Definitions containing the research ողբ : 526 results

Ճնշութիւն, ութեան

s.

cf. Ճնշումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ճնշմանէ արեան ներկեալ լինէին մարմինքն։ Ճնշումն սրտի։ Ի ճնշմանէ շնչերակացն ողբ. (Նչ. եզեկ.։)


Ճնշումն, ման

s.

compression, straining, pressing, squeezing;
— մարմնոյ, mortification, maceration.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ճնշմանէ արեան ներկեալ լինէին մարմինքն։ Ճնշումն սրտի։ Ի ճնշմանէ շնչերակացն ողբ. (Նչ. եզեկ.։)


Ճոխաբան

adj.

eloquent, fluent.

· Calfa

NBHL (1)

Զողբերգականացն ճոխաբանել ճարտասանութիւն. (Արծր. ՟Դ. 2։)


Ճոխաբանեմ, եցի

va.

to speak imperiously, authoritatively, presumptuously;
to abound in discourse, to amplify, to enlarge upon;
to talk high, to boast, to brag.

· Calfa

NBHL (1)

Զողբերգականացն ճոխաբանել ճարտասանութիւն. (Արծր. ՟Դ. 2։)


Կերպ, ից

s. adj.

form, figure, shape, cut, fashion, make;
aspect, look, appearance, air, deportment;
կերպս ի կերպս, in many shapes or forms;
in many ways, diverse;
կերպս ի կերպս լինել, to assume a borrowed shape or appearance, to be disguised, dissembled or concealed;
ի կերպս կերպս առնել, to transform into various shapes.

· Calfa

NBHL (1)

Կերպ յառաջ դիմեալ, ոտք ի վերջ կոյս յետահարեալ։ Կերպ ի ծաղր, եւ աչք յողբումն։ Յերից անշփոթ կերպից. (Նար։)


Կմախք, խաց

cf. Կմախիք.

· Calfa

NBHL (1)

Ոռնան եւ ողբան եւ գուժեն իբրեւ կմախիս մեռելոյ յն. իբրեւ ի ճաշ մեռելոյ. ἑν περιδείπνῳ . գուցէ ընթերցեալ է մերս՝ περιδείδων , ահաբեկ, որպէս կմախ եդեալ ի խրտուիլակ։


Կոծական, ի, աց

adj.

deplorable;
weeping, plaintive.

· Calfa

NBHL (2)

Ողբական. ողբալի, եւ Ողբացօղ. Կծօղ.

Սգալով եւ ցտելով, եւ պարս յարդարելով կործանս կանանց. յն. ողբացօղ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 38։)


Կոծամ, ացի

vn.

cf. Կոծիմ.

· Calfa


Կոծիմ, եցայ

vn.

to wear mourning;
to deplore, to lament;
to be beaten, tormented;
to be agitated, to upheave, to undulate.

· Calfa

NBHL (1)

(Ջուրք ծովու) շրջին կոծին ընդ վայրս բազումս, մինչեւ քամին պարզին աղի ճաշակքն. (Վեցօր. ՟Դ։) Յածեալ կոծեալ քաջ հնչեցուցեալ ողբս ողորմելի։


Կողկողագին

adj. adv.

groaning, moaning, wailing;
plaintive, mournful, querulous;
lamentable, sorrowful;
painfully, sorrowfully, most sadly, lamentably, pitiably.

· Calfa

NBHL (1)

Աչս կողկողագինս արտասուօք ողբոց։ Կողկողագին թախծանք, կամ հառաչանք, կամ հեծեծանք, կամ հեծութիւն. (Նար. ՟Ժ՟Դ. ՟Ի՟Գ. ՟Ի՟Է. լ. ՟Կ՟Զ։)


Կողկողանք, նաց

s.

whining, groaning, tears, lamentation, complaint;
compassion, pity.

· Calfa

NBHL (1)

Յորդորելով միոյն զմիւսն առ ի կողկողանս եւ յողբումն մեռեալ մանկանցն. (Նիւս. ի մկ. բեթղ.։)


Ճօճիմ, եցայ

vn.

to oscillate, to vibrate, to balance, to move up and down, or to and fro;
to swing, to have a swing, to go in a swing;
to see-saw, to have a game at see-saw.

· Calfa

NBHL (1)

(Ձկունք) ճօճին պերճն ճեմօք։ ողբոջք խոտոց ճօճին ճեմին ի վերայ երեսաց երկրի ի շնչել քաղցրաշունչ հողմոյ. (Վեցօր. ՟Է. եւ ՟Բ։)


Մահակից լինիմ

vn.

to die with another, to share death with another.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թէ ընդ ադամայ ողբակից եղե, եւ ընդ աբէլի մահակից. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Զ։)


Մահարձան, աց

s.

monument, tomb;
tower, turret;
castle-keep, keep, donjon;
bulwark, bastion.

· Calfa


Մանուածեմ, եցի

va.

to weave, to intertwine, to interweave.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վա՛յն եւ յեղո՛ւկն զողբոյն խառնուածսն յաճախագոյնս մանուածէր. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Մանրատունկ տունկ

s.

small plant.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱՆՐԱՏՈՒՆԿ ՏՈՒՆԿ. (յն. մի բառ. φυτός . ռմկ. ֆիտան) այսին Մանր բոյս. բողբոջ տնկելի. բարունակ. շառաւիղ.


Հոսանք, նաց

s. phys.

stream of water, watercourse;
overflowing, flowing out;
water-fall;
current, stream;
— հոգւոյն, the gifts of the Spirit;
— հրոյ, volcanic eruption;
torrent of flame;
— չարեաց, a torrent of ills;
—նս ջուրց իջուցին աչք իմ, my eyes have become water-brooks, my eyes run down with rivers of water.

· Calfa


Հոսեմ, եցի

vn.

to shed, to spill, to pour out;
to flow, to fall, to drop;
to gush, to stream, to run;
to scatter, to disperse;
to winnow, to fan;
to precipitate;
— յորդաբուխ արտօսր, — իբրեւ զհեղեղ զարտասուս, to shed tears abundantly, in torrents;
— հողմոյ, to cast to or throw to the winds;
cf. Հոսիմ.

· Calfa


Հիւսուած, ոյ, ոց

s.

texture, tissue;
tress, plait, braid;
entwining, interweaving, contexture, composition;
— բազմախորշ, ցանցակերպ, բազմանօթ, cellular, reticular, vascular texture.

· Calfa


Հոգերգող, ի

s. adj.

psalmist;
singing by inspiration of the Holy Spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարելով զողբումն հոգերգողին. (Շար.։)


Հոգի, գւոց

s. adv.

soul, spirit, ghost;
the Holy Ghost, Paraclete;
spirit, angel;
soul, person, individual;
soul, breath;
soul, spirit, life, heart;
wind, breath;
sprite, fiend, goblin;
soul, essence, motive, principle, spirit;
meaning, character, spirit;
desire, genius, turn of the mind, disposition, inclination;
երկնային, աստւածային, վեհ, անմահ —, celestial or blessed, divine, sublime, immortal soul;
դիւցազնական, առաքինի, գեղեցիկ, ազնուական, դիւրազգած —, heroic, virtuous, high or elevated, noble or great, tender or sensible mind, soul or spirit;
նուաստ, անարգ, յուզեալ, մոլորեալ —, mean or grovelling, low, vile or ungenerous, troubled, erring spirit or mind;
— բանական, զգայական եւ տնկական, rational, animal and vegetable life or existence;
— իմաստութեան, intellect, spirit of knowledge;
— բանաստեղծական, poetic fire, genius or enthusiasm;
—ք հրեղինաց, heavenly spirits, spirits of light;
—ք խաւարի, spirits of darkness, devils;
հրաժարեալ —ք, the dead, the defunct, the deceased;
դատապարտեալ —ք, the damned;
խաղաղութիւն հոգւոյ, tranquillity or peace of mind, hearts ease;
վեհանձնութիւն հոգւոյ, magnanimity, generosity;
կարողութիւնք հոգւոյ, the faculties of the soul;
հոգւով, in spirit;
spiritually;
feelingly, warmly;
—ք իբր հարիւր հազար են ի քաղաքին կարնոյ, there are a hundred thousand souls or inhabitants in the city of Erzerum;
ճշմարտութիւն է պատմութեան —, truth is the soul or life of history;
մարմին ջանայ հակառակ հոգւոյ եւ — հակառակ մարմնոյ, the flesh is at war with the spirit, and the spirit with the flesh;
խաղաց — տեառն ի վերայ նորա, the spirit of God fell upon him;
սիրել ամենայն հոգւով, to love with all one's heart or soul;
աւանդել զ—ն, to render or give up the ghost, soul or spirit;
փչել, հանել զ—ն, to expire, to die;
աղօթել վասն հոգւոցն ննջեցելոց, to pray for departed souls;
հանգուսցէ տէր զ— նորա, God rest his, her soul;
cf. Ոգի;
հոգւոյ տուն, guest's house.

· Calfa


Հաւասարեցուցանեմ, ուցի

va.

to render equal, to equal;
to equalize, to level, to make even, level or smooth, to equal, to compare;
to counterbalance;
to communicate, to make a sharer or partaker.

· Calfa

NBHL (1)

Որք զողբսն գիտեն գրել, եւ զբանսն հաւասարեցուցանել չարչարանացն (այսինքն կրիցն). (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Հաւորս, աց

s.

bird-catcher, fowler;
bird of prey;
bird-call.

· Calfa


Հեծեծելի, լւոյ, լեաց

adj.

lamentable, deplorable.

· Calfa

NBHL (1)

στενακτός gemebundus, lamentabilis. Արժանի հեծութեան. աւաղելի. ողբալի.


Հեծեմ, եցի

vn.

cf. Հեծեծեմ.

· Calfa


Հեղձուցանեմ, ուցի

va.

to suffocate, to choke, to strangle, to drown;
to oppress.

· Calfa


Հեղում, ղի

va.

to pour, to pour out, to empty, to pour forth, to shed;
to diffuse, to scatter, to disperse, to spread;
— զանձն առաջին տեառն, to pour out one's soul before the Lord;
— զսիրտ իւր առաջի ուրուք, to open one's heart, to unbosom oneself to;
— զբարկութիւն, զսրտմտութիւն իւր ի վերայ ուրուք, to give vent to anger, to discharge one's wrath upon;
— կռոց նուէրս, to pour out libations to idols;
— արիւն բազում, արեան ճապաղիս —, to cause immense bloodshed, to shed torrents of blood;
արտօսր —, to shed tears;
— զարիւն իւր, to shed one's blood.

· Calfa


Հեղում, հեղայ

vn.

to be poured out, to flow, to spread;
to be shed, scattered, diffused;
to rush, to fall;
to burst;
հեղաւ ամենայն փոր նորա, all his bowels gushed out;
անկաւ հեղաւ զկնի կռոցն, he followed idols;
հեղեալ ցասմամբ, very angrily, wrathfully.

· Calfa


Հենգնական

cf. Հեգնական.

· Calfa

NBHL (1)

Հենգնաւոր առակագրութեամբ՝ ողբականօք շարայարմարեալ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Հեռացուցանեմ, ուցի

va.

to remove, to put or set aside, to scatter, to avert, to keep off;
—ցո՛ ի քէն զկագ, avoid quarrelling.

· Calfa

NBHL (1)

Մերժեա ի հեծութեանցս, հեռացո՛ ի յողբոցս. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)


Հետեւիմ, եցայ

vn.

to follow, to accompany, to attend, to go with;
to follow, to follow in the steps of, to imitate;
to follow, to go or come after, to result, to derive, to proceed, come from;
— շաւղաց ուրուք, to follow in the steps of, to go after;
— ի մօտոյ, to follow closely, near;
v. imp. —ւի, it ensues, it follows.

· Calfa


Հերետիկոս, աց

s.

heretic.

· Calfa


Ձայնակից, կցի, կցաց

adj. mus.

of the same opinion, unanimous, agreeing, of one mind;
singing with, in chorus;
unisonous, in unison;
s. gr. consonant.

· Calfa

NBHL (2)

Ձայնակից լիցուք այնոցիկ՝ որք դառնապէս զմեզ ողբային. (Եղիշ. ՟Գ։)

Ցնծութեանն ոչ գտան դասակիցք, այլ ողբոցն եղեն ձայնակիցք. (Ճ. ՟Ը.։)


Ձայնարկու, աց

adj. s.

crying, uttering a cry;
crier, weeper, wailer, lamenter;
— գուսան, կին, mourner, mourning woman.

· Calfa

NBHL (1)

ἠ θρηνῳδός, θρήνων, θρηνούσα qui carmen lugubre canit, praefica, lugens. Որ ձայն արկեալ գոչէ ցաւագին. ողբերգակ. գուսան, եւ լալկան, այր կամ կին.


Ձայնարկութիւն, ութեան

s.

sound, voice, cry;
shout, exclamation;
complaint, lamentation.

· Calfa

NBHL (2)

Գոչիւն ողբական, կամ արիական.

Ընդ ողբակիցս եւ զմարգարէականն առնուլ ի ձայնարկութիւն։ Արիական ձայնարկութեամբ դիմէր ի վերայ թշնամեացն. (Արծր. ՟Ա. 1։ ՟Բ. 6։)


Մտակորոյս

adj.

out of one's mind, extravagant, mad.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն անդամօքն է ի խաւարի (արբեալն), խելացնոր եւ մտակորոյս։ Լալ եւ ողբալ զկատակսն մտակորոյս, որ ի մէջ լկտի բազմականացն. (Մանդ. արբ. եւ Մանդ. թատր.։)


Մրադիր

cf. Մրազարդ.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ չեւ եւս էր փաղփաղեալ բողբոջեալ մրադիր բոյսք մօրուացն ընդ ծնօտսն։ Մրազարդ մօրուքն ի ծնօտսն դեւեռս էր տիգեալ եւ ընձիւղեալ. (Յհ. կթ.։)


Մրազարդ

adj.

dark with down, downy, furnished with soft dark hair;
— յօնք, black eye-brows.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ չեւ եւս էր փաղփաղեալ բողբոջեալ մրադիր բոյսք մօրուացն ընդ ծնօտսն։ Մրազարդ մօրուքն ի ծնօտսն դեւեռս էր տիգեալ եւ ընձիւղեալ. (Յհ. կթ.։)


Մրմնջեմ, եցի

va.

to murmur, to mutter, to mumble, to speak through the teeth;
to sing low, to hum, to murmur gently;
to grumble, to whine, to moan.

· Calfa

NBHL (2)

Մրմնջեսցեն ի միասին, որպէս մրմնջեն ի միտս իւրեանց։ Եւ ոչ այնպէս՝ որպէս ողբան ի մովաբ. մրմնջեսցես, եւ պատկառեսցես։ Մրմնջեսցէ իբրեւ զլալիւնն յազերայ։ Այս ամենայն է՝ զոր մրմնջէին զքէն առակօք. (Ովս. ՟Է. 2։ Ես. ՟Ժ՟Զ. 7։ Երեմ. ՟Խ՟Ը. 32։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 44։)

եւ ն. μελετάω mussito, murmuro ἑπᾴδω, κωμῳδέω , ἑκτραγωδέω cano, recanto ἁποκλαίω defleo եւ այլն. Մրմունջ առնել. մռմռալ ընդ ունչս կամ իբրեւ զմունջ. յերգ առնուլ եւ հենգնել. հծծել. հեծեծել. ողբալ. մեղմաձայն հնչել. մնչել. շշնջել. եւ Քրթմնջել, տրտնջել.


Մրմունջ, մնջոց

s.

murmur, whisper;
low utterance, humming;
moan, groan.

· Calfa

NBHL (1)

ψιθυρισμός susurratio. որպէս եւ μελέτη (յորմէ մեղեդի). declamatio եւ այլն. Մռմռումն ընդ ունչս կամ որպէս զմունջ. մրմնջելն. երգ մեղմաձայն. մեղմ ձայն երգոց. հեծութիւն, ողբոց եւ այլն. մռլտոց, քթին տակէն երգելը, թրմնջալը.


Մրտենի, նւոյ, նեաց

cf. Մուրտ;
պսակ —, myrtle-wreath.

· Calfa

NBHL (1)

Տերեւ ձիթենի, բողբոջ մրտենի. (Գանձ.։)


Յիշատակարան, աց

s.

memory, archives, annals;
sepulchre, monument;
album;
— մատենից, գրոց, brief epilogue.

· Calfa

NBHL (1)

Արգասիք իրին՝ յիշատակարան ողբոց ինձ նմանեցաւ։ Այս երկոտասան թիւք խորհրդական՝ սրբազան անուան ձերոյ յիշատակարան. (Նար. ՟Ի՟Ե. եւ Նար. առաք.։)


Յիշումն, ման

s.

mention, commemoration, memory, remembrance.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛ր ազգ յիշմանց բերցեն զողբս, զայն յիշեսցես. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Յուսահատութիւն, ութեան

s.

despair, hopelessness;
despondency, faint-heartedness;
առ յուսահատութեան, through despair;
յուսահատութեամբ, desperately, past recovery, without hope;
ի — մատնել, to deprive of all hope, to deliver or abandon to despair.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ոք ի նոցանէ ողբայր յուսահատութեամբ զանկեալսն ի սրոյ. (Եղիշ. ՟Է։)


Յօնակից

adj.

having joined eyebrows;
— լինել, to knit the brow;
— ճօճ, knitting the brows nervously.

· Calfa

NBHL (1)

Ի միմեանս դարձեալք արտասուալից աչօք, յօնակից լեալ վշտօք վարատեալ ոչխարին, ողբային. (Սիսիան.։)


Յօրինեմ, եցի

va.

to fashion, to adapt, to fit to, to adjust;
to arrange, to dispose, to organize;
to get ready, to prepare, to provide with, to furnish, to order;
to form, to trim, to adorn, to embellish;
to compose, to write;
to make, to construct, to build;
— պարս, to dance;
— երգս, նուագս, to sing, to modulate, to tune;
թատրոնական քերթուածս —, to write a dramatic composition.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր ոչ յօրինէ խրատ, բազում անգամ յօրինեն ողբք. (Գէ. ես.։)


Նազարացի, ցւոյ

adj. s.

Nazarean;
Nazarene;
— գոլ ի գինւոյ, to abstain from vine.

· Calfa

NBHL (1)

Նազարացիք քարշեցան (ի գերութիւն), ողբս փոխանակ օրհնութեան բարձրացուցին. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Նախատ

s. adj.

insult, outrage, injury, opprobrium, shame, infamy;
infamous, ignominious, opprobrious, base, villainous;
despised, scorned, vile;
— լինել, to become an object of scorn or ignominy, to be infamous.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսէ՛ք զիմ փառքըն զառաջին, տեսէ՛ք զվերջին նախատս անձին. (Ուռպ. ողբ.։)


Նաւուղիղ, ղղի

cf. Նաւուղղակ.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւուղիղն հանդէպ նաւին դեգերեալ ողբայ. (Նար. ՟Ի՟Ե։)


Յառաջ

cf. Յառաջս.

· Calfa