Definitions containing the research ոփ : 1348 results

Անպարտական, ի, աց

adj.

not guilty;
innocent.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ պարտակեալ. չամփոփեալ. ցրիւ. ցիր եւ ցան.


Անսահման, ի

adj.

infinite, unbounded;
interminable;
unlimited;
indefinite;
incomprehensible.

· Calfa

NBHL (1)

Ամփոփեցար անսահման։ Որքանութիւն անսահման։ Թէպէտեւ ոչ անժամանակք ըստ անսահմանին։ Անսահման թագաւորութիւն։ Անսահման՝ ներքնային խորոց։ Անսահմանդ քո հրամանի. (Նար.։)


Անսահմանաբար

adv.

without limit;
indefinitely;
indeterminately.

· Calfa

NBHL (1)

Սա հովուեսցէ զմեզ անփոփոխ եւ անսահման ի յաւիտենից մինչեւ յաւիտեան. (Նար. խչ.։)


Անհաս, ից

adj.

imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեծութիւն էութեանդ՝ անհաս գերագոյութեամբ ամփոփեցեր. (Պիսիդ.։)


Անհասութիւն, ութեան

s.

incomprehensibility;
unripeness.

· Calfa

NBHL (1)

Զանփոփոխութիւն, զանհասութիւն. (Աթ. ՟Ը։)


Անհաստատ

adj.

inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.

· Calfa

NBHL (1)

ἅστατος, ἁστήρικτος, ἁβέβαιος. inconstans, fluxus, incertus, invalidus. Որ չունի զհաստատութիւն, անկայուն. շարժուն. դիւրափոփոխ. այլայլակ. անհիմն. անհաւաստի. թէմէլսիզ. էյրէթի. պիգարար.


Անհարթութիւն, ութեան

s.

unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance

· Calfa

NBHL (2)

Անհարթութեան սուղ ժամանակին զանանցական կեանս հատուցանէր փոխարէնս. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)

Զի յայսոսիկ զանհաստատութիւն եւ զանհարթութիւն տեսանելով՝ առ հանդերձեալսն փոփոխեալ յարմարիցիմք. (Ածաբ. աղք.։)


Անհաւասար, աց, ից

adj.

unequal.

· Calfa

NBHL (1)

Մաճասին երակն փոփոխական եւ անհաւասար լինի. (Մխ. բժիշկ.։)


Անհաւասարութիւն, ութեան

s.

inequality, disparity, disproportion.

· Calfa

NBHL (1)

Այս զո՛յգ անհաւասարութիւն ունի յաղագս ամենեցուն փոփոխման. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)


Անհրաժեշտ

adj. adv.

inevitable, indispensable, necessary;
irrevocable;
indispensably, necessarily, inevitably, irrevocably.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ փոփոխի կենդանի երանութիւնն, անհրաժեշտ պայծառութիւնն։ Յանհրաժեշտ բարութիւնսն. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Գ։)

Որպէս պատահումն գունոյ յէութիւն մարմնոյ՝ անփոփոխ իմն եւ անհրաժեշտ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

որ եւ ԱՆՀՐԱԺԱՐԵԼԻ. ἁπαραίτητος inexorabilis, inevitabilis Ուստի չէ՛ մարթ կամ չէ պարտ հրաժեշտ տալ. անխուսափելի. հարկեցուցիչ. հարկաւոր. անփոփոխ. անհնարին. գաչընմազ. փէք իգթիզալը.


Անձեւ, ի, ից

adj.

unformed.

· Calfa

NBHL (1)

Անփոփոխելի պատկեր՝ ի մեր կերպարանութեան՝ անձեւ էութեանն Հօր. (Լծ. ածաբ.։)


Անձկութիւն, ութեան

s.

narrowness, contractedness;
pressure;
constraint;
anxiety, inquietude, chagrin, trouble, vexation, care, affliction, tribulation, anguish.

· Calfa

NBHL (2)

Պատուհանին անձկութիւն։ Արդարութեան արեգակնդ ի յանձկութիւն սրտիս մտցէ։ Յաւէտ անձկութեամբ ամփոփին։ Ամենանուազ անձկութեամբ լքեալ հրէութիւնն. (Նար.։)

ԱՆՁԿՈՒԹԻՒՆ գրի եւ ԱՆԾԿՈՒԹԻՒՆ. στενοχωρία, συνοχή. angustia, coarctatio. Անձուկ գոլն. ամփոփումն. նեղութիւն տեղւոյ, եւ նուազութիւն իրաց. սակաւութիւն. տառլըգ.


Անձն, ձին, ձամբ, ձանց

s.

person;
hypostasis, personality;
creature, being;
soul;
mind;
heart;
myself, thyself, himself;
անձամբ, personally;
անձամբ անձին, by one's self, personally;
զանձամբ դառնալ, to turn back;
զանձամբ արկանել, to put on, յանձին բերել, to imitate;
յանձին ունել, to accept, to approve;
չառնուլ յ—, to refuse, to deny;
սիրէ նա զ— իւր, he loves himself;
վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի, I only answer for myself;
երգնում յ— իմ, թէ այդ այդպէս է, on my soul, it is so;
զգաստանալ յանձին, to revive, to recover one's senses;
փոյթ ունի նա վասն անձին, he takes care of himself;
անձին առնել, to commit suicide;
եռն յանձին հարկանել, to boast of, to flatter one's self, to prick one's self;
յ— առնել, to recommend, to confide;
յ— լինել, to commend one's self, to have confidence in, to confide in, to be committed.

· Calfa

NBHL (1)

Առշարժումն անձին, առ փոփոխումն գարշապարի։ Կառավարի անձին, բարձումն բազկի. (Նար. ՟Լ՟Ա. ՟Լ՟Բ։)


Անծերանալի

cf. Անծեր.

· Calfa

NBHL (1)

ἅγηρος, ἁγήραος. insenescibilis, senii expers. Որ ոչն ծերանայ եւ ո՛չ հնանայ. յաւերժական. մշտնջենաւոր. անփոփոխ. անեղծ. անանց. յաւիտենական.


Անկանիմ, անկայ, անկիր

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

· Calfa

NBHL (1)

Կերպից (այս ինքն կերպարանաց) մարդկան փոփոխումն յայնչափ բիւրս, եւ ոչ ուրեք անկանել ի միմեանս (նմանութեամբ). (Նիւս. բն.։)


Անկատարելութիւն, ութեան

s.

imperfection, incomplete state;
defectiveness, want, faultiness.

· Calfa

NBHL (1)

Փոփոխումն յանկատարելութենէն ի կատարումն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Զ։)


Անկատարութիւն, ութեան

s.

cf. Անկատարելութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Փոփոխումն յանկատարելութենէն ի կատարումն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Զ։)


Անկարգութիւն, ութեան

s.

disorder, confusion, irregularity;
inordinateness, intemperance, excess, immoderation.

· Calfa

NBHL (1)

Անկարգ ինչ. եւ խոտորումն ի կարգէ. անտեղութիւն. խառնակութիւն. ցոփութիւն. (յն. պէսպէս). եօլսուզլուգ. օրանսըզլըգ.


Անճառութիւն, ութեան

s.

ineffability;
unspeakableness.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս Աստուածութեան բանին զանփոփոխութիւն եւ անճառութիւն խոստովանին. (Աթ. ՟Դ։)


Անմեկնելի, լւոյ, լեաց

adj.

inseparable, indivisible;
inexplicable, inexpressible.

· Calfa

NBHL (1)

ἁχώριστος, ἁδιάστατος, ἁπαράλλακτος. non disjunctus, inseparabilis, immutabilis. Անբաժանելի. անանջատ. ոչ հեռի. եւ Անփոփոխ.


Անմեղութիւն, ութեան

s.

innocence;
impeccability.

· Calfa

NBHL (1)

Փոփոխելով զմեղանչական մարմինն անմեղութիւն. (Շ. թղթ.։)


Անմոլար, ի, ից, աց

adj.

infallible, unerring;
— աստեղք, fixed stars.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւելիս այս երկին՝ ունի աստեղս մոլորականս եւ անմոլարս. իսկ երկրորդն այն երկին՝ ունի աստեղս բնաւին անմոլարս, ամենեւիմբ լուսաւորս, միշտ կենդանիս եւ անփոփոխելիս. (Վրք. հց. ՟Ա։)


Անյաղթ, ից

adj.

invincible, unconquered, insurmountable, ungovernable.

· Calfa

NBHL (1)

Անյաղթ փիլիսոփայ. Ի խորագիրս գործոց դաւթ. անյ. եւ ի մեկնիչս նորա։ եւ Տօնաց.։ Յայսմաւ.։


Անյայտագոյն

adj.

more or very obscure.

· Calfa

NBHL (1)

Անյայտագունիցն փոփոխեալ ի յայտնագոյնսն. (Ածաբ. ի պասեք.։)


Անխաղաց

adj.

without movement, stationary;
indeclinable.

· Calfa

NBHL (1)

ἁκίνητος. immobiis. Որ ոչ խաղայ ի տեղւոջէն, կամ յառաջ. անշարժ. անփոփոխ. դէփրէնմէզ, գըմըլտանմազ. թէպտիլ օլմազ.


Անխնայութիւն, ութեան

s.

cruelty;
prodigality, profusion.

· Calfa

NBHL (1)

Փոփոխին անմիտ յարձակմամբ յանխնայութենէ ի խնայութիւն, եւ ի փափուկ կենաց ի խստավարութիւն. (Փիլ. ել.։)


Անխոնարհելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be humbled, stern, undaunted;
firm.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս ցոփութեան եւ անխոնարհելի մտաց. (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)


Անբարդ

adj.

simple, uncompounded.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԲԱՐԴ որ եւ ԱՆԲԱՐԴԵԼԻ. Որ չէ բարդեալ, կամ չէ բարդելի. անամփոփելի. ցիր եւ ցան, եւ անպարփակելի.


Անբարդելի

cf. Անբարդ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԲԱՐԴ որ եւ ԱՆԲԱՐԴԵԼԻ. Որ չէ բարդեալ, կամ չէ բարդելի. անամփոփելի. ցիր եւ ցան, եւ անպարփակելի.


Անբաւական, ի, աց

adj.

insufficient, incapable.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ անամփոփելի.


Աբեղայութիւն, ութեան

s.

cf. Աբեղութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Այսքան է կարգ աբեղայութեան (կամ աբեղութեան), ոչ առեալ պատիւ եւ ոչ իշխանութիւն։ Կրկին փոփոխումն առեր. որպէս յաբեղայութիւն յաշխարհէ, այսպէս եւ ի քահանայութիւն յաբեղայութենէ. (Լմբ. պտրգ.։)


Ագուռ

s. adj.

palm, hollow of the hand;
brick. hard.

· Calfa

NBHL (1)

Δρἁξ. Pugillus. Բուռն մարդոյ, այս ինքն ափ ձեռին ամփոփեալ. բուռ. ավուճ


Ազատանամ, ացայ

vn.

to free or rid oneself, to shake off, to break away;
to be ennobled or exalted.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայն փոփոխմանց ազատացաւ մանուկն. (Ոսկ. մտթ.։)


Ազգ, ի, աց

s.

nation, people;
generation;
race;
gender;
kind, sort, quality;
sex, age, epoch;
century;
manner, way;
Գիրք —ազգաց, Book of Judges;
յագէ յազգ, from age to age, from generation to generation;
ազգ Հայոց, the Armenian nation;
Անգլիացի յազգէ, of the English nation, English;
Ամերիկացի եմ ազգաւ, I am American by birth;
— կանանց, the female sex, the fair sex, the woman kind;
— մարդկան, the human kind, humanity;
ազգով, with all the nation;
մի —, the same, the same manner, equally;
ազգք ազգք բանասիրութեան, the different kinds of literature;
ազգք եւ ազինք, all nations, all people.

· Calfa

NBHL (1)

Փոփոխութիւն մարդկան հին եւ նոր ժամանակաց. դար. ժամանակ. ատեն. զէման.


Ազդր, դեր, դերաց

s.

thigh;
back.

· Calfa

NBHL (1)

Գազանք զազդերաց ոտսն ընդ պորտիւն ամփոփեն իբրեւ զչգազանս, եւ զառաջին թաթս ոչ նոյնպէս. (Կիւրղ. ղեւտ.։)


Ազոխ, ից

s.

sour grapes.

· Calfa

NBHL (1)

Փոփոխումն յազոխէն խաղող գործէ. (Փիլ. լիւս.։)


Ալիւր, ալեր, ալերբ

s.

meal, flour;
ցանել զ— ի վերայ, to powder or whiten with flour.

· Calfa

NBHL (1)

Խմորն՝ եթէ զբաղարջ ալիւրն ո՛չ փոփոխէ յաճումն, չէ՛ խմոր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։)


Ախմար, ի, աց

adj.

cf. Տխմար.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչն էր ախմար գիտութեամբ։ Ախմարաց է ձեռնարկութիւնս։ Ըմբռնել զախմարս եւ պարզամիտս ի մարդկանէ։ Փոփոխմամբ խաբէութեանն զրկեն զանձինս ախմարաց։ Ըստ ախմարացն կարծեաց։ Որով տուաք՝ ո՛չ թէ գիտնոց, այլ ախմարաց եւ տղայոց. (Առ որս. ՟Է։ Անյաղթ ստորոգ.։ Յհ. իմ. պաւլ.։ Պիտ.։ Լմբ. պտրգ.։ Շ. եդես.։)


Ախտարմոլ, Ախտամախ

s.

astrologer, one who professes judiciary astrology, magician, sorcerer.

· Calfa

NBHL (1)

գրի եւ ԱԽՏԱՐՄՈՂ. եւ ԱԽՏԱՐՄԱՂ. Մոլեալ յախտարս. զակատեալ զհետ փիլիսոփայութեան ախտարակաց եւ աստեղագիտաց. աստղահմայ. մոգ. քաղդեայ. միւնէճճիմ.


Ածական, ի, աց

adj.

adjective.

· Calfa

NBHL (1)

Եղական. զգալի. ոչ միայն լինելութեամբ՝ այլ եւ ծննդեամբ ի լոյս ածեալ. մարմնաւոր. հողեղէն. փոփոխական.


Ածանցական, ի, աց

adj.

derivative.

· Calfa

NBHL (1)

παράγωγος derivativus, deductus Ըստ քերականաց՝ նոյն ընդ ածանցս. այս ինքն բառ ծագեալ ի նախագաղափարէ, յոր յարեալ է մասնիկ ինչ աննշան՝ փոփոխիչ յայլ վիճակ, որպէս եւ նոյն իսկ մասնիկն պատճառ այլափոխութեան. միւշթագ.


Ակիշ, ակշի

s.

hook, hasp;
a sort of iron shovel.

· Calfa

NBHL (1)

Ակիշ մի տաքցո՛։ Երկաթն ի խոփս, ի մանկաղս, ի կեռս, եւ յակիշս. (Վստկ. յԻսրայէլէ։ Յկ. ղրիմ.։)


Ակօս, ից, աց

s.

furrow;
— ձգել, to make a furrow, to plough.

· Calfa

NBHL (1)

αὕλαξ sulcus Առու եւ ածու հերկոյ. հետք արօրոյ բացեալ խոփով. էվլէք.


Բարառնութիւն, ութեան

s.

prosopopoeia;
allegory.

· Calfa

NBHL (1)

Հին առասպել ոլոմպիանու փիլիսոփայի, որ վասն առիւծուն եւ զուարակացն են բարառնութիւնք. (Արծր. ՟Գ. 1։)


Բարոյք, ոյից

cf. Բարք.

· Calfa

NBHL (1)

Առ պագշոտ յիմարութեան ցոփութեան բարոյիցն։ Յամբարշտութիւնս բագնասէր բարոյիցն. (Ագաթ.։)


Բացարձակ, աց

adj.

much extended, vast, ample, full;
absolute, independent, despotic;
free;
distant, far.

· Calfa

NBHL (2)

ἁπόλυτος absolutus, ἁναπεπτάμενος patens, expansus, ἁχανής valde hians, non tectus, vastus Բաց եւ արձակ. անփակ. անամփոփ. ընդարձակ. եւ Համարձակ. ազատ. անարգել. անխափան.

ԲԱՑԱՐՁԱԿ. մ. ἁπολύτως absolute, solute, libere Արձակաբար, առանց ամփոփելոյ, պարզաբար, եւ ազատաբար. եւ Մեծաքայլ.


Բեղնաւոր

cf. Բեղմնաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Առ բեղնաւոր եւ սերուն փոփոխելով՝ որ յառաջ սակաւ մի էր ամլութիւնն. (Փիլ. լին.։)


Բերանանամ, ացայ

vn.

to form itself a mouth, to open, to flow away, to stream.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ՄԻԱՍԻՆ ԲԵՐԱՆԱՆԱԼ. συστομόομαι որպէս թէ՝ Բերանակցիլ. բերան ի բերան հպիլ կամ ամփոփիլ, կամ հոսիլ. բերան բերնի բանալ կամ բացուիլ.


Բերիմ, բերայ

vp.

to go;
to carry or to bear ones self;
to be inclined, to lean;
to behave one's self, to act;
զի՞նչ օգուտ յայնմանէ բերցի, what advantage will result from it ? — ի վերայ ջրոց, to walk on the waters;
ընդ երկիր —, to travel, to voyage;
to be busy with mundane things;
առ երկրաւ —, to travel round the world;
to shed on the earth;
անխտիր ընդ մեզս —, to be given up to sin;
այսր անդր — or բերեալ լինել, to go here and there;
to be taken hither and thither;
շուրջ — զօրինօք Աստուծոյ, to observe the laws of God;
— ի կործանումն, ի վայր, to fall into ruin, to fall down;
ի նախանձ or նախանձու —, to envy, to covet;
ի բարկութիւն orբարկութեամբ —, to get angry;
ընդ քիրտն —, to sweat, to perspire;
եւ այլ որ ընդ սոքօք բերին, եւ որ զկնի բերին ասացեալքն, and so on for the rest, as follows.

· Calfa

NBHL (1)

Բերիլ ի խորհուրդս իմաստութեան, կամ ի կամս նորա. կամ ի հրապոյրս ցոփութեան. ի նախանձ, կամ նախանձու. ի բարկութիւն, կամ բարկութեամբ. (Յհ. կթ. եւ այլն։)


Բեւեկն, ի

s.

turpentine.

· Calfa

NBHL (1)

ի բառս Գաղիանոսի յիշի Բեւեկն, իբր յն. ալփալ եւ արաբ. բոթմն, կամ պուտմ. թ. մանակօզ, մէնէգիզ։ Դարձեալ անդ Բեւեկնի կռէժ, կամ Բեւկի խէժ, որ եւ յունական ձայնիւ Կողփոնիա ասի, իբրեւ ռետին կողոփոնիայ քաղաքին. κολοφονία colophonia, resina