Definitions containing the research ոք : 5050 results

Արտեւան, ի

s.

top, summit, the highest part of a mountain, of an edifice.

· Calfa

NBHL (1)

Յոքնակի՝ են Թարթափք կամ կոպք աչաց մազիւքն հանդերձ. թարթիչ. Տե՛ս (Յոբ. ՟Ժ՟Զ. 17։ Սղ. ՟Ժ. 5։ ՟Ճ՟Լ՟Ա. 4։ Առակ. ՟Դ. 25։ ՟Զ. 4. 25։ լ. 13։ Երեմ. ՟Թ. 18։)


Արփի, փւոյ, փեաց

s.

sun, luminary;
heaven, ether;
light, brightness, splendour.

· Calfa

NBHL (1)

Պսակ յոքնանկար՝ յարփից եօթաց փայլատակման. այսինքն լուսաւոր աստեղաց. (Նար. կուս.։)


Արփիահրատ

cf. Արփիահրաշ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաբորբոք կամ լուսաբորբոք որպէս զարփի.


Արքունի, նեաց

adj.

royal;
aulic;
— ճանապարհ, պողոտայ, high-way, road-way.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ ոք լուծցէ ինքեամբ ըզմին, փոքր կոչի առ արքունին. իմա՛, յարքայութեան։


Արքունիք, նեաց

s.

palace, royal residence;
court, courtier;
յարքունիս առնուլ, գրաւել, to confiscate.

· Calfa

NBHL (1)

Որ պարտիցի ոք ինչ յարքունիս, թողեալ լիցի նմա. (՟Ա. Մակ. ՟Բ. 43։)


Արօտական, ի, աց

adj. s. that pastures, eats grass, at pasture, at feed;
that leads cattle to pasture, herdsman, shepherd;
pasturage.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդարձակեալ ունէին սոքա իւրեանց խաչանց արօտականս զգաւառն հաշտենից. (Զենոբ.։)


Աւագանամ, ացայ

vn.

to ennoble ones self.

· Calfa

NBHL (1)

Որով առաքեալքն աւագացան, որովք նոքայն մեծացան. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 21։)


Աւագուհի, հւոյ, հեաց

s.

lady;
— վանաց, prioress, abbess.

· Calfa

NBHL (1)

Եզ. Առաջնորդ կուսան կանանց, վանաց տիկինն, կամ մայրն հաւատաւորաց. աբբասուհի։ Յոքն. Գլխաւորքն ի կուսանս. մենծ մայրապետ.


Աւազ, ոց

s.

sand, gravel;
powder;
— ցանել, to gravel;
խրել յ—ի, to run upon a sand, to stick fast in the sand;
շփել —ով, to scour with sand;
տեղի, փոս —ոյ, sand-pit;
ժամացոյց յ—ոյ, hour-glass.

· Calfa

NBHL (1)

Զաւազոյս փոքու սասանել. (Նար. ՟Ծ՟Է։)


Աւազակուտ

adj.

full of robbers;
who loves robbery.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Որ յաճախէ յաւազակութիւնս. աւազականոց (ոք).


Աւա՜ղ

int.

alas ! —ս արկանել, to complain, to lament.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ փոքր է շահն, յորժամ աւաղ տաս անձին քում. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 7։)


Աւաղեմ, եցի

va.

to pity, to complain, to bewail, to lament, to be displeased.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞վ ոք ընդ մի չարեացն հազարս չաւաղեաց։ Որո՞վք ձայնարկութեամբք զքեզ աւաղեցից։ Յորդւոցն լուսոյ աւաղիմ։ Աւաղել զօտարացեալսն մեղօք. (Նար. ՟Ի՟Թ. ՟Խ՟Ը. ՟Հ՟Ա. եւ Նար. երգ.։)


Աւարառութիւն, ութեան

s.

sack, pillage.

· Calfa

NBHL (1)

Աւարառութիւնս զնոքօք զեղեալ։ Բազում աւարառութեամբ կապոտ կողոպուտ առնէին. (Յհ. կթ.։)


Աւելագոյն

adj.

very abundant, much.

· Calfa

NBHL (1)

Նոքա (հրեշտակք) առաւել դողան եւ երկնչին յԱստուծոյ քան զմարդիկ. որպէս եւ աւելագոյնն գիտեն, նոյնպէս աւելագոյնն երկնչին. (Ոսկ. ես.։)


Աւելի, լւոյ, լեաց

s.

adj. adv. exceeding, superfluous;
more, ahove, beyond;
աւելեաց բանք, exaggeration;
աւելեաց, the five epagomene days of the Armenian calendar.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ պարծիք, թէ աւելի ինչ քաջւոթեամբ յաղթեցէք մեզ. (Եւ ի՞ւ երեւիմ քան զոքն աւելի. Փարպ.։)


Աւետաբեր

adj.

that brings good news, messenger.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոք կամ որ ինչ բերէ աւետիս. ուրախարար. բերկրարար.


Աւետաւորեմ, եցի

va.

to give, to bring good news, to announce.

· Calfa


Աւեր

adj. s.

ruined, destroyed, desolated;
ruin, destruction;
demolition, dismantling overthrow;
waste, damage;
havock, devastation, desolation;
յ— դառնալ՝ լինել՝ մատնիլ, to be ruined, to decay, to be desolate;
յ— դարձուցանել, յ— անմարդի դնել, to ruin, to destroy, to ravage, to desolate, to harass, to infest.

· Calfa

NBHL (1)

Որ եւ նոքին իսկ (բանքն) աւերի նշանակքն. (Ոսկ. ես.։)


Աւիւն

s.

fury, transport, enthusiasm.

· Calfa

NBHL (1)

Աւիւն մոլեգնութեան (յն. մի բառ), որ ըմբռնէ զոք, անհնար է կատարած առնուլ ի ձեռն միոյ ուրուք բաղձութեանց. (Փիլ. ՟ժ. բան.)


Ափսինդ

cf. Օշինդր

· Calfa

NBHL (1)

Փոքր մի ափսնդին դառնացուցանէ զմեղեր կարաս. (Վրք. հց. ՟Զ։)


Ափսոսեմ, եցի

va.

cf. Ափսոսամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր յառաջ ափսոսէին երկնաւորքն՝ փոքրիկ տեսանելով զնա. (Վրդն. երգ.։)


Աքիս, քսաց

s.

weasel;
— սպիտակ, ermine.

· Calfa

NBHL (1)

γαλεή, γαλή mustela Չորքոտանի՝ որպէս զմուկն մեծ, կամ որպէս զփոքր եւ բարակ կատու, որսօղ եւ գոլ որպէս զնա, փափակամորթ եւ քնքուշ, պէսպէս գունով ըստ տեղեաց. մկնհարմուկ.


Բա

conj. adv. int.

that;
ասացի բա, I have said that;
truly, indeed, really;
hey! bah!

· Calfa

NBHL (1)

Պարկեշտագոյն եւ նազելի բա երեւեցուցեալ էր ասեն զաշակերտսն Քրիստոսի, եթէ նոքա սկսեալ՝ նա դադարեալ էր։ Եթէ զայս եւս վերադրեալ էր, բազում յամառութեամբ եւ նախանձու բա շարժեալ էր զնոսա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 28. 37։)


Բաբախումն, ման

s.

cf. Բաբախիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Բ. Ի սկիզբն այլոց բառից՝ վերածէ զնոսա յայլ իմն առումն նշանակութեան. զոր օրինակ. ոլոր, բոլոր. ողջ, ամբողջ, ուղխ, բուղխ. ողոք, բողոք. ուտ, բուտ. արի, բարի. ողջախոհ, բողջախոհ։


Բաբան

s.

balister;
swing, see-saw;
խաղալ բաբնու, to swing, to see-saw.

· Calfa

NBHL (1)

Պատերազմական գործի, զոր բաբան կոչէին, որ յոյժ ահագին էր. զոր ասէին, թէ չորեքհարիւր սպասաւորք էին նորա, որք զպարանսն քարշէին, եւ վաթսուն լիտր քար եդեալ ի պարսատիկսն՝ ի քաղաքն ձգէին։ Մի ոմն երթեալ մինչեւ ի բաբանն՝ զշիշն եհեղ ի վերայ բաբանացն, եւ նոյն ժամայն բորբոքեալ բոցոյն, եւ այլն. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)


Բաբելացի, ցւոյ, ցւոց

cf. Բաբելական.

· Calfa

NBHL (1)

Ունէր ի ձեռին փոքրիկ ցուպ բաբեզացի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է։)


Բագձաձեմ, եցի

va.

to amass, to gather, to collect.

· Calfa

NBHL (1)

Յօրինէ կարգս վայելուչս եւ իւրում եւս պաղատանն, որ զի՛նչ օրէն է թագաւորութեան, եւ որ պիտակ է թագաւորութեան, եւ որ բագձաձէ զթագաւորութիւն։ Հաւանեցուցանէր զբագձաձել (կամ եալ) դրացիս իւր։ Իբրեւ զպարիսպ շուրջանակի զնոքօք վաղակաւոր դահիճքն բագձաձեալ։ (Յհ. կթ.։)


Բագնասէր

adj.

idolatrous, lover of idols.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրող բագնեաց, կռամոլ ոք կամ բարք նորա. կուռք սիրօղ.


Բադ, ուց

s.

drake;
էգ —, duck;
ձագ —ու, duckling;
— ընտանի, tame duck;
— վայրենի, wild duck, teal;
գրգրայ —ն, the duck quacks.

· Calfa

NBHL (1)

գրի եւ ԲԱՏ. պ. պադ, պադդ, որպէս ըստ սպանիացւոց՝ բա՛դօ. νῆττα anas Հաւ լայնակտուց, կարճոտն, մաշկաւոր թաթիւք, յամրաշարժ, ջրասէր, իբր փոքրիկն սագի, պէսպէս գունով. ընտանի բադն ոչ կարէ թռչիլ, իսկ վայրենին է թռչական. (Արիստ. ստորոգ.։ Տօնակ.։)


Բազմաբաշխ

adj.

that distributes, gives much;
that is given abundantly, abundant;
polynomial.

· Calfa

NBHL (1)

Վայելչութիւնք մարդկայինք, եւ կենցաղոյս օգուտք՝ բազմաբաշխ եւ յոքնօրինակք. (Սարկ. քհ.։)


Բազմաբիւր

adj.

very numerous;
that has many forces.

· Calfa

NBHL (2)

Փակօղ յինքեան բազում բիւրս, կամ զբիւրաւորս. յոքնահամար. բազմաթիւ. անբաւ. շատ, շատւոր.

Բազմաբիւր յոքնաստուածութիւն. (Ճ. ՟Բ.։)


Անստին

adj.

without breast or udder;
without milk.

· Calfa

NBHL (1)

Փոքր եւ անստին եւ անհանճար բնութեանս։ Փոքր այն ստեղծուած, եւ անստին. (Նար. երգ.։)


Անվայելուչ

cf. Անվայել.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյժ անվայելուչ է բարւոք նախածնողին։ Ո՞ւմ ոչ թուեսցի անվայելուչ։ Լքանելոյ յանվայելուչ նիրհումն. (Պիտ.։)


Անվար

adj.

uncultivated.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Ոչ բարւոք քաղաքավարեալ. անկարգ. տե՛ս եւ ԱՆՎԱՐԻՉ.


Անվերակացու

adj.

without inspector, without superintendent.

· Calfa

NBHL (3)

Զիա՞րդ իբրեւ զանվերակացու, որոյ ոչ ուրեք ոչ (ոք) գտանիցի, առնէր յանձն աշակերտին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 5։)

Զոր եւ յանձն իսկ առնէ աշակերտին իբրեւ զանվերակացու ոք. (Իգն.։)

ἁπροστάτευτος. rectore et adjutore carens, desertus. Որ չունի զոք վերադիր. անհոգաբարձու. անտերունչ. անոք. անտեսուչ. անառաջնորդ. անտէր.


Անվրէպ

adj. adv.

unfailing, punctual, exact, regular, correct, sure, certain;
without fail, punctually, precisely, exactly, correctly.

· Calfa

NBHL (1)

Անվրէպ նմանութեամբ կարպաւորուի պատշաճաբար նուիրելոցն. (Դիոն. երկն. ՟Գ։) Յորս յն. որպէս չէզոք, τὸ ἁπαράλλακτον, է անվրիպութիւն. իսկ լտ. similitudo կամ identitas նմանութիւն, կամ նոյնութիւն։


Անտանելի, լւոյ, լեաց

adj.

insupportable, intolerable, heavy, burdensome;
incomprehensible, inconceivable.

· Calfa

NBHL (1)

ἁφόρητος. importabilis. Զոր չկարէ ոք տանել. իբր Անբառնալի առ ծանրութեան.


Անտամուկ

adj.

without moisture, dry.

· Calfa

NBHL (1)

Բերանք (ըմպողաց զգինի) զի իմն է եւ խոնաւագոյն. փոքր ինչ անցեալ՝ ցամաք եւ անտամուկ յանդիմանին. (Բրս. արբեց.։)


Անտառ, աց

s.

forest, wood;
— փոքր, grove, copse, thicket;
— թաւ, thickest part of a forest;
վերակացու անտառի, ranger of a forest, forester.

· Calfa


Անտառախիտ

s. adj. strong, tough;
thick;
bushy;
woody.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք ի ձէնջ ճանապարհ, մի՛ ոք ի ձէնջ անտառախիտ փշոց. յն. փշովք լցեալ. (Ոսկ. յհ. նախերգ.։)


Անտառակ, ի

s.

grove, thicket.

· Calfa

NBHL (1)

Անտառ փոքրիկ. անտառիկ. օրմանճըգ.


Անտառամոլ

adj.

become a forest, overgrown with wood.

· Calfa

NBHL (1)

Ապառաժուտ ոք իցէ, եւ փշօք անտառամոլ։ Որ զզանազան տեսակ ախտիցն անտառամոլ առնէ. (Նիւս. երգ.։)


Անտեսեմ, եցի

va.

to neglect, to abandon, to slight;
to connive at.

· Calfa

NBHL (1)

Զփոքումբքն զանց առնել եւ անտեսել. (Յհ. իմ. ատ.։)


Անտէր

adj.

free, independent;
cf. Անտերունչ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զանտէր ոք եւ զազատ ի դատաստանէ։ Անտէր եղեալ ցանկականս. (Լմբ. սղ.։)


Անտիական, ի, աց

adj.

young;
childish.

· Calfa

NBHL (1)

Նստան նոքա անտի աղբերն գաբաւոնի, եւ սոքա աստի. (Բ. Թագ. Բ. 13։)


Անտոհմ

adj.

of low birth, ignoble.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք կարծեսցէ, թէ վասն այնորիկ բարձաւ իրաւունք դատաստանին, զի ամենեւին անտոհմ էր եւ վատազգի. (Սկեւռ. ես.։)


Անտուն

adj. adv.

without habitation, houseless;
like a pilgrim.

· Calfa

NBHL (1)

Դժոխազգի՞ ոք ես, եւ անտուն. (Բրս. հայեաց.։)


Անրակ, աց

s.

clavicle, collar-bone.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԱՆԴՐԱԿ. զոր տեսցես. κλείς սեռ. κλείδος. clavis (կամ junctura, jugulus ) (լծ. թ. փիլիտ, փիլատէ) ռմկ. ախլագ, կղպակ. որպէս թէ Անուր փոքրիկ. այսինքն Ոսկերք պարանոցին ի ձեւ անրոյ կամ աղխից, որովք զօդին ուսք ընդ վզին, եւ թեւք ընդ ուսս. Վզին առջեւի ոսկորները.


Անց, ի, իւ, անցք, ից

s.

abortive;
Easter;
cf. Անցք.

· Calfa

NBHL (1)

Վա՛յ ուր նոքա անց եւ դարձ արարին. (Լաստ. ՟Ա։)


Անցանեմ, անցի, անց

vn.

to pass;
to flow, to run;
to pass away, to end, to cease;
to passover, to omit;
— զանցանել, to exceed;
to surpass, to excel, cf. Գերազանցեմ, cf. Յառաջատեմ;
զբանիւ՝ ըստ հրամանն, to infringe, to transgress, to violate, to break;
— ընդ մէջ, to cross;
to pierce, to penetrate;
— վերստին, to repass;
—ի տեղի այլոյ, to succeed;
— ընդոստ, to leap;
— արագ, to hasten;
— զաւուրբք, to grow old, cf. Ծերանամ, cf. Պառաւեմ, cf. Զառամանամ;
— ճրագի, to be extinguished;
— ժամանակի, to elapse;
— անցից, to happen;
— յաշխարհէ, to die, to expire;
հասանել —, to cross, to traverse;
— ըստ չափ՝ ըստ սահման, to surpass, to exceed, to go beyond the limit;
հապճեպ զբազում իւիք, to pass rapidly over many things;
սակաւ ինչ — բանիւ, to speak briefly.

· Calfa

NBHL (3)

Անցանել աստի առ ձեզ, այտի առ մեզ. ի հարաւ. ի մակեդոնիա. մինչեւ ի. առ նոսա. առ դովաւ, առ նովաւ, առ նոքօք, առ մեօք. յայնկոյս յայն կողմն. ընդ ծով, ընդ ջուրս, ընդ գետ, ընդ հեղեղատ, ընդ պարիսպս, ընդ քաղաքս. ընդ արտորայս, ընդ որ, ընդ բաբելոն, ընդ մէջ, եւ այլն։ Անցցէ խաղաղութեամբ զճանապարհս ոտից իւրոց։ Անցցէ ընդ մարմինս նորա նետ։ Եւ ընդ քո իսկ անձն անցցէ սուր։ Անցանէ մինչեւ ցորոշումն շնչոյ. եւ այլն։

Անցանել զբանիւ իմով, զպատուիրանաւ, զհրամանաւ, կամ զուխտիւ։ Ըստ հաստատութիւն եւ ըստ երդումն։ Ըստ օրէնս հայրենիս։ Եթէ ոք մի ինչ յայսցանէ անցցէ կամ անարգեսցէ։ Որո՞վ ճանապարհաւ անց հոգի տեառն զինեւ, եւ խօսեցաւ ընդ քեզ. եւ այլն։

Անցցէ իբրեւ սարդիոստայն։ Անցցեն կեանք մեր իբրեւ զհետս ամպոյ։ Անց այն ամենայն իբրեւ զստուեր։ Թագաւորութիւն քո անցեալ է ի քէն։ Անցեալ է վայելչութիւն աշխարհիս այսորիկ։ Նոքա անցանեն, եւ դու կաս եւ մնաս յաւիտեան։ Անցին հունձք, անց ամառն։ Առանց անցանելոյ ունի զքահանայութիւնն։ Ամք քո ոչ անցանեն։ Բանք իմ մի՛ անցցեն, եւ այլն։