity;
կամակարութեամբ, cf. Կամակար.
Կամակարութեամբ յարձակեալ ի վերայ մահու. (Եղիշ. ՟Ա։)
vault, arch, arcade;
porch, portico;
girdle, belt;
soundwave;
— սրոյ, baldric, sword-belt;
— յաղթութեան, triumphal arch;
կապուտակային —, the arch, vault or canopy of heaven, the vaulted sky.
Զապարոշն՝ վերին գօտի ասեն՝ զանթովքն ի վերայ պճղնաւոր պատմուճանին, եւ կամար՝ բուն գօտին ի վերայ միջոյն. (Նախ. ել.։)
flail, roller to thrash corn or beat out grain.
Որպէս կամն զի ի վերայ ցորենոյ անցանէ, այնպէս հրեշտակնէ որ առակեալ է ի կամն, կասու։ Ոչ կամունս ածէ՛ ի վերայ, այլ գաւազան։ Անիւ գունդն է սայլի. եւ զսղոցաձեւն այլ թարգմանքն սրաբերան ասեն. զոր սովոր են այնպէս առնել զկամն, եւ այնու կասուլ զօրան. (Գէ. ես.։)
cf. Կամն.
Որպէս կամն զի ի վերայ ցորենոյ անցանէ, այնպէս հրեշտակնէ որ առակեալ է ի կամն, կասու։ Ոչ կամունս ածէ՛ ի վերայ, այլ գաւազան։ Անիւ գունդն է սայլի. եւ զսղոցաձեւն այլ թարգմանքն սրաբերան ասեն. զոր սովոր են այնպէս առնել զկամն, եւ այնու կասուլ զօրան. (Գէ. ես.։)
bridge;
պսակ կամրջի, parapet —.
ԿԱՄՈՒՐՋ գրի եւ ԿԱՄՈՒՐՋԻ՝ ջաց. եւ որպէս ռմկ. ԿԱՄՈՒՐՃ, ԿԱՐՄՈՒՆՋ. φέφυρα pons διαβάθρα transitus, scala. Կամար կազմեալ ի վերայ ջուրց՝ առ անցանելոյ ցամաքաւ. անցարան. յն. ղէֆիրա. եբր. գիւր. պ. փիւլլ.
Ի վերայ գետոց ճանապարհորդութիւնք, այսինքն կամուրջ. (Խոր. ՟Բ. 56։)
Կամրջի նմանեցուցանէ. զի որպէս կամուրջ արկեալ ի վերայ յորձանաց գետոյ՝ անցարան գոլ ամենայն ուղեւորաց. (Շ. բարձր.։)
Զաշակերտսն կամուրջ գործեալ՝ եւ ի վերայ շրջէր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)
lightning, thunder;
thunderbolt;
spark;
live or burning coal, glowing embers;
carbuncle, anthrax;
հրացայտ —կունք, lively sparks;
—կունս արձակել, թօթափել, to emit sparks;
to launch thunderbolts, to blast with lightning.
Իբրեւ զկայծակն իմն փայլակնահար զաշխարհն արարեալ։ Իբրեւ զկայծակն ի վերայ հասեալ. (Յհ. կթ.։)
mast;
sail;
weaver's beam;
— դրօչու, flag-staff;
կանգնել զ—ն, to raise a —;
խոնարհեցուցանել զ—ն, to unmast;
to dismast.
(ի կալոյ կամ ի կայուն գոլոյ, որպէս եւ ի յն. իսդօս) ἰστός malus, arbor navis եւ ἰστίον velum. Ստուար ձող նաւու իբրեւ բուն ծառոյ կամ սիւն փայտեղէն, յորոյ վերայ պարզի առագաստն. լայնաբար նշանակէ եւ զառագաստն,
emperor, caesar;
Վեհափառ —ն, His Imperial Majesty.
Աստուած կայսր ի վերայ ամենայն սրբոց, այս է թագաւորաց թագաւոր. ուստի եւ կայսերական ասի ըստ Նար. նաեւ աստուածականն։
to raise, to lift up, to re-instate, to re-establish;
to raise up, to erect, to set up, to found, to build, to rebuild, to construct.
Եթէ գլորիցի մին, կանգնեսցէ զնա ընկեր իւր։ Ձեռն ձգեալ առ իս՝ կանգնեաց զիս ի ծունգս իմ, եւ ի թաթս ձեռաց իմոց։ Կանգնել զգլորեալս. զմենքենայս առ պարիսպն. զնիզակն ի վերայ վիրաւորաց։ Կանգնել արձան, նշան, զխորան. եւ այլն։ Կանգնել յերկրէ զտնանկն, կամ զաւերակս։ Կանգնեցէ՛ք զնովաւ նետակալս։ Յարիցեն մեռեալք, եւ կանգնեսցին՝ որ իցեն ի գերեզմանս։ Կանգնեցաւ որայն իմ, եկաց ուղղորդ։ Կանգնեցաւ, եւ նստաւ մեռեալն. եւ այլն։
cubit;
straight, standing, perpendicular, erect, on foot;
firm, stable;
— կալ, to be up or a foot;
to rise, to get up;
գնալ —, to be haughty, proud, vain;
նստաւ —, he sat upright;
եկաց —, he stopped, stayed, or did not pass beyond.
Որքան կանգուն է տաճարն ի միջի իւրում, չար ի վերայ մեր ոչ գայցէ. (Մխ. երեմ.։)
lamp.
Ձգէր ի վերայ կանթեղացն (կամ ըստ ձ. կանթեղնոյն,) եւ շիջուցանէր զլոյսն (տաճարին), եւ հեղոյր զձեթն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
rod, stick, switch;
pole, perch.
Քարիւ հարեալ սատակեաց զչղջիկտն ի վերայ կանճոխոյ (կամ կանջխոյ) նստեալ. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ։)
cf. Կանճոխ.
Քարիւ հարեալ սատակեաց զչղջիկտն ի վերայ կանճոխոյ (կամ կանջխոյ) նստեալ. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ։)
rule, regulation;
order, method, law, ordinance, precept, statute, regimen;
model, example;
canon;
հանրական —, as a general rule;
ըստ —ի, according to rule;
strictly, regularly;
ըստ —աց, canonically;
— լինել, to serve as a rule or precept;
պահել, լուծանել զ—, to keep, to break the rules or regulations;
— երից, rule of three, proportion.
Իբրեւ զցեց՝ որ ուտէ, եւ շրջի ի վերայ կանոնի. (Միք. ՟Է. 4։)
cf. Կանչ.
Ոչ ձայնս, եւ ոչ կանչիւնս հանել (ի վերայ մեռելոյ). (Ճ. ՟Դ.։)
to cry, to cry out, to scream;
to exclaim;
to call after, to halloo.
Մեծամեծս կանչելով ի վերայ իմ. (Արշ.։)
tie, fastening, knot;
ligature, lace, lashing, band, withe, bandage, swath;
rope, cord, string;
spelling;
tie, bond, link, obligation;
sour, sharp, harsh, tart.
Թէ կապ ոք արասցէ ի վերայ նոր փեսայի, անհաղորդ մեռցի։ Առնու թուղթ կամ դեղ ինչ, կամ ծրար, եւ կապք ի կախարդէն. (Ոսկիփոր.։)
tax paid of a dignity or privilege.
Որք մի ի միոյ վերայ յառնելով՝ տակավին աճեցուցանեն զկապալս ի վերայ եկեղեցւոյ, որպէս զտունս բաժից կամ զներկոցաց։ Յաւելուածով կապալացն դարձեալ փութան յափշտակել զեպիսկոպոսութիւն. (Շ. ընդհանր.։)
bound together;
conjoined.
Տեր ի վերայ կացոյց նոցա իբր երասանակակալ զմիտսն, որպէս զի զկապակիցն սանձեսցէ։ Ամենայն ոգի լուծեալ եւ քակտեալ ի կապակցէս. (Փիլ. լին.։)
bonds;
hand-cuffs, fetters, manacles;
rope, cord, string;
pass, defile;
censure, excommunication;
տուն —նաց, prison, jail, gaol;
ի կապանս արկանել, to fetter, to put in irons;
to imprison.
Զպատիժս կապանաց հեղէ՛ք ի վերայ նորա. (Երզն. մտթ.։)
leaden, made of lead.
Պատկեր թագաւորական յառաջ կապարեա՛յ նկարագրի, եւ ապա բազմերանգ դեղոցն ի վերայ արկանելով. (Շ. բարձր.։)
quiver;
կապարճս դարձուցանել, to desert, to rebel;
to retreat, to flee, to throw down one's arms.
Ի նետս կապարճից, կամ զնետս կապարճից. (Ժմ. եւ Սղ. Ամբ. որ ի Ամբ. ՟Գ. 9.) ասի՝ ի վերայ իշխանութեան. յն. գաւազանաց։
to bind, to tie, to fasten;
to bind or tie up;
to bind fast, to pinion;
to cord, to bind with cords;
to bind, to connect or link with;
to chain, to put in irons, to imprison;
to bind by friendship, by contract;
to spell.
Երկու ձեռքն կապեալ ի վերայ գլխոյն. (Վրք. հց. ՟Դ։)
Պատուհաս ի վերայ փղապետին կապէր. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 15։)
Զմեծագոյն ի վերայ կապիցէ դսրովանս. (Պիտ.։)
piece of tag, shred, strip, scrap, cutting of linen or cloth.
Կոստանդիանոս հրամայեաց զօրացն զյաղթող նշանն քրիստոսի դրոշմել ի վերայ կապերտակի. (Շիր. քրոն.։)
cf. Կապերտակ.
Կոստանդիանոս հրամայեաց զօրացն զյաղթող նշանն քրիստոսի դրոշմել ի վերայ կապերտակի. (Շիր. քրոն.։)
bluish, rather blue, sky-blue;
livid;
bluish, light blue;
— կամար, the roof or canopy of heaven, the cerulean vault;
—ն երկնից, sky-blue;
— ծովու, ultra-marine;
բրուսիական —, Prussian blue.
Ոսկի եւ արծաթ, եւ պղինձ, եւ կապուտակ, եւ ծիրանի։ Ի բեհեզոյ մանելոյ, եւ ի կապուտակէ, եւ ի ծիրանւոյ։ Ի վերայ կապուտակին մանելոյ։ Կապուտակ եւ ծիրանի զգեցուցանեն նոցա. (Ել. ՟Ի՟Ե. ՟Ի՟Զ. ՟Ի՟Ը։ ՟Բ. Մնաց. ՟Բ. Երեմ. ՟Ժ։ Եզեկ. ՟Ի՟Է։ ՟Ա. Մակ. ՟Դ 23։)
cf. Կառանչ.
Արտասուք այրւոյ զծնոտիւք իջանեն, եւ կառաչ նորա ի վերայ իջուցանելեաց նորա. (Սիր. ՟Լ՟Բ. 18։)
to drive a coach;
to conduct, to direct, to guide, to govern, to rule, to regulate;
սրարշաւ —, to drive, to rattle along at full speed;
—իմ ի թեւս հաղմոց, to be borne on the wings of the wind.
Կառավարեա՛ ի վերայ իմ զողորմութեան քո պարգեւս. այսինքն տնտեսեա՛. (Բենիկ.։)
act of driving;
conduct, regency, direction, government;
— տան, house-keeping, economy;
— քաղաքի, policy, politics.
Զկառավարութիւն ի տեսլարանին եցոյց կապիկ, քանզի ի վերայ կառաց անցեալ նստէր. (Փիլ. լիւս.։)
to construct, to build, to found, to erect, to set up, to raise, to edify;
to establish, to fix;
to place, to put;
to fasten, to attach;
to thicken;
— զաչս յիմն, to fix eyes on, to gaze at, to stare at.
Ի վերայ աւազոյ շինուածս յիմարութեան կառուցի։ Համբարտակն վստահութեան դարձեալ կառուսցի։ Կոթող կամկարկառ քարանց կառուցեալ։ Կառոյց նպատակ։ Արձանքն կառուցան։ Կառո՛ ինձ սահման։ Բազուկ կառուցի բաժակս մանրելի. (Նար.։)
Առ ի կառուցանել ամբոխ աղմկի ի վերայ փրկչին։ Ի ծնէ կուրի աչք հաստատ կառուցանել. (Զքր. կթ.։ Ընդդեմ ձմերայնոյ կառուցին զարօրս. Համամ առակ.։)
Ի վերայ ճակատին կառուցանել ի ձեռն ծաղկահոտ մոմոյ. (Մագ. ՟Լ՟Զ։)
establishment, construction, edifice, erection;
elevation.
Ի վերայ ոչնչի (այս ինքն ոչինչ) կառուցման կառուցեալ, կայիւք թռչին, եւ կառուցմամբ ընթանան. (Պիսիդ.։)
cf. Կասկած;
— նօք, distrustfully;
տարապարտ կասկածանս ունել զումեքէ, to suspect wrongfully or without cause.
Ընկա՛լ ընկա՛լ կասկածանս ի վերայ կասկածանաց։ Կասկածանօք լուարո՛ւք զբանս իմ. (Ես. ՟Ի՟Ը. 13. ՟Լ՟Բ. 9։)
cf. Կատակ.
Մի նորոգէք ի տանէ զկատակութիւն, հող ի գլուխ լերուք ի վերայ կատակութեանց ձերոց. (Միք. ՟Ա. 10։)
summit, top, height;
end, conclusion, term, accomplishment;
— հաւու, cock's comb;
crest;
tuft;
ի —ն եհաս շնորհաց, he arrived at the height of favour;
cf. Կատարումն.
Ի վերայ կատար լերինն ստեպ ելեւեջս առնելով". կամ ընթերցիր ի վերին. եւ կամ իմա իբր ա. Բարձրակատար։
Ի վերայ կատարոյ շինուածոյն։ Ի կատարս պարսպացն։ Մինչեւ ցկատար ձորոյն մեծի. (Ագաթ.։ Պիտ.։ Խոր. ՟Բ. 87։)