Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Անմասն

See full entry →

adj.

without share or portion, that does not participate;
bereft, destitute;
— լինել, to be destitute, to be bereft;
— առնել, to deprive.

NBHL (1)

Հրէայքն անմասն արարին զինքեանս ի Բանէն Աստուծոյ. (Համամ առակ.։)


Անմարդ

See full entry →

adj.

uninhabited;
uninhabitable, desert, unfrequented, lonely.

NBHL (3)

ἁοίκητος. inabitabilis, ἁπάνθρωπος, hominum frequentia carens, ἕρημος, desertus, desolatus. Ուր ոչ գոյ մարդ. թափուր ի մարդոյ. անբնակ. ամայի. աւերակ. վիրան. խարապ.

ἁνάνθρωπος. inhumanus. իբր Անմարդի, տմարդի. ոչ գրելի ի համար մարդկան. վատատոհմիկ, եւ անագորոյն.

Անմարդք ի ստոյգ մարդկանէ. (Փարպ.։)


Անմարդանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be deserted, to be dispeopled.

NBHL (1)

որ եւ ԱՆՄԱՐԴԻՄ. Դատարկանալ ի մարդոյ. անմարդ՝ անշէն անբնակ լինել.


Անմարդացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to depopulate, to dispeople, to desolate.

NBHL (1)

Սրով եւ գերութեամբ անմարդացոյց զգաւառն։ Անմարդացուցանել խոստանայր զաշխարհն ամենայն. (Ասող. ՟Գ. 14. եւ 19։)


Անմարդի

See full entry →

adj.

inhuman;
unkind, uncivil, brutal;
desert, uninhabited;
— կացուցանել, յ— դնել, to unman, to divest of humanity;
to depopulate.

NBHL (1)

Ուր ոչ գոյ մարդ յանապատ յանմարդի. (Յոբ. ՟Լ՟Ը. 26։)


Անմարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

depopulation;
inhumanity, barbarity;
incivility, brutality.

NBHL (2)

Ո՛վ իմոյ թշուառութեանս եւ անմարդասիրութեանս. (լմբ. պտրգ։)

Ի գազանաբարոյ անմարդասիրութենէ դատաւորին. (ՃՃ. եւ այլն։)


Անմարմին, մնոց

See full entry →

adj.

incorporeal, immaterial.

NBHL (5)

Անմարմնոյ աստուծոյ. (Շ. թղթ.։)

Անմարթ է կապեցելոյ ի մարմին՝ զանմարմնոյ բնութեան զչափ իմանալ. (Լմբ. սղ.։)

Ուսունաբար Անմարմին ասին՝ զոր ինչ լինի վերացուցանել մտօք ի նիւթոյ.

Պարտ իսկ է արդեօք անմարմնոյն՝ եւ սպասաւորութիւնն այնպէս լինել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 32։)

իբր Առանց մարմնոյ. անմարմնապէս.


Անմարմնական, ի, աց

See full entry →

cf. Անմարմին.

NBHL (1)

Զանմարմնական գոյացութիւնս. (Փիլ. իմաստն.։)


Անմարմնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incorporality.

NBHL (2)

Երկակն եւ եռակ աճեցեալ (են քան) զըստ միոյն անմարմնութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)

Ընծայեցէ՛ք կոյսք զանմարմնութիւնն (իբր մեռելութիւն մարմնոյ). (Ածաբ. կիպր.։)


Անմարտնչելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անմարտ.

NBHL (1)

Տեսե՞ր զսիրոյն գերազանցութիւն, զիարդ անմարտնչելի առնէ զմինն եւ բազմապատիկ։ Տեսե՞ր զանմարտնչելի զօրութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32. 37։)


Անմաքուր

See full entry →

adj.

impure, filthy, indecent, obscene, vile.

NBHL (2)

Անմաքուրդ յընտրելով։ Բաժակ անմաքուր։ Ի կուսութեան անմաքուր։ Իբր զանմաքուրս ի սրբութենէ։ Ի զարմէ անմաքրի։ Անմաքրից եւ պարտաւորաց։ Ձիոյ կամ քառոտնեաց անմաքրից. (Նար.։)

Չեւ սրբեալ ի նշանաց դիւահարութեան. չեւ զերծեալ իսպառ ի լլկանաց այսոյն պղծոյ. այսահար.


Անմաքրական, ի, աց

See full entry →

cf. Անմաքուր.

NBHL (1)

Անմաքրական ստեւովն ծածկեալ ըստ տխրագոյն զգեստու նախահօրն. (Շար.։)


Անմեծարգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want of ambition, indifference to honour.

NBHL (1)

ἁφιλοτιμία (անպատուասիրութիւն), τὸ ἁκόμπαστον, a fastu et ostentatione alienum esse. Չկամելն զմեծարանս եւ զյարգ. խորշումն ի փառաց եւ ի պատուոյ. նուաստութիւն. անփառութիւն.


Անմեկնելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible;
inexplicable, inexpressible.

NBHL (2)

Անմեկնելւոյ եւ անբաւ կենաց. (Մաքս. ի դիոն.։)

Կալայց զիս անմեկնելի ի բաւականին յուսոյ. (Պիտ.։)


Անմեղ, աց

See full entry →

adj.

impeccable;
innocent;
harmless, silly;
— կացուցանել, to acquit.

NBHL (1)

Եւայ անմեղ ետ զպատասխանին (ցօձն). ասէ. վասն միոյ առաք մեք պատուէր հրամանի. զի մի՛ կերիցուք, եւ մի՛ մեռցուք. (Եփր. ծն.։)


Անմեղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to acquit, to declare innocent, to clear.

NBHL (1)

Ջրով մկրտութեան զօրացոյց զմեզ եւ անմեղացոյց. (Կանոն.։)


Անմերձենալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

not to be accosted, inaccessible;
untouched.

NBHL (3)

ἁπρόσιτος, ἅδυτος. inaccessabilis, inaccessus. եւ այլն. Յոր ոչ լինի մերձենալ. անմատչելի. անմատոյց. եւ Անհասանելի. որուն մօտենալ չըլլար. եանաշըլմազ.

Մերձ յանմերձանալի լոյսն։ Որ հրեղինացն անմերձենալի. (Շար.։)

Նորին շնորհիւն անմերձենալի եմ ես յայլազգւոյն, որ յափշտակեացն զիս. (Ճ. ՟Ա.։)


Անմիաբան

See full entry →

adj.

discordant, different, dissonant, diverse, divided, not agreed, at variance, contrary;
irreconcilable;
— լինել, to differ, to disagree.

NBHL (1)

Նախարարք աշխարհիս մերոյ անմիաբանք լեալք. (Յհ. կթ.։)


Անմիաբանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

"cf. Անմիաբան լինիմ."

NBHL (1)

Հակառակ հոգւոյն խորհել անմիաբանեցան այլքն ի պատմագրաց. (Խոր. ՟Ա. 3։)


Անմիաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

discord, dissension, disagreement, difference, misunderstanding;
— ձայնի, discordance, dissonance.

NBHL (1)

Արիանոսն ասէ. անմիաբանութիւն յոյժ ինձ թուի ի մերձակայ ժամուս՝ գրոց. (Աթ. ՟Ը։)


Անմիջաբար

See full entry →

adv.

immediately, directly.

NBHL (2)

Անմիջաբար յիմանալիսն կոյս յարձակիլ տեսութիւնս. (Դիոն. երկն.։)

Րաբունական սիրոյն տիպար կացուցանէ անմիջաբար։ Խորհրդոցն աստուածայնոց անմիջաբար խորհրդածուք. (Շ. յիշ. առակ. եւ Շ. տաղ.։)


Անմիջնորդ

See full entry →

adj. adv.

without mediator.

NBHL (2)

Եւ վասն է՞ր անմիջնորդաբար որդի աստուծոյ շարադասի՝ ոչ ուրուք ընդմիջեցելոյ. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)

Յեղելոցս ոչ ինչ է՝ զոր կամելն աստուծոյ ոչ միջնորդեաց. ո՛չ ուրեմն վասն անմիջնորդաբար լինելոյն՝ վասն այսորիկ միածին, այլ վասն միայն գոլոյն նորա պտուղ հայրական. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անմիս

See full entry →

adj.

fleshless;
without meat.

NBHL (1)

Առանց մսոյ.


Անմիտ, մտի, աց, ից

See full entry →

adj.

mad, silly, brainless, senseless, stupid, foolish, irrational, crazy.

NBHL (1)

Եւ զի անմիտ է այս, անպիտանացուացն փոյթ ունել, ծանօթ է ամենեցուն.


Անմխիթար

See full entry →

adj. adv.

disconsolate, inconsolable;
disconsolately.

NBHL (1)

Մնալոյ ի նոցանէ որբք եւ անմխիթարք. (Փարպ.։)


Անմոլար, ի, ից, աց

See full entry →

adj.

infallible, unerring;
— աստեղք, fixed stars.

NBHL (3)

Յաստեղացն մոլար եւ անմոլար գոլոյ. (Լմբ. սղ.։)

ԱՆՄՈԼԱՐ ԳՈՒՆԴ, կամ ՇՐՋԱԲԵՐՈՒԹԻՒՆ. Անշարժ պարունակն վերնագոյն երկնի. եւ միօրինակ անվրէպ շրջան հաստատութեան.

ԱՆՄՈԼԱՐԱԲԱՐ, ԱՆՄՈԼՈՐԱՊԷՍ, ԱՆՄՈԼԱՐԱՊԷՍ. Առանց մոլորելոյ, կամ խոտորելոյ. անվրէպ. անսխալ.


Անմոլոր, ի, ից, աց

See full entry →

cf. Անմոլար.

NBHL (1)

Արեգական լոյս, եւ լուսնի, եւ այլոց մոլորակացն, եւ անմոլորից։ Որոշեալ ի մոլորակացն եւ յանմոլորացն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին. ստէպ.) ուր անխտիր գրի՝ Անմոլոր, կամ Անմոլար։


Անմոլորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

infallibility.

NBHL (1)

Անդրէն դառնայ, յօտար բոյն ոչ հպի, բայց ի վար արկանէ զանմոլորութիւնն. (Փիլ. լիւս.։)


Անմոռանալի

See full entry →

adj. adv.

that does not forget;
unforgotten;
that cannot be forgotten;
without fail, infallibly.

NBHL (3)

Ծանիցէ ամենայն ոք զաստուծոյ անմոռանալի գթութիւնն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

ἁλήστως. sine oblivione. Առանց մոռանալոյ.

Զյիշատակ անուանն աստուծոյ անմոռանալի պահէր. (Տօնակ.։)


Անմուղ, մղից

See full entry →

adj.

indomitable, unbroken.

NBHL (2)

Չտան թոյլ բազում ժամանակս յաւանակին՝ անմուղ անվարժ շրջել։ Ածէ՛ք զպարարեալ զուարակն՝ զանմուղն, որ զմեղաց լուծն ոչ ընկալաւ։ Անմուղ երիվարաց նմանեցաք. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. յհ.։)

Անմեղիցն յայլսն դարձցի՝ բաց լծոյ. (Մխ. դտ.։)


Անմուտ

See full entry →

adj.

the entrance to which is shut;
without entrance;
impenetrable, inaccessible.

NBHL (2)

Որում եւ մեք նոյն նըմանագոյն՝ երկրպագեմք անմուտ արեւուն. (Գանձ.։)

Ուր ոչ լինի մտանել. անմատոյց. կիրիլմէզ.


Անմտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to lose senses, to become crazy or stupid.

NBHL (1)

Դադարեսցեն յանմտանալոյ. (Առ որս. ՟Թ։)


Անմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

madness, craziness, fatuity;
phrensy;
folly, silliness, imprudence, extravagancy, absurdity.

NBHL (1)

Անմտութիւն բորբոքեալ ի սիրտ երիտասարդի։ Սկիզբն բերանոյ նորա անմտութիւն. Եւ այն է անհնարին անմտութիւն։ Միւս եւս անմտութեան խորհուրդ. եւ այլն։


Անյագ, աց

See full entry →

adj. adv.

insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.

NBHL (7)

Ո՞ւր անյագից նմանեցի։ Յոյժ անյագիցն եւ պատուասիրացն. (Առ որս. ՟Ը. ՟Ժ՟Բ։)

Ի պէտս կիզման յաստուծոյն անյագի. (Փարպ.։)

Անյագ են ի պատերազմելոյ. (Լմբ. սղ.։)

Եթէ ոչ կապեսցուք զբանս ընդ լռութիւն.. արտաքոյ անարգ սահմանին հանէ զմեզ. (Վեցօր. ՟Զ։)

ԱՆՅԱԳԱԲԱՐ. ἁκορέστως. avide, κατακόρως, ad satietatem, immodice. Առանց յագելոյ. անյագութեամբ, անչափ բաղձանօք. ցյագ. ցյափրութիւն. յանչափս. անդադար. անխոնջ. սերտիւ. եւ Անխնայ. առանց կշտանալու, անհագաբար.

Զմիս անասնոյ ոչ ուտեն, եւ զեղբայրն անյագաբար ուտեն. (Եզնիկ.։)

Անյագաբար ի գերագոյնս տռփել, կամ սիրել, կամ եղանակել զօրհնութիւնս. (Մագ. ՟Ձ՟Բ։ Լմբ. սղ.։)


Անյագութիւն, ութեան

See full entry →

s.

insatiableness, greediness, gluttony.

NBHL (1)

Զմին ապրեցոյց սիրոյն աստուծոյ անյագութիւնն՝ (Բրս. չար.։)


Անյաղթ, ից

See full entry →

adj.

invincible, unconquered, insurmountable, ungovernable.

NBHL (2)

ԱՆՅԱՂԹ որ եւ ԱՆՅԱՂԹԱԿԱՆ ԱՆՅԱՂԹԵԼԻ. ἁνήττιτος. invictus, invincibilis. Որ ոչն յաղթի յո՛ր եւ է կարգի. անպարտելի. վերագոյն հանդիսացեալ. հզօր. աննուաճելի. անվանելի. որ չյաղթիւր, տակ չի մնար. եէնիլմէզ, տայմա մուզաֆֆէր օլան.

Դատաւոր անյաղթ ունելով զիւրն խղճմտութիւն. (Նոյնն։)


Անյայտ, ից

See full entry →

adj.

not evident, not manifest, obscure, hidden, secret;
apocryphal.

NBHL (7)

ἅδηλος. non manifestus, occultus, obscurus, nonnnotus. Որ չէ յայտ կամ յայտնի. անգիտելի. անծանօթ. ծածուկ. գաղտնի. մթին. անհաւաստի. անստոյգ. պէլիրսիզ, նամալիւմ, սըրր, կիզլի.

Ի քոյն յուսալով բարիս, որ անյայտ է թէ առից. (Խոր.։)

Զկարճ կեանս անյայտ կենցաղոյս։ Զելս անյայտ իրացդ. (Փարպ.։)

Անյայտ է օր վախճանին, աներեւոյթ են ելք յաշխարհէս. (Եփր. խոստով.։)

Մերթ՝ իբր Աներեւոյթ. ἁφανής. non apparens, e medio sublatus

Իբրեւ զմառախուղ ցօղոյ եղեւ անյայտ. (Յոբ. ՟Ժ՟Դ. 19։)

Անյայտս լողամք ընդ ծով կենցաղոյս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։)


Անյայտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be annihilated, to vanish, to disappear.

NBHL (1)

Քան զպղպջակս անձրեւի արագագոյնս պատառին եւ անյայտին։ Դնի ի գերեզմանի, եւ անյայտի. (Սարգ. յկ. ՟Բ. եւ ՟Գ։)


Անյաջորդ

See full entry →

adj.

without successour, — succession;
unchangeable.


Անյատակ

See full entry →

adj.

bottom-less;
very deep.

NBHL (1)

Ոյր յատակ չիք կամ չերեւի առ խորութեան. եւ Այն՝ որոյ ներքոյք կամ նստոյք այսինքն երաստանք վնասեալ եւ պակասեալ են. տիպսիզ.


Անյատակելի

See full entry →

cf. Անյատակ.

NBHL (1)

Զորոյ չէ մարթ գտանել զյատակ. խոր յոյժ. տիպսիզ.


Անյարկ

See full entry →

adj.

shelterless, without roof, houseless.

NBHL (3)

Ոչ յարկեալ. անծածկոյթ. ուր չկայցէ յարկ. բացօթեայ. ծածք չունեցօղ, վրան բաց.

Ի ստորուստ զօրէն անհիմն տան, եւ ի վերուստ բռնութեամբ օդոյն իբրեւ զանյարկս վտանգէ. (Պիտ.։)

Անյարկ արտաքոյ ուրեք. (Արշ.։)


Անյարմար

See full entry →

adj.

incongruous, unsuitable, unbecoming, not appropriate;
unskilful, insufficient, incapable.

NBHL (2)

Անյարմար է վասն զօրութեան մարմնոյն՝ կերակրոյ բաղձալ, եւ նովիմբ դարձեալ կերակրովքն պատերազմել ընդ մարմնոյ. (Բրս. հց.։)

Որոյ անկարելի էր եւ անյարմար. (Յհ. կթ.։)


Անյարմարագիր

See full entry →

adj.

that writes in an unbecoming manner;
indecently written.

NBHL (1)

Հայր յորդւոյ եւ ի հոգւոյ առաքեալ անուանիլ անյա՛ր էր. (Ոսկիփոր.։)


Անյարմարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incongruity, impropriety;
incapacity, insufficiency.

NBHL (1)

Յարմարութիւն երկական է, որպէս դարձեալ անյարմարութիւն՝ քակտման եւ ապականութեան գոյ պատճառք։ Անհնար է ձայնակցութիւն ի յարմարութենէ եւ յանյարմարութենէ լինել երբէք. (Փիլ. լին.։)


Անյեղ

See full entry →

adj.

immutable, unchangeable, constant.

NBHL (1)

Այլքն ամենայն յեղուն, բայց միայն ինքն (աստուած) անյեղ եւ անփոփոխ է ... Ամենայն ինչ եղանելին հարկաւոր է յեղումն ընդունել, որպէս աստուծոյ անյեղն գոլ։ Անյեղ եւ անմէտ խորհրդով. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Անյեղաբար

See full entry →

adv.

immutably.

NBHL (1)

Ի կուսէ անյեղաբար ծնայ։ Լոյս անյեղաբար թափեալ. (ՃՃ.։)


Անյեղապէս

See full entry →

adv.

cf. Անյեղաբար.

NBHL (2)

Անյեղապէս ծնեալ աստուած յաստուծոյ. (Պրոկղ. ներբ. ղկ.։)

Զմի եւ զնոյն անյեղապէս պատմեն. (Սկեւռ. յար.։)


Անյեղաշրջելի

See full entry →

cf. Անյեղ.

NBHL (2)

Մարմնացեալ եւ մարդացեալ անյեղաշրջելի բնութեամբ. զի ես նոյն եմ ասէ, եւ ոչ փոփոխիմ. (Ոսկիփ.։)

(Պռօսխումէն, բառ յն) եդեալ ի մերս անյեղաշրջելի (այսինքն անփոփոխ, կամ առանց յեղլոյ ի հայ բարբառ) (Լմբ. պտրգ.։)


Անյերկուանալի

See full entry →

adj.

indubitable.

NBHL (3)

ἁναμφίβολος, ἁναμφισβήτητος. indubius, certissimus. որ եւ գրի ի յետնոց՝ ԱՆԵՐԿՈՒԱՆԱԼԻ. Անտարակոյս. աներկբայ. հաւաստի. շիւպհէսիզ, սահիհ.

Անյերկուանալի էր վկայութիւնն։ Այսպէս եւ զնորայն ասէ զվկայութիւնն։ Ի մահուանէն՝ անյերկուանալի զյարութիւնն եցոյց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29. 35։ ՟Բ. 14։)

Մարմինն՝ աստուծոյ էր անյերկուանալի։ Եթէ աներկուանալի կալցես զայս բան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)