Definitions containing the research հաւ : 3432 Results

Ոտանաւոր, աց

See full entry →

adj. s. adv.

having feet;
walking, going on foot;
rhythmical, measured, metrical;
verse, rhyme, poetry;
on foot;
անցանել ընդ գետ յ—, to cross the river on foot;
յ— or յ—ս կալ, to be on foot;
զօրացոյց զօտս իմ յ—ս, he gave me strength to stand;
—ս յօրինել, գրել —ս, — չափմամբ, to rhyme, to versify, to make verses, to write poetry or verses;
գձուձ, յոռի —, mean, worthless verses, doggerel.

NBHL (1)

Ի սմա գրեցի զբանս հաւատոյ, ոտանաւոր տաղիւ չափոյ. (Շ. խոստ.։)


Ոտն, տին, տամբ, ոտք, ոտից

See full entry →

s.

foot;
foot of a mountain;
foot, inches;
foot (measure in prosody);
պատուանդան ոտից, foot-stool;
կռուան ոտին, foot-hold;
ոտից ցաւ, the gout, podagra;
հատանող կոշտից ոտից, pedicure, corn-cutter;
լուացումն ոտից, foot-hath, pediluvy;
— —, — առ —, foot by foot, step by step, inch by inch, by little and little, by degrees, gradually;
առ —, յոտս, առ ոտս, at the feet;
near, at, to;
յոտաց, standing, upright;
յոտից, on foot, walking;
— ընդ ոտին, foot to foot;
յոտից ցգլուխ or մինչեւ ցգլուխ, from head to foot, from top to toe;
յոտին քում, at your coming;
յ— կալ, to rise, to stand up;
կալ ի վերայ ոտից, to stand upon one's legs;
յոտին կալ, to be standing, on foot;
to support or maintain oneself;
յոտին ունել, to uphold, to support, to sustain;
յ— կանգնիլ, to rise, to get up;
— or առ — հարկանել, կոխել ընդ — հարկանել, to foot, to tread under foot, to trample upon;
to despise;
զ— յոտանէ փոխել, to take a step, to walk;
զոտս ամբառնալ, — առնուլ, to start, to depart, to set out, to go away;
զոտս արձակեալ հարկանել, to kick, to foot;
զոտս ամբարձեալ փախչել, to scamper away, to be off;
անկանել յոտս ուրուք, to fall prostrate at the feet of;
— զոտամբ արկանել, to cross the knees;
զոտն հարկանել առ բարկութեան, to stamp on the ground, to trample with anger or rage;
զոտս ի բոյս հարկանել, to wander about the fields or among the mountains;
զամենեսին յոտին կացուցանել, to surpass all competitors;
to surprise, to astonish;
առ ոտս ուրուք խրատիլ, to be brought up at the feet of;
առ ոտս կալ, to be present;
զոտս հատանել, to take away, to destroy, to extirpate, to exterminate.

NBHL (1)

ՈՏՆ ՈՏՆ. մ. ՈՏՆ ԱՌ ՈՏՆ. Առ սակաւ սակաւ. գամ քան զգամ. աստիճանաբար. կամաց կամաց. (յն. օ՛տօ. իբր ճանապարհաւ)


Ոտնալպիրծ

See full entry →

adj.

slippery.

NBHL (1)

Գիշերայնոյն ոտնալպիրծ մթին արհաւրաց ձեռնկալութիւն ձիթոյ. (Նար. ՟Լ՟Գ։)


Ոտնառեմ, եցի

See full entry →

vn. fig. va.

to slip, to slide, to glide, to take a false step;
to stumble, to trip, to commit a fault;
to cause to slip.

NBHL (1)

Ոմանք ոտնառեալ ի ճշմարիտ հաւատոյն անկան ի խաբս կորստեան. (Լծ. կոչ.։)


Որ, ոյ, ով

See full entry →

pron.

who, which, what, that;
որ միանգամ, որ ոք, who, whoever, whosoever;
որք միանգամ, all they who;
որ ինչ, what;
which;
all that;
whatever;
այրն որ գայ, the man who is coming;
զոր դու գտեր, what you have found;
եւ որ չար եւս է, որ չար քան զամենայն է, and what is worst of all;
այրն զոր եմ սիրեմ, the man whom I love;
չգիտէ զոր գործէն, he does not know what he is doing;
յորմէ, whence, therefore;
որ եւ իցէ, whoever, whosoever;
any thing whatever, aught;
որ զինչ եւ իցէ, whatever or whatsoever it may be;
be that as it may;
ընտրեա զոր եւ կամիս, choose which you please;
որոյ աղագաւ, for this reason;
որ բարիս գործէ, գտցէ զբարիս, who acts well will be rewarded;
որ խնդրէ՝ առնու, he who asks will receive;
ժողովեցին որ շատ եւ որ սակաւ, some have gathered much, some little;
հանապազօր մեղանչեմք՝ որ խորհհրդով, որ բանիւ, we continually sin either in thought or word.

NBHL (2)

Տանին մերձ ի ճշմարտութիւն զորս՝ որք սրբազանից գրոց ոչ են անհաւանք։ Այլ իմն (է) չորեքդեղեանն քան զորս՝ յորոց շարակային. (Պարապմ. ՟Լ՟Թ։ Նիւս. բն.։)

Ազնիւ ծառայ բարի եւ հաւատարիմ. որով ի սակաւուդ հաւատարիմ եղեր, ի վերայ բազմաց կացուցից զքեզ։ Որով ոչ ցուցէք յեղբարս զսէրն, երթա՛յք ի խաւարն արտաքին, եւ այլն. (Յճխ. ստէպ։)


Որ

See full entry →

conj.

that;
որ զի, that, in order that, so that;
since, as;
կարծեմ որ գայ, I believe that he will come;
որ թէպէտեւ նոքա վեհք են, although they are superior.

NBHL (2)

Տանին մերձ ի ճշմարտութիւն զորս՝ որք սրբազանից գրոց ոչ են անհաւանք։ Այլ իմն (է) չորեքդեղեանն քան զորս՝ յորոց շարակային. (Պարապմ. ՟Լ՟Թ։ Նիւս. բն.։)

Ազնիւ ծառայ բարի եւ հաւատարիմ. որով ի սակաւուդ հաւատարիմ եղեր, ի վերայ բազմաց կացուցից զքեզ։ Որով ոչ ցուցէք յեղբարս զսէրն, երթա՛յք ի խաւարն արտաքին, եւ այլն. (Յճխ. ստէպ։)


Որբար

See full entry →

cf. Որպէս.

NBHL (1)

Ոչ թուեսցի հակադարձիլ. ո՛րբար, թեւ եթէ բացատրեսցի հաւու, ոչ հակադարձէ հաւ թեւոյ. (Արիստ. առինչ.։)


Որդեգրեմ, եցի

See full entry →

va.

to adopt;
to affiliate.

NBHL (1)

Ոչ որդէգրեալ, այլ բնութեամբ որդի է։ Ցուցանէր զինքն ոչ նոցա հաւասար գոլ, որ շնորհօք որդեգրեալ էին. (Դամասկ.։)


Որիշ

See full entry →

adj. adv.

distinct, separate;
different, other;
separately, apart;
— —, separately;
distinctly.

NBHL (1)

Թէպէտեւ որիշ որիշ բարբառէին, մի հաւատք էր ամենեցուն. (Մամբր.։)


Որկոր, ոյ

See full entry →

s. fig.

oesophagus, gullet, throat;
gluttony;
զկնի —ոյ երթալ, to give oneself up to gluttony.

NBHL (1)

Որ որկորոյն, եւ որ ընդ որկորոյն են, ոչ յաղթէ, չէ հաւատացեալ. (Եւագր. ՟Թ։)


Մտադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

attention, application, care, heed, heedfulness.

NBHL (1)

Աղօթեսցեն սովաւ՝ մտադրութեամբ, ջերմեռանդ սրտիւ, եւ արտասուօք. (Շ. ի հաւատով խոստ.։)


Մտածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

thought, meditation, consideration, reflection, idea, imagination, fancy;
ըստ իմում մտածութեան, as far as I can judge, according to my idea.

NBHL (2)

Խորթ մտածութեամբ հազիւ հաւանելի. (անդ։)

διανόησις, διάνοια, ὐπόνοια , ἑνθύμημα, ἕννοια, λογισμός cogitatio, ratiocinatio, consideratio, consilium, intellectus, sensus φρόνησις prudentia . Մտածելն. մտախոհութիւն. խոկումն. խորհուրդ. տեսութիւն կամ յածումն մտաց. քննութիւն. հոգ. որոճումն. տրամախոհութիւն. կարծիք. իմաստ. խոհականութիւն. հաւաքաբանութիւն. հանճար. հնարք. ճարտարութիւն. շրջահայեցութիւն. եւ այլն.


Մտածօրէն

See full entry →

adv.

considerately.

NBHL (1)

Ոչ գիտեմ, զիա՛րդ հաւանեալ, մտածօրէն մինչեւ յիս իսկ՝ տրտմական ախտիւ յուզեալ. (Մագ. ՟Ի՟Դ։)


Մտահաճոյ

See full entry →

adj.

pleasing, agreeable, to one's liking;
condescending, meek.

NBHL (1)

Մտահաճոյ բանիւք եւ պաճուճանօք. յն. հաւանականութեամբ, կամ համոզանօք։


Մտահաճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

presumption;
prepossession, prejudice.

NBHL (1)

Որպէս Ինքնահաճութիւն. հաւանութիւն ընդ կարծիս մտաց իւրոց՝ իւիք պաշարմամբ. յն. նախադատութիւն. πρόκριμα praejudicium.


Մտամոլորեմ, եցի

See full entry →

va.

to seduce, to pervert;
— զինքն, to deceive oneself.

NBHL (1)

Ամբարհաւաճեալ՝ մտամոլորէ զինքն, որպէս թէ կարծել ի վերայ ծայրագունին ելանել ըմբռնման. (Բրս. թղթ.։)


Մտավարժ, ից

See full entry →

adj.

intelligent, clever, learned, erudite.

NBHL (1)

Բնութեանցն օրինակք, եւ գրոցն վկայութիւնք բաւական էին հաւանեցուցանել զմտավարժս. (Եզնիկ.։)


Մտերմաբար

See full entry →

adv.

faithfully, sincerely, candidly;
intimately, cordially, confidently, familiarly.

NBHL (1)

γνήσιως genuine, sincere, legitime. Իբրեւ մտերիմ. մտերմութեամբ. հաւատարմութեամբ. հարազատաբար. անկեղծութեամբ. սիրով. սերտիւ. մտադիւր. եւ Մտերմական. սրտանց.


Մտերմական, ի, աց

See full entry →

adj.

familiar.

NBHL (1)

Մտերիմ, եւ որ ինչ լինի մտերմութեամբ. հաւատարիմ.


Մտերմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intimacy, cordiality, confidence, familiarity, strict, close or fraternal friendship;
faithfulness, sincerity;
մտերմութեամբ, cf. Մտերմաբար.


Մտրակ, աց

See full entry →

s. fig.

whip;
spur;
stimulus;
— չուանեայ, whip-cord;
— հեծելոց, riding-whip;
հարուածք —աց, lash, cut, stroke of a whip;
cf. Կուշտ.

NBHL (1)

Իբրեւ մտրակաւ յիշատակաւս (սրբոց) առ ի հաւասարութիւն ընդոստուցեալք. (Ածաբ. մակաբ.։)


Մրտիմն, տման

See full entry →

s. zool.

querquedula, teal.


Մրրախառն

See full entry →

cf. Մրրատեսակ.

NBHL (1)

Զի մի՛ ոք յանհաւատից կարծեօք ասիցէ, թէ կութ ինչ մրրախառն ի ներքս ի թակոյկսն մնացեալ էին. յն. մրուր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)


Մրրական

See full entry →

cf. Մրրատեսակ.

NBHL (1)

Զի մի՛ ոք յանհաւատից կարծեօք ասիցէ, թէ կութ ինչ մրրախառն ի ներքս ի թակոյկսն մնացեալ էին. յն. մրուր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)


Մրրատեսակ

See full entry →

adj.

mixed with lees, full of dregs.

NBHL (1)

Զի մի՛ ոք յանհաւատից կարծեօք ասիցէ, թէ կութ ինչ մրրախառն ի ներքս ի թակոյկսն մնացեալ էին. յն. մրուր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)


Մրցանակ, աց

See full entry →

s.

premium, prize or reward;
fight, combat;
տանել զ—, to win, to carry the prize, to bear away the bell;
— առնուլ, to get, gain or obtain a prize.

NBHL (1)

Որք զհանդէսն մրցանակի յերկրի կատարեալ՝ ապագայիցն եւ երկնաւորացն յուսոյ հաւատացին։ Զմրցանակ փրկչին յաղթութեան քարոզեն յանապական մահուն. (Նար. ՟Ժ. եւ Նար. առաք.։)


Մրցարան, աց

See full entry →

s.

lists, arena;
agonism.

NBHL (1)

Պա՛րտ էր իմանալ քեզ ո՛վ դատաւոր զհաստատութիւն հաւատոյն մեր յառաջին մրցարանէ անտի. (Ճ. ՟Բ.։)


Մօտ

See full entry →

prep. adv. adj. adv.

near, nigh, next, close by, by;
near, next;
cf. Մերձ;
— այսր, near to this place;
— առ —, — ի —, — ի —ոյ, quite near or close, contiguously, thickly;
— ընդ —, — ընդ հուպ, soon, directly, instantly;
ի or ընդ մօտոյ, ի —է, մօտուստ ի —ուստ, near, nearly, close by or to, next;
soon, shortly, soon after;
lately;
ընդ — աւուրս, shortly, soon;
— լինել, to be near or close to, to approach, to draw near;
ի — կալ, to stand near, to be present at, to attend;
— կտրել, to cut quite short;
— անցանել, to pass close to, or hard by;
— է առ քեզ յորժամ կամի ցիս՝ կարող լինել, where there is a will there is a way;
ի մօտոյ, ի նանիր, cf. Մօտ, cf. Նանիր.

NBHL (1)

Չէ՛ ինչ օգուտ մօտ լինել ի քրիստոս, թէ հաւատովք ոք չիցէ մօտ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)


Մօտակայ, ից

See full entry →

cf. Մօտակաց.

NBHL (1)

Որ մօտակացդ էք։ Տեսանել զմօտակացն։ Մօտակաց տեսանէր։ Զմօտակացսն լուսաւորէր։ Մօտակաց թախծութեան։ Որք ոչ տեսին, հաւատացին իբր մօտակաց. (Մամբր.։ Պտմ. աղեքս.։ Եղիշ. յես.։ Սարգ. յկ. ՟Ա։ Նար. ՟Ի՟Գ։ Շ. բարձր.։)


Մօտակաց, աց

See full entry →

adj.

assisting, present, neighbouring, near, close to.

NBHL (1)

Որ մօտակացդ էք։ Տեսանել զմօտակացն։ Մօտակաց տեսանէր։ Զմօտակացսն լուսաւորէր։ Մօտակաց թախծութեան։ Որք ոչ տեսին, հաւատացին իբր մօտակաց. (Մամբր.։ Պտմ. աղեքս.։ Եղիշ. յես.։ Սարգ. յկ. ՟Ա։ Նար. ՟Ի՟Գ։ Շ. բարձր.։)


Մօրական, ի, աց

See full entry →

adj.

muddy, marshy.

NBHL (1)

Ձկանց, եւ հաւուց վայրենեաց եւ մօրականաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Մօրասէր

See full entry →

adj.

moorish;
— հաւք, moor-fowl.


Մօրուտ

See full entry →

s. bot.

tuberose.


Յախորտ

See full entry →

adj. s.

bold, audacious;
audacity, boldness;
cf. Խուժդն.

NBHL (1)

Յանդգունք, յախուրդք, ամբարհաւաճք. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Յախուռն

See full entry →

adj. adv.

audacious, venturesome, overhasty, inconsiderate, imprudent;
precipitately, headlong, furiously, impetuously, rashly, at a venture, or random, audaciously, insolently;
indiscreetly, without discretion or consideration;
— քաջութիւն, impetuous courage;
— խիզախել, to venture headlong, to expose oneself to great peril.

NBHL (2)

Ոչ եթէ յախուռն եւ յայտնի պատերազմին, այլ հնարիւք։ Ոչ յախուռն ընդ օտարոտիսն հաւատոց խառնիլ։ Ոչ յախուռն ընդ ծերութեան ինչ գոռայցեմք, այլ ընդ լկտի մտացն։ Մի՛ վասն մեռելոց ինչ սուգ ունիցիմք վայրապար, եւ մի՛ կենդանեացս ուրախ լինիցիմք յախուռն. (Ոսկ. եփես. Ոսկ. եբր. Ոսկ. փիլիպ.։)

Զիմաստն արտաքնոցն ո՛չ եթէ յախուռն ի մի հաւաքեալ զչարս եւ զբարիս՝ ժողովէին. (Վրք. ածաբ.։)


Յակոբիկ

See full entry →

adj. s.

Dioscorian.

NBHL (1)

Անուանելով զհաւանեալսն իւրեանց յուլիանիտս եւ յակոբիկս. (Խոսրովիկ.։)


Յաղթ

See full entry →

adj.

great, large, huge, enormous, gigantic, vast, immense;
strong;
powerful, mighty, victorious;
much, many, abundant, considerable.

NBHL (1)

Գալ առ ի գեղեցկութեան յընտրութիւն, զի ամենայնի լիցի՝ որ յաղթն է, հաւուց թագաւոր. (Ոսկիփոր.։)


Յաղթամարմին

See full entry →

adj.

large bodied, big, stout, corpulent.

NBHL (1)

Մեծանձունք եւ յաղթամարմին հաւքն՝ փորն եւ թանձրն եւ սագն. (Փարպ.։)


Յաղթանակ, աց

See full entry →

s. adj. adv.

prize or premium, palm, laurels;
triumph, victory;
reward, recompense;
triumphant;
—աւ, triumphantly, in triumph;
— տանել, to obtain a triumph.

NBHL (1)

Ժողովեալ հաւատացեալքս տօնեմք զյաղթանակ զյիշատակ սոցա. (Գանձ.։)


Յաղթասէր

See full entry →

adj.

eager to win;
contentious, quarrelsome, litigious.

NBHL (1)

Մի՛ լիցի ի հաւատացեալս անիրաւութեամբ միմեանց լինել ի հրապարակի անդ. (Մխ. դտ.։)


Յաճախագոյն

See full entry →

cf. Յաճախագոյնս.

NBHL (1)

Յաճախագոյնս խօսեցան մարգարէքն եւ վասն բանին հաւատոյ. (Իգն.։)


Յաճախեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Յաճախեմ.

NBHL (1)

Մի՛ գոնէ յաճախեցուսցես զխռովայոյզ հաւանութիւնս նոցա. (Մծբ. ՟Ժ՟Ը։)


Յամայր

See full entry →

adj.

long;
— ամս, ամօք, for a number of years, for many years;
կեցցե՛ս — ամն, may you live many years ! live for ever !

NBHL (1)

Ահաւասիկ անուն տեառն գայ յամայր ամս՝ յետ բազում ժամանակաց վառեալ բարկութեամբ եւ լի փառօք. (Ես. ՟Լ. 27։)


Յամառեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Յամառիմ.

NBHL (1)

Յամառէին ի չարութեանն։ Յամառէին՝ ասելով, ի խա՛չ հան զդա։ Յամառեա՛ց Թո՛վմաս ի քում անհաւատութեանդ. յամառեա՛, զի ես առաւել եւս հաւատացից հաստատութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 38. եւ Ոսկ. ի նոր կիր.։)


Յամառկոտ

See full entry →

cf. Յամառ.

NBHL (1)

Զայլազգիս վաղվաղակի ածեն ի հաւատս՝ յամօթ եւ ի կշտամբանս հրէից յամառկոտաց. (Ոսկ. գծ.։)


Յամառոտ

See full entry →

cf. Յամառ.

NBHL (1)

Զայլազգիս վաղվաղակի ածեն ի հաւատս՝ յամօթ եւ ի կշտամբանս հրէից յամառկոտաց. (Ոսկ. գծ.։)


Յամր

See full entry →

adj. adv.

tardy, slow, long;
sluggish, dull;
slowly, tardily, leisurely;
sluggishly.

NBHL (1)

Յա՛մր հաւատասցես, եւ փութո՛վ հաւատացուսցես. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Յայտ, ից

See full entry →

adj. adv. s.

evident, clear, manifest, plain, palpable, obvious;
evidently, obviously, plainly, clearly, manifestly;
cf. Յայտնութիւն;
— է, — իսկ է, it is evident, clear;
— իմն է, naturally, of course, certainly;
այս — է զի, it is certain that;
ապա — ուրեմն է, it is therefore clear that;
— or ի — գալ, to appear, to be manifested, made known, evident, to be discovered or disclosed;
— ածել, առնել, to declare, to make manifest, to display, to put or set forth, to show, to prove;
to signify, to name;
— առնել զընդունելութիւն, to acknowledge the receipt of.

NBHL (3)

Որոց հաւատքն իւրեանց ժրագլուխ էին, յայտ երեսօք խնդրեալ ընթանային. (Եփր. համաբ.։)

Զի յայտ եկեսցէ տեսութեանն հաւաստիք. (Ոսկ. ես.։)

Հնազանդեալ է նմա ամենայն, յայտ է թէ բաց յայնմանէ՝ որ հնազանդեցոյց նմա զամենայն։ Զի օրինօքն ոչ ոք արդարանայ առաջի Աստուծոյ, այն յայտ իսկ է, զի արդարն ասէ ի հաւատոց կեցցէ.եւ այլն։


Յայտարան

See full entry →

adj.

declarative, explanatory.


Յայտնաբար

See full entry →

adv.

cf. Յայտնապէս.