Definitions containing the research մշակ : 274 results

Մոլախոտեմ, եցի

vn.

cf. Մոլախոտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլախոտեալ, եւ անտառախիտ լեալ։ Յանգործութենէ մշակացն մոլախոտէ (կամ մոլախինդ բուսեալ). (Սարգ. յկ. ՟Ե. եւ ՟Դ։)


Մտադիւր

adj. adv.

diligent, prompt, ready;
—, — իմն, — սիրով or կամօք, willingly, voluntarily, with good will, heartily, cheerfully, with pleasure;
candidly, frankly, sincerely.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ո՛չ երկրի՝ որ զսերմնն ապականիցէ, մտադիւր մշակն դարման տանիցի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)


Համոզակեր, աց

adj.

persuading;
persuasive;
— լինել, to persuade, to convince;
cf. Թափիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Զհայրն մշակ, փոխատու, համոզակեր, եւ առատ պարգեւատու բանն անուանեաց. (Եփր. աւետար.։)


Հայրատունկ

adj.

planted and cultivated by the Father.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հօրէն (երկնաւորէ) անկեալ եւ մշակեալ.


Լծկան

adj.

capable of bearing the yoke (oxen).

· Calfa

NBHL (1)

Բառ ռմկ. ասի զարջառոյ՝ որ վարի լծով ի գործ մշակութեան երկրի.


Խորշակ, աց

s.

excessive heat;
hot dry or parching wind, simoon;
drought, dryness, aridity;
— ժանտ, pestilential blast.

· Calfa

NBHL (1)

Զի թէ ոչ քրանեսցի մշակն ի տապ խորշակի ջերմոյն արեգակնակէզ լինելով՝ ոչ ըմբռնէ զարդիւնս. (Ագաթ.։)


Թթութիւն, ութեան

s.

cf. Թթուութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Կէսքն ի ծառոց, որ ի բնէ զթթուութիւն եւ զդաժանութիւն ունիցին, (ի մշակիլն) հալի եւ կորնչի ի նոցանէ դառնութիւն եւ թթութիւն. (Վեցօր. ՟Ե։)


Թթուութիւն, ութեան

s.

acidity, sourness.

· Calfa

NBHL (1)

Կէսքն ի ծառոց, որ ի բնէ զթթուութիւն եւ զդաժանութիւն ունիցին, (ի մշակիլն) հալի եւ կորնչի ի նոցանէ դառնութիւն եւ թթութիւն. (Վեցօր. ՟Ե։)


Հաճութիւն, ութեան

s.

agreement, satisfaction;
accord, approbation, consent, complaisance, acquiescence, compliance;
desire, wish, pleasure, will;
—ք, grace, sweetness, loveliness, amiableness;
առանց քոյին հաճութեան, without your consent, in spite of you;
արա ընդ իս ըստ հաճութեան կամաց քոց, do with me according to your pleasure.

· Calfa

NBHL (1)

Մակացողութիւնն (այսինքն վարժողութիւնն) ձիոց, ձիոյն հաճութիւնն է. եւ որսորդութիւն՝ շանց հաճութիւն է, եւ մշակութիւնն՝ է եզանց. (Պղատ. եւթիփռոն.։)


Համագոյական, ի, աց

cf. Համագոյակից.

· Calfa

NBHL (1)

Միթէ կարելի՞ է այգւոյ եւ մշակի համագոյակ ել. (Աթ. ՟Ը։)


Հալածական, ի, աց

adj.

persecuted, expelled, fugitive;
— առնուլ, տանել, արկանել, to persecute, to pursue, to expel, to chase, to give chase to, to thrust or push back or aside, to scatter, to dislodge, to drive out or away, cf. Հալածեմ, cf. Վարեմ, cf. Քշեմ;
— լինել, երթալ, to be persecuted, driven away, expelled, to flee, to flee away, to take to flight.

· Calfa

NBHL (1)

Հալածական մշակացդ վասն բանին կենաց։ Զենոբ.։


Կերակուր, կրոց

s.

meat, eatables, nourishment, aliment, subsistence, food, victuals;
repast;
bait, food, provender, pasture;
prey;
fuel;
ունի՞ք ինչ —, have you any thing to eat ? — եւ ըմպելի, eating & drinking;
քաղցր ի —, sweet to eat;
— վատառողջ, misdiet;
առողջարար —, wholesome food;
ազնիւ՝ քաղցրանամ՝ փափուկ —ք, exquisite, delicious, dainty meats;
թշնամիք մեր՝ — մեր են, we can eat up our enemies like bread;
մատնելոց են նոքա ի — ձեզ, they shall be your prey;
— տալ՝ արկանել, to give to eat, to feed;
առնուլ ի —, to take for nourishment;
— առնուլ, to eat, to feed, to take food;
— լինել, to be the prey of;
— սրոյ առնել, to put to the sword;
— լինել հրոյ, to be for fuel to the flames;
—ք որովայնի եւ որովայն — կրոց, meats for the belly the belly for meats;
cf. Զուգեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պտուղ ի կերակուր։ Խոտ դալար ի կերակուր։ Յամենայն կերակրոց՝զոր ուտիցէք։ Որս նորա կերակուր էր նմա։ Կոկորդ զկերակուրս ճաշակէ։ Ի կերչէ ել կերակուր։ Խնդրեն յաստուծոյ զկերակուրս իւրեանց։ Մրջիւնառիւծն սատանեցաւ առ ի չգոյէ կերակրոյ։ Զազգ անուշակ կերակրոյն։ Կերակուր նորա էր մարախ եւ մեղր վայրենի։ Ոգի առաւել է քան զկերակուր։ Արժանի՛ է մշակն կերակրոյ իւրում։ Կերակրովք եւ ըմպելեօք։ Ամենեքին զնոյն զհոգեւոր զկերակուրն կերան.եւ այլն։


Պարարեմ, եցի

va.

to fatten;
— զերկիր, to manure;
— զոք սնոտի յուսով, to feed or entertain one with hopes, to beguile, to lull, to fool one with fair promises, to take to a fool's paradise;
— զաչս, to feast, charm or delight the eyes.

· Calfa


Պահկութիւն, ութեան

s.

statute service, forced labour.

· Calfa

NBHL (1)

Ծանր հարկս եւ անհնարին սակս ի վերայ դնեն (մշակաց), եւ աշխատանս եւ պահկութիւնս պահանջեն. յն. լոկ՝ աշխատանս. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 8։)


Պաճարաբոյծ, ուծի

s.

cattle-breeder.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պաճարաբոյծ մարդկանէ, կամ յերկրագործ մշակացն. (Պիտ.։)


Սերմանահան, աց

s.

sower.

· Calfa


Պինդ, պնդոյ, պնդոց

adj. adv.

firm, steady;
hard, solid, strong, fast, compact, close, stiff;
constant, immovable, steadfast, firm, infrangible, unshaken;
— պնդով, strongly, steadily;
— կալ, to hold fast, to preserve, to persist;
— ունել, to hold firmly to, to retain.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հոգաբարձութեան ժիր եւ պինդ մշակին. (Եփր. աւետար.։)


Ջան, ից

s.

diligence, care, study, work;
զուր —, labour lost, labour in vain;
— դնել, տանել, յանձին ունել cf. Ջանամ.

· Calfa


Ջերմագութ

cf. Գորովագութ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զքաջ եւ զարի մշակ՝ ջերմագութ սիրով խնամ տանել (հոգեւոր) անդաստանաց. (Կաղանկտ.։)


Ջոկ, ոց, ից

s.

cf. Ջոլիր;
split hair;
— առ —, cf. Ջոլրաբար;
—ս առնել, to make a distinction or difference;
to sow division.

· Calfa

NBHL (1)

Զմշակացն եւս դասս, եւ ձեռագիտացն ջոկս քննեսցուք. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 8։)


Տածեմ, եցի, ծի

va.

to care, to take care of, to preserve;
to nourish, to maintain, to sustain, to feed;
to cultivate;
to foment, to stir up;
— զախտս, to cherish, to flatter vices;
— զխռովութիւն, to foment disturbances;
cf. Ձու.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն քաջ մշակի տածիցէ եւ խնամիցէ։ Ոչ էր բնաւորեալ խաշնարած լինել, դիւցազնաբար տածեաց. (Փիլ.։)


Սնափառ, ի, աց, ից

adj.

greedy of glory, fond of vain glory, full of vanity, ambitious.

· Calfa

NBHL (1)

Միայնակեաց սնափառ՝ մշակ անվարձ։ Սնափառի համբերութեամբ՝ ծուխ է հնոցի։ Հրապարակացոյց առնէ զմեծութիւն իւր սնափառն. (Նեղոս.։)


Ստածեմ, եցի

va.

cf. Տածեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այգեգործն մշակէ զայգին, յօտէ եւ բրէ, առոգանէ եւ ստածէ։ Ի ստածել զբարեգործութիւնս ստեղծեալ եմք. (Լմբ. պտրգ.։)


Վաճառականութիւն, ութեան

s.

commerce, trade, dealings, business;
— առնել, to carry on commerce, to trade, to deal, to traffic.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ վաճառականութեան ոմանք փափաքանօք ստացուածոց նաւելով։ Նաւապետութիւնք եւ մշակութիւնք. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին. ՟Գ. 16։)


Վաստակեմ, եցի

va. vn.

to work, to labour at, to do;
to gain, to acquire, to earn;
— զերկիր, to till, to dig, to cultivate. cf. Վաստակիմ.

· Calfa

NBHL (1)

πονέω laboro ἑργάζομαι operor. Գործել. մշակել. բանիլ. իշլէմէք.


Վարդապետիմ, եցայ

vn.

to be instructed, teached, to learn, to study.

· Calfa

NBHL (1)

Սոսկալի դորայովդ աղետից վարդապետեալ լինի տեսութեամբ։ Նոքին եւ վարդապետին մշակելեաւս՝ ունել զվարս անստգտանելի ճանապարհաց. (Պիտ.։)


Վարեմ, եցի

va.

to labour, to cultivate, to plough, to till;
to sow;
to lead, to conduct, to guide;
to lead away, to drive, to cause to go;
to chase away, to drive out, to expel, to dispossess;
to draw or carry along, to drag along;
to direct, to guide, to govern, to rule, to manage;
to use, to employ, to make use of, to handle, to wield;
to thrust in, to drive into, to fix in;
cf. Վարիմ;
— ամենազօր իշխանութիւն, to wield absolute authority;
գերի or ի գերութիւն —, to catch, to make captive, prisoner, to reduce to slavery;
— զկեանս, կենցաղ, to live;
դատ —, to act against, to pursue to justice;
to be concerned in a law-suit;
— ի խաղաղութիւն, to make peace, to pacify, to appease, to accommodate;
— զճանապարհ, to travel;
to go, to walk, to march;
— զնաւ, to navigate, to steer a ship;
յառաջ —, to drive forward;
to urge or push on.

· Calfa

NBHL (1)

պ. վարանտէն (ըստ ամենայն նշ) Նոյն է եւ յն. լտ. արօ՛օ, ա՛րօ. ἁρόω aro ἁροτριάζω sero σπείρω semino, spargo κατασπείρω dispergo. Վար առնել կամ ի վար արկանել զերկիր. արտ վարել. արօրադիր առնել. հերկել եւ ցանել. սերմանել, եւ գործել զերկիր. մշակել. վարուցան ընել, բռնել, բանեցնել, ցանել.


Վարձաւոր, աց

adj. s.

hired, paid, mercenary;
renter, tenant, lessee;
journey-man, day-labourer.

· Calfa

NBHL (2)

Վարձաւոր մշակացն վարձ. (Մխ. դտ.։)

ՎԱՐՁԱՒՈՐ. μίσθιος, μισθώτηος, ἕμμισθος mercenarius, merce conductus. որ եւ գրի որպէս ռմկ. ՎԱՐՁՈՒՈՐ. Վարձկան. վարձական. վարձեալ մշակ. ի վարձու մտեալն ի ծառայութիւն եւ յաշխատութիւն ինչ.


Վարձեմ, եցի

va.

cf. Վարձիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վարձեցին եւս իւրենաց զբաղատմ։ Զնոյն նքեանց ի մշակութիւն վարձեցին. (Մծբ. ՟Ժ՟Բ։ Լմբ. պտրգ.։)


Վարձկան, աց

adj. s.

saleable, venal;
hireling, paid or hired man, servant, mercenary, day-labourer, workman;
farmer;
mistress, courtesan, harlot.

· Calfa

NBHL (1)

μίσθιος, μισθώτος mercenarius, merce conductus. Այր վարձական. վարձաւոր. մշակ. ըստկով բռնած ծառայ, բանւոր.


Դարմանեմ, եցի

va.

to nourish, to sustain, to feed;
to fodder;
to cherish, to foment;
to physic, to dress, to heal;
to repair.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιμελέομαι, ἑπισκοπέω, θάλπω, θεραπεύω եւ այլն. curo, medeor, alo, colo եւ այլն. Դարման տանել. հոգալ. խնամարկել. յանձանձել. սնուցանել. տածել. մշակել. տնտեսել. պէտ ընել.


Խնամատարութիւն, ութեան

s.

cf. Խնամակալութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ արմատոյն է ասէ վայելել ի խնաատարութենէ մշակին, այլ ուռոյն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։)


Ծովական, ի, աց

cf. Ծովային;
—ք, aquatic animals.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւավար՝ ալեաց ճանապարհորդ, ծովու մշակ ... ծովականաց մենամարտիկ՝ ինքնայոժար ի մահ. (անդ։)


Ընթադրեմ, եցի

va.

to trample under foot;
to subdue, to submit;
to strike, to knock;
to drive away, to disperse.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ շիջուցին զջահըն վառեալ (զԳրիգորիս), ի շամշական ձի ընթադրեալ. այսինքն կապեալ յետուստ կողմանէ ձիոյն. (Շ. վիպ.։)


Կահակալ, աց

s.

workman;
labourer.

· Calfa

NBHL (1)

Երկրագործ կալեալ ի մշակել զերկիր.


Ցցեմ, եցի

va.

to thrust down, to drive in, to fix, to plant, to set up, to erect, to raise.

· Calfa

NBHL (1)

Հմուտ մշակք այգւոյ ձողս մերձ ցցեն, եւ զորթն ի վեր կապեն, զի անվնաս պահեսցի պտուղն. այսպէս Աստուած օրինօքն ձողաբարձ արար զիմանալի այգին. (Գէ. ես.։)


Փցուն, ցնոյ

adj. bot.

bad, useless, vile, abject, despicable;
carious, rotten.

· Calfa


Քակտեմ, եցի

va.

totally, to decompose, to destroy;
to dissolve;
to divide, to separate;
քակտիմ — ի փառաց, to lose one's renown.

· Calfa


Քաջագօտի, տւոյ

adj.

having the clothes well tucked up, or well girdled round the body, agile, brisk, active, alert, lithe.

· Calfa

NBHL (1)

Երեքօրէիւ քաջագօտւոյ առն շրջապատեալ ճանապարհաւ։ Զասուր՝ յորմէ ասորիք մեծք եւ քաջագոտիք։ Քաջադոտի մշակք. (Խոր. ՟Ա. 11։ Նար. խչ.։ Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Քաջադարման

adj.

well or carefully cultivated.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջ դարմանեալ. բարիոք խնամեալ՝ մշակեալ.


Փշամոլ

cf. Փշայեղց.

· Calfa

NBHL (1)

Փշամոլ եւ անտառախիտ եւ մոլեգին հոգւոցն մշակօղ. (Վանակ. յուրախացիրն.։)


Փոկահանութիւն, ութեան

s.

cf. Փոկաձեւութիւն.

· Calfa


Տրասէր, սիրաց

adj.

generous, liberal.

· Calfa

NBHL (1)

Այլովք տրասէրն, եւ այլովք երեւութանայ (յերազի) անյագն։ Հալածելոցն վասն արդարութեան, եւ տրասիրացն ի կարօտեալս։ Զուարթամիտ կամօք մշակել ի հրամայեալ ողորմածութեանն տրասէր բարեմտութեամբ նուէրս. (Նիւս. կազմ.։ Վրդն. դան.։ Պիտ.։)


Տնկագործ, աց

fig.

adj. s. planter, gardener;
Creator.

· Calfa

NBHL (4)

Զմշակն եւ զտնկագործն. (Նիւս. երգ.։)

Որպէ՞ս մշակ եւ տնկագործ իմանալի արդւոյն (եղէց), որ ոչ նախ զիմս բանաւոր երկիր մշակեցի. (Շ. ատեն.։)

ՏՆԿԱԳՈՐԾ. իբրեւ Արարչագործ. հաստիչ բոլորից. ստեղծօղ. (ըստ այնմ, Հայր իմ մշակ է)

φυτουργός, φυτηκόμος plantator, plantas curans, hortulanus, vinitor, olitor. Որ գործէ զտունկս՝ տնկելով. դարմանելով. տնկօղ. մշակ.


Տնկագործեմ, եցի

va.

to cultivate, to plant.

· Calfa

NBHL (1)

φυτουργέω, φυτοκομέω plantas colo, sero, curo. Գործել զտունկս. տնկել. մշակել.


Տնկագործութիւն, ութեան

s.

cultivation, plantation.

· Calfa

NBHL (1)

φυτουργία plantatio, cura plantarum, agricultura. Տնկագործելն, իլն. տնկումն եւ դարման տնկոց. մշակութի.


Տնկիչ

s.

planter.

· Calfa


Տնկումն, ման

s.

plantation, planting.

· Calfa

NBHL (1)

Երկիր ի մշակումն, եւ ի տնկումն. (Արիստ. նն։ Վրդն. ծն.։)


Քաջաժիր

adj.

very active, quick, industrious.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջաժիր մշակք. (Ճ. ՟Ա.։)


Քսուկ

s. bot. oxyacantha.

· Calfa

NBHL (1)

Մորենիք, եւ կանկատունք եւ քսուք առանց մշակութեան արուեստի բուսանին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)