The book of Kings.
Յաւուրս թագաւորացն, որ ի թագաւորագիր մատեանսն կարգեալ կայ. (Ագաթ.։)
cf. Արքայանիստ.
Ուր է կայան թագաւորի. թագաւորաբնակ. արքայանիստ.
paw, foot.
Երկայն պարանոց ուղտու ... յորժամ խոնարհեսցի եւ հասցէ ի թաթուլսն, համարձակ լինի նմա առնուլ ի թփոց եւ ի խոտոց. (Վեցօր. ՟Թ։)
importunity, instance, solicitation, entroaty;
grief, sorrow, trouble;
—ք, dowry, marriage-portion, dower;
— արկանել, to solicit earnestly, to importune, to entreat, cf. Թախանձեմ.
Գովեստ առ ի մարդկանէ եւ յաստուածոցն է արդեօք բարի. եւ թախանձ եւ դժուարագովութիւնք՝ ներհականք սոցա։ Ոչ անիրաւելն զոք, եւ ոչ ի ձեռն ուրուք անիրաւելն թախանձ է իսկ արդեօք, սակայն բարի կամ ազնիւ։ Տեսանելն զքաղաք թախանձ ոչ ունիցի, միոյ տան ձեւ ունելով սորա. (Պղատ. օրին. ՟Բ. եւ ՟Զ։)
pitcher, water-vessel, jug, jar, water-pot, vessel, pot;
cup, mug, goblet, bowl;
the saveall of a candlestick.
membrane, cuticle, pellicle, tegument;
omentum, caul, reticulum;
diaphragm.
Երեւիւր իբրեւ զլոյս ինչ ընդ ապակեղէն թաղանթի ի ձեռն մարդկային մարմնոյն Աստուածային զօրութիւնն ճաճանչելով, որք զաչս մտաց ունին մաքրեալ. (Բրս. ծն.։)
to inter, to bury, to entomb, to inhume;
to bury in the ground, to pay the last honours;
to hide.
Շնչեցին ընդ երեսս նորա չորք հողմք երկնից, եւ թաղեցին զնա ցօղով։ Արարիչն գիտէ՝ զինչ թաղեալ կայ յաշխարհի։ Ի լռութիւն նորա թաղեալ է զօրութիւն նորա. (Եփր. թագ. եւ Եփր. ծն.։)
sepulture, burial, interment;
funeral;
զ— իշոյ թաղիլ, to be buried like an ass.
saddle;
pack-saddle;
calf of the leg;
— վասն կանանց, կողմնակի —, side-saddle, pillion;
—ս հարկանել, — ի նուս դնել, to saddle;
բառնալ զ—ն, to throw off the saddle, to dismount.
Է ձուկն, որոյ իբրեւ խոզի պառակաց՝ թամբ ի վերայ կողիցն կայ. (Եզնիկ. (որպէս թէ թամբաձեւ ազդր)։)
fine blade, thin plate;
fine membrane, pellicule;
— ապակւոյ, window-glass.
thick with earth, fertile.
βαθύγειος cujus solum profundum est, fertilis, pinguis Ուր կայ թանձր հող մինչեւ ցխորս. արգաւանդահող. հողը շատ ու պարարտ.
to mumble, to mutter.
translator;
commentator, paraphrast;
interpreter;
translation;
— կալ, լինել ումեք, to be an interpreter.
Թարգման կայր ի միջի. (Ծն. ՟Խ՟Բ. 23։)
translator;
interpreter;
—ք. The Seventy, (translators of the Septuagint);
the Interpreters of the Armenian Scriptures.
ἐρμηνεύς, ἐρμηνευτής, ἑξηγητής interpres, enarrator, explicator Թարգման. թարգմանօղ. եւ Մեկնիչ. է եւ Սեպհականեալ անուն սրբոյն Սահակայ եւ Մեսրոպայ եւ աշակերտաց նոցա.
without;
cf. Առանց.
Թարց ենթակային ապականութեան. (Անյաղթ պորփ.։)
cf. Թաւուտ.
Զորպիսի՛ անտառս, զթանձրախիտ մայրիսն, զթաւաթուփսն, եւ զստուարածառսն, եւ զերկայնաճիւղսն. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)
heavy eye-browed, beetle-browed.
Էր սուրբն Պետրոս կարճահասակ, երկայնաքիթ, եւ թաւայօն։ Եւ էր սուրբն Պօղոս ճաղատ, մեծաքիթ, թաւայօն. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ի՟Թ.։)
that penetrates, piercing;
transparent, diaphanous;
— լինել, cf. Թափ անցանել.
ԹԱՓԱՆՑԻԿ. իբր ռմկ. ըստ յն. διαφανής (անդր կամ յայնկոյս երեւելի). diaphanus, pellucidus այսինքն Թափանցելի ի լուսոյ, անդիմահար, լուսանցոյց, (որպէս ապակի, օդ). ի սուրբ գիրս թարգմանի Երեւելի, կամ Պայծառ։ Կան եւ քանի մի վկայութիւնք՝ որք յայս միտս թերեւս ձգեսցին, բայց մարթին եւ ի բուն նշանակութիւն վերածիլ.
Իբրեւ կայծակամբք թափանցիկ սուզեալ. (Մագ. ՟Զ։)
to wander, to roam, to be vagrant, vagabond;
to ramble, to rove, to stroll, to range.
Չկայցես ի միում տեղւոջ, այլ թափառիցիս. (Կիւրղ. ծն.։)
occult, hidden, secret;
latent;
ի —, in secret, privately, cf. Թաքնաբար.
Յամենայն խորհուրդս դիւականս կայ պոռնկութիւնն ի թաքուն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ե։)
act of concealing, of being concealed;
concealment, secret;
hiding-place;
retreat;
hidden, occult, secret;
թաքստեան լինել, ի թաքուստ մատնել, նստիլ/թաքչիլ ի թաքստեան, լինել ի թաքստի, to be concealed, hidden, placed in ambush;
— ունել, to hide, to abscond, to lie in ambush;
դնել ի թաքստեան, to place or hide upon the sly, or in a dungeon;
ի նմանէ չէր ինչ նորա —, he hid nothing from him, he had no secrets with him;
թաքստիւ, secretly, privately, in a hidden manner
Ի տունս ուրեք ի թաքստի եղեն։ Եթէ ուրուք կայր ինչ ի թաքստեան. (Լաստ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Ը։)
Ահա ի ներքս ի սրտին ձերում է վկայութեամբքն իւրովք, ո՛չ թաքստեամբք. (Եփր. համաբ.։)
to hide, to be concealed, to lie hid, to abscond;
to disappear.
Մինչ թաքեալ կայր ի տան. (Վրք. հց. ՟Գ։)
sleeveless cloak.
Որ ոչն ունի զթեզանիս, կամ զերկայնաթեւ հանդերձ. թեզնիքը կարճ.
sleeves.
ռմկ. թեզնիկ. χειρής manica Երկայն թեւ զգեստու, իբրեւ բազպան.
of iron;
— գործիք, tool, instrument of iron.
Հրամայեաց հանել յերկաթեղէն տապակ։ Զոր կալեալ արշակայ՝ տարաւ ի պարթեւս երկաթեղէն կապանօք։ Կապէ զոտս արշակայ երկաթեղէն շղթայիւք. (Խոր. ՟Բ. 2. 12։ ՟Գ. 35։)
two, double, binary;
twice, doubly.
Երկակի սահմանելով զիմաստասիրութիւն, զոմն յենթակայէ, եւ զոմն ի կատարմանէ. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա։) Նոյնպէս եւ առընթեր բայանուանց.
mill;
mill-stone;
grindstone;
— իշոյ, mill-stone turned by an ass;
վերին —, upper mill-stone;
ներքին —, lower mill-stone;
cf. Երկանաքար.
Ա՛ռ երկան, աղա՛ ալիւր։ Բեկոր երկանի։ Ձայն երկանի։ Քար մի իբրեւ զերկան մեծ։ Մինչեւ ցանդրանիկ աղախնոյն՝ որ կայցէ յերկանս։ Եթէ երկու աղայցեն ի մի երկանս. (Ես. ՟Խ՟Է. 2։ Դատ. ՟Թ. 53։ Յայտ. ՟Ժ՟Ը. 21. 22։ Ել. ՟Ժ՟Ա. 5։ Մտթ. ՟Ի՟Դ. 41։)
of two kinds.
Երկատեսակ իմն սոցայն կարծեսցի գոլ տրամադրութիւն։ Երկատեսակ բնութիւնս է մարդկային. (Յհ. իմ. երեւ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)
long, extended, ample;
prolix;
slow, tardy;
length;
—, ընդ —, long, a long while;
at length.
Երկայն՝ ըստ տեւողութեան ժամանակի, եւ շարունակութեան տեղւոյ, բանից, եւ այլն.
ԵՐԿԱՐ. ըստ քերականաց եւ քերթողաց՝ Ձայնաւոր տառ եւ վանկ երկայն ամանակաւ. որպէս եւ երկայն ամանակն, եւ նշանակ նորին՝ ոլորակն (՜). որ է ըստ յն. ( = ). որոյ հակառակն է սուղ).
Խօսէր երկարս ընդ վասակայ. (Փարպ.։)
cf. Երկայնաբանութիւն.
long, extended, that lasts a long time, durable.
προμηκός longior, longe porrectus περιμηκέστατος prolongus Որպէս Երկայնաձիգ, եւ Յերկարաձիգ.
Երկարաձիգ լեառն։ Լերինք երկարաձիգք։ Երկարաձիգ երկայնութիւնք վայրաց. (Փիլ.։ Վեցօր.։)
to lengthen, to prolong, to stretch, to extend;
to suspend;
to delay, to temporize.
ԵՐԿԱՐԵԼ. cf. Յերկարել, եւ Երկայնել.
length, elongation, extent, reach;
prolixity.
μακρότης, μῆκος longitudo, prolongatio Երկայնութիւն ժամանակի կամ տեւողութեան, եւ կենաց, եւ բանից.
Վասն երկարութեան առաջիկայ գործոյս. (Խոր. ՟Ա. 3։)
uncertainly, doubt-fully.
Երբեմն վկայել, եւ դարձեալ երկբայաբար ունել զկարծիսն. (Իգն.։)
born or produced doubly, double;
having two qualities.
Կեկրոփս դիփիէս ... կոչի երկբոյս, կա՛մ վասն հասակին երկայնութեան, կամ զի եգիպտացի էր, եւ զերկոսին լեզուս գիտէր. (Եւս. քր. ՟Բ։)
frightful, dreadful, terrible;
timid.
Ծանեաւ ադամ զնշան գալոյ տեառն ի դժոխս, ծանր ամօթով կայր հիացեալ երկիւղագին (կամ երկաղագին). (Շ. տաղ.։)
cf. Երկճիղ.
Երջանիկ արաբիա, որ կայ ի մէջ երկճեղ կացմիր ծովուն. (Սանահն.։)
sky-high, much elevated.
Համանման երկնաբերձ կայից կանգնեալ ամրոցին. (Նար. խչ.։)
blue, sky-blue, darkblue.
Ի միջոյ մերմէ ի վեր ընթացեալ, եւ յերկնագոյն բարձրութիւն փառացն վերացեալ». իմա՛ երկնաբերձ, ծայրագոյն. երկայնագոյն յոյժ։
whose conduct is heavenly, that lives like an angel.
Որ կեայ յերկինս. երկնաբնակ. երկնային. հրեշտակ. եւ Հրեշտակային.
struck by heaven.
κεραυνωθείς, κεκεραυνώμενος fulminatus, fulmine percussus Յերկնից հարեալ շանթիւ. ըստ յն. շանթահարեալ. կայծակնահար եղեալ. որպէս ասկղեպիոս, հերակլէս, եւ այլն.
flowed or come from heaven, celestial.
Ե՛կ շանթ երկնահոս, եւ կայծակնաբուղխ վարդապետութեամբ քո վառեա՛. (Ոսկ. լուս.։)
celestial, divine;
հայրն մեր —, our heavenly father.
Հայրն ձեր երկնաւոր։ Բազմութիւն զօրաց երկնաւորաց։ Որպէս երկնաւորն, նոյնպէս եւ երկնաւորք։ Երկնաւոր տեսիլ, կոչումն, պարգեւ, եւ այլն։ Վկայեն մեզ երկինք երկնաւորօքն. (Եղիշ. ՟Գ։)
timid, fearful, pusill-animous, cowardly.
Երկչոտին առանձին իմն չարութիւն ինքեամբ վկայէ դատապարտեալ. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 10։)
duplicity, state of that which is double or doubled.
Որ էապէսն է բարի, պարզ եւ մեկնակայ տեսիլ է բնութեամբ, ամենայն երկպատկութեան եւ առ ընդդէմն լծորդութեան օտար. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Բ։)
agriculturist;
planter, husbandman, labourer.
Մարդկային կեանք առաջին է յորովայնի մօրն ... եւ երկրորդ կեանք երկրագործ, որ յաշխարհիս քաղաքավարի ... իսկ երրորդ՝ կենդանեաց աշխարհն. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)
produced by the earth, terrestrial.
γηγενεής terrigena Հողածնեալ. հողածին. հողեղէն. ադամ, եւ ծնունդք նորա. մարդ, մարդկային, երկրաւոր. ադամորդի.
worldly;
cf. Գետնաքարշ;
այր —, carnal-minded, lustful.
Բարկութիւնն կռփեսցի յերկայնմտութենէն, եւ երկրաքարշ լիցի ի սուրբ սիրոյն. (Կլիմաք.։)
second;
secondary, accessory;
secondly, in the second place;
— օրէնք, Deuteronomy;
—ք, bigamists;
— անգամ, once again, once more, a second time.
Երկրորդաց սա հասցէ. բայց սակայն երկրորդքն եւ նոքա մեծամեծք են։ Անձին իւրում ետ զնախնեացն պտուղս, եւ զաստուած ամբարշտաբար երկրորդաց արժանի արար։ Որք ոչ կարեն զառաջինսն նահատակութեանցն առնուլ, երկրորդիցն արժանի լինին։ Առաջնոցն ախտք՝ երկրորդիցն են պարկեշտ ողջամտութեան պահպանութիւնք. (Փիլ.։)
of two days;
in two days.
Երկօրեայ ի նմա առկայացեալ. տե՛ս ի վեր։